{"id":16179,"date":"2021-09-10T20:38:52","date_gmt":"2021-09-10T13:38:52","guid":{"rendered":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=16179"},"modified":"2021-09-10T21:42:21","modified_gmt":"2021-09-10T14:42:21","slug":"cung-nhau-ky-ten-vao-ban-kien-nghi-bao-ve-sinh-thai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/cung-nhau-ky-ten-vao-ban-kien-nghi-bao-ve-sinh-thai\/","title":{"rendered":"C\u00d9NG NHAU K\u00dd T\u00caN V\u00c0O B\u1ea2N KI\u1ebeN NGH\u1eca B\u1ea2O V\u1ec6 SINH TH\u00c1I"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ee9c cha Jean-Marc Aveline, T\u1ed5ng Gi\u00e1m m\u1ee5c gi\u00e1o ph\u1eadn Marseille, Ph\u00e1p, v\u00e0 \u0110HY Peter Turkson, T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n c\u1ee7a T\u00f2a Th\u00e1nh, \u0111\u00e3 ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng <a href=\"https:\/\/thecatholicpetition.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">b\u1ea3n ki\u1ebfn ngh\u1ecb C\u00f4ng gi\u00e1o to\u00e0n c\u1ea7u<\/a> \u00ab&nbsp;<em>S\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i<\/em>&nbsp;\u00bb. B\u1ea3n ki\u1ebfn ngh\u1ecb n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n th\u1ea3o b\u1edfi 300 t\u1ed5 ch\u1ee9c C\u00f4ng gi\u00e1o phi ch\u00ednh ph\u1ee7 do phong tr\u00e0o <em>Laudato Si\u2019<\/em> \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i, li\u00ean k\u1ebft gi\u1eefa s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc v\u00e0 kh\u00ed h\u1eadu, nh\u1eafm \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c h\u1ed9i ngh\u1ecb COP s\u1eafp \u0111\u1ebfn. Laura Morosini \u0111\u1eb7c tr\u00e1ch phong tr\u00e0o <em>Laudato Si\u2019<\/em> \u1edf Ph\u00e1p tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ee7a <a href=\"https:\/\/www.la-croix.com\/Religion\/transition-ecologique-catholiques-pouvoir-quils-limaginent-2021-09-08-1201174438\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">nh\u1eadt b\u00e1o La Croix<\/a>.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-16180\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition-1024x531.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"311\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition-1024x531.jpg 1024w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition-300x156.jpg 300w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition-768x398.jpg 768w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition.jpg 1758w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>La Croix<\/strong>&nbsp;: <em>B\u1ea3n ki\u1ebfn ngh\u1ecb n\u00e0y h\u1ec7 t\u1ea1i \u0111i\u1ec1u g\u00ec&nbsp;?<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Laura Morosini<\/strong>&nbsp;: V\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a b\u1ea3n ki\u1ebfn ngh\u1ecb n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi 300 T\u1ed5 ch\u1ee9c C\u00f4ng gi\u00e1o phi ch\u00ednh ph\u1ee7 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, mong mu\u1ed1n bi\u1ec3u l\u1ed9 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u00e0m ph\u00e1n c\u1ee7a h\u1ed9i ngh\u1ecb th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec9nh COP26 (\u1edf Glasgow) v\u1ec1 kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 h\u1ed9i ngh\u1ecb th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec9nh COP15 v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc v\u00e0o m\u00f9a Xu\u00e2n s\u1eafp \u0111\u1ebfn \u1edf Trung qu\u1ed1c. Ch\u00fang t\u00f4i tin r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft l\u00e0 li\u00ean k\u1ebft hai v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, v\u00ec vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c tham d\u1ef1 vi\u00ean \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh gan d\u1ea1 v\u00e0 \u0111\u1ea7y tham v\u1ecdng. Ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng mu\u1ed1n nh\u1eafc nh\u1edf cho h\u1ecd v\u1ec1 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c d\u00e2n c\u01b0 b\u1ea3n \u0111\u1ecba trong \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 h\u1ec7 sinh th\u00e1i to\u00e0n di\u1ec7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang t\u00f4i y\u00eau c\u1ea7u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n ch\u1ebf s\u1ef1 h\u00e2m n\u00f3ng kh\u00ed h\u1eadu \u1edf m\u1ee9c 1,5\u00b0C. Ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng y\u00eau c\u1ea7u h\u1ecd x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecd to\u00e0n c\u1ea7u m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o, m\u1ed9t m\u1eb7t, vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n 50% \u0111\u1ea5t v\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0, m\u1eb7t kh\u00e1c, vi\u1ec7c ph\u1ee5c h\u1ed5i v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd b\u1ec1n v\u1eefng di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u1ea5t v\u00e0 m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>La Croix<\/strong>&nbsp;: <em>\u0110\u00e2u l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o trong lo\u1ea1i ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y&nbsp;?<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Laura Morosini<\/strong>&nbsp;: V\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch&nbsp; ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o, ch\u00fang t\u00f4i mong mu\u1ed1n mang l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00ec ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean h\u00e0nh tinh. Ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c nh\u00e2n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng h\u01a1n trong cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee9c m\u1ea1nh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, v\u00ec 80% d\u00e2n c\u01b0 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 c\u00f3 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, b\u1ea5t k\u1ec3 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec. S\u1ef1 d\u1ea5n th\u00e2n n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 li\u00ean quan ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o&nbsp;: b\u1ea1n h\u00e3y xem l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi chung c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o ho\u00e0ng Phanxic\u00f4, \u0110\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u1ee5 Bart\u00f4l\u00f4m\u00ea\u00f4 v\u00e0 \u0110\u1ee9c T\u1ed5ng Gi\u00e1m m\u1ee5c c\u1ee7a Cantorb\u00e9ry&nbsp;! Ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ee9c m\u1ea1nh h\u01a1n ch\u00fang t\u00f4i t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng. M\u1ed7i ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>La Croix<\/strong>&nbsp;: <em>L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ng\u01b0\u1eddi Kit\u00f4 h\u1eefu c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea5n th\u00e2n c\u00e1ch c\u1ee5 th\u1ec3<\/em>&nbsp;?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Laura Morosini<\/strong>&nbsp;: H\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u00fd b\u1ea3n ki\u1ebfn ngh\u1ecb r\u1ed3i&nbsp;! T\u1ed1t nh\u1ea5t, in n\u00f3 ra, v\u00e0 m\u1eddi g\u1ecdi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c gi\u00e1o d\u00e2n k\u00fd t\u00ean v\u00e0o. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i xa h\u01a1n b\u1eb1ng c\u00e1ch huy \u0111\u1ed9ng gi\u00e1o x\u1ee9 c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u1ef1c hi\u1ec7n s\u00e1ng ki\u1ebfn \u00ab&nbsp;Gi\u00e1o h\u1ed9i xanh&nbsp;\u00bb. Trang internet c\u1ee7a nh\u00e3n \u00ab&nbsp;Gi\u00e1o h\u1ed9i xanh&nbsp;\u00bb \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng c\u00e1c s\u00e1ng ki\u1ebfn trong gi\u00e1o x\u1ee9. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1c th\u1ee9c t\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m quen v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c huy \u0111\u1ed9ng. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t b\u1ee9c b\u00edch h\u1ecda v\u1ec1 kh\u00ed h\u1eadu \u1edf quy m\u00f4 gi\u00e1o x\u1ee9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u0129 nhi\u00ean, tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n c\u00e1 nh\u00e2n, c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng d\u1ea5n th\u00e2n m\u00e0 ch\u00fang ta bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u00eau th\u1ee5, s\u01b0\u1edfi \u1ea5m, xe c\u1ed9, ti\u1ebft ki\u1ec7m\u2026Nhi\u1ec1u ng\u00e2n h\u00e0ng t\u00e0i tr\u1ee3 cho c\u00e1c kho\u1ea3n \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o nhi\u00ean li\u1ec7u h\u00f3a th\u1ea1ch, c\u00f3 th\u1ec3 g\u1edfi th\u01b0 \u0111\u1ebfn ng\u00e2n h\u00e0ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb m\u00e0 ti\u1ec1n ti\u1ebft ki\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh t\u00e0i tr\u1ee3 cho lo\u1ea1i d\u1ef1 \u00e1n n\u00e0y, v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n b\u1ec1n v\u1eefng h\u01a1n, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u01a1n. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u01a1n gi\u1ea3n n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t t\u00e1c \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t l\u1edbn v\u1ec1 b\u1ea3n t\u1ed5ng k\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed th\u1ea3i carbon&nbsp;!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>La Croix<\/strong>&nbsp;: <em>V\u1eabn c\u00f2n s\u1ef1 ph\u1ea3n kh\u00e1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng trong Gi\u00e1o h\u1ed9i kh\u00f4ng&nbsp;? V\u00e0 t\u1ea1i sao<\/em>&nbsp;?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Laura Morisini<\/strong>&nbsp;: Nh\u1eefng ph\u1ea3n kh\u00e1ng li\u00ean quan r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn s\u1ef1 thi\u1ec3u hi\u1ec3u bi\u1ebft, c\u1ea3 n\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i n\u1eefa. Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Laudato Si\u2019<\/em> \u0111\u1ec1 c\u1eadp nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u0103n b\u1ea3n, nh\u01b0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a ki\u1ec3u n\u00f3i \u00ab&nbsp;cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u00e0nh c\u00f4ng&nbsp;\u00bb, l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o nu\u00f4i d\u1ea1y con c\u00e1i, di s\u1ea3n n\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho ch\u00fang\u2026T\u1ed1t h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho con c\u00e1i m\u00ecnh m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 b\u00ean b\u1edd bi\u1ec3n\u2026hay m\u1ed9t khu r\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n&nbsp;? Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea1y cho ch\u00fang bi\u1ebft \u01a1n c\u00e2y c\u1ed1i, s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc kh\u00f4ng&nbsp;? &nbsp;Di s\u1ea3n phi v\u1eadt th\u1ec3 n\u00e0o, nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c n\u00e0o ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ch\u00fang&nbsp;? T\u00f4i th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i d\u1ea5n th\u00e2n sau khi \u0111\u00e3 th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1edbi con ch\u00e1u c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u00fap cho h\u1ecd m\u1edf t\u1ea7m nh\u00ecn. Ch\u00fang ta h\u00e3y \u0111\u1ec3 cho m\u00ecnh b\u1ecb qu\u1ea5y r\u1ea7y b\u1edfi c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 k\u1ebf t\u1ee5c ch\u00fang ta&nbsp;!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>La Croix<\/strong>&nbsp;: <em>Gi\u00e1o h\u1ed9i c\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 mang l\u1ea1i trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00ec sinh th\u00e1i kh\u00f4ng<\/em>&nbsp;?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Laura Morisini<\/strong>&nbsp;: T\u00f4i x\u00e1c t\u00edn l\u00e0 c\u00f3. S\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 Kit\u00f4 h\u1eefu, \u0111\u00f3 l\u00e0 ni\u1ec1m hy v\u1ecdng c\u1ee7a Tin M\u1eebng, ni\u1ec1m vui bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa y\u00eau th\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta g\u00e2y ra cho thi\u00ean nhi\u00ean. V\u00ec t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i bi\u1ebft r\u1eb1ng th\u1ebf nh\u00e2n sinh (anthropoc\u00e8ne *) kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m t\u1ed3i t\u1ec7. Tuy nhi\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e2y th\u01a1. Ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i nh\u1eadn ra quy m\u00f4 c\u1ee7a th\u1ea3m h\u1ecda. \u0110\u1ee9c Phanxic\u00f4 s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef c\u1ee9ng r\u1eafn trong th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a ng\u00e0i \u00ab&nbsp;th\u1ea3m h\u1ecda&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;c\u01b0\u1edbp ph\u00e1&nbsp;\u00bb, ng\u00e0i vi\u1ebft r\u1eb1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t l\u00e0 \u00ab&nbsp;<em>ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o nh\u1ea5t gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o<\/em>&nbsp;\u00bb. Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi leo l\u00ean ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i v\u1eadt. T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 trong qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i sinh th\u00e1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>T\u00fd Linh chuy\u1ec3n ng\u1eef<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(*) \u00ab&nbsp;anthropoc\u00e8ne&nbsp;\u00bb (th\u1ebf nh\u00e2n sinh) l\u00e0 t\u1eeb m\u1edbi do nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel Paul Crutzen ngh\u0129 ra n\u0103m 2000 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 t\u1eeb &#8220;Holocen&#8221;. G\u1ed1c t\u1eeb Hy L\u1ea1p l\u00e0 &#8220;anthropo-&#8221; c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 &#8220;con ng\u01b0\u1eddi&#8221; v\u00e0 &#8220;-cene&#8221; ngh\u0129a l\u00e0 &#8220;m\u1edbi&#8221;. \u0110\u00f3 l\u00e0 thu\u1eadt ng\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 mi\u00eau t\u1ea3 giai \u0111o\u1ea1n g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. N\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi \u0111\u1ea7u ch\u00ednh x\u00e1c, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o kho\u1ea3ng cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 18, khi nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng to\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ebfn kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. \u0110i\u1ec3m b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 tr\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t minh c\u1ee7a James Watt ra \u0111\u1ed9ng c\u01a1 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc n\u0103m 1784. Thu\u1eadt ng\u1eef n\u00e0y do nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Paul Crutzen \u0111\u1eb7t v\u00e0o n\u0103m 2000; \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel H\u00f3a h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u0129 r\u1eb1ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0o nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 c\u1ea7n ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u1ed9t th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111ang tranh c\u00e3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n m\u1edbi; c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi ti\u1ebfp theo th\u1ebf Holocen, c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ngh\u0129 r\u1eb1ng Anthropocene ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ef3 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t trong th\u1ebf Holocen (<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Anthropocene\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Wikipedia<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-16182\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition1-1-1024x643.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"377\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition1-1-1024x643.jpg 1024w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition1-1-300x188.jpg 300w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition1-1-768x482.jpg 768w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/petition1-1.jpg 1490w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>C\u00d9NG NHAU K\u00dd T\u00caN V\u00c0O B\u1ea2N KI\u1ebeN NGH\u1eca B\u1ea2O V\u1ec6 SINH TH\u00c1I<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ea3n ki\u1ebfn ngh\u1ecb C\u00f4ng gi\u00e1o to\u00e0n c\u1ea7u \u00ab&nbsp;<em>S\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i<\/em>&nbsp;\u00bb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab&nbsp;<em>M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong ch\u00fang ta \u2013 d\u00f9 l\u00e0 ai v\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2u \u2013 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 trong vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi t\u1eadp th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u00fang ta tr\u01b0\u1edbc m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 c\u1ee7a s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 s\u1ef1 suy tho\u00e1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. Ch\u0103m s\u00f3c c\u00f4ng tr\u00ecnh t\u1ea1o d\u1ef1ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ea1ng thi\u00eang li\u00eang v\u1ed1n \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi d\u1ea5n th\u00e2n. Ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng \u1edf m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. T\u01b0\u01a1ng lai con ch\u00e1u c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a ng\u00f4i nh\u00e0 chung c\u1ee7a ch\u00fang ta t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3<\/em>&nbsp;\u00bb (S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p chung c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Phanxic\u00f4, \u0110\u1ee9c Bart\u00f4l\u00f4m\u00ea\u00f4 I v\u00e0 \u0110\u1ee9c T\u1ed5ng Gi\u00e1m m\u1ee5c Justin Welby, v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00f4ng tr\u00ecnh t\u1ea1o d\u1ef1ng).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>B\u1ea3n ti\u1ebfng Anh \u1edf \u0111\u00e2y&nbsp;:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/thecatholicpetition.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/thecatholicpetition.org\/<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>B\u1ea3n ti\u1ebfng Ph\u00e1p <a href=\"https:\/\/thecatholicpetition.org\/fr\/home-fr\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u1edf \u0111\u00e2y<\/a><br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>(\u0110i\u1ec1n t\u00ean v\u00e0o c\u00e1c \u00f4 xong, b\u1ea5m v\u00e0o n\u00fat &#8220;Add your name&#8221; \u0111\u1ec3 ho\u00e0n&nbsp; t\u1ea5t)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>\u0110\u1ee9c cha Jean-Marc Aveline, T\u1ed5ng Gi\u00e1m m\u1ee5c gi\u00e1o ph\u1eadn Marseille, Ph\u00e1p, v\u00e0 \u0110HY Peter Turkson, T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n c\u1ee7a <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/cung-nhau-ky-ten-vao-ban-kien-nghi-bao-ve-sinh-thai\/\" title=\"C\u00d9NG NHAU K\u00dd T\u00caN V\u00c0O B\u1ea2N KI\u1ebeN NGH\u1eca B\u1ea2O V\u1ec6 SINH TH\u00c1I\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":16183,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[31,8,48,9],"tags":[142],"class_list":["post-16179","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-luan-ly","category-the-gioi","category-ty-linh","category-viet-nam","tag-moi-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16179"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16179\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16188,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16179\/revisions\/16188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}