{"id":2267,"date":"2013-04-10T12:23:15","date_gmt":"2013-04-10T05:23:15","guid":{"rendered":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=2267"},"modified":"2013-04-10T12:23:15","modified_gmt":"2013-04-10T05:23:15","slug":"colosse","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/colosse\/","title":{"rendered":"PHAOL\u00d4 V\u00c0 C\u00c1C TH\u01af PHIL\u00caM\u00d4N, C\u00d4L\u00d4SS\u00ca V\u00c0 \u00caPH\u00caS\u00d4"},"content":{"rendered":"<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2957\" style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><em id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2956\">Ch\u01b0\u01a1ng\u00a0 9 <\/em><\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2961\" style=\"text-align: justify;\"><strong id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2960\">\u00a0T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c<\/strong><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2965\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0<em id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2964\">Th\u01b0 Phil\u00eam\u00f4n<\/em><\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2968\" style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em>\u0110\u00e2y l\u00e0 th\u01b0 ng\u1eafn g\u1ecdn, kh\u00f4ng m\u1ea5y t\u00ecnh ti\u1ebft nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 do th\u00e1nh Phaol\u00f4 vi\u1ebft v\u00e0o c\u00f9ng l\u00fac v\u1edbi th\u01b0 Phil\u00edpph\u00ea, t\u1eeb \u00caph\u00eas\u00f4. \u00d4s\u00eanim\u00f4 l\u00e0 tay n\u00f4 l\u1ec7 thu\u1ed9c quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a Phil\u00eam\u00f4n. Th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb Phil\u00eam\u00f4n tr\u1ea3 t\u1ef1 do cho anh v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n nh\u1eadn anh l\u00e0m th\u00e0nh vi\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c. Y\u00eau c\u1ea7u n\u00e0y, kh\u00f4ng do nhu c\u1ea7u sinh ho\u1ea1t h\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ee7a d\u00e2n con \u0110\u1ea1o Ch\u00faa th\u01b0\u1eddng l\u00e0m th\u1ebf. B\u1edfi, tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi Ch\u00faa Quang L\u00e2m \u0111\u1ebfn l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e2u, c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu theo ch\u00e2n Ch\u00faa v\u1eabn s\u1ed1ng n\u0103ng n\u1ed5 v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00f2i m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i thay t\u01b0\u01a1ng quan m\u00ecnh \u0111ang c\u00f3 v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i. Th\u1ebf n\u00ean, th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u00e3 nh\u00e2n danh t\u1ef1 do kh\u00f4ng h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh Ch\u00faa ban cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo Ng\u00e0i, m\u1edbi y\u00eau c\u1ea7u Phil\u00eam\u00f4n tr\u1ea3 t\u1ef1 do cho n\u00f4 l\u1ec7 c\u1ee7a Phil\u00eam\u00f4n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong>Th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea v\u00e0 \u00caph\u00eas\u00f4<\/strong><\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2971\" style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>Hai th\u01b0 \u0111\u00e2y, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng do th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ecdc cho th\u01b0 k\u00fd ghi, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd do ng\u01b0\u1eddi \u00a0h\u1ecdc tr\u00f2 n\u00e0o \u0111\u00f3 thu\u1ed9c c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n Phaol\u00f4 \u0111\u00e3 vi\u1ebft l\u00ean, v\u00e0o th\u1eddi sau. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u01b0 vi\u1ebft theo tinh th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh Phaol\u00f4 kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng, xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u1eddi \u201cH\u1eadu-Phaol\u00f4\u201d ngh\u0129a l\u00e0: ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft th\u01b0 \u0111\u00e3 th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00fd thuy\u1ebft c\u0169ng nh\u01b0 linh-\u0111\u1ea1o \u1edf trong th\u01b0. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, hai th\u01b0 \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 do t\u1ef1 tay th\u00e1nh Phaol\u00f4 ghi ra, nh\u01b0ng v\u1eabn h\u00e0m ng\u1ee5 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng do th\u00e1nh-nh\u00e2n ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t kh\u00f4n ngoan.<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2973\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0Tr\u00ean l\u00fd thuy\u1ebft, \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan s\u00e1ng l\u00e1ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 tr\u1ecdng t\u00e2m \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 m\u1ea1ch l\u1ea1c n\u01a1i th\u1ecd t\u1ea1o. B\u1edfi, \u1edf n\u01a1i th\u1ecd t\u1ea1o, \u0111\u00e3 th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1ef1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1eb7n\/tr\u1ecdn v\u1eb9n (ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p g\u1ecdi l\u00e0 <em>Pleroma<\/em>) t\u1ee9c: \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng hi\u1ec3n hi\u1ec7n n\u01a1i \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. Xem nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 \u0111\u00e3 hi\u1ec7n h\u1eefu v\u00e0o giai \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 khi m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng. Ng\u00e0i l\u00e0 m\u1ea5u ch\u1ed1t cho th\u1ecd t\u1ea1o hi\u1ec7n h\u1eefu v\u00ec Ng\u00e0i v\u00e0 cho Ng\u00e0i. V\u00e0, \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan s\u00e1ng l\u00e1ng \u0111\u00e3 hi\u1ec7n di\u1ec7n n\u01a1i Ng\u00e0i, v\u00e0o l\u00fac s\u1edbm. B\u1edfi, Ng\u00e0i l\u00e0 \u201c\u0111\u1ea7u n\u00e3o\u201d cho th\u1ecd t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, Ng\u00e0i l\u00e0 \u201cA\u0111am\u201d th\u1ee9 hai, nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 \u201cA\u0111am\u201d r\u1ea5t th\u1ef1c h\u1eefu. V\u1edbi n\u1ed7i ch\u1ebft, Ng\u00e0i \u0111i \u0111\u1ea7u trong Ph\u1ee5c sinh, tr\u1ed7i d\u1eady r\u1ea5t t\u1ef1 do. N\u01a1i nh\u00e2n lo\u1ea1i, x\u00e1c th\u1ec3 v\u1eadt ch\u1ea5t l\u00e0 \u1ea3nh h\u00ecnh c\u1ee7a \u201cTh\u00e2n m\u00ecnh\u201d Ng\u00e0i. Lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cTh\u00e2n M\u00ecnh\u201d Ng\u00e0i \u0111\u1ec3 r\u1ed3i s\u1ebd bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nh\u1edd \u201cTh\u00e2n M\u00ecnh\u201d \u1ea5y, \u1edf Ti\u1ec7c Th\u00e1nh. C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, \u1edf c\u00f5i th\u1ebf n\u00e0y, l\u00e0 ph\u1ea3i n\u00e2ng nh\u1ea5c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 m\u1ecdi s\u1ef1 l\u00ean v\u1edbi \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, \u0110\u1ea5ng duy nh\u1ea5t T\u1ea1o d\u1ef1ng n\u00ean con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p g\u1ecdi l\u00e0 <em>anakephalaisasthai<\/em>. Th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 g\u1ecdi s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 s\u1ef1 \u201ctr\u1ecdn v\u1eb9n\/tr\u00e0n \u0111\u1ea7y\u201d Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 t\u1ecf b\u00e0y ra b\u00ean ngo\u00e0i. S\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5y, h\u1ee3p c\u00f9ng v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ng\u1ee3i ca t\u00f4n vinh s\u1ef1 cao c\u1ea3 Ch\u00faa th\u1eafng v\u01b0\u1ee3t m\u1ecdi s\u1ef1, b\u1edfi Ng\u00e0i l\u00e0 \u0110\u1ea5ng T\u1ea1o d\u1ef1ng n\u00ean m\u1ecdi s\u1ef1 v\u00e0 Ng\u00e0i s\u1ebd c\u00f2n l\u00e0m th\u1ebf, trong mai ng\u00e0y.<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2976\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0<em id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2975\">\u201cTrong s\u1ed1 27 t\u00edn h\u1eefu d\u1ea5n b\u01b0\u1edbc theo Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t k\u00ea trong danh s\u00e1ch, c\u00f3 10 v\u1ecb l\u00e0 b\u1eadc n\u1eef l\u01b0u, nh\u01b0: ch\u1ecb Ph\u00f4\u00eab\u00ea, Priscilla, Maria, Giu-ni-a, Triph\u00eana, Triph\u00f4sa, Persis v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb b\u1ea3o m\u1eabu \u1ea9n danh. Ngo\u00e0i ra, c\u00f2n c\u00f3 c\u1ea3 Giu-li-a v\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ecb kh\u00e1c kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean tu\u1ed5i, v\u1eabn sinh ho\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n. C\u00f2n l\u1ea1i, l\u00e0 17 v\u1ecb kia r\u1eb7t nam gi\u1edbi\u2026\u201d <\/em>(Xem Crossan &amp; Reed, <span style=\"text-decoration: underline;\">In Search of Paul<\/span>)<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2977\" style=\"text-align: justify;\">\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2979\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2982\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong>Chi ti\u1ebft l\u1ecbch s\u1eed<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Th\u01b0 Phil\u00eam\u00f4n, \u00caph\u00eas\u00f4 v\u00e0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 \u201cth\u00e1nh th\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft khi b\u1ecb giam gi\u1eef\u201d v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9 ngh\u0129 r\u1eb1ng th\u00e1nh Phaol\u00f4 vi\u1ebft l\u00ean c\u00e1c th\u01b0 n\u00e0y v\u00e0o l\u00fac \u00f4ng b\u1ecb t\u1ed1ng ng\u1ee5c \u1edf La M\u00e3. \u0110\u00e0nh r\u1eb1ng, n\u1ed9i dung c\u00e1c th\u01b0 tr\u00ean \u0111\u1ec1u k\u1ec3 th\u00e1nh Phaol\u00f4 b\u1ecb c\u1ea7m ch\u00e2n\/giam gi\u1eef v\u00e0o bu\u1ed5i s\u1edbm. K\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac \u00f4ng l\u01b0u l\u1ea1i \u00edt ng\u00e0y s\u1ed1ng \u1edf X\u00eadar\u00ea ho\u1eb7c \u00caph\u00eas\u00f4. H\u1eb3n ai c\u0169ng bi\u1ebft: ngay khi ch\u00e0o \u0111\u1eddi, th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u00e3 l\u00e0 c\u00f4ng d\u00e2n th\u00e0nh La M\u00e3 \u2013\u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c \u0110\u1ebf qu\u1ed1c n\u00e0y m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng \u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng sinh s\u1ed1ng \u1edf R\u00f4ma n\u1eefa. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 khi\u1ebfn \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e2n v\u1eadt ch\u1ee7 ch\u1ed1t, h\u01a1i na n\u00e1 gi\u1ed1ng ki\u1ec3u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 g\u1ecdi l\u00e0 KBE. Th\u00e1nh Phaol\u00f4 s\u1ed1ng \u1edf R\u00f4ma su\u1ed1t hai n\u0103m tr\u1eddi qu\u1ea7n qu\u1eadt ki\u1ebfm s\u1ed1ng b\u1eb1ng ng\u00e0nh ngh\u1ec1 m\u00ecnh \u0111\u00e3 ch\u1ecdn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u1ede \u0111\u00e2y, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean m\u1edf m\u1ed9t d\u1ea5u ngo\u1eb7c \u0111\u1ec3 h\u1ecfi: kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ea1i ch\u1ed1n th\u00e0nh \u0111\u00f4 ch\u1ed9n r\u1ed9n n\u00e0y, \u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p h\u00e0nh ngh\u1ec1 kh\u00e2u\/may b\u1ea1t\/l\u1ec1u nh\u01b0 khi tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng? Th\u1eadt ra, th\u00ec s\u00e1ch C\u00f4ng V\u1ee5, ch\u1ea3 c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f3i nh\u1eefng chuy\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf, v\u00e0 s\u00e1ch n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ea3 \u0111\u1ed9ng g\u00ec \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n th\u00e1nh-nh\u00e2n \u0111\u00edch th\u00e2n ph\u1ea3i ra to\u00e0, b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n ho\u1eb7c l\u00e0 ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1eebng \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1p \u0111\u00ecnh ch\u1ecbu x\u1eed \u00e1n. V\u1ec1 th\u1eddi gian x\u1ea3y ra c\u00e1c v\u1ee5 vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 c\u0169ng qua nhanh tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4ng b\u1ecb truy t\u1ed1, tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf. Th\u1eadt s\u1ef1, th\u00ec ch\u1eb3ng ai bi\u1ebft r\u00f5 th\u00e1ng ng\u00e0y n\u00e0o th\u00e1nh-nh\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u00ecnh t\u1ea1i R\u00f4ma kh\u00f4ng m\u1ed9t l\u1eddi t\u1eeb bi\u1ec7t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 <strong>Th\u01b0 Phil\u00eam\u00f4n \u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Di\u1ec5n gi\u1ea3i th\u01b0 Phil\u00eam\u00f4n c\u00e1ch ri\u00eang, t\u00e1c gi\u1ea3 Murphy O\u2019Connor \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ea7n t\u1eebng vi\u1ebft:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<em>\u201cY\u1ebfu t\u1ed1 ch\u1ee7 ch\u1ed1t trong c\u00f4ng cu\u1ed9c m\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ee7a th\u00e1nh Phaol\u00f4, l\u00e0 ni\u1ec1m x\u00e1c t\u00edn \u00f4ng v\u1eabn c\u00f3, tuy \u00f4ng kh\u00f4ng \u00e1p \u0111\u1eb7t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00e0o mang t\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u1edbi d\u1ef1 t\u00f2ng b\u1eb1ng l\u1ec7nh truy\u1ec1n tr\u1ef1c ti\u1ebfp g\u1eedi cho h\u1ecd. Nh\u01b0ng, th\u00e1nh Phaol\u00f4 v\u1eabn \u01b0a th\u00edch k\u00eau g\u1ecdi l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n c\u1ee7a Phil\u00eam\u00f4n, n\u00ean m\u1edbi th\u00eam: <\/em>\u201cKh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u01b0ng thu\u1eadn c\u1ee7a \u00f4ng, t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh l\u00e0m g\u00ec c\u1ea3, k\u1ebbo vi\u1ec7c ngh\u0129a \u00f4ng l\u00e0m, l\u1ea1i ra nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u01b0\u1ee1ng b\u1ee9c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng b\u1edfi t\u1ef1 \u00fd m\u00ecnh l\u00e0m.\u201d (Phil 1: 14).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Mu\u1ed1n \u00e9p bu\u1ed9c ai l\u00e0m g\u00ec, d\u00f9 h\u1ecd c\u00f3 \u01b0a c\u00f3 th\u00edch hay kh\u00f4ng, ch\u1ec9 m\u1ed9t c\u00e1ch hay nh\u1ea5t l\u00e0 bi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y th\u00e0nh ph\u1ea1m nh\u00e2n, nh\u1ed1t giam trong t\u00f9. C\u00f3 l\u00e0m th\u1ebf, m\u1edbi lo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do kh\u1ecfi n\u01a1i h\u1ecd. \u00c9p bu\u1ed9c m\u1ed9t ai d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1ec3 h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a \u0111i n\u1eefa, c\u0169ng ph\u1ea3n ch\u1ed1ng l\u1ea1i b\u1ea3n ch\u1ea5t t\u1ef1 do c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 v\u00e0 c\u1ee7a \u0110\u1ea1o Ch\u00faa n\u1eefa. Ch\u1ec9 h\u00e0nh x\u1eed n\u00e0o mang t\u00ednh t\u1ef1 do ch\u1ecdn l\u1ef1a m\u1edbi c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, th\u00f4i. Ch\u1ea3 th\u1ebf m\u00e0, th\u00e1nh Phaol\u00f4 l\u1ea1i \u0111\u00e3 k\u00eau g\u1ecdi h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, r\u1eb1ng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<em>\u201cAnh em h\u00e3y cho \u0111i t\u00f9y t\u00e2m tr\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng cau c\u00f3, c\u0169ng ch\u1eb3ng mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng, v\u00ec c\u00f3 h\u1edbn h\u1edf m\u00e0 trao ban\/hi\u1ebfn t\u1eb7ng, th\u00ec Thi\u00ean Ch\u00faa m\u1edbi \u01b0a chu\u1ed9ng.\u201d\u00a0\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em>M\u1ed9t khi con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho m\u00ecnh \u01a1n c\u1ee9u chu\u1ed9c c\u00e1ch t\u1ef1 do, th\u00ec con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ch\u1ec9 bi\u1ebfn th\u00e0nh n\u00f4 l\u1ec7 cho t\u1ed9i l\u1ed7i ho\u1eb7c L\u1ec1 lu\u1eadt, th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0110\u1ea1o, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00edch l\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi vui l\u00f2ng c\u00e1ch chung chung, n\u00ean m\u1edbi b\u1ecb l\u00f4i cu\u1ed1n v\u00e0o v\u1edbi gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1ea1m b\u1ee3, ch\u00f3ng qua, t\u1ee9c nh\u1eefng th\u1ee9 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, d\u1ec5 ph\u1ea1m l\u1ed7i. V\u00e0, ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i l\u1ea1i c\u1ee9 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi m\u00f9 ch\u1ec9 bi\u1ebft tu\u00e2n theo l\u1ec7nh truy\u1ec1n c\u1ee7a L\u1ec1 lu\u1eadt, r\u1ea5t Torah m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u b\u1ecb g\u1ed9p v\u00e0o k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i h\u1ecd s\u1ebd b\u1ecb gu\u1ed3ng m\u00e1y lu\u1eadt l\u1ec7 kh\u1ed1ng ch\u1ebf, khuynh lo\u00e1t. Trong khi \u0111\u00f3, th\u00e1nh Phaol\u00f4 l\u1ea1i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh v\u1edbi h\u1ecd r\u1eb1ng: <em>\u201cCh\u00ednh v\u00ec mu\u1ed1n cho ta \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do m\u00e0 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 \u0111\u00e3 gi\u1ea3i ph\u00f3ng ta! <\/em>(Gal 5:1) V\u1edbi th\u00e1nh Phaol\u00f4, c\u0169ng nh\u01b0 v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u00e2n Ch\u00faa, vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ra m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u00e0nh x\u1eed mang t\u00ednh lu\u00e2n l\u00fd\/\u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c l\u00e0 t\u1ea1o c\u1edb \u0111\u1ec3 t\u00edn h\u1eefu \u0110\u1ea1o Ch\u00faa quay tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng ch\u01b0a c\u00f3 ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 \u01a1n c\u1ee9u chu\u1ed9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u00fd do khi\u1ebfn th\u00e1nh Phaol\u00f4<em> <\/em>\u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u00edch th\u00e2n ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u00e1 nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ec3 trao cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y ph\u1ea7n v\u1ee5 n\u1eafm quy\u1ec1n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o gi\u00e1o h\u1ed9i \u1ea5y. L\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00e1c n\u00e0o \u00e1p \u0111\u1eb7t l\u1ec7nh truy\u1ec1n n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd. Thay v\u00ec th\u1ebf, th\u00e1nh Phaol\u00f4 l\u1ea1i v\u1eabn mu\u1ed1n c\u00e1c v\u1ecb bi\u1ebft \u201ctr\u00e2n tr\u1ecdng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang sinh ho\u1ea1t v\u1ea5t v\u1ea3\/c\u1eadt l\u1ef1c trong c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n, h\u1ea7u d\u1eabn \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u1ec1 v\u1edbi Ch\u00faa. N\u00ean th\u00e1nh-nh\u00e2n \u0111\u00e3 khuy\u00ean nh\u1ee7 b\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi r\u1ea5t x\u00e1c th\u1ef1c:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<em>\u201cH\u1ee1i anh em, ch\u00fang t\u00f4i xin anh em t\u1ecf l\u00f2ng tri ng\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao kh\u00f3 nh\u1ecdc n\u01a1i anh em, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 s\u1ef1 anh em trong Ch\u00faa v\u00e0 s\u1eeda b\u1ea3o anh em. \u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd, h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng k\u00ednh tr\u1ecdng, m\u1ebfn y\u00eau, v\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd. H\u00e3y \u1edf ho\u00e0 thu\u1eadn c\u00f9ng nhau.\u201d <\/em>(1Th 5: 12-13)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em>Xem th\u1ebf th\u00ec, c\u00e1c v\u1ecb kh\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a l\u1ecdc\/b\u1ea7u ch\u1ecdn ho\u1eb7c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh\/m\u1eddi g\u1ecdi, nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng ch\u1ec9 do c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u00f4i. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0, \u1edf C\u00f4rinth\u00f4, ch\u00ednh gia nh\u00e2n c\u1ee7a St\u00eaphana l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c v\u00f9ng A-Kai-a, t\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i ti\u00ean phong trong s\u1ed1 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u1ed3i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 v\u1edbi \u0110\u1ea1o. H\u1ec7t nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u00e3 nh\u1eadn Gaius \u1edf C\u00f4rinth\u00f4, Ph\u00f4\u00eab\u00ea \u1edf Cenchrae v\u00e0 v\u1ee3 ch\u1ed3ng Prisca, Aquila v\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb c\u00f3 ch\u00e2n trong \u1ee7y ban th\u00e0nh l\u1eadp c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n g\u1ed3m c\u00f3 Phil\u00eam\u00f4n, \u00c1pphia v\u00e0 Akhip\u00f4 (Plm 1-2). C\u0169ng ch\u1eb3ng th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u1ebfu c\u00e1c v\u1ecb n\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00e1ch ri\u00eang r\u1ebd hay h\u1ee3p l\u1ef1c, l\u00e0 \u0111\u00e0n \u00f4ng hay \u0111\u00e0n b\u00e0, gi\u00e0 hay tr\u1ebb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Quan h\u1ec7 v\u1edbi Phil\u00eam\u00f4n r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 v\u00ed d\u1ee5 c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a th\u00e1nh Phaol\u00f4. Th\u00e1nh-nh\u00e2n kh\u00f4ng ra l\u1ec7nh cho Phil\u00eam\u00f4n l\u00e0m b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec. Nh\u01b0ng, b\u1eb1ng gi\u1ecdng \u0111i\u1ec7u \u00eam \u0111\u1ec1m, t\u1eeb t\u1ed1n th\u00e1nh-nh\u00e2n mu\u1ed1n thuy\u1ebft ph\u1ee5c Phil\u00eam\u00f4n \u0111\u1ec3 \u00f4ng t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0nh\/th\u00e1nh \u1ea5y. Th\u01b0 \u1edf \u0111\u00e2y, l\u00e0 l\u1ec1 l\u1ed1i sinh ho\u1ea1t r\u1ea5t s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a H\u1ed9i th\u00e1nh th\u1eddi sau n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong>Th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0C\u00f4l\u00f4s\u00ea l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ee7 to\u1ea1 l\u1ea1c t\u1ea1i Phrygia, n\u01a1i v\u00f9ng thung l\u0169ng Lycus g\u1ea7n Lao\u0111ix\u00ea v\u00e0 Hi\u00earap\u00f4lis. C\u1ed9ng \u0111o\u00e0n \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng do th\u00e1nh Phaol\u00f4 s\u00e1ng l\u1eadp, nh\u01b0ng do \u00cap\u00e1pphra t\u1ea1o n\u00ean. N\u1ed9i dung th\u01b0, l\u00e0 v\u1ec1 s\u1ee9c m\u1ea1nh tinh t\u00fa c\u00f3 quy\u1ec1n ph\u00e9p tr\u00ean con ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 nhu c\u1ea7u kh\u1eafc kh\u1ed5 d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan s\u00e1ng l\u00e1ng. \u0110i\u1ec3m nh\u1ea5n \u0111\u00e2y, l\u00e0 \u0111\u1eb7t n\u1eb7ng vai tr\u00f2 h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. V\u00e0, H\u1ed9i th\u00e1nh l\u00e0 nh\u01b0 v\u0169 tr\u1ee5 nh\u00e2n tr\u1ea7n nay \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 \u0110\u1ea5ng l\u00e0m \u0111\u1ea7u. H\u1ed9i th\u00e1nh, l\u00e0 ch\u1ed1n kh\u00f4ng gian trong \u0111\u00f3 c\u00e1c k\u1ebb tin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o b\u1ecdc kh\u1ecfi uy l\u1ef1c c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5; th\u1ebf n\u00ean, H\u1ed9i th\u00e1nh l\u00e0 ch\u1ed1n \u201cThi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng\u201d d\u00e0nh cho nh\u1eefng k\u1ebb nh\u1eadn thanh t\u1ea9y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed7i d\u1eady t\u1eeb c\u00f5i ch\u1ebft v\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, ch\u1ee9c n\u0103ng v\u1eabn r\u1ea5t m\u1edbi. Th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt trung gian gi\u1eefa v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i \u0111\u1ec1u th\u1ea5y kh\u00f3 m\u00e0 g\u00e1n th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea cho t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00e1c th\u00e1nh th\u01b0 r\u1ea5t t\u1ed1t l\u00e0nh l\u00e0 th\u00e1nh Phaol\u00f4. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u00ec, c\u00e1c v\u1ecb v\u1eabn coi th\u01b0 n\u00e0y l\u00e0 do h\u1ecdc tr\u00f2 c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft v\u00e0o th\u1eddi H\u1eadu-Phaol\u00f4. B\u1edfi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 * L\u1eddi l\u1ebd c\u0169ng nh\u01b0 \u00e2m gi\u1ecdng r\u1ea5t kh\u00e1c v\u1edbi th\u1ee7 thu\u1eadt b\u00fat chi\u1ebfn th\u00e1nh Phaol\u00f4 v\u1eabn s\u1eed d\u1ee5ng;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 * \u201c\u0110\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng\u201d \u0111\u00e2y, mang s\u1eafc th\u00e1i l\u1edd m\u1edd ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u01b0 do th\u00e1nh-nh\u00e2n vi\u1ebft;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 * C\u00e1c c\u00e2u trong th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat t\u1eeb th\u01b0 Phill\u00edpph\u00ea v\u00e0 Phil\u00eam\u00f4n, t\u1ee9c: th\u01b0 sao ch\u00e9p nh\u00e1i l\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Theo t\u00f4i th\u00ec, ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 k\u1ebft hi\u1ec7p v\u1edbi \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 trong th\u01b0 Col\u00f4s\u00ea v\u00e0 \u00caph\u00eas\u00f4 mang t\u00ednh ch\u1ea5t linh \u0111\u1ea1o\/th\u1ea7n b\u00ed h\u01a1n c\u00e1c th\u01b0 do th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u1ecdc cho th\u01b0 k\u00fd vi\u1ebft. Th\u01b0 th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3m t\u00ednh ch\u1ea5t \u201cch\u00ednh tr\u1ecb\u201d nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00e1c th\u01b0 n\u00e0y. N\u00f3i th\u1ebf ngh\u0129a l\u00e0: ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft th\u01b0 \u0111\u00e2y c\u00f3 quan \u0111i\u1ec3m\/l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea3n ch\u1ed1ng t\u00ednh \u0111\u1ed9c t\u00e0i c\u00e1ch c\u00f4ng khai nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 t\u1eebng l\u00e0m. \u1ede th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p linh \u0111\u1ea1o nhi\u1ec1u h\u01a1n ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng n\u00f3i \u1edf tr\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea m\u1edf \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng b\u00e0i v\u1ecbnh ca mang t\u00ednh ch\u1ea5t Kit\u00f4 lu\u1eadn (C\u00f4l 1: 15-20). C\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0i v\u1ecbnh v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e1t v\u00e0o th\u1eddi ti\u00ean kh\u1edfi, g\u1ed3m hai ti\u1ec3u kh\u00fac. L\u1edcI \u0111\u00e3 x\u00e2m nh\u1eadp th\u1ebf gi\u1edbi v\u0169 tr\u1ee5. V\u00e0, \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 ch\u00ednh l\u00e0 L\u1edcI th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">15. <em>Ng\u00e0i l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00f4 h\u00ecnh<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 18. <em>Ng\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ea7u,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <em>l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng t\u1eed gi\u1eefa m\u1ecdi th\u1ee5 sinh.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng t\u1eed gi\u1eefa c\u00e1c vong nh\u00e2n,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>ng\u00f5 h\u1ea7u trong mu\u00f4n s\u1ef1,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <em>Ng\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t v\u00f4 song. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">16. <em>V\u00ec trong Ng\u00e0i v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ch\u1ed1n tr\u1eddi cao v\u00e0 n\u01a1i d\u01b0\u01a1ng th\u1ebf<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 v\u1eadt h\u1eefu h\u00ecnh, v\u1eadt v\u00f4 h\u00ecnh,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">19. <em>V\u00ec ch\u01b0ng Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u00fd cho t\u1ea5t c\u1ea3\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vi\u00ean m\u00e3n \u0111\u1eadu l\u1ea1i trong Ng\u00e0i <\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a020. <em>V\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u1ea3ng ho\u00e0 c\u1ea3 v\u1ea1n v\u1eadt<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Nh\u1edd Ng\u00e0i v\u00e0 cho Ng\u00e0i<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0111\u00e3 ban l\u1ea1i b\u00ecnh an <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 nh\u1edd b\u1eedu huy\u1ebft \u0111\u1ed5 ra<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0 n\u01a1i Th\u1eadp gi\u00e1 c\u1ee7a Ng\u00e0i<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0 cho m\u1ecdi v\u1eadt \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ea5t hay tr\u00ean tr\u1eddi;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">17<em>. Ng\u00e0i c\u00f3 \u01b0u th\u1eafng tr\u00ean m\u1ecdi s\u1ef1 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <em>v\u00e0 m\u1ecdi s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i trong Ng\u00e0i.\u201d <\/em>(C\u00f4l 1: 15-20)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 Ti\u1ec3u kh\u00fac \u0111\u1ea7u, ph\u00f9 h\u1ee3p nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p v\u00e0 Do th\u00e1i n\u00f3i v\u1ec1 \u201cL\u1edcI\u201d. L\u1edcI \u0111\u00e3 bi\u1ebfn gi\u1ea3i \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan s\u00e1ng l\u00e1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i th\u00e0nh t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p. C\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n s\u00e1ch Kh\u00f4n ngoan \u0111\u00e3 g\u1ecdi \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan l\u00e0 s\u1ef1 S\u00e1ng l\u00e1ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. Xem nh\u01b0 th\u1ebf, ta hi\u1ec7n h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 th\u1eddi \u0110\u1ecba \u0110\u00e0ng. V\u00e0 theo \u0111\u00e2y, th\u00ec \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 m\u1ecdi s\u1ef1 v\u00e0 Ng\u00e0i l\u00e0 t\u00e1c nh\u00e2n c\u1ee7a t\u1ea1o d\u1ef1ng. Th\u1ecd t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng n\u00ean cho Ng\u00e0i. \u1ede \u0111\u00e2y, \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 \u0111\u00edch th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u1eefu tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 t\u1ea1o d\u1ef1ng v\u00e0 sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 l\u1ea1i c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 v\u00e0o l\u00fac th\u1ecd t\u1ea1o tho\u1ea1t hi\u1ec7n h\u1eefu. \u0110\u1ee9c Gi\u00easu hi\u1ec7n h\u1eefu ngay trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t Th\u1ea7n Thi\u00eang Th\u00e1nh \u00c1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u0110\u1ee9c Kit\u00f4 l\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng T\u1eed tr\u1ed7i d\u1eady t\u1eeb c\u00f5i ch\u1ebft, l\u00e0 A\u0111am Th\u1ee9 Hai v\u00e0 n\u01a1i Ng\u00e0i mu\u00f4n v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh, r\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. Vi\u1ec7c n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra \u1edf th\u1eadp t\u1ef1. T\u00ednh ch\u1ea5t \u201c\u0111\u1ea7u h\u1ebft\u201d c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1n ch\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 cho H\u1ed9i th\u00e1nh, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u00e0 cho ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn th\u01b0.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u1ede \u0111\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng dao \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a Th\u00e2n M\u00ecnh Ch\u00faa. Ch\u00ednh th\u00e1nh Phaol\u00f4 c\u0169ng t\u1eebng n\u00f3i: \u201cTh\u00e2n x\u00e1c c\u1ee7a ta l\u00e0 Th\u00e2n M\u00ecnh \u0110\u1ee9c Kit\u00f4\u201d. Th\u00e1nh-nh\u00e2n l\u1ea1i c\u0169ng b\u1ea3o: b\u00e1nh ta \u0103n v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi \u1edf Ti\u1ec7c Th\u00e1nh \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 Th\u00e2n M\u00ecnh \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. Th\u00e1nh Phaol\u00f4 c\u00f2n kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh: c\u00f9ng nhau, ta tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f9ng m\u1ed9t Th\u00e2n M\u00ecnh \u0110\u1ee9c Gi\u00easu, v\u00e0 m\u1ed7i th\u00e0nh ph\u1ea7n trong c\u01a1 th\u1ec3 c\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch v\u00e0 ph\u1ea7n v\u1ee5 ri\u00eang r\u1ebd. Xem ra, khi th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 n\u00f3i \u0111\u1ebfn Th\u00e2n M\u00ecnh \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 t\u1ee9c H\u1ed9i th\u00e1nh, th\u00ec \u1edf th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea \u0111\u00e2y, \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 bao cho\u00e0ng c\u1ea3 th\u1ec3 x\u00e1c nh\u01b0 ta \u0111\u00e3 t\u1eebng nghe bi\u1ebft. Th\u1eadt kh\u00f4ng r\u00f5, \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 l\u00e0 \u0110\u1ea7u c\u1ee7a Th\u00e2n m\u00ecnh n\u00e0y th\u00f4i ho\u1eb7c c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ec3 v\u0169 tr\u1ee5 nh\u00e2n tr\u1ea7n. T\u00f3m l\u1ea1i, <em>Anakephalaiosasthai <\/em>l\u00e0 n\u00e2ng nh\u1ea5c ta v\u00e0o v\u1edbi Ng\u00e0i. V\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, Th\u00e2n M\u00ecnh Ch\u00faa c\u00f2n l\u1edbn r\u1ed9ng h\u01a1n H\u1ed9i th\u00e1nh n\u1eefa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 <strong>Th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0V\u1ec1 th\u01b0 n\u00e0y, xem ra nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn cho r\u1eb1ng: th\u00e1nh Phaol\u00f4 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3, d\u00f9 th\u00e1nh-nh\u00e2n \u0111\u00e3 s\u1ed1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u00e0y \u1edf n\u01a1i \u0111\u00e2y. \u0110\u00fang ra, th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 \u0111\u00e2y mang t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a m\u1ed9t th\u01b0 lu\u00e2n l\u01b0u\/m\u1ee5c v\u1ee5 v\u1ec1 qui c\u00e1ch. Th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 r\u00fat t\u1ec9a \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u l\u1ea5y t\u1eeb th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea. \u0110\u1ecdc th\u01b0, ta kh\u00f4ng th\u1ea5y d\u1ea5u c\u00f3 \u00e1m ch\u1ec9 n\u00e0o v\u1ec1 s\u1ef1 C\u00f4ng ch\u00ednh nh\u01b0 th\u00e1nh Phaol\u00f4 t\u1eebng \u0111\u1ec1 c\u1eadp, nh\u01b0ng l\u1ea1i n\u00f3i nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ec1 c\u1ee9u chu\u1ed9c v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ee9 tha m\u1ecdi l\u1ed7i t\u1ed9i, t\u1ee9c ng\u00f4n t\u1eeb m\u00e0 th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng. \u01a0n c\u1ee9u chu\u1ed9c \u0111\u00e3 th\u00e0nh to\u00e0n v\u00e0 bao g\u1ed9p h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. H\u1ed9i th\u00e1nh, v\u1ed1n l\u00e0 th\u00e2n m\u00ecnh Ch\u00faa g\u1ed3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n l\u00e0nh c\u1ee9u chu\u1ed9c \u1ea5y. V\u00e0, H\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp kh\u00f4ng \u1edf tr\u00ean \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 nh\u01b0ng tr\u00ean c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3 v\u00e0 ng\u00f4n s\u1ee9. \u01a0n c\u1ee9u chu\u1ed9c, l\u00e0 xu\u1ea5t t\u1eeb quy\u1ec1n uy s\u1ee9c m\u1ea1nh l\u1ea1 l\u00f9ng \u1edf b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 n\u01a1i kh\u00ed quy\u1ec3n. V\u00e0, \u01a1n c\u1ee9u chu\u1ed9c \u0111\u00e3 nh\u01b0 th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 kh\u1ecfi t\u1ea7m tay do con ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd ki\u1ec3m so\u00e1t. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n n\u00e0y v\u1eabn thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 \u0110\u1ea5ng t\u1eeb tr\u1eddi \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 b\u00e8 r\u1ed1i nh\u01b0 ph\u1ea7n ch\u00ednh y\u1ebfu c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa xu\u1ed1ng v\u1edbi gian tr\u1ea7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh \u0111\u1ec1u xem x\u00e9t th\u1eadt k\u1ef9 th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 tr\u01b0\u1edbc khi xem ai l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 th\u1ef1c th\u1ee5 c\u1ee7a th\u01b0 n\u00e0y. C\u00e1c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng \u1edf trong th\u01b0, g\u1ed3m c\u00f3:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 V\u0103n b\u1ea3n x\u01b0a c\u0169 nh\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 t\u00ean ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 C\u1ee5m t\u1eeb \u201cb\u00ed nhi\u1ec7m\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean h\u01a1n c\u00e1c th\u01b0 \u0111\u00edch th\u1ef1c do ch\u00ednh th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u1ecdc cho vi\u1ebft l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a kh\u00e1c h\u1eb3n. \u1ede th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4, c\u1ee5m t\u1eeb \u201cb\u00ed nhi\u1ec7m\u201d l\u1ea1i c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 k\u1ebft h\u1ee3p m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 m\u1ecdi s\u1ef1 v\u00e0o v\u1edbi \u0110\u1ee9c Kit\u00f4;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110i\u1ec3m nh\u1ea5n \u1edf th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 l\u00e0 v\u1ec1 Ph\u1ee5c Sinh, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u00edt n\u00f3i v\u1ec1 th\u1eadp gi\u00e1;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00e1c gi\u1ea3 th\u01b0, c\u00f3 c\u00e1i nh\u00ecn t\u1ef1 m\u00e3n nguy\u1ec7n v\u1ec1 vai tr\u00f2 t\u00f4ng \u0111\u1ed3 m\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00f2n th\u00e1nh Phaol\u00f4 l\u1ea1i ch\u1ea3 bao gi\u1edd mu\u1ed1n l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Trong th\u01b0, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f3i v\u1ec1 giai \u0111o\u1ea1n kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 th\u00e1nh Phaol\u00f4 g\u1eb7p;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Israel l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 qua trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 l\u1ec1 lu\u1eadt nay b\u1ecb \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 lo\u1ea1i tr\u1eeb;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 H\u1ed9i th\u00e1nh to\u00e0n c\u1ea7u v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0 kh\u00f4ng mang \u00fd ngh\u0129a m\u1ed9t gi\u00e1o h\u1ed9i s\u1edf t\u1ea1i;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cung c\u00e1ch ph\u1ee5ng v\u1ee5 \u1edf th\u01b0 c\u00f3 v\u1ebb h\u01a1i khoa tr\u01b0\u01a1ng \u2013nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u th\u00ec nh\u01b0 th\u1ec3 \u0111ang ti\u1ebfn d\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda thung l\u0169ng l\u1ea5n chi\u1ebfm t\u1eebng gang t\u1ea5c;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Th\u00e1nh Phaol\u00f4 quan ni\u1ec7m h\u00f4n nh\u00e2n nh\u01b0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 xoa d\u1ecbu k\u1ebb y\u1ebfu h\u00e8n, trong khi t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e2y l\u1ea1i t\u00f4n vinh n\u00f3 nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng quan m\u1eadt thi\u1ebft gi\u1eefa \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 v\u00e0 H\u1ed9i th\u00e1nh;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5, b\u1edfi Ng\u00e0i ng\u1ef1 tr\u1ecb ch\u1ed1n Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00b7\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Th\u01b0 \u0111\u00e2y c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2u l\u1ea5y t\u1eeb th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea, theo ki\u1ec3u l\u00f9 m\u00f9 b\u1ea1 \u0111\u00e2u l\u1ea5y \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0V\u1eady th\u00ec, ai m\u1edbi th\u1ef1c l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Theo Holtmann, t\u00e1c gi\u1ea3 th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea v\u00e0 \u00caph\u00eas\u00f4 v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f2n Goodspeed l\u1ea1i cho r\u1eb1ng: th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u vi\u1ebft cho tuy\u1ec3n t\u1eadp g\u1ed3m c\u00e1c th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00a0th\u00e1nh Phaol\u00f4 g\u1eedi \u0111i c\u00e1c n\u01a1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Goguel l\u1ea1i ngh\u0129: th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 l\u00e0 ph\u1ea7n di\u1ec5n gi\u1ea3i c\u00e1c th\u01b0 th\u1ef1c s\u1ef1 do th\u00e1nh Phaol\u00f4 vi\u1ebft;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Boismard v\u1eabn cho r\u1eb1ng: th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 do th\u00e1nh Phaol\u00f4 vi\u1ebft t\u1eeb R\u00f4ma, sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1ecb n\u00e0o \u0111\u00f3 quen thu\u1ed9c v\u1edbi th\u01b0 Col\u00f4s\u00ea ph\u00e1t t\u00e1n r\u1ed9ng th\u00eam ra. T\u00e1c gi\u1ea3 Boismard l\u1ea1i v\u1eabn b\u1ea3o: th\u01b0 Col\u00f4s\u00ea l\u00e0 ph\u1ea7n di\u1ec5n \u0111\u1ea1t nh\u1eb1m g\u1eedi cho c\u00e1c \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea1o s\u1ed1ng \u1edf Lao\u0111ix\u00ea nh\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i trong th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea \u0111o\u1ea1n 5 c\u00e2u 16.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Muddiman c\u00f3 n\u00f3i: th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u00e0 do th\u00e1nh Phaol\u00f4 vi\u1ebft nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf \u00caph\u00eas\u00f4, nh\u01b0 m\u1ed9t th\u01b0 m\u1ee5c v\u1ee5 g\u1eedi gi\u00e1o \u0111o\u00e0n theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng Phaol\u00f4 nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00e1c gi\u1ea3 Wansborough l\u1ea1i v\u1eabn suy r\u1eb1ng: c\u00e1c v\u1ecb trong c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n Phaol\u00f4 \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng gi\u00e1o hu\u1ea5n n\u00f3i trong th\u01b0 nh\u01b0 khu\u00f4n v\u00e0ng th\u01b0\u1edbc ng\u1ecdc, h\u1ea7u m\u1eebng k\u00ednh thi\u1ebft l\u1eadp c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n. T\u00e1c gi\u1ea3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ea1t l\u1ed1i di\u1ec5n gi\u1ea3i truy\u1ec1n th\u1ed1ng Phaol\u00f4 theo ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n gi\u00e1o hu\u1ea5n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e2y tr\u1edf th\u00e0nh lo\u1ea1i h\u00ecnh c\u1ee7a m\u1ed9t Phaol\u00f4 v\u00e0o th\u1eddi H\u1eadu-Phaol\u00f4, th\u1ebf c\u0169ng n\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 <strong>Ch\u00fac l\u00e0nh th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0L\u1eddi l\u1ebd trong th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 \u1edf \u0111o\u1ea1n 1 c\u00e2u 3-14 v\u00e0 c\u00e1c \u0111o\u1ea1n sau xem nh\u01b0 l\u1eddi c\u1ea7u m\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 James Dunn g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201cKit\u00f4-lu\u1eadn l\u00e0m n\u1ed5 tung \u0111\u1ea7u \u00f3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Ch\u00fac l\u00e0nh tr\u1ea3i r\u1ed9ng c\u1ea3 v\u00e0o l\u00fac tr\u01b0\u1edbc khi th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng, k\u00e9o d\u00e0i m\u00e3i m\u00e3i \u0111\u1ed9ng th\u00e1i c\u1ee7a n\u00f3. L\u1eddi c\u1ea7u, th\u1ea5y \u1edf th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4 m\u00f4 t\u1ea3 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u1ed1n thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110i\u1ec3m nh\u1ea5n c\u1ee7a th\u01b0 \u0111\u1eb7t n\u01a1i quy\u1ec1n uy l\u01b0\u1edbt v\u01b0\u1ee3t m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u1ec3 t\u00f4n Ng\u00e0i l\u00ean tr\u00ean \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong>Tr\u1ecdn v\u1eb9n <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>Theo t\u1eeb v\u1ef1ng, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y mang \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a khoang ch\u1ee9a tr\u00ean t\u1ea7u, ho\u1eb7c ch\u1ec9 v\u1ec1 d\u00e2n s\u1ed1 s\u1ed1ng t\u1ea1i th\u1ecb tr\u1ea5n n\u00e0o \u0111\u00f3, ho\u1eb7c n\u00eau r\u00f5 n\u1ed9i dung trong s\u00e1ch ho\u1eb7c trong th\u01b0. Th\u01b0 Galata s\u1eed d\u1ee5ng l\u1eddi n\u00e0y v\u00e0o nhi\u1ec1u l\u00fac. C\u00f2n v\u1edbi th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea v\u00e0 \u00caph\u00eas\u00f4, th\u00ec \u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1 ra l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 l\u1ea5p \u0111\u1ea7y tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00e1ch tr\u1ecdn v\u1eb9n, c\u00f3 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan hi\u1ec7n di\u1ec7n \u1edf kh\u1eafp ch\u1ed1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a nh\u00f3m Kh\u1eafc K\u1ef7, cho th\u1ea5y nguy\u00ean l\u00fd th\u1ea7n linh th\u00e1nh \u00e1i ng\u1eadp tr\u00e0n v\u00e0o t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5p cho \u0111\u1ea7y. Th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea mang \u00fd ngh\u0129a kh\u00e1 th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng \u1edf ch\u1ed7: Thi\u00ean Ch\u00faa mu\u1ed1n m\u1ecdi s\u1ef1 tr\u00e0n \u0111\u1ea7y v\u1eabn th\u1ea5y c\u00f3 n\u01a1i Ng\u01b0\u1eddi. Th\u01b0 \u00caph\u00eas\u00f4, c\u00f3 ngh\u0129a ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng h\u01a1n, khi b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u0110\u1ee9c Kit\u00f4 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng trong t\u00e2m can ta v\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f3 ta \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5p \u0111\u1ea7y b\u1eb1ng s\u1ef1 tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, b\u1eb1ng L\u1edci. T\u1eeb \u0111\u00f3, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta s\u1ebd n\u00ean to\u00e0n h\u1ea3o, c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00e0n \u0111\u1ea7y tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u01a0n c\u1ee9u thu\u1ed9c \u1edf th\u01b0 do th\u00e1nh Phaol\u00f4 vi\u1ebft, ch\u1ec9 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn v\u00e0o lai th\u1eddi; nh\u01b0ng th\u01b0 n\u00e0y, \u01a1n Ch\u00faa \u0111\u00e3 th\u1eafng v\u01b0\u1ee3t c\u1ea3 th\u1eddi gian. Th\u01b0 R\u00f4ma do th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ecdc cho th\u01b0 k\u00fd vi\u1ebft, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c gh\u00e9p v\u00e0o c\u00e2y \u00f4-liu c\u1ee7a Israel. C\u00f2n th\u01b0 n\u00e0y, vi\u1ec7c th\u00e1p gh\u00e9p s\u1ebd x\u1ea3y ra trong t\u01b0\u01a1ng lai, mai ng\u00e0y th\u00f4i. H\u00ecnh \u1ea3nh ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh-nh\u00e2n s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0 b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh. T\u01b0\u1eddng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i\/\u0111\u1ed1 k\u1ef5 \u0111\u00e3 v\u1ee1 \u0111\u1ed5\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong>T\u01b0-duy Do th\u00e1i v\u00e0 Hy L\u1ea1p<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Th\u1eadt d\u1ec5 th\u1ea5y trong th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea v\u00e0 \u00caph\u00eas\u00f4, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 g\u1ea7n g\u0169i v\u1edbi t\u01b0-duy Hy L\u1ea1p. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o: ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u0111\u00e2y, c\u0169ng xa v\u1eddi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Do th\u00e1i. Theo t\u00f4i, th\u00ec ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 trong c\u1ea3 hai th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i k\u1ebft v\u1edbi \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan v\u00e0 L\u1edcI. Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1, t\u00e1c gi\u1ea3 mu\u1ed1n n\u00f3i, l\u00e0: \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a tri\u1ebft thuy\u1ebft Plat\u00f4, kh\u00e1 trung ho\u00e0.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0T\u00f4i xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ee3i \u00fd \u1edf \u0111\u00e2y, l\u00e0: n\u1ebfu qu\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec t\u00e1c gi\u1ea3 h\u1eb3n c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan v\u00e0 L\u1edcI xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t, sau C\u00f4ng nguy\u00ean. V\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y c\u1ee9 \u1ea9n hi\u1ec7n d\u01b0\u1edbi l\u1edbp m\u1eb7t c\u1ee7a b\u1ea3n v\u0103n. C\u00f3 v\u1ecb, nh\u01b0 D. Boyarin l\u1ea1i cho r\u1eb1ng: L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u c\u1ee7a th\u00e1nh Gioan mang t\u00ednh g\u1ee3i nh\u1edb nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f3 l\u1ebd ta c\u0169ng n\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u xem l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u n\u00e0y c\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd trong th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea v\u00e0 \u00caph\u00eas\u00f4 kh\u00f4ng. (Xem Daniel Boyarin, <em>The Gospel of Memra<\/em>: <em>Jewish Binitarianism and the Prologue to John, <\/em><span style=\"text-decoration: underline;\">Harvard Theological Review<\/span>, 2001, 243-284)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng ta l\u1ea1i v\u1eabn ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0110\u1ea1o Ch\u00faa v\u00e0 Do-th\u00e1i-gi\u00e1o t\u00e1ch r\u1eddi nhau r\u1ea5t s\u1edbm; v\u00e0 n\u1ec1n th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan v\u00e0 L\u1edcI trong \u0110\u1ea1o Ch\u00faa kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec nhi\u1ec1u v\u1ec1 Do-th\u00e1i-gi\u00e1o \u1edf Palestin. M\u1ed9t s\u1ed1 s\u1eed gia nay b\u00e1c b\u1ecf l\u1ed1i bi\u1ec7n lu\u1eadn n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan v\u00e0 L\u1edcI nh\u1eadp chung l\u00e0m m\u1ed9t v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u1ea7u. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng t\u00ecnh theo l\u1ed1i t\u01b0-duy Do th\u00e1i. B\u1edfi, \u00edt nh\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t ho\u1eb7c nhi\u1ec1u nh\u00f3m\/ph\u00e1i Do-th\u00e1i-gi\u00e1o c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc khi \u0110\u1ea1o Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp ra; th\u1ebf n\u00ean, ch\u1eb3ng l\u1ea1 g\u00ec khi th\u1ea5y c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u1ec1u ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ee5m t\u1eeb Thi\u00ean Ch\u00faa (<em>theos<\/em>) khi \u0111\u1ec1 c\u1ea5p \u0111\u1ebfn \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan v\u00e0 L\u1edcI.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0V\u1edbi truy\u1ec1n th\u1ed1ng ngo\u00e0i \u0110\u1ea1o th\u1eddi \u0111\u00f3, c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u suy t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa l\u01b0\u1ee1ng-v\u1ecb n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i Ba Ng\u00f4i th\u00ec ta ch\u1ec9 n\u00f3i Thi\u00ean Ch\u00faa Ng\u00f4i th\u1ee9 hai v\u00f4 h\u00ecnh v\u00f4 d\u1ea1ng c\u00f3 danh x\u01b0ng l\u00e0 L\u1edcI, l\u00e0 Memra; l\u00e0, \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n Ngoan, Con Ch\u00faa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0M\u00e3i v\u1ec1 sau, Do-th\u00e1i-gi\u00e1o c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e0y t\u01b0 t\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111\u1ed1i ch\u1ecdi l\u1ea1i ch\u1ee7 thuy\u1ebft Hy L\u1ea1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<strong>\u00a0C\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Do th\u00e1i <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 Th\u1ea7n h\u1ecdc Do th\u00e1i v\u00e0 Hy L\u1ea1p n\u00f3i v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan v\u00e0 L\u1edcI th\u1ea5y r\u00f5 trong ti\u1ebfng Hy L\u1ea1p <em>Philo Judaios. <\/em>Theo thuy\u1ebft n\u00e0y, \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan\/L\u1edcI \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i k\u1ebft v\u1edbi S\u1ef1 S\u00e1ng. \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan\/L\u1edcI, l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa n\u00ean c\u00f3 Ch\u00faa \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0B\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n d\u1ecbch t\u1eeb ti\u1ebfng Aram c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 h\u1ea5u h\u1ebft l\u00e0 t\u01b0 t\u1ebf, th\u00ec \u0110\u1ee9c Ch\u00faa c\u00f3 danh x\u01b0ng: <em>Memra\/Shekinah\/Kabod <\/em>\u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0110\u1ea5ng B\u1ea3n V\u1ecb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 <strong>L\u1edcI trong Tin M\u1eebng th\u00e1nh Gioan<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0D\u1eabn nh\u1eadp Tin M\u1eebng, th\u00e1nh Gioan gi\u1ea3ng gi\u1ea3i v\u00e0 di\u1ec5n ngh\u0129a, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ee7 \u00fd ca t\u1ee5ng, th\u1edd l\u1ea1y. L\u1edcI, l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 v\u1ec1 th\u1eddi kh\u1edfi th\u1ee7y c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i \u1edf s\u00e1ch S\u00e1ng Th\u1ebf. L\u00e0, di\u1ec5n gi\u1ea3i k\u1ec3 truy\u1ec7n ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0 b\u00e0i v\u1ecbnh \u1edf ph\u1ee5ng v\u1ee5. L\u00e0, b\u00e0i chia s\u1ebb \u1edf h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ef1a nh\u01b0 l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u th\u00f4i. L\u00e0, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng t\u01b0 t\u1ebf ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0 v\u1ecbnh ca, kh\u00fac h\u00e1t r\u1ea5t th\u0103ng tr\u1ea7m. Kh\u00f4ng l\u00e0 b\u00e0i th\u01a1, nh\u01b0ng l\u00e0 truy\u1ec7n k\u1ec3 \u201cc\u00f3 \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u0111u\u00f4i\u201d theo th\u1ee9 t\u1ef1 th\u1eddi gian x\u1ea3y \u0111\u1ebfn. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 b\u00e0i gi\u1ea3ng d\u1ef1a v\u00e0o kinh s\u00e1ch r\u00fat t\u1eeb Ng\u0169 th\u01b0 c\u00f3 tr\u00edch th\u01a1 v\u0103n t\u1eeb c\u00e1c s\u00e1ch ti\u00ean tri v\u00e0 l\u1ec1 lu\u1eadt, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 <em>V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng \u1edf s\u00e1ch C\u00e1ch ng\u00f4n<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0V\u0103n b\u1ea3n v\u1ec1 S\u00e1ng Th\u1ebf l\u00e0 s\u00e1ch Kh\u1edfi nguy\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng 1 c\u00e2u 1-5. C\u00f2n, v\u0103n b\u1ea3n v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan l\u00e0 \u0111o\u1ea1n s\u00e1ch C\u00e1ch ng\u00f4n ch\u01b0\u01a1ng 8 c\u00e2u 22-31. V\u1ecbnh ca Kh\u00f4n ngoan kh\u00f4ng l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eabu qua \u0111\u00f3 th\u00e1nh Gioan d\u00f9ng \u0111\u1ec3 vi\u1ebft Tin M\u1eebng n\u1ed1i k\u1ebft v\u1edbi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng t\u01b0 t\u1ebf. \u1ede v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng tho\u1ea3i m\u00e1i c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt, t\u1eeb ng\u1eef v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a th\u1ea7n linh kh\u00e1c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y bao g\u1ed3m nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n-c\u00e1ch-ho\u00e1 nh\u01b0 L\u1edcI \u1edf ph\u1ea7n d\u1eabn nh\u1eadp Tin M\u1eebng th\u00e1nh Gioan. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea3y \u0111\u1ebfn c\u1ea3 v\u00e0o l\u00fac c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0110\u1ea1o Ch\u00faa ra \u0111\u1eddi, v\u00e0 r\u00fat t\u1eeb th\u1ebf gi\u1edbi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Do-th\u00e1i, t\u1ee9c th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1ec1 L\u1edci nh\u01b0 hi\u1ec7n tr\u1ea1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<em>\u201cT\u1eeb kh\u1edfi th\u1ee7y Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 d\u1ef1ng n\u00ean tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t, v\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u1eddi tr\u1ed1ng kh\u00f4ng m\u00f4ng qu\u1ea1nh\u201d. \u201cV\u00e0 r\u1ed3i Thi\u00ean Ch\u00faa \u1edf b\u00ean con ng\u01b0\u1eddi.\u201d \u201c\u1ede v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan.\u201d \u201cV\u00e0 sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf d\u01b0\u1edbt \u0111\u1ea5t v\u00e0 s\u1ed1ng v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi.\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em>Tin M\u1eebng th\u00e1nh Gioan, d\u1eabn con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft s\u1eed d\u1ee5ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ee9 n\u00e0y. Ch\u00ednh th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea5t m\u00e3n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan trong \u0111\u00f3, n\u00ean \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa quy\u1ebft t\u00ecm ch\u1ed1n c\u01a1 ng\u01a1i cho \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan \u1edf tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. V\u00e0, \u0111\u1ec3 ch\u1eefa cho kh\u00f3 kh\u0103n n\u00e0y l\u00e0 vi\u1ec7c Nh\u1eadp th\u1ec3. T\u00ednh \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o n\u01a1i Tin M\u1eebng th\u00e1nh Gioan tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng n\u1eb1m \u1edf n\u1ec1n th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1ec1 L\u1edcI nh\u01b0ng l\u00e0 Kit\u00f4-lu\u1eadn v\u1ec1 nh\u1eadp th\u1ec3: th\u00e1nh Gioan kh\u00f4ng ch\u1ebf ra L\u1edcI, nh\u01b0ng th\u00e1nh-nh\u00e2n di\u1ec5n t\u1ea3 c\u00e1ch \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u1ec1 L\u1edcI \u0111\u00e3 m\u1eb7c x\u00e1c ph\u00e0m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<em>\u201c\u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan kh\u00f4ng t\u00ecm ra n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u01b0 ng\u1ee5; nh\u01b0ng ch\u1ec9 m\u1ed9t ch\u1ed7 d\u00e0nh cho \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan l\u00e0 thi\u00ean qu\u1ed1c. Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan ra ngo\u00e0i \u1edf v\u1edbi con c\u00e1i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 n\u00e0o. Th\u00e0nh th\u1eed, \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ea1i n\u01a1i c\u0169, s\u1ed1ng v\u1edbi thi\u00ean th\u1ea7n.\u201d <\/em>(1 Enoch 42: 1-2)<em>\u00a0\u00a0 <\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<em>\u00a0<\/em>\u00a0 \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan t\u1eebng \u0111\u1ebfn v\u1edbi th\u1ebf gian tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Kit\u00f4, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn d\u00f9 l\u00e0 S\u1ef1 S\u00e1ng. Israel t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u01b0a \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan v\u1ec1 l\u1ea1i Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1ed1ng v\u1edbi thi\u00ean th\u1ea7n. V\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi nh\u1eadn \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan. M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn L\u1edcI. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t l\u00e0 Abraham. V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh con Thi\u00ean Ch\u00faa, qua L\u1edcI.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u1ede \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ef1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u l\u1eddi rao gi\u1ea3ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u01a1i \u0110\u1ea1o: th\u00e1nh Gioan n\u00f3i: ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan\/L\u1edcI \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 t\u1eeb thi\u00ean qu\u1ed1c v\u00e0 nh\u1eadp th\u1ec3 v\u00e0o v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 l\u00e0 th\u00e0y d\u1ea1y t\u1ed1t nh\u1ea5t v\u1ec1 tu\u1ed5i th\u01a1 \u1ea5u c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng nh\u1eadp th\u1ec3 v\u00e0o v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0To\u00e0n b\u1ed9 b\u00e0i gi\u1ea3ng gi\u1ea3i \u1edf l\u1eddi t\u1ef1a Tin M\u1eebng th\u00e1nh Gioan \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e2y c\u1ea7u b\u1eafc ngang n\u1ed1i li\u1ec1n kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa th\u1eddi m\u00e0 L\u1edcI ch\u01b0a hi\u1ec7n h\u1eefu v\u00e0 l\u00fac L\u1edcI nh\u1eadp th\u1ec3 v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u1eaft ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian t\u1ea1o \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c cho nh\u1eadp th\u1ec3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<em>\u0110\u1ee9c Gi\u00easu ho\u00e0n th\u00e0nh s\u1ee9 v\u1ee5 M\u00f4s\u00ea nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 Ng\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i d\u1eddi s\u1ee9 v\u1ee5 \u1ea5y. <\/em>Th\u1ebf n\u00ean, ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch Lu\u1eadt Torah cho t\u1ed1t, v\u00e0 L\u1edcI nh\u1eadp th\u1ec3 l\u00e0 Th\u00e0y d\u1ea1y th\u00edch h\u1ee3p nh\u1ea5t cho vi\u1ec7c m\u1eb7c x\u00e1c ph\u00e0m. D\u1ea1y b\u1eb1ng L\u1edcI v\u1eabn trong s\u00e1ng, x\u00e1c th\u1ef1c h\u01a1n v\u0103n vi\u1ebft (Derrida). Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 th\u1eed b\u1eb1ng v\u0103n b\u1ea3n, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 Ng\u00e0i g\u1eedi L\u1edcI nh\u1eadp v\u00e0o x\u00e1c th\u1ec3 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0L\u1edcI nh\u1eadp x\u00e1c ph\u00e0m l\u00e0 Th\u00e0y d\u1ea1y t\u1ed1t v\u00e0 l\u00e0 nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i t\u1ed1t nh\u1ea5t n\u00ean Ng\u00e0i m\u1edbi nh\u1eadp th\u1ec3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Th\u1ebf n\u00ean, s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00edch th\u1ef1c gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i \u0111i \u0110\u1ea1o v\u00e0 ngo\u00e0i \u0110\u1ea1o kh\u00f4ng mang t\u00ednh th\u1ea7n h\u1ecdc. Kh\u00e1c bi\u1ec7t th\u1ef1c th\u1ee5 gi\u1eefa hai b\u00ean l\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa th\u1ea7n-h\u1ecdc v\u00e0 th\u1ea7n-tho\u1ea1i-h\u1ecdc Do th\u00e1i l\u00fac tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu th\u00e0nh Nadar\u00e9t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong>Tin M\u1eebng th\u00e1nh Gioan \u0111o\u1ea1n 18<\/strong>:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0T\u01b0 t\u1ebf Eliezer l\u00e0 con trai c\u1ee7a T\u01b0 t\u1ebf Yose ng\u01b0\u1eddi Galil\u00ea c\u00f3 n\u00f3i: Ch\u00edn tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u00e3 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc khi th\u1ebf gian \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng, Lu\u1eadt Torah c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra v\u00e0 \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi g\u00f3t ch\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Ch\u00fac Ph\u00fac v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi thi\u00ean th\u1ea7n h\u00e1t m\u1eebng r\u1eb1ng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <em>\u201cTa \u1edf b\u00ean Ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00fd m\u1ebfn,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 v\u00e0 ng\u00e0y ng\u00e0y ta l\u00e0 ngu\u1ed3n vui s\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ch\u01a1i gi\u1ee1n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Ng\u01b0\u1eddi m\u1ecdi th\u1eddi.\u201d <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>(C\u00e1ch ng\u00f4n 8; 30)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u1ede \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c, t\u01b0 t\u1ebf l\u1ea1i c\u0169ng vi\u1ebft:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <em>\u201cTa \u0111\u00e3 c\u01b0u mang h\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 V\u00e0 ta \u0111\u00e3 cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra \u00a0 <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 v\u00e0 r\u1ed3i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i s\u1ebd b\u1ea3o:<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 H\u00e3y mang Ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ee5ng\u00a0 <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 nh\u01b0 b\u00e0 m\u1ee5 \u0111\u1ee1 mang \u0111\u1ee9a tr\u1ebb\u201d<\/em><\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2994\" style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em>B\u1edfi l\u1ebd, c\u00e1c t\u01b0 t\u1ebf v\u00e0 tr\u1ebb th\u00e2n y\u00eau \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Cha mang Con c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, t\u1ee9c Lu\u1eadt Torah \u1edf trong b\u1ee5ng. V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng t\u01b0 t\u1ebf v\u00e0o th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 Tin M\u1eebng th\u00e1nh Gioan, Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 L\u1edcI. L\u00e0 Con Ch\u00faa, r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2992\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2988\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong> Kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa L\u1edcI v\u00e0 thuy\u1ebft ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o<\/strong><em> <\/em><\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2985\" style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0<\/em> Nhi\u1ec1u l\u1ed1i m\u00f2n \u0111i v\u00e0o \u0110\u1ea1o Ch\u00faa, th\u1eddi ban \u0111\u1ea7u. N\u01a1i h\u1ecd, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb g\u1ecdi l\u00e0 B\u00e8 ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o, t\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u00f9ng \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1ee1ng nu\u00f4i v\u00e0o c\u00f9ng th\u1eddi. C\u1ee5m t\u1eeb \u201cng\u1ed9 \u0111\u1ea1o\u201d theo ngh\u0129a t\u1eeb v\u1ef1ng l\u1ea1i l\u00e0 \u201ct\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh\u201d. B\u1edfi, b\u00e8 nh\u00f3m n\u00e0y t\u1ef1 cho m\u00ecnh bi\u1ebft r\u00f5 v\u1ec1 ch\u00ednh m\u00ecnh. R\u1ed3i, h\u1ecd c\u00f2n ngh\u0129: h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 linh c\u00f3 g\u1ed1c t\u1eeb tr\u1eddi cao, do \u0110\u1ea5ng Quy\u1ec1n Uy Th\u00e1nh \u00c1i s\u01a1 xu\u1ea5t b\u01b0\u1edbc h\u1ee5t l\u1ea7m l\u1ee1 n\u00ean ra th\u1ebf. Theo nh\u00f3m b\u00e8 n\u00e0y, th\u00ec: \u1edf n\u01a1i m\u00ecnh, linh h\u1ed3n b\u1ecb nh\u1ed1t h\u00e3m v\u00e0o th\u00e2n x\u00e1c ch\u1ea5t th\u1ec3. V\u00ec th\u1ebf n\u00ean, ta qu\u00ean m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t g\u1ed1c ngu\u1ed3n r\u1ea5t th\u00e1nh thi\u00eang c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh. \u0110\u1ea5ng C\u1ee9u Chu\u1ed9c -m\u00e0 nh\u00f3m b\u00e8 n\u00e0y quan ni\u1ec7m l\u00e0 \u0110\u1ea5ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea1o Ch\u00faa g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu- \u0111\u00e3 k\u00eau g\u1ecdi con ng\u01b0\u1eddi h\u00e3y th\u1ee9c t\u1ec9nh, \u0111\u1eebng ng\u1ee7 m\u00ea.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0T\u1eeb \u0111\u00f3, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1eb7t ra cho ta, l\u00e0: tr\u01b0\u1edbc kia, ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o? T\u1eebng b\u1ecb th\u00fac th\u1ee7, d\u1ed3n \u00e9p v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u00e2u? Sao v\u1ed9i v\u00e3 \u0111i v\u1ec1 \u0111\u00e2u th\u1ebf? Ta \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u v\u1edbt kh\u1ecfi n\u01a1i n\u00e0o? S\u1ea3n sinh c\u00f3 ngh\u0129a g\u00ec? T\u00e1i sinh l\u00e0 g\u00ec th\u1ebf? Ngh\u0129 th\u1ebf r\u1ed3i, b\u00e8 nh\u00f3m Ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o b\u00e8n tri\u1ec3n khai s\u1eed li\u1ec7u c\u1ee7a ch\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 tia s\u00e1ng ch\u1edbp soi b\u00f3ng t\u1ed1i. H\u1ecd \u0111\u01b0a ra nhi\u1ec1u huy\u1ec1n tho\u1ea1i k\u1ec3 l\u1ec3 b\u1eb1ng \u1ea3nh h\u00ecnh r\u1ea5t uy l\u1ef1c. Nh\u01b0ng, trong gi\u00f2ng ch\u1ea3y nh\u1eadn th\u1ee9c v\u1ec1 \u0111\u1ea1o nh\u01b0 th\u1ebf l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u00f2ng n\u01b0\u1edbc v\u1eabn song h\u00e0nh. N\u00f3i chung, th\u00ec b\u00e8 Ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o l\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u00e1ch ly Thi\u00ean Ch\u00faa \u0110\u1ea5ng T\u1ea1o d\u1ef1ng \u1edf Kinh s\u00e1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i kh\u1ecfi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa c\u1ee9u chu\u1ed9c m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh danh Ng\u00e0i v\u00e0o v\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00easu. Nh\u00f3m b\u00e8 n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh\u00a0 -v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ecb trong \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y l\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c-\u00a0 \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu tr\u00ean th\u1eadp gi\u00e1. H\u1ecd c\u0169ng ch\u1eb3ng b\u1eadn t\u00e2m quan ni\u1ec7m r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa C\u1ee9u Chu\u1ed9c th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 ch\u1ebft. H\u1ecd c\u1ee9 ngh\u0129 Ng\u00e0i l\u00e0 \u0110\u1ea5ng linh thi\u00eang v\u1eabn d\u1eabn d\u1eaft h\u1ecd c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u1eadn th\u1ee9c, ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Th\u00e1nh Phaol\u00f4 l\u1ecbch s\u1eed tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng thu\u1ed9c nh\u00f3m ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o n\u00e0o c\u1ea3. Th\u00e1nh-nh\u00e2n c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng kh\u00f4ng t\u01b0-duy v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Gi\u00easu Ph\u1ee5c sinh ngo\u1ea1i tr\u1eeb Ng\u00e0i l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa ch\u1ecbu-n\u1ea1n-ch\u1ecbu-ch\u1ebft-tr\u00ean-th\u1eadp-gi\u00e1 \u0111\u00e3 tr\u1ed7i d\u1eady t\u1eeb n\u01a1i \u0111\u00f3. Th\u00e1nh nh\u00e2n v\u1eabn c\u1ee9 neo ch\u1eb7t v\u00e0o v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a n\u1ed7i ch\u1ebft, c\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ee9 ch\u00ednh tr\u1ecb b\u1ea9n nh\u01a1, v\u00e0 th\u1ef1c t\u1ea1i kh\u1ee7ng khi\u1ebfp g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i c\u1ee7a h\u00e0nh x\u1eed \u0111\u00f3ng \u0111inh Ng\u00e0i v\u00e0o th\u1eadp gi\u00e1. Th\u00e1nh-nh\u00e2n, cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u00fd ni\u1ec7m \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u r\u1eb1ng t\u00ecnh th\u00e2n th\u01b0\u01a1ng, y\u00eau m\u1ebfn ch\u00ednh l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a tr\u00f2 ch\u01a1i; v\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e8 nh\u00f3m ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o n\u00e0o l\u1ea1i tr\u1ee5 v\u1eefng n\u01a1i cung c\u00e1ch c\u1ee7a t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn v\u1eabn c\u00f3 gi\u1eefa Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00easu v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ta. Th\u00e1nh nh\u00e2n ch\u1eb3ng bao gi\u1edd c\u00f4ng khai nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7p th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi b\u00e8 nh\u00f3m Ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o n\u00e0o nh\u01b0 th\u1ebf; nh\u01b0ng, th\u00e1nh-nh\u00e2n v\u1eabn lu\u00f4n gi\u1ea3ng rao th\u1ef1c tr\u1ea1ng v\u1ec1 t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc mu\u00f4n mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi \u1edf Athens, nh\u01b0ng quan \u0111i\u1ec3m l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1eaft r\u1ec5 th\u1eadt ki\u00ean c\u1ed1 trong c\u00e1c nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Th\u1eadt t\u00ecnh th\u00ec, th\u01b0 C\u00f4l\u00f4s\u00ea v\u00e0 \u00caph\u00eas\u00f4 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh th\u1ea7n h\u1ecdc mang t\u00ednh Ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o n\u00e0o h\u1ebft. C\u1ea3 \u0111\u1ebfn l\u1eddi t\u1ef1a c\u1ee7a Tin M\u1eebng do th\u00e1nh Gioan vi\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0 \u00fd t\u01b0\u1edfng ng\u1ed9 \u0111\u1ea1o n\u00e0o c\u1ea3. T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u00f2ng ch\u1ea3y th\u1ea7n h\u1ecdc tr\u1ea7m m\u00ecnh trong \u0110\u1ee9c Kh\u00f4n ngoan r\u1ea5t Do th\u00e1i c\u1ea3 \u1edf Do-th\u00e1i-gi\u00e1o l\u1eabn \u0110\u1ea1o Ch\u00faa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong>Ng\u1ee5y th\u01b0 Phaol\u00f4<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Xem ra, ph\u1ea7n l\u1edbn \u1edf \u00caph\u00eas\u00f4, \u0111\u00e3 th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t lo\u1ea1i h\u00ecnh g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c<em> <\/em>l\u00e0<em> \u201ctr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i Phaol\u00f4<\/em>\u201d g\u1ed3m nh\u1eefng v\u1ecb \u0111\u01b0a ra c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft ho\u1eb7c th\u1eeb t\u1eeb l\u1ea5y t\u00ean v\u1ecb s\u00e1ng l\u1eadp nh\u00f3m n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u00e0n d\u1ef1ng m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ee5 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00e1c quy\u1ec1n th\u1ef1c th\u1ee5 mang danh Phaol\u00f4 \u1edf c\u00e1c th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ti\u1ebfp theo sau th\u1eddi bu\u1ed5i \u0111\u00f3, ngo\u1ea1i tr\u1eeb th\u01b0 g\u1eedi gi\u00e1o \u0111o\u00e0n Do th\u00e1i \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u01b0 th\u00e1nh Phaol\u00f4 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ecdc cho th\u01b0 k\u00fd m\u00ecnh vi\u1ebft. B\u1ee9c th\u01b0 mang danh l\u00e0 \u201cth\u01b0 g\u1eedi c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n Do th\u00e1i\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp xu\u1ea5t t\u1eeb th\u00e1nh Phaol\u00f4 ho\u1eb7c tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i c\u1ee7a th\u00e1nh-nh\u00e2n. Th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e0 th\u01b0 vi\u1ebft v\u00e0 c\u00f3 vi\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 g\u1eedi cho ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i n\u00e0o h\u1ebft! Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1ea5t lo\u1ea1t \u0111\u1ed3ng \u00fd b\u1ea3o r\u1eb1ng ch\u1ec9 m\u1ed7i 7 th\u01b0 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n nghi ng\u1ea1i g\u00ec n\u1eefa, l\u00e0 do ch\u00ednh th\u00e1nh Phaol\u00f4 ch\u1ee7 x\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>Th\u01b0 th\u1ee9 hai Thessal\u00f4nik\u00ea <\/strong><\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_3012\" style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>Nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng th\u01b0 n\u00e0y l\u00e0 do ch\u00ednh th\u00e1nh Phaol\u00f4, Silas v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 c\u1ee7a th\u00e1nh-nh\u00e2n l\u00e0 Timoth\u00ea g\u1eedi \u0111i, t\u1ee9c c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u. Nh\u01b0ng, \u0111\u1ecba ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 gi\u1ea3 t\u01b0\u1edfng. B\u1edfi, m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a th\u01b0 th\u1ee9 hai n\u00e0y, tr\u00e1i ngh\u1ecbch h\u1eb3n th\u01b0 th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ee9c ch\u1ec9 n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u00e0y sau h\u1ebft, c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. T\u01b0 t\u01b0\u1edfng n\u1ec1n t\u1ea3ng trong th\u01b0 n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch v\u1edbi quan ni\u1ec7m v\u1ec1 th\u1eddi Quang L\u00e2m Ch\u00faa \u0110\u1ebfn L\u1ea1i \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y x\u1ea3y \u0111\u1ebfn l\u00e0 do c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u1ea5u ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u0129 l\u00e0 s\u1ebd \u0111i k\u00e8m v\u1edbi th\u1eddi n\u00e0y, v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y. C\u00f3 v\u1ecb ngh\u0129 l\u00e0 th\u1eddi \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi l\u1ea1i, m\u00e3i v\u1ec1 sau. K\u1ebft cu\u1ed9c th\u00ec, H\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ea7n c\u00f3 nhu c\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1 trong c\u1ed9ng \u0111o\u00e0n, v\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c s\u1ebd ph\u1ea3i th\u1ebf.<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_3005\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0Trong c\u00e1c d\u1ea5u ch\u1ec9 m\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd x\u1ea3y \u0111\u1ebfn, c\u00f3 s\u1ef1 ki\u1ec7n b\u1ed9i gi\u00e1o, t\u1ee9c t\u00ecnh tr\u1ea1ng r\u00e3 r\u1eefa n\u00f3i chung v\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd\/\u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, v\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea5ng b\u1eadc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ea5t c\u1ea7n lu\u1eadt\u201d \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u1ea3y ra \u1edf m\u1ed9t v\u00e0i n\u01a1i kh\u00e1c v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u1ea3n-Kit\u00f4 hay Gi\u1ea3 danh \u0110\u1ee9c Kit\u00f4. Ng\u01b0\u1ee3c gi\u00f2ng l\u1ecbch s\u1eed, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc h\u1eb3n s\u1ebd nh\u1eadn ra m\u1ed9t s\u1ed1 truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh nh\u01b0: phong tr\u00e0o c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn phong tr\u00e0o Linh Hi\u1ec3n ki\u1ec3u Antiochus IV, nh\u01b0: P\u00f4m-p\u00ea, Ca-li-gu-la, vv\u2026<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_3003\" style=\"text-align: justify;\">\u00a0<strong id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_3002\">Th\u01b0 M\u1ee5c V\u1ee5 &#8211; Th\u01b0 th\u1ee9 nh\u1ea5t v\u00e0 th\u1ee9 hai g\u1eedi Tim\u00f4th\u00ea, Tit\u00f4<\/strong><\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_3000\" style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>C\u00e1c th\u01b0 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi cho c\u00e1 nh\u00e2n t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 \u0111\u1ea5ng l\u00e0m \u0111\u1ea7u h\u1ed9i th\u00e1nh s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ra c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng m\u1ee5c v\u1ee5, m\u00e0 tu\u00e2n theo. T\u1eeb v\u1ef1ng c\u1ee7a th\u01b0 g\u1ea7n v\u1edbi th\u1ea7n h\u1ecdc Hy L\u1ea1p, n\u00f3i chung ch\u1ee9 kh\u00f4ng mang t\u00ednh ch\u1ea5t r\u1ea5t Phaol\u00f4, nh\u01b0 th\u01b0 kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0(c\u00f2n ti\u1ebfp)<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2998\" style=\"text-align: justify;\">____________________<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2997\" style=\"text-align: justify;\">Lm Kevin O\u2019Shea, CSsR<\/p>\n<p id=\"yui_3_7_2_1_1365567234738_2996\" style=\"text-align: justify;\">Mai T\u00e1 l\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>\u00a0Ch\u01b0\u01a1ng\u00a0 9 \u00a0T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c<\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":425,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[77,76],"tags":[],"class_list":["post-2267","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mai-ta","category-phaolo-vi-thanh-cua-moi-thoi"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2267"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2268,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2267\/revisions\/2268"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/425"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}