{"id":35833,"date":"2025-07-03T20:05:26","date_gmt":"2025-07-03T13:05:26","guid":{"rendered":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=35833"},"modified":"2025-07-03T20:05:26","modified_gmt":"2025-07-03T13:05:26","slug":"vi-thanh-nam-giu-chia-khoa-cho-phan-ung-ai-cua-chung-ta","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/vi-thanh-nam-giu-chia-khoa-cho-phan-ung-ai-cua-chung-ta\/","title":{"rendered":"V\u1eca TH\u00c1NH N\u1eaeM GI\u1eee CH\u00ccA KH\u00d3A CHO PH\u1ea2N \u1ee8NG AI C\u1ee6A CH\u00daNG TA"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em>Vi\u1ec7c giao ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a c\u1ea3m x\u00fac cho m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00f4 \u00fd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m x\u00f3i m\u00f2n ch\u00ednh k\u1ef9 n\u0103ng m\u00e0 ch\u00fang ta c\u1ea7n b\u1ea3o t\u1ed3n nh\u1ea5t trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi r\u1ea1n n\u1ee9t.<\/em><!--more--><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-15603\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/edithstein5.jpg\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"396\" srcset=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/edithstein5.jpg 452w, http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/edithstein5-265x300.jpg 265w\" sizes=\"auto, (max-width: 350px) 100vw, 350px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi <a href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/thanh-teresa-benedicta-thanh-gia-edith-stein-la-ai\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Edith Stein<\/a> (1891\u20131942), tri\u1ebft gia, ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u1ea1i C\u00f4ng gi\u00e1o v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 n\u1eef tu d\u00f2ng C\u00e1t Minh, s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ea3m x\u00fac hay m\u1ed9t b\u00e0i t\u1eadp tinh th\u1ea7n khi \u0111\u1eb7t m\u00ecnh v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Trong t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u tay <em>V\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m<\/em> (1917), Stein tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i kinh nghi\u1ec7m \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u2013 m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng hay suy lu\u1eadn. Theo c\u00e1ch n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1nh n\u1eef, \u0111\u00f3 l\u00e0 <em>m\u1ed9t h\u00e0nh vi \u00fd th\u1ee9c tr\u1ef1c ti\u1ebfp, c\u00f3 ch\u1ee7 \u00fd<\/em>, trong \u0111\u00f3 ch\u00fang ta b\u1ecb cu\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c trong khi kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00ean \u0111i c\u0103n t\u00ednh ri\u00eang bi\u1ec7t c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Stein quan s\u00e1t th\u1ea5y r\u1eb1ng khi ch\u00fang ta \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m, ch\u00fang ta kh\u00f4ng sao ch\u00e9p ho\u1eb7c h\u1ea5p thu c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00fang ta <em>c\u1ea3m nh\u1eadn ch\u00fang m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1ef1c ti\u1ebfp<\/em>. Ch\u00fang ta nh\u00ecn th\u1ea5y n\u1ed7i bu\u1ed3n tr\u00ean khu\u00f4n m\u1eb7t c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n v\u00e0, ngay l\u00fac \u0111\u00f3, ch\u00fang ta b\u1eaft g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m x\u00fac &#8211; kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 m\u00e0 ch\u00fang ta t\u1eebng c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng l\u00e0 th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 m\u1edbi m\u1ebb hi\u1ec7n di\u1ec7n \u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00f3 l\u00e0 <em>kinh nghi\u1ec7m \u1edf ng\u00f4i th\u1ee9 nh\u1ea5t v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng n\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/em>. \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1edd \u0111i ranh gi\u1edbi gi\u1eefa b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. N\u00f3 cho ph\u00e9p ch\u00fang ta v\u1eabn l\u00e0 ch\u00ednh m\u00ecnh, trong khi th\u1ef1c s\u1ef1 b\u01b0\u1edbc v\u00e0o kinh nghi\u1ec7m s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u1edbi s\u1ef1 quan t\u00e2m v\u00e0 ki\u1ec1m ch\u1ebf. S\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng n\u00e0y &#8211; s\u1ef1 g\u1ea7n g\u0169i m\u00e0 kh\u00f4ng chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t &#8211; l\u00e0m cho s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh vi c\u1ea3m x\u00fac, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 <em>m\u1ed9t h\u00e0nh vi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau \u0111\u00f3, khi x\u1eed l\u00fd nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh \u0111\u00e3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m, ch\u00fang ta h\u00f2a nh\u1eadp nh\u1eadn th\u1ee9c b\u1eb1ng c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi s\u1ef1 suy ng\u1eabm b\u1eb1ng l\u00fd tr\u00ed. Ch\u00fang ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 hi\u1ec3u b\u1ea3n ch\u1ea5t nh\u1eefng g\u00ec ng\u01b0\u1eddi kia \u0111ang tr\u1ea3i qua. \u0110\u1ed1i v\u1edbi Stein, <em>s\u1ef1<\/em> <em>k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7<\/em> n\u00e0y t\u1ea1o th\u00e0nh tr\u1ecdng t\u00e2m c\u1ee7a t\u00ednh li\u00ean ch\u1ee7 th\u1ec3 &#8211; n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng th\u1ef1c s\u1ef1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>S\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m v\u00e0 (ho\u1eb7c so v\u1edbi?) AI<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh b\u1edfi tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI), nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a Stein v\u1eeba mang v\u1ebb \u0111\u1eb9p v\u1eeba mang t\u00ednh c\u1ea3nh b\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>C\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng AI ng\u00e0y nay c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m<\/em>. Chatbot c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng l\u1eddi an \u1ee7i, thu\u1eadt to\u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u1ed7i bu\u1ed3n trong gi\u1ecdng n\u00f3i ho\u1eb7c s\u1ef1 do d\u1ef1 trong m\u1ed9t v\u0103n b\u1ea3n. Nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng n\u00e0y nghe c\u00f3 v\u1ebb con ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch thuy\u1ebft ph\u1ee5c. Nh\u01b0ng, Stein nh\u1ea5n m\u1ea1nh, \u0111i\u1ec1u ch\u00fang thi\u1ebfu l\u00e0 <em>s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a AI, d\u00f9 b\u00f3ng b\u1ea9y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb s\u1ef1 g\u1eafn k\u1ebft th\u1ef1c t\u1ebf v\u1edbi kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 n\u00f3i l\u00ean r\u1eb1ng, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 thay th\u1ebf, s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m. C\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 AI c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t nh\u1eefng c\u00e1ch nh\u1eb9 nh\u00e0ng h\u01a1n \u0111\u1ec3 di\u1ec5n \u0111\u1ea1t nh\u1eefng ch\u00e2n l\u00fd kh\u00f3 hi\u1ec3u, gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt giao ti\u1ebfp v\u1edbi l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n h\u01a1n. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng theo c\u00e1ch n\u00e0y &#8211; <em>v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ee3 l\u00fd thay v\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf<\/em> &#8211; AI c\u00f3 th\u1ec3 khu\u1ebfch \u0111\u1ea1i v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed tinh ch\u1ec9nh kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u00fa \u00fd v\u00e0 quan t\u00e2m c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean,<em> ranh gi\u1edbi gi\u1eefa h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u00e0 thay th\u1ebf r\u1ea5t m\u1ecfng v\u00e0 d\u1ec5 v\u01b0\u1ee3t qua.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 m\u1ed9t r\u1ee7i ro th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 khi ch\u00fang ta ng\u00e0y c\u00e0ng quen v\u1edbi nh\u1eefng c\u1ed7 m\u00e1y m\u00f4 ph\u1ecfng s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ea3m x\u00fac, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea5t \u0111i th\u00f3i quen g\u1eafn k\u1ebft \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m th\u1ef1c s\u1ef1. Vi\u1ec7c giao ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a c\u1ea3m x\u00fac cho m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00f4 th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m x\u00f3i m\u00f2n ch\u00ednh k\u1ef9 n\u0103ng m\u00e0 ch\u00fang ta c\u1ea7n b\u1ea3o t\u1ed3n nh\u1ea5t trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi r\u1ea1n n\u1ee9t: kh\u1ea3 n\u0103ng <em>nh\u00ecn th\u1ea5y v\u00e0 ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u1edbi n\u1ed7i \u0111au c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 nh\u1eefng d\u1eef li\u1ec7u, nh\u01b0ng nh\u01b0 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a Edith Stein v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m v\u1eeba \u0111\u00f2i h\u1ecfi v\u1eeba mang t\u00ednh gi\u1ea3i ph\u00f3ng. N\u00f3 k\u00eau g\u1ecdi ch\u00fang ta kh\u00f4ng c\u1ea3m th\u00f4ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0ng <em>\u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi h\u1ecd (v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh) trong th\u1ef1c t\u1ebf<\/em> &#8211; g\u1eb7p g\u1ee1 h\u1ecd nh\u01b0 h\u1ecd l\u00e0, v\u1edbi t\u00e2m tr\u00ed t\u1ec9nh t\u00e1o v\u00e0 tr\u00e1i tim h\u00f2a h\u1ee3p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m theo ngh\u0129a n\u00e0y kh\u00f4ng bao gi\u1edd ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 ho\u1eb7c theo ch\u1ee9c n\u0103ng. \u0110\u00f3 lu\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh vi y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng c\u1ed7 m\u00e1y ch\u00f3i l\u00f3a v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi nhanh ch\u00f3ng, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a th\u00e1nh n\u1eef nh\u1eafc nh\u1edf ch\u00fang ta r\u1eb1ng kh\u00f4ng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u s\u00e2u c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>T\u00fd Linh chuy\u1ec3n ng\u1eef<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>(ngu\u1ed3n&nbsp;: <\/em><em>Daniel Esparza<\/em><em>, <\/em><em><a href=\"https:\/\/aleteia.org\/2025\/07\/03\/the-saint-who-holds-the-key-to-our-ai-response\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Aleteia<\/a>)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Vi\u1ec7c giao ph\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a c\u1ea3m x\u00fac cho m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00f4 \u00fd th\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m x\u00f3i m\u00f2n ch\u00ednh k\u1ef9 <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/vi-thanh-nam-giu-chia-khoa-cho-phan-ung-ai-cua-chung-ta\/\" title=\"V\u1eca TH\u00c1NH N\u1eaeM GI\u1eee CH\u00ccA KH\u00d3A CHO PH\u1ea2N \u1ee8NG AI C\u1ee6A CH\u00daNG TA\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":15605,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[31,32,8,48],"tags":[201,168],"class_list":["post-35833","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-luan-ly","category-nhan-ban","category-the-gioi","category-ty-linh","tag-ai","tag-cac-thanh-nhan-vat"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35833","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35833"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35834,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35833\/revisions\/35834"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15605"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}