{"id":32650,"date":"2024-11-23T22:35:31","date_gmt":"2024-11-23T15:35:31","guid":{"rendered":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=32650"},"modified":"2024-11-27T07:40:50","modified_gmt":"2024-11-27T00:40:50","slug":"thu-ve-viec-doi-moi-nghien-cuu-lich-su-giao-hoi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/thu-ve-viec-doi-moi-nghien-cuu-lich-su-giao-hoi\/","title":{"rendered":"TH\u01af V\u1ec0 VI\u1ec6C \u0110\u1ed4I M\u1edaI NGHI\u00caN C\u1ee8U L\u1ecaCH S\u1eec GI\u00c1O H\u1ed8I"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Trong \u201cTh\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i m\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i\u201d, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 v\u00e0o th\u1ee9 N\u0103m ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 11, \u0110\u1ee9c Phanxic\u00f4 nh\u1ea5n m\u1ea1nh s\u1ef1 c\u1ea5p b\u00e1ch \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u1ee9ng vi\u00ean linh m\u1ee5c trong vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00e2u \u201cs\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed th\u1ef1c s\u1ef1\u201d v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng b\u00f3p m\u00e9o mang t\u00ednh \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t b\u1edfi c\u00e1c m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i. M\u1ed9t l\u1eddi m\u1eddi g\u1ecdi \u0111\u00f3n nh\u1eadn Gi\u00e1o h\u1ed9i nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 v\u00e0 nh\u01b0 Gi\u00e1o h\u1ed9i l\u00e0, v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi kh\u00e1m ph\u00e1 l\u1ea1i c\u1ed9i ngu\u1ed3n l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u1ec3 Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-32651\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/dtc.jpeg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"338\" srcset=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/dtc.jpeg 750w, http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/dtc-300x169.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 to\u00e0n v\u0103n b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha&nbsp;:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Anh ch\u1ecb em th\u00e2n m\u1ebfn, <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qua th\u01b0 n\u00e0y, t\u00f4i mu\u1ed1n chia s\u1ebb m\u1ed9t s\u1ed1 suy ngh\u0129 v\u1ec1 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 gi\u00fap c\u00e1c linh m\u1ee5c gi\u1ea3i th\u00edch th\u1ef1c t\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t h\u01a1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 t\u00f4i mu\u1ed1n th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00e1c t\u00e2n linh m\u1ee5c v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean m\u1ee5c v\u1ee5 kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00f4i \u00fd th\u1ee9c r\u00f5 r\u1eb1ng, trong vi\u1ec7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00e1c \u1ee9ng vi\u00ean linh m\u1ee5c, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i. \u0110i\u1ec1u t\u00f4i mu\u1ed1n nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 theo h\u01b0\u1edbng m\u1eddi g\u1ecdi ph\u00e1t huy <em>s\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m th\u1ef1c s\u1ef1 v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed<\/em> n\u01a1i c\u00e1c sinh vi\u00ean th\u1ea7n h\u1ecdc tr\u1ebb tu\u1ed5i. Qua l\u1ed1i di\u1ec5n \u0111\u1ea1t n\u00e0y, t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ec9 mu\u1ed1n ch\u1ec9 ra s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u xa v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c v\u1ec1 nh\u1eefng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong hai m\u01b0\u01a1i th\u1ebf k\u1ef7 c\u1ee7a Kit\u00f4 gi\u00e1o \u0111ang \u1edf ph\u00eda sau ch\u00fang ta, m\u00e0 c\u00f2n v\u00e0 tr\u00ean h\u1ebft l\u00e0 s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ef1 quen thu\u1ed9c r\u00f5 r\u00e0ng v\u1edbi chi\u1ec1u k\u00edch l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c s\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh l\u00e0 ai v\u00e0 m\u00ecnh mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh g\u00ec mai ng\u00e0y n\u1ebfu kh\u00f4ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft g\u1eafn k\u1ebft h\u1ecd v\u1edbi c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 \u0111i tr\u01b0\u1edbc. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed c\u00e1 nh\u00e2n, m\u00e0 c\u00f2n \u1edf b\u00ecnh di\u1ec7n c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n. Th\u1eadt v\u1eady, vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 k\u1ec3 l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed gi\u00fap th\u1eafp s\u00e1ng \u201cng\u1ecdn l\u1eeda \u00fd th\u1ee9c t\u1eadp th\u1ec3\u201d, [1] n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 k\u00fd \u1ee9c c\u00e1 nh\u00e2n v\u1ec1 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi l\u1ee3i \u00edch c\u00e1 nh\u00e2n ho\u1eb7c c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a h\u1ecd, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1 n\u00e0o v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed gi\u00fap m\u1ed7i ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 ph\u1ea1m vi, \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 ch\u1eebng m\u1ef1c v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ec3u th\u1ef1c t\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng nguy hi\u1ec3m v\u00e0 phi hi\u1ec7n th\u1ef1c, nh\u01b0 th\u1ef1c t\u1ea1i l\u00e0, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 ch\u00fang ta t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng n\u00f3 hay ch\u00fang ta mong mu\u1ed1n n\u00f3. Do \u0111\u00f3, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o d\u1ef1ng m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i v\u1ed1n \u0111\u00f2i h\u1ecfi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, chia s\u1ebb v\u00e0 li\u00ean \u0111\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng truy\u1ec1n kh\u1ea9u m\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e1c nh\u1eadn b\u1eb1ng c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u vi\u1ebft, m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c sinh vi\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh r\u1eb1ng vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed s\u1ebd b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u00fang ta kh\u1ecfi \u201cnh\u1ea5t t\u00ednh thuy\u1ebft v\u1ec1 Gi\u00e1o h\u1ed9i\u201d (monophysisme eccl\u00e9siologique), ngh\u0129a l\u00e0 kh\u1ecfi m\u1ed9t quan ni\u1ec7m qu\u00e1 si\u00eau tho\u00e1t v\u1ec1 Gi\u00e1o h\u1ed9i, m\u1ed9t Gi\u00e1o h\u1ed9i kh\u00f4ng hi\u1ec7n th\u1ef1c v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ec \u1ed1 hay n\u1ebfp nh\u0103n. V\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i y\u00eau m\u1ebfn Gi\u00e1o h\u1ed9i nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9, nh\u01b0 Gi\u00e1o h\u1ed9i l\u00e0, n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng Gi\u00e1o h\u1ed9i ch\u00fat n\u00e0o, m\u00e0 ch\u1ec9 y\u00eau m\u1ed9t b\u00f3ng ma trong tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u00ecnh. L\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i gi\u00fap ch\u00fang ta nh\u00ecn v\u00e0o Gi\u00e1o h\u1ed9i hi\u1ec7n th\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 y\u00eau m\u1ebfn Gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0y, v\u1ed1n th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ecdc h\u1ecfi v\u00e0 \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc h\u1ecfi t\u1eeb nh\u1eefng sai l\u1ea7m v\u00e0 sa ng\u00e3 c\u1ee7a m\u00ecnh. Gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0y, v\u1ed1n c\u0169ng nh\u1eadn ra ch\u00ednh m\u00ecnh trong nh\u1eefng th\u1eddi kh\u1eafc \u0111en t\u1ed1i c\u1ee7a m\u00ecnh, tr\u1edf n\u00ean c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng v\u1ebft nh\u01a1 v\u00e0 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111ang s\u1ed1ng, v\u00e0 n\u1ebfu Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u1ed1 g\u1eafng ch\u1eefa l\u00e0nh v\u00e0 l\u00e0m cho th\u1ebf gi\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n, th\u00ec Gi\u00e1o h\u1ed9i s\u1ebd l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady theo c\u00f9ng c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u1ed1 g\u1eafng ch\u1eefa l\u00e0nh b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh v\u00e0 v\u00e0 l\u00e0m cho m\u00ecnh l\u1edbn l\u00ean, cho d\u1ea7u Gi\u00e1o h\u1ed9i r\u1ea5t th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn kh\u1ee7ng khi\u1ebfp n\u00e0y, v\u1ed1n khi\u1ebfn ch\u00fang ta ch\u1ec9 hi\u1ec3u th\u1ef1c t\u1ea1i t\u1eeb s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea7y hi\u1ebfu th\u1eafng cho ch\u1ee9c n\u0103ng ho\u1eb7c vai tr\u00f2 c\u1ee7a ch\u00fang ta. C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn sau c\u00f9ng n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1ch m\u00e0, nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra trong th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Fratelli tutti<\/em>, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng trong d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 nh\u00e2n h\u1eadu b\u1ecb coi l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 phi\u1ec1n to\u00e1i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00ednh anh ta, v\u00ec anh ta ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb d\u1ecb th\u01b0\u1eddng , m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng c\u1ee5 th\u1ec3. [2]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c c\u00e1c \u1ee9ng vi\u00ean linh m\u1ee5c v\u1ec1 t\u00ednh nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft hi\u1ec3n nhi\u00ean. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u00ec trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta, \u201c\u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ea5t \u0111i v\u00e0 ng\u00e0y c\u00e0ng tan r\u00e3. Ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1eadn th\u1ea5y s\u1ef1 th\u00e2m nh\u1eadp v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i \u201cph\u00e1 b\u1ecf c\u1ea5u tr\u00fac\u201d (d\u00e9constructionnisme), trong \u0111\u00f3 s\u1ef1 t\u1ef1 do c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tham v\u1ecdng s\u1ebd x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ecdi th\u1ee9 t\u1eeb s\u1ed1 kh\u00f4ng. N\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhu c\u1ea7u ti\u00eau th\u1ee5 kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n v\u00e0 l\u00e0m tr\u1ea7m tr\u1ecdng th\u00eam nhi\u1ec1u h\u00ecnh th\u1ee9c ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u00e1 nh\u00e2n thi\u1ebfu \u0111i n\u1ed9i dung. [3]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1ch t\u1ed5ng qu\u00e1t h\u01a1n, ph\u1ea3i n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u00e0y nay t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta &#8211; ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eefng \u1ee9ng vi\u00ean linh m\u1ee5c &#8211; c\u1ea7n canh t\u00e2n s\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a m\u00ecnh. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh n\u00e0y, c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi khuy\u00ean m\u00e0 t\u00f4i d\u00e0nh cho gi\u1edbi tr\u1ebb: \u201cN\u1ebfu ai \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a ra cho b\u1ea1n m\u1ed9t l\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb v\u00e0 b\u1ea3o b\u1ea1n b\u1ecf qua l\u1ecbch s\u1eed, kh\u00f4ng th\u1eeba nh\u1eadn kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i, coi th\u01b0\u1eddng qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 ch\u1ec9 nh\u00ecn v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cho b\u1ea1n, th\u00ec \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ec3 gi\u0103ng b\u1eaby b\u1ea1n b\u1eb1ng l\u1eddi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 b\u1ea1n ch\u1ec9 l\u00e0m theo nh\u1eefng g\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y b\u1ea3o sao? Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y mu\u1ed1n b\u1ea1n tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, b\u1ecf c\u1ed9i ngu\u1ed3n, nghi ng\u1edd m\u1ecdi th\u1ee9, \u0111\u1ec3 b\u1ea1n ch\u1ec9 tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o l\u1eddi h\u1ee9a v\u00e0 ph\u1ee5c t\u00f9ng k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1ch ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 thu\u1ed9c m\u1ecdi m\u00e0u s\u1eafc, ph\u00e1 h\u1ee7y (ho\u1eb7c ph\u00e1 b\u1ecf c\u1ea5u tr\u00fac) t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u00e0, b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng tr\u1ecb m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. \u0110\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u00fang c\u1ea7n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb coi th\u01b0\u1eddng l\u1ecbch s\u1eed, b\u00e1c b\u1ecf s\u1ef1 phong ph\u00fa v\u1ec1 tinh th\u1ea7n v\u00e0 nh\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7, ph\u1edbt l\u1edd m\u1ecdi th\u1ee9 c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd\u201d. [4]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u th\u1ef1c t\u1ea1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t n\u00f3 theo <em>t\u00ednh l\u1ecbch<\/em><em> \u0111\u1ea1i<\/em> (<em>diachronie<\/em>), trong khi xu h\u01b0\u1edbng n\u1ed5i tr\u1ed9i l\u00e0 d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng c\u00e1ch \u0111\u1ecdc c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng v\u1ed1n san b\u1eb1ng ch\u00fang th\u00e0nh <em>t\u00ednh<\/em><em> \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea1i<\/em> (<em>synchronie<\/em>): t\u00f3m l\u1ea1i, th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1i hi\u1ec7n t\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e1 kh\u1ee9. Vi\u1ec7c ph\u1edbt l\u1edd l\u1ecbch s\u1eed th\u01b0\u1eddng c\u00f3 v\u1ebb l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c m\u00f9 qu\u00e1ng khi\u1ebfn ch\u00fang ta b\u1eadn t\u00e2m v\u00e0 l\u00e3ng ph\u00ed n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng cho m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i, b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 sai l\u1ea7m v\u00e0 h\u01b0\u1edbng ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn nh\u1eefng gi\u1ea3i ph\u00e1p kh\u00f4ng th\u1ecfa \u0111\u00e1ng. M\u1ed9t s\u1ed1 l\u1ed1i \u0111\u1ecdc n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eefu \u00edch cho c\u00e1c nh\u00f3m nh\u1ecf, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng h\u1eefu \u00edch cho to\u00e0n th\u1ec3 nh\u00e2n lo\u1ea1i hay c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Kit\u00f4 gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00ednh nh\u1ea1y c\u1ea3m nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed l\u1ea1i c\u00e0ng c\u1ea5p b\u00e1ch h\u01a1n v\u00e0o m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111ang gia t\u0103ng xu h\u01b0\u1edbng mu\u1ed1n b\u1ecf qua k\u00fd \u1ee9c ho\u1eb7c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t k\u00fd \u1ee9c th\u00edch \u1ee9ng v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a c\u00e1c \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 th\u1ed1ng tr\u1ecb. \u0110\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi vi\u1ec7c x\u00f3a b\u1ecf qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed ho\u1eb7c v\u1edbi c\u00e1c tr\u00ecnh thu\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed \u201cc\u00f3 d\u1ee5ng \u00fd\u201d, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc, ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c v\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i c\u1ee7a c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t r\u00e0o c\u1ea3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 l\u1eeba b\u1ecbp, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e9t l\u1ea1i v\u1ee5 l\u1ee3i v\u00e0 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f4ng khai n\u00e0y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u1ec7n minh cho chi\u1ebfn tranh, c\u00e1c cu\u1ed9c b\u00e1ch h\u1ea1i, vi\u1ec7c s\u1ea3n xu\u1ea5t, bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 ti\u00eau th\u1ee5 v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u1ec7 n\u1ea1n kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u00e0y nay, ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u1ee9 k\u00fd \u1ee9c, th\u01b0\u1eddng l\u00e0 sai l\u1ea7m, gi\u1ea3 t\u1ea1o, th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 d\u1ed1i tr\u00e1i, v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi thi\u1ebfu v\u1eafng l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c l\u1ecbch s\u1eed trong x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 ngay c\u1ea3 trong c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Kit\u00f4 h\u1eefu c\u1ee7a ch\u00fang ta. M\u1ecdi th\u1ee9 c\u00f2n tr\u1edf n\u00ean tr\u1ea7m tr\u1ecdng h\u01a1n n\u1ebfu ch\u00fang ta ngh\u0129 v\u1ec1 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng s\u1eb5n, m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 b\u00ed m\u1eadt, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean nh\u1eefng k\u00fd \u1ee9c th\u00edch h\u1ee3p, nh\u1eefng k\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 c\u0103n t\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng k\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 s\u1ef1 lo\u1ea1i tr\u1eeb. Vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c s\u1eed gia v\u00e0 ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c t\u1eeb c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a h\u1ecd ng\u00e0y nay c\u00f3 t\u00ednh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng li\u1ec1u thu\u1ed1c gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5u tranh ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 h\u1eadn th\u00f9 ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 th\u00e0nh ki\u1ebfn \u200b\u200bn\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ed3ng th\u1eddi, ch\u00ednh ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c s\u00e2u r\u1ed9ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed cho th\u1ea5y r\u1eb1ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn qu\u00e1 kh\u1ee9 b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1ed1i gi\u1ea3i th\u00edch nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3. Th\u1ef1c t\u1ea1i, qu\u00e1 kh\u1ee9 hay hi\u1ec7n t\u1ea1i, kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m thi\u1ec3u th\u00e0nh nh\u1eefng s\u1ef1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u00f3a ng\u00e2y th\u01a1 v\u00e0 nguy hi\u1ec3m; v\u00e0 c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e0nh nh\u1eefng nh\u1eefng m\u01b0u toan c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 coi m\u00ecnh l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb th\u1ea7n ho\u00e0n h\u1ea3o, to\u00e0n n\u0103ng v\u00e0 mu\u1ed1n x\u00f3a b\u1ecf m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. \u0110\u00fang l\u00e0 trong nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 nh\u1eefng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m kh\u1ee7ng khi\u1ebfp v\u00e0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t \u0111en t\u1ed1i, nh\u01b0ng n\u1ebfu s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra b\u1edfi <em>c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng<\/em>, c\u00e1c m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i hay \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 b\u1edfi l\u1ee3i \u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb, th\u00ec ch\u00fang ta lu\u00f4n ph\u1ea3i h\u1ee9ng ch\u1ecbu s\u1ef1 th\u00fac \u0111\u1ea9y phi l\u00fd c\u1ee7a s\u1ef1 t\u1ee9c gi\u1eadn ho\u1eb7c c\u1ea3m x\u00fac. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i, \u201cnh\u1eefng g\u00ec n\u1eb1m ngo\u00e0i b\u1ed1i c\u1ea3nh ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i c\u1edb.\u201d Ch\u00ednh \u1edf \u0111\u00f3 m\u00e0 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed gi\u00fap \u00edch cho ch\u00fang ta, v\u00ec c\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 t\u00ednh ph\u1ee9c t\u1ea1p nh\u1edd v\u00e0o ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1eb7t ch\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch qu\u00e1 kh\u1ee9. M\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f3 th\u00ec vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i nh\u1eefng bi\u1ebfn d\u1ea1ng \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 l\u00e0 b\u1ea5t kh\u1ea3. [5]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>K\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 to\u00e0n b\u1ed9 s\u1ef1 th\u1eadt<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang ta h\u00e3y nh\u1edb l\u1ea1i gia ph\u1ea3 c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu, do th\u00e1nh Matth\u00eau k\u1ec3 l\u1ea1i. Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u00f3a, b\u1ecb x\u00f3a b\u1ecf ho\u1eb7c ph\u00e1t minh ra. Gia ph\u1ea3 c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh t\u1eeb m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u00f3 th\u1eadt, trong \u0111\u00f3 ch\u00fang ta t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng danh x\u01b0ng \u00edt n\u1eefa l\u00e0 c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u00e0 ch\u00fang ta nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a vua \u0110av\u00edt (x. Mt 1, 6). Nh\u01b0ng m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u1ec1u k\u1ebft th\u00fac v\u00e0 tri\u1ec3n n\u1edf n\u01a1i \u0110\u1ee9c Maria v\u00e0 Ch\u00faa Kit\u00f4 (x. Mt 1, 16).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u1ebfu \u0111i\u1ec1u n\u00e0y x\u1ea3y ra trong L\u1ecbch s\u1eed C\u1ee9u \u0111\u1ed9, th\u00ec n\u00f3 c\u0169ng x\u1ea3y ra trong l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i: \u201cTh\u1eadt v\u1eady, Gi\u00e1o h\u1ed9i [\u2026], sau nh\u1eefng kh\u1edfi \u0111\u1ea7u h\u1ea1nh ph\u00fac, \u0111\u00f4i khi bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ed1i ti\u1ebfc m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa v\u1ec1 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc l\u00f9i, ho\u1eb7c \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf l\u1ea1i trong m\u1ed9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng thi\u1ebfu s\u00f3t v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.\u201d [6] V\u00e0 \u201cGi\u00e1o h\u1ed9i bi\u1ebft r\u1ea5t r\u00f5 r\u1eb1ng, trong su\u1ed1t l\u1ecbch s\u1eed l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a m\u00ecnh, trong s\u1ed1 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean gi\u00e1o s\u0129 v\u00e0 gi\u00e1o d\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh, kh\u00f4ng thi\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ecf ra b\u1ea5t trung v\u1edbi Th\u00e1nh Th\u1ea7n Thi\u00ean Ch\u00faa. Ng\u00e0y nay c\u0169ng v\u1eady, Gi\u00e1o h\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p m\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i bi\u1ec3u l\u1ed9 v\u00e0 s\u1ef1 y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 Tin M\u1eebng n\u00e0y. D\u00f9 s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed v\u1ec1 nh\u1eefng th\u1ea5t b\u1ea1i n\u00e0y th\u1ebf n\u00e0o, nh\u01b0ng ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang v\u00e0 kh\u1eafc ph\u1ee5 ch\u00fang m\u1ed9t c\u00e1ch quy\u1ebft li\u1ec7t \u0111\u1ec3 ch\u00fang kh\u00f4ng l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c loan truy\u1ec1n Tin M\u1eebng. \u0110\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi, Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u0169ng bi\u1ebft m\u00ecnh ph\u1ea3i li\u00ean t\u1ee5c h\u1ecdc h\u1ecfi t\u1eeb kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf k\u1ef7 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o\u201d. [7]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 can \u0111\u1ea3m gi\u00fap Gi\u00e1o h\u1ed9i hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00e1c nhau, v\u00e0 n\u1ed7 l\u1ef1c n\u00e0y ph\u1ea3i gi\u00fap gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 b\u1ed1i r\u1ed1i nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0y. Th\u1eadt v\u1eady, ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00ean, \u201cch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 cho ph\u00e9p c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai \u0111\u00e1nh m\u1ea5t k\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra, k\u00fd \u1ee9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 huynh \u0111\u1ec7 h\u01a1n\u201d. [8] \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao t\u00f4i nh\u1ea5n m\u1ea1nh s\u1ef1 ki\u1ec7n r\u1eb1ng \u201ckh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00ean v\u1ee5 <em>Shoah <\/em>(v\u1ee5 t\u00e0n s\u00e1t ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u00e0o th\u1eddi \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3). [\u2026] Ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00ean v\u1ee5 \u0111\u00e1nh bom nguy\u00ean t\u1eed \u1edf Hiroshima v\u00e0 Nagasaki. [\u2026] Ch\u00fang ta c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00ean nh\u1eefng cu\u1ed9c b\u00e1ch h\u1ea1i, bu\u00f4n b\u00e1n n\u00f4 l\u1ec7 v\u00e0 th\u1ea3m s\u00e1t s\u1eafc t\u1ed9c \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang x\u1ea3y ra \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia, c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u00ean l\u1ecbch s\u1eed kh\u00e1c khi\u1ebfn ch\u00fang ta x\u1ea5u h\u1ed5 v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh. Ch\u00fang ta ph\u1ea3i lu\u00f4n ghi nh\u1edb \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9, kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u00ecnh b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c. [\u2026] Ng\u00e0y nay th\u1eadt d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 cho c\u00e1m d\u1ed7 sang trang n\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00f3i r\u1eb1ng th\u1eddi gian \u0111\u00e3 tr\u00f4i qua r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. V\u00ec l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn Ch\u00faa, kh\u00f4ng! Ch\u00fang ta kh\u00f4ng bao gi\u1edd ti\u1ebfn b\u1ed9 n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 k\u00fd \u1ee9c, ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng ti\u1ebfn tri\u1ec3n n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 k\u00fd \u1ee9c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 trong s\u00e1ng. [\u2026] T\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn k\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 nh\u1eefng n\u1ed7i kinh ho\u00e0ng, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn k\u00fd \u1ee9c v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi, trong b\u1ed1i c\u1ea3nh kh\u00f4ng l\u00e0nh m\u1ea1nh v\u00e0 sa \u0111\u1ecda, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea9m gi\u00e1 v\u00e0, b\u1eb1ng nh\u1eefng c\u1eed ch\u1ec9 nh\u1ecf hay l\u1edbn, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra l\u1ef1a ch\u1ecdn li\u00ean \u0111\u1edbi, tha th\u1ee9, t\u00ecnh huynh \u0111\u1ec7. Vi\u1ec7c ghi nh\u1edb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u00e0 r\u1ea5t l\u00e0nh m\u1ea1nh. [\u2026] Tha th\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 qu\u00ean \u0111i. [\u2026] Khi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fd do g\u00ec, ch\u00fang ta v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 tha th\u1ee9.\u201d [9]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1edbi k\u00fd \u1ee9c, vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 th\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng &#8211; v\u00e0 gi\u00fap kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng &#8211; trong x\u00e3 h\u1ed9i nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u1ec1 h\u00f2a gi\u1ea3i v\u00e0 h\u00f2a b\u00ecnh x\u00e3 h\u1ed9i: \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u nhau m\u1ed9t c\u00e1ch gay g\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i t\u1eeb s\u1ef1 th\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 tr\u1ea7n tr\u1ee5i. H\u1ecd c\u1ea7n h\u1ecdc c\u00e1ch trau d\u1ed3i k\u00fd \u1ee9c s\u00e1m h\u1ed1i, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ea3m nh\u1eadn qu\u00e1 kh\u1ee9 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i tho\u00e1t t\u01b0\u01a1ng lai kh\u1ecfi nh\u1eefng b\u1ea5t m\u00e3n, l\u1ed9n x\u1ed9n v\u00e0 ph\u00f3ng chi\u1ebfu. Ch\u1ec9 t\u1eeb s\u1ef1 th\u1eadt c\u00f3 t\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n m\u00e0 h\u1ecd m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n n\u1ed7 l\u1ef1c b\u1ec1n b\u1ec9 v\u00e0 l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u nhau v\u00e0 n\u1ed7 l\u1ef1c t\u1ea1o ra m\u1ed9t t\u1ed5ng h\u1ee3p m\u1edbi v\u00ec l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. [10]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00e2y gi\u1edd t\u00f4i mu\u1ed1n th\u00eam m\u1ed9t v\u00e0i nh\u1eadn x\u00e9t nh\u1ecf li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eadn x\u00e9t \u0111\u1ea7u ti\u00ean li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nguy c\u01a1 lo\u1ea1i nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y ch\u1ec9 duy tr\u00ec m\u1ed9t <em>c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn thu\u1ea7n t\u00fay theo th\u1ee9 t\u1ef1 ni\u00ean \u0111\u1ea1i<\/em>, ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng h\u1ed9 gi\u00e1o sai l\u1ea7m, v\u1ed1n s\u1ebd bi\u1ebfn l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i th\u00e0nh m\u1ed9t s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n cho l\u1ecbch s\u1eed th\u1ea7n h\u1ecdc ho\u1eb7c linh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf k\u1ef7 qua. \u0110\u00e2y s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0, do \u0111\u00f3, l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3ng d\u1ea1y l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i v\u1ed1n kh\u00f4ng th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 nh\u1ea1y c\u1ea3m n\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi chi\u1ec1u k\u00edch l\u1ecbch s\u1eed m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp l\u00fac \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eadn x\u00e9t th\u1ee9 hai li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n r\u1eb1ng l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 m\u1eafc ph\u1ea3i <em>n\u00e3o tr\u1ea1ng gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c kh\u00e1i qu\u00e1t<\/em>, v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u00f2n ph\u1ee5 tr\u1ee3 so v\u1edbi th\u1ea7n h\u1ecdc, do \u0111\u00f3 v\u1ed1n th\u01b0\u1eddng t\u1ecf ra kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ef1c s\u1ef1 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ea1i s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 hi\u1ec7n sinh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta. B\u1edfi v\u00ec l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y trong khu\u00f4n kh\u1ed5 th\u1ea7n h\u1ecdc, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eadn x\u00e9t th\u1ee9 ba li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n r\u1eb1ng ch\u00fang ta nh\u1eadn th\u1ea5y, trong vi\u1ec7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00e1c linh m\u1ee5c t\u01b0\u01a1ng lai, m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 m\u1eb7t c\u00e1c ngu\u1ed3n m\u1ea1ch. V\u00ed d\u1ee5, c\u00e1c sinh vi\u00ean hi\u1ebfm khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t v\u00e0o ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u1ecdc c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a Kit\u00f4 gi\u00e1o c\u1ed5 \u0111\u1ea1i nh\u01b0 <em>Th\u01b0 g\u1eedi <\/em><em>Diogn\u00e8te<\/em>, s\u00e1ch gi\u00e1o l\u00fd <em>Didach\u00e8<\/em> ho\u1eb7c <em>Chuy\u1ec7n c\u00e1c v\u1ecb tu\u1eabn \u0111\u1ea1o<\/em>. Khi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn c\u00e1c ngu\u1ed3n m\u1ea1ch, sinh vi\u00ean s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc ch\u00fang v\u00e0 thay v\u00e0o \u0111\u00f3 ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ecdc \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 ho\u1eb7c nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn v\u1ec1 m\u1eb7t l\u00fd thuy\u1ebft v\u1ed1n kh\u00f4ng cho ph\u00e9p m\u1ed9t s\u1ef1 ti\u1ebfp nh\u1eadn s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 \u0111\u1ea7y ph\u1ea5n kh\u00edch.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eadn x\u00e9t th\u1ee9 t\u01b0 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft \u201cl\u00e0m l\u1ecbch s\u1eed\u201d c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i \u2013 c\u0169ng nh\u01b0 \u201cl\u00e0m th\u1ea7n h\u1ecdc\u201d \u2013 kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u1edbi s\u1ef1 nghi\u00eam t\u00fac v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c, m\u00e0 c\u00f2n v\u1edbi ni\u1ec1m \u0111am m\u00ea v\u00e0 s\u1ef1 d\u1ea5n th\u00e2n: ni\u1ec1m \u0111am m\u00ea v\u00e0 s\u1ef1 d\u1ea5n th\u00e2n n\u00e0y, c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi, d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o c\u00f4ng cu\u1ed9c loan b\u00e1o Tin M\u1eebng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ecdn m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m trung l\u1eadp v\u00e0 v\u00f4 tr\u00f9ng, b\u1edfi v\u00ec h\u1ecd y\u00eau m\u1ebfn Gi\u00e1o h\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u00f3n nh\u1eadn Gi\u00e1o h\u1ed9i nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi M\u1eb9 v\u00e0 nh\u01b0 Gi\u00e1o h\u1ed9i l\u00e0.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t nh\u1eadn x\u00e9t kh\u00e1c, g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi nh\u1eadn x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i v\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i h\u1ecdc. Vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u00f3ng g\u00f3p kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c trong vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t Gi\u00e1o h\u1ed9i h\u1ecdc th\u1ef1c s\u1ef1 mang t\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 b\u00ed t\u00edch. [11]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eadn x\u00e9t \u00e1p ch\u00f3t, m\u00e0 t\u00f4i r\u1ea5t tha thi\u1ebft, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c x\u00f3a b\u1ecf d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe trong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00e1i x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ecbch s\u1eed m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c tr\u1edf n\u00ean kh\u00f3 kh\u0103n. V\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3, t\u00f4i t\u1ef1 h\u1ecfi: \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1eed gia c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i, khi \u0111\u01b0a ra \u00e1nh s\u00e1ng c\u00e0ng nhi\u1ec1u c\u00e0ng t\u1ed1t b\u1ed9 m\u1eb7t b\u00ecnh d\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi r\u1ed1t h\u1ebft, v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed v\u1ec1 nh\u1eefng th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 \u00e1p b\u1ee9c m\u00e0 h\u1ecd ph\u1ea3i ch\u1ecbu, nh\u01b0ng c\u1ea3 s\u1ef1 phong ph\u00fa v\u1ec1 m\u1eb7t nh\u00e2n b\u1ea3n v\u00e0 tinh th\u1ea7n c\u1ee7a h\u1ecd, cung c\u1ea5p c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb g\u1ea1t ra ngo\u00e0i l\u1ec1 v\u00e0 b\u1ecb lo\u1ea1i tr\u1eeb ng\u00e0y nay?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong nh\u1eadn x\u00e9t cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u00e0y, t\u00f4i mu\u1ed1n nh\u1eafc l\u1ea1i r\u1eb1ng l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap t\u00e1i kh\u00e1m ph\u00e1 to\u00e0n b\u1ed9 kinh nghi\u1ec7m tu\u1eabn \u0111\u1ea1o, v\u1edbi \u00fd th\u1ee9c r\u1eb1ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 tu\u1eabn \u0111\u1ea1o v\u00e0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh m\u1ea5t k\u00fd \u1ee9c qu\u00fd gi\u00e1 n\u00e0y. Ngay c\u1ea3 trong l\u1ecbch s\u1eed v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a m\u00ecnh, \u201cGi\u00e1o h\u1ed9i th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng, ngay c\u1ea3 t\u1eeb s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb th\u00f9 v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u00e1ch h\u1ea1i m\u00ecnh, Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u00e3 r\u00fat ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch to l\u1edbn\u201d. [12] Ch\u00ednh \u1edf n\u01a1i m\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng chi\u1ebfn th\u1eafng tr\u01b0\u1edbc con m\u1eaft th\u1ebf gian m\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb \u0111\u1eb9p l\u1edbn lao nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">*<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac, t\u00f4i mu\u1ed1n nh\u1eafc anh ch\u1ecb em r\u1eb1ng ch\u00fang ta \u0111ang n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00f3i ba hoa, \u0111\u1ecdc h\u1eddi h\u1ee3t, \u201csao ch\u00e9p v\u00e0 d\u00e1n\u201d c\u00e1c b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft <em>tr\u00ean Internet<\/em>. Ng\u00e0y nay, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u201cth\u00fac \u0111\u1ea9y [ch\u00fang ta] theo \u0111u\u1ed5i nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng r\u1ebb ti\u1ec1n, h\u1ea1 th\u1ea5p s\u1ef1 hy sinh, gieo r\u1eafc t\u01b0 t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00e0 v\u00f4 ngh\u0129a n\u1ebfu n\u00f3 kh\u00f4ng mang l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 c\u1ee5 th\u1ec3 ngay l\u1eadp t\u1ee9c. Kh\u00f4ng, vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t ra cho m\u00ecnh nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c b\u1edfi s\u1ef1 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng. C\u1ea7n ph\u1ea3i y\u00eau c\u1ea7u quy\u1ec1n kh\u00f4ng cho ph\u00e9p v\u00f4 s\u1ed1 ti\u1ebfng c\u00f2i ng\u00e0y nay l\u00e0m xao l\u00e3ng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y chi\u1ebfm \u01b0u th\u1ebf. [\u2026] \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn cao c\u1ea3 c\u1ee7a anh ch\u1ecb em: \u0111\u00e1p l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111i\u1ec7p kh\u00fac g\u00e2y t\u00ea li\u1ec7t c\u1ee7a <em>ch\u1ee7 ngh\u0129a ti\u00eau th\u1ee5 v\u0103n h\u00f3a<\/em> b\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u0103ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd, b\u1eb1ng nghi\u00ean c\u1ee9u, ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c v\u00e0 chia s\u1ebb.\u201d [13]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Th\u00e2n \u00e1i,<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">PHANXIC\u00d4<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ban h\u00e0nh t\u1ea1i R\u00f4ma, g\u1ea7n <\/em><em>\u0110\u1ec1n th\u1edd <\/em><em>Th\u00e1nh Gioan Lat\u00earan<\/em><em>\u00f4<\/em><em>, v\u00e0o ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 11, L\u1ec5 \u0110\u1ee9c <\/em><em>M\u1eb9 D\u00e2ng M\u00ecnh v\u00e0o \u0110\u1ec1n Th\u00e1nh<\/em><em>, n\u0103m 2024, n\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i gi\u00e1o ho\u00e0ng c\u1ee7a t\u00f4i.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn1\"><\/a><u>[1]<\/u> <a href=\"http:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/messages\/peace\/documents\/papa-francesco_20191208_messaggio-53giornatamondiale-pace2020.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p cho Ng\u00e0y Th\u1ebf gi\u1edbi H\u00f2a b\u00ecnh l\u1ea7n th\u1ee9 53, 1\/1\/2020<\/em><\/a><em>&nbsp;<\/em>(8 \/12\/ 2019), s\u1ed1 2 : <em>Osservatore Romano<\/em>, 13\/12\/2019, tr. 8.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn2\"><\/a>[2]&nbsp;Cf. Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#101\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Fratelli tutti<\/em><\/a>, s\u1ed1 101.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn3\"><\/a>[3]&nbsp; <em>Ibid<\/em>., s\u1ed1 13.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn4\"><\/a>[4]&nbsp;T\u00f4ng hu\u1ea5n <a href=\"http:\/\/w2.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/apost_exhortations\/documents\/papa-francesco_esortazione-ap_20190325_christus-vivit.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Christus vivit<\/em><\/a>&nbsp;(25\/3\/2019), s\u1ed1 181.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn5\"><\/a>[5]&nbsp;Cf. Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Fratelli tutti<\/em><\/a>, c\u00e1c s\u1ed1 <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#116\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">116<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#164\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">164<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#165\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">165<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn6\"><\/a>[6]&nbsp;C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II, S\u1eafc l\u1ec7nh <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/archive\/hist_councils\/ii_vatican_council\/documents\/vat-ii_decree_19651207_ad-gentes_fr.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Ad gentes<\/em><\/a><em>,<\/em>&nbsp;s\u1ed1 6.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn7\"><\/a>[7]&nbsp;C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II, Hi\u1ebfn ch\u1ebf m\u1ee5c v\u1ee5 <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/archive\/hist_councils\/ii_vatican_council\/documents\/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_fr.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Gaudium et spes<\/em><\/a>, s\u1ed1 43.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn8\"><\/a>[8] <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/speeches\/2019\/november\/documents\/papa-francesco_20191124_messaggio-incontropace-hiroshima.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Di\u1ec5n v\u0103n t\u1ea1i \u0110\u00e0i t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m H\u00f2a B\u00ecnh<\/em><\/a>, Hiroshima &#8211; Nh\u1eadt B\u1ea3n (24\/11\/2019): <em>Osservatore Romano<\/em>, 25-26\/11\/2019, s\u1ed1 8.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn9\"><\/a>[9]&nbsp;Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Fratelli tutti<\/em><\/a>, s\u1ed1 <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#247\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">247<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#248\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">248<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#249\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">249<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#250\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">250<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn10\"><\/a>[10]&nbsp;Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/encyclicals\/documents\/papa-francesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html#226\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Fratelli tutti<\/em><\/a>, s\u1ed1 226.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn11\"><\/a>[11]&nbsp;Cf. C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II, Hi\u1ebfn ch\u1ebf Tin l\u00fd <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/archive\/hist_councils\/ii_vatican_council\/documents\/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_fr.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Lumen gentium<\/em><\/a>, s\u1ed1 1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn12\"><\/a>[12]&nbsp;C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II, Hi\u1ebfn ch\u1ebf m\u1ee5c v\u1ee5 <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/archive\/hist_councils\/ii_vatican_council\/documents\/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_fr.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Gaudium et spes<\/em><\/a>, s\u1ed1 44.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_ftn13\"><\/a>[13] <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/speeches\/2017\/october\/documents\/papa-francesco_20171001_visitapastorale-bologna-mondoaccademico.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Discours Di\u1ec5n v\u0103n d\u1ecbp g\u1eb7p g\u1ee1 c\u00e1c sinh vi\u00ean v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi h\u00e0n l\u00e2m \u1edf Bologne<\/em>&nbsp;(1\/10\/2017)<\/a>: <em>AAS<\/em> 109 (2017), 1115.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>T\u00fd Linh chuy\u1ec3n ng\u1eef<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>(ngu\u1ed3n: <a href=\"https:\/\/www.vatican.va\/content\/francesco\/fr\/letters\/2024\/documents\/20241121-lettera-storia-chiesa.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">vatican.va<\/a>)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Trong \u201cTh\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i m\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed Gi\u00e1o h\u1ed9i\u201d, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 v\u00e0o th\u1ee9 N\u0103m ng\u00e0y 21 th\u00e1ng 11, \u0110\u1ee9c Phanxic\u00f4 nh\u1ea5n <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/thu-ve-viec-doi-moi-nghien-cuu-lich-su-giao-hoi\/\" title=\"TH\u01af V\u1ec0 VI\u1ec6C \u0110\u1ed4I M\u1edaI NGHI\u00caN C\u1ee8U L\u1ecaCH S\u1eec GI\u00c1O H\u1ed8I\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":31033,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[26,31,32,33,8,48],"tags":[137],"class_list":["post-32650","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-linh-muc","category-luan-ly","category-nhan-ban","category-tam-linh","category-the-gioi","category-ty-linh","tag-phanxico-i"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32650"}],"version-history":[{"count":7,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32737,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32650\/revisions\/32737"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31033"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}