{"id":25694,"date":"2023-07-31T22:14:11","date_gmt":"2023-07-31T15:14:11","guid":{"rendered":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=25694"},"modified":"2023-08-01T23:04:23","modified_gmt":"2023-08-01T16:04:23","slug":"tinh-thoi-su-cua-cac-nguyen-tac-nen-tang-cua-hoc-thuyet-xa-hoi-cua-giao-hoi-cong-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/tinh-thoi-su-cua-cac-nguyen-tac-nen-tang-cua-hoc-thuyet-xa-hoi-cua-giao-hoi-cong-giao\/","title":{"rendered":"T\u00cdNH TH\u1edcI S\u1ef0 C\u1ee6A C\u00c1C NGUY\u00caN T\u1eaeC N\u1ec0N T\u1ea2NG C\u1ee6A H\u1eccC THUY\u1ebeT X\u00c3 H\u1ed8I C\u1ee6A GI\u00c1O H\u1ed8I C\u00d4NG GI\u00c1O"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>H\u1ed9i th\u1ea3o<\/strong><em><strong> \u00ab&nbsp;Ph\u00e1t tri\u1ec3n Con ng\u01b0\u1eddi To\u00e0n di\u1ec7n, con \u0111\u01b0\u1eddng H\u00f2a b\u00ecnh, con \u0111\u01b0\u1eddng T\u01b0\u01a1ng lai&nbsp;\u00bb (th\u00e1ng 11 n\u0103m 2019, Abidjan)<\/strong><\/em><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-25695\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tebaldo_vinciguerra-1024x576.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"337\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tebaldo_vinciguerra-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tebaldo_vinciguerra-300x169.jpg 300w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tebaldo_vinciguerra-768x432.jpg 768w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/tebaldo_vinciguerra.jpg 1300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>T\u00e1c gi\u1ea3&nbsp;: Tebaldo Vinciguerra <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a H\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o v\u00e0 t\u00ednh th\u1eddi s\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00fang&nbsp;: <a href=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/pham-gia-cua-nhan-vi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">nh\u00e2n ph\u1ea9m<\/a>, <a href=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/nguyen-tac-bo-tro-phu-doi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">b\u1ed5 tr\u1ee3<\/a>, <a href=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/nguyen-tac-lien-doi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">li\u00ean \u0111\u1edbi<\/a>, <a href=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/cong-ich\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">c\u00f4ng \u00edch<\/a>, <a href=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/chon-lua-uu-tien-cho-nguoi-ngheo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">ch\u1ecdn l\u1ef1a \u01b0u ti\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o<\/a>, <a href=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/nguyen-tac-muc-dich-pho-quat-cua-cua-cai\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i<\/a> v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n, t\u1eeb C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II cho \u0111\u1ebfn \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Phanxic\u00f4.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>D\u1eabn nh\u1eadp&nbsp;: C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II v\u00e0 \u0111\u1ecba ch\u00ednh tr\u1ecb<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1ea1i sao l\u1ea1i \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb kh\u00f3a h\u1ecdc v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ed1 nguy\u00ean t\u1eafc n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a H\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i (HTXH) ch\u00ednh trong khu\u00f4n kh\u1ed5 m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ed9i th\u1ea3o v\u1ec1 h\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 t\u1eeb C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II&nbsp;?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi nhanh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II (10\/1962-12\/1965) x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u1ecba ch\u00ednh tr\u1ecb t\u1ebf nh\u1ecb c\u1ee7a n\u00f3. Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ecba ch\u00ednh tr\u1ecb n\u00e0y&nbsp;: x\u00e2y d\u1ef1ng h\u00f2a b\u00ecnh \u1edf ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 ch\u00e2u \u00c1 sau Th\u1ebf Chi\u1ebfn II&nbsp;; vi\u1ec7c phi th\u1ef1c d\u00e2n h\u00f3a&nbsp;; Chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh gi\u1eefa \u00ab&nbsp;hai kh\u1ed1i&nbsp;\u00bb nh\u01b0ng c\u00f2n c\u1ea3 m\u01b0u toan v\u1ec1 m\u1ed9t l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng th\u1ee9 ba \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc \u00ab&nbsp;kh\u00f4ng li\u00ean k\u1ebft&nbsp;\u00bb&nbsp;; s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a Li\u00ean hi\u1ec7p qu\u1ed1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e3 c\u1ee7ng c\u1ed1 l\u1ed1i ti\u1ebfp c\u1eadn c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i \u1edf Gi\u00e1o tri\u1ec1u R\u00f4ma v\u00e0 c\u00e1ch chung h\u01a1n l\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o. D\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a nhi\u1ec1u v\u0103n ki\u1ec7n quan tr\u1ecdng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 Hi\u1ebfn ch\u1ebf <em>Gaudium et Spes <\/em>(c\u00e1c v\u0103n ki\u1ec7n kh\u00e1c s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn n\u01a1i c\u00e1c trang sau), m\u1ed9t lo\u1ea1t \u00ab&nbsp;c\u00e1c b\u1ed9&nbsp;\u00bb (t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan gi\u00fap \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha trong vi\u1ec7c ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ee7a ng\u00e0i v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u Gi\u00e1o h\u1ed9i) s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n&nbsp;: H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng T\u00f2a Th\u00e1nh v\u1ec1 \u00ab&nbsp;C\u00f4ng l\u00fd v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh&nbsp;\u00bb, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng T\u00f2a Th\u00e1nh \u00ab&nbsp;Cor Unum&nbsp;\u00bb, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng T\u00f2a Th\u00e1nh v\u1ec1 Truy\u1ec1n th\u00f4ng X\u00e3 h\u1ed9i. V\u1ec1 sau (n\u0103m 1994) \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n T\u00f2a Th\u00e1nh v\u1ec1 Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n T\u00f2a Th\u00e1nh v\u1ec1 S\u1ef1 s\u1ed1ng gia nh\u1eadp H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n T\u00f2a Th\u00e1nh v\u1ec1 Khoa h\u1ecdc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>H\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 Hi\u1ebfn ch\u1ebf <em>Gaudium et Spes<\/em> gi\u1ea3i th\u00edch, \u00ab&nbsp;<em>V<\/em><em>ui m\u01b0\u0300ng va\u0300 hy vo\u0323ng, \u01b0u s\u00e2\u0300u va\u0300 lo \u00e2u cu\u0309a con ng\u01b0\u01a1\u0300i nga\u0300y nay, nh\u00e2\u0301t la\u0300 cu\u0309a ng\u01b0\u01a1\u0300i nghe\u0300o va\u0300 cu\u0309a b\u00e2\u0301t c\u01b0\u0301 ai \u0111ang \u0111au kh\u00f4\u0309, cu\u0303ng la\u0300 vui m\u01b0\u0300ng va\u0300 hy vo\u0323ng, \u01b0u s\u00e2\u0300u va\u0300 lo \u00e2u cu\u0309a ca\u0301c m\u00f4n \u0111\u00ea\u0323 Chu\u0301a Kit\u00f4, va\u0300 kh\u00f4ng co\u0301 gi\u0300 th\u01b0\u0323c s\u01b0\u0323 la\u0300 cu\u0309a con ng\u01b0\u01a1\u0300i ma\u0300 ho\u0323 la\u0323i kh\u00f4ng ca\u0309m nh\u00e2\u0323n trong \u0111a\u0301y lo\u0300ng ho\u0323 <\/em>\u00bb. V\u00ec \u0111\u1ee9c tin Kit\u00f4 gi\u00e1o, s\u1ef1 th\u1edd \u01a1 l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Phanxic\u00f4 s\u1ebd n\u00f3i r\u00f5, \u00ab&nbsp;<em>\u1edf t\u00e2m \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Tin M\u1eebng, c\u00f3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1ef1 d\u1ea5n th\u00e2n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/em>&nbsp;\u00bb (1).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng g\u00ec b\u00e2y gi\u1edd s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y&nbsp; d\u0129 nhi\u00ean b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u1ee9c tin Kit\u00f4 gi\u00e1o, t\u1eeb s\u1ee9 m\u1ea1ng loan b\u00e1o Tin M\u1eebng c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i. HTXH c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u00ab&nbsp;<em>nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc suy t\u01b0, nh\u1eefng ti\u00eau ch\u00ed ph\u00e1n \u0111o\u00e1n v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1eabn h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y m\u1ed9t ch\u1ee7 thuy\u1ebft nh\u00e2n b\u1ea3n to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 li\u00ean \u0111\u1edbi. Do \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u1ecdc thuy\u1ebft n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t \u01b0u ti\u00ean m\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u00edch th\u1ef1c, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c soi s\u00e1ng b\u1edfi n\u00f3, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch th\u1ef1c t\u1ea1i ng\u00e0y nay v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u00edch h\u1ee3p&nbsp;<\/em>\u00bb (2) \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch trong cu\u1ed1n <em>To\u00e1t y\u1ebfu HTXH c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i<\/em>, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn v\u00e0o n\u0103m 2004, m\u00e0 \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Phanxic\u00f4 \u0111\u00e3 khuy\u1ebfn c\u00e1o \u00ab&nbsp;<em>vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t c\u00e1ch m\u1ea1nh m\u1ebd<\/em>&nbsp;\u00bb (3]) T\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y l\u00e0 s\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y \u00ab&nbsp;<em>m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed5ng th\u1ec3 v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng, m\u1eb7c d\u00f9 d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c t\u1ed5ng h\u1ee3p<\/em>&nbsp;\u00bb (4) v\u1ec1 nh\u1eefng gi\u00e1o hu\u1ea5n (ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o ho\u00e0ng) l\u00e0m n\u00ean HTXH c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i&nbsp;; <em>\u00ab&nbsp;m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh lu\u00e2n l\u00fd v\u00e0 m\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 ph\u1ee9c t\u1ea1p (\u2026) m\u1ed9t cu\u1ed1n ch\u1ec9 nam \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n c\u1ea3m h\u1ee9ng, tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 t\u1eadp th\u1ec3, cho c\u00e1c \u1ee9ng x\u1eed v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a cho ph\u00e9p nh\u00ecn v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai v\u1edbi ni\u1ec1m tin v\u00e0 hy v\u1ecdng<\/em>&nbsp;\u00bb (5).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean, \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng c\u1ea7n nh\u1ea5n m\u1ea1nh l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 n\u00e0y, v\u00e0 c\u00e1ch chung h\u01a1n l\u00e0 HTXH c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n ch\u00ed, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 cho ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o hay c\u00e1c Kit\u00f4 h\u1eefu m\u00e0 th\u00f4i. Qu\u1ea3 th\u1ebf, nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e9n r\u1ec5 trong m\u1ed9t suy t\u01b0 s\u00e2u xa v\u1ec1 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng suy t\u01b0 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u00e0 do \u0111\u00f3 chia s\u1ebb nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y. Vi\u1ec7c xem x\u00e9t m\u1ed9t s\u1ed1 truy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u1edbn v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan lu\u00e2n l\u00fd do \u1ee6y ban Th\u1ea7n h\u1ecdc Qu\u1ed1c t\u1ebf th\u1ef1c hi\u1ec7n \u00ab&nbsp;<em>ch\u1ee9ng nh\u1eadn r\u1eb1ng m\u1ed9t s\u1ed1 ki\u1ec3u h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn, trong h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, nh\u01b0 l\u00e0 di\u1ec5n t\u1ea3 m\u1ed9t s\u1ef1 xu\u1ea5t s\u1eafc n\u00e0o \u0111\u00f3 trong c\u00e1ch th\u1ee9c con ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng v\u00e0 th\u1ec3 hi\u1ec7n nh\u00e2n t\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh&nbsp;: nh\u1eefng h\u00e0nh vi can \u0111\u1ea3m, ki\u00ean nh\u1eabn tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng th\u1eed th\u00e1ch v\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng, l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu th\u1ebf, s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 trong vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u1ea3i v\u1eadt ch\u1ea5t, th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, s\u1ef1 t\u1eadn t\u1ee5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng \u00edch\u2026Nh\u1eefng h\u00e0nh x\u1eed \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c n\u00e0y x\u00e1c \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng l\u1edbn c\u1ee7a m\u1ed9t l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u1ec1 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u2018theo b\u1ea3n t\u00ednh\u2019, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea3n th\u1ec3 s\u00e2u xa c\u1ee7a ch\u1ee7 th\u1ec3 nh\u00e2n linh. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ed9t s\u1ed1 h\u00e0nh x\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi coi l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch&nbsp;: gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, tr\u1ed9m c\u1eafp, n\u00f3i d\u1ed1i, gi\u1eadn d\u1eef, th\u00e8m mu\u1ed1n, tham lam\u2026Ch\u00fang xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c g\u00e2y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00f4ng b\u1eb1ng trong \u0111\u1ed1ng s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i<\/em>&nbsp;\u00bb (6). C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 kh\u00f4n ngoan, c\u00f3 m\u1ed9t \u00ab&nbsp;ng\u1eef ph\u00e1p&nbsp;\u00bb b\u1ea9m sinh n\u00e0o \u0111\u00f3 v\u1ec1 nh\u1eefng g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh&nbsp;! N\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf, c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i r\u00f5 r\u1eb1ng vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a HTXH c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i sau \u0111\u00e2y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn n\u00f3 c\u00f3 nguy c\u01a1 l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i n\u00e0o \u0111\u00f3 v\u00ec nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y g\u1eafn b\u00f3 ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0110i\u1ec3m xu\u1ea5t ph\u00e1t l\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang ta s\u1ed1ng tr\u00ean c\u00f9ng m\u1ed9t h\u00e0nh tinh, ng\u00f4i nh\u00e0 chung c\u1ee7a ch\u00fang ta, h\u00ecnh th\u00e1i v\u00e0 c\u01a1 ch\u1ebf m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 h\u00e0nh ch\u00ednh c\u1ee7a ch\u00fang ta, ch\u00fang ta chia s\u1ebb t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a n\u00f3 m\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o. Tuy nhi\u00ean, m\u1ed1i quan t\u00e2m \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t n\u00e0y hi\u1ec7n \u0111ang khi\u1ebfn ch\u00fang ta lo \u00e2u&nbsp;: \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia, c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, c\u00e1c nh\u00f3m s\u1eafc t\u1ed9c v\u00e0 c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o. M\u1ed1i lo \u00e2u n\u00e0y l\u00e0 r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Phaol\u00f4 VI, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong c\u00e1c b\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u00e0 b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a ng\u00e0i t\u1eeb n\u0103m 1967 \u0111\u1ebfn 1973.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111i\u1ec3m chung l\u00e0 m\u1ed1i quan t\u00e2m chung v\u1ec1 ng\u00f4i nh\u00e0 chung. Ch\u00fang ta c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng g\u00ec c\u1ea7n cho ph\u00e9p s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 s\u1ef1 tri\u1ec3n n\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 ti\u1ebfp theo \u0111ang l\u00e2m nguy. Nh\u00e2n lo\u1ea1i \u00ab&nbsp;<em>b\u1eb1ng c\u00e1ch khai th\u00e1c thi\u00ean nhi\u00ean thi\u1ebfu c\u00e2n nh\u1eafc (\u2026) \u0111ang c\u00f3 nguy c\u01a1 h\u1ee7y ho\u1ea1i n\u00f3<\/em>&nbsp;\u00bb (7). Th\u1ebf nh\u01b0ng, ch\u00fang ta c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u2013 trong c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 v\u00e0 trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 &#8211; \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang ta, nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ki\u1ebfn cho m\u1ed9t m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t. M\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i n\u00e0y v\u1eeba l\u00e0&nbsp;:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;&nbsp; +&nbsp; M\u1ed9t l\u1ed1i ti\u1ebfp c\u1eadn, ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c t\u00edn r\u1eb1ng c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00e1ch li\u00ean \u0111\u1edbi v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng&nbsp;;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;&nbsp; +&nbsp; M\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh, ngh\u0129a l\u00e0 t\u1ed5ng c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t s\u1ef1 chia s\u1ebb v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00e3y l\u1ea5y hai v\u00ed d\u1ee5 r\u1ea5t kh\u00e1c nhau. M\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng (8) (nh\u1eefng n\u0103m 1970) r\u1ed3i cho \u0111\u1ea5t \u0111ai (9), do \u0111\u00f3 cho m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ebf lu\u00f4n bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng v\u00e0 v\u1ec1 m\u1eb7t truy\u1ec1n th\u1ed1ng tu\u00e2n theo lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c t\u1ebf (bi\u1ec3n kh\u01a1i) v\u00e0 m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ebf hi\u1ec3n nhi\u00ean h\u01a1n nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng d\u1ee9t kho\u00e1t tu\u00e2n theo lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ea3n l\u00fd quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o gi\u1eef g\u00ecn, t\u00f4n tr\u1ecdng, b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng<\/em> \u0111\u1ec3 m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o&nbsp;? Bi\u1ebft bao l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1&nbsp;! B\u1ea3o v\u1ec7 s\u1ef1 \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc&nbsp;; h\u1ea1n ng\u1ea1ch \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1&nbsp;; kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc&nbsp;; ti\u1ebfp c\u1eadn c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean kho\u00e1ng s\u1ea3n v\u00e0 hydrocarbon&nbsp;; \u0111i\u1ec1u h\u01b0\u1edbng vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i c\u1ee7a t\u00e0u du l\u1ecbch th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i hay qu\u00e2n s\u1ef1&nbsp;; tranh ch\u1ea5p \u0111\u1ecba ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n, \u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ea5t<\/em>&nbsp;: n\u00f4ng nghi\u1ec7p, khai th\u00e1c m\u1ecf, s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f4 th\u1ecb h\u00f3a, \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng \u0111a d\u1ea1ng sinh h\u1ecdc&nbsp;? M\u1ed7i m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t \u0111\u00f2i h\u1ecfi&nbsp; \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u1ec9 m\u1ec9, c\u00f3 t\u00ednh \u0111\u1ebfn th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 nhu c\u1ea7u c\u1ee7a c\u1ea5p \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ea5p qu\u1ed1c gia, v\u00e0 n\u1ebfu c\u00f3, th\u1eadm ch\u00ed xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 khu v\u1ef1c. L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00f4n tr\u1ecdng \u00ab&nbsp;<em>kh\u1ea3 n\u0103ng t\u00e1i t\u1ea1o c\u1ee7a m\u1ed7i h\u1ec7 sinh th\u00e1i<\/em>&nbsp;\u00bb (10)&nbsp;?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ee9c Gioan-Phaol\u00f4 II \u0111\u00e3 n\u00eau r\u00f5&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>Quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft, nh\u01b0ng n\u00f3 kh\u00f4ng x\u00f3a b\u1ecf gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y. Qu\u1ea3 th\u1ebf, c\u00f3 \u00ab&nbsp;m\u1ed9t quy\u1ec1n c\u1ea7m c\u1ed1 x\u00e3 h\u1ed9i&nbsp;\u00bb \u0111\u00e8 n\u1eb7ng l\u00ean quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu, ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh \u1edf \u0111\u00f3, nh\u01b0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t n\u1ed9i t\u1ea1i, m\u1ed9t ch\u1ee9c n\u0103ng x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp v\u00e0 ch\u1ee9ng minh ch\u00ednh x\u00e1c b\u1edfi nguy\u00ean t\u1eafc m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i<\/em>&nbsp;\u00bb (11).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u1ed9t c\u1ea3nh gi\u00e1c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t&nbsp;: ch\u1ecdn l\u1ef1a \u01b0u ti\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 nh\u1ea5t<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang ta h\u00e3y \u0111\u1ebfn v\u1edbi nguy\u00ean t\u1eafc \u00ab&nbsp;<em>ch\u1ecdn l\u1ef1a \u01b0u ti\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ecdn l\u1ef1a, hay m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c \u01b0u ti\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong vi\u1ec7c th\u1ef1c h\u00e0nh b\u00e1c \u00e1i Kit\u00f4 gi\u00e1o m\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i l\u00e0m ch\u1ee9ng. N\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed7i Kit\u00f4 h\u1eefu, khi h\u1ecd b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a Ch\u00faa Kit\u00f4, nh\u01b0ng n\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho c\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 do \u0111\u00f3 cho l\u1ed7i s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta, cho c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u00e1ch m\u1ea1ch l\u1ea1c v\u1ec1 quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu v\u00e0 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng t\u00e0i s\u1ea3n<\/em>&nbsp;\u00bb (12).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y soi s\u00e1ng cho c\u00e1c tuy\u00ean b\u1ed1 c\u1ee7a Li\u00ean hi\u1ec7p qu\u1ed1c trong n\u0103m 2019 n\u00e0y, \u00ab&nbsp;<em>kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ai b\u1ecb b\u1ecf l\u1ea1i ph\u00eda sau<\/em>&nbsp;\u00bb (ti\u1ebfng Anh&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>leaving no one behind<\/em>&nbsp;\u00bb (13)) nh\u00e2n Ng\u00e0y N\u01b0\u1edbc Th\u1ebf gi\u1edbi (22\/3) v\u00e0 Ng\u00e0y Th\u1ebf gi\u1edbi v\u1ec7 sinh s\u1eafp t\u1edbi (19\/11). Quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 nh\u1ea5t, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb lo\u1ea1i tr\u1eeb hay ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ef3 th\u1ecb \u00ab&nbsp;<em>v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u1eadt ph\u00e1p hay tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, v\u00ec s\u1eafc t\u1ed9c, ngu\u1ed3n g\u1ed1c, m\u00e0u da, v\u0103n h\u00f3a, gi\u1edbi t\u00ednh hay t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd<\/em>&nbsp;\u00bb (14), v\u00ec r\u00e0o c\u1ea3n ng\u00f4n ng\u1eef ho\u1eb7c do tr\u00ecnh tr\u1ea1ng khuy\u1ebft t\u1eadt, ho\u1eb7c do tu\u1ed5i t\u00e1c, c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n hay \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u01a1n l\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ecf l\u1ea1i ph\u00eda sau b\u1edfi \u00ab&nbsp;<em>tham nh\u0169ng v\u00e0 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf lo\u1ea1i tr\u1eeb v\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ebft<\/em>&nbsp;\u00bb (15).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>S\u1ef1 ngh\u00e8o kh\u1ed5 th\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0111a chi\u1ec1u.<\/em> Ngh\u00e8o kinh t\u1ebf, thi\u1ebfu \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, \u00edt ti\u1ebfp x\u00fac, do \u0111\u00f3 \u00ab&nbsp;kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi&nbsp;\u00bb \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1edbi c\u00e1c d\u1ecbch v\u1ee5 ch\u0103m s\u00f3c v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc. \u00cdt nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh c\u1ea3m, v\u00e0 \u00edt kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00e0 s\u1ef1 g\u1eafn b\u00f3&nbsp;: ngh\u00e8o n\u00e0n v\u1ec1 s\u1ef1 d\u1ecbu d\u00e0ng. Ph\u1ea3i ch\u0103ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 quan ni\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa ngh\u00e8o kh\u1ed5 trong gia \u0111\u00ecnh (tr\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i, b\u1eaft c\u00f3c tr\u1ebb em, gia \u0111\u00ecnh tan n\u00e1t, b\u1ea1o l\u1ef1c v\u00e0 l\u1ea1m d\u1ee5ng trong gia \u0111\u00ecnh, \u2026) v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng kinh t\u1ebf v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i&nbsp;? V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u1ebfu l\u00e0 di d\u00e2n, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i nh\u1eefng n\u00e9t v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a m\u00ecnh. Ngh\u00e8o kh\u1ed5 \u0111a chi\u1ec1u, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 r\u01a1i v\u00e0o nanh vu\u1ed1t c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb l\u1eeba \u0111\u1ea3o, cho vay n\u1eb7ng l\u00e3i, nhi\u1ec1u h\u00ecnh th\u1ee9c nghi\u1ec7n ng\u1eadp kh\u00e1c nhau (t\u1eeb l\u1ea1m d\u1ee5ng ch\u1ea5t g\u00e2y nghi\u1ec7n \u0111\u1ebfn nghi\u1ec7n internet), nh\u1eefng k\u1ebb tuy\u1ec3n d\u1ee5ng <em>\u00ab&nbsp;th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u00f3c l\u1ed9t<\/em>&nbsp;\u00bb (m\u1ea1i d\u00e2m v\u00e0 khi\u00eau d\u00e2m, lao \u0111\u1ed9ng c\u01b0\u1ee1ng b\u1ee9c, d\u00e2n qu\u00e2n v\u00e0 binh l\u00ednh tr\u1ebb em, bu\u00f4n b\u00e1n n\u1ed9i t\u1ea1ng).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00e3y l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, theo kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Phanxic\u00f4, \u00ab&nbsp;<em>kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a h\u00e3o huy\u1ec1n, nh\u1eefng l\u1eddi b\u00e0o ch\u1eefa ho\u1eb7c nh\u1eefng m\u1eb9o nghi binh. H\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng khoanh tay ch\u1edd \u0111\u1ee3i s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 t\u1eeb c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c phi ch\u00ednh ph\u1ee7, c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh vi\u1ec7n tr\u1ee3 ho\u1eb7c c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u1ebfn ho\u1eb7c n\u1ebfu ch\u00fang \u0111\u1ebfn, th\u00ec l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf v\u1edbi xu h\u01b0\u1edbng ho\u1eb7c l\u00e0 g\u00e2y m\u00ea, ho\u1eb7c l\u00e0 thu\u1ea7n h\u00f3a, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00e1 nguy hi\u1ec3m. Anh ch\u1ecb em c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1edd \u0111\u1ee3i n\u1eefa v\u00e0 mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 ch\u1ed1t&nbsp;; h\u1ecd t\u1ef1 t\u1ed5 ch\u1ee9c, h\u1ecdc t\u1eadp, l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00f2i h\u1ecfi v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh t\u00ecnh li\u00ean \u0111\u1edbi r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1ed1n t\u1ed3n t\u1ea1i gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111au kh\u1ed5, gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, v\u00e0 t\u00ecnh li\u00ean \u0111\u1edbi m\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ee7a chung ta d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 qu\u00ean l\u00e3ng,, hay \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 r\u1ea5t mu\u1ed1n l\u00e3ng qu\u00ean&nbsp;<\/em>\u00bb (16). V\u00ec th\u1ebf, b\u1ea5t c\u1ee9 n\u01a1i \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1ea3n th\u00e2n trong vai tr\u00f2 tr\u1ee3 l\u00fd, m\u00e0 h\u00e3y th\u00fac \u0111\u1ea9y v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch vai tr\u00f2 ch\u00ednh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, s\u1ef1 h\u00f2a nh\u1eadp c\u1ee7a h\u1ecd, ch\u1ee9ng t\u00e1 c\u1ee7a h\u1ecd (ch\u00fang ta s\u1ebd n\u00f3i l\u1ea1i v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y trong nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 tr\u1ee3).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Nguy\u00ean t\u1eafc li\u00ean \u0111\u1edbi&nbsp;: m\u1ed9t b\u1ed5n ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c soi s\u00e1ng b\u1edfi c\u00f4ng l\u00fd<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang ta ti\u1ebfp t\u1ee5c xem gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Phanxic\u00f4&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>T\u00ecnh li\u00ean \u0111\u1edbi l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eeb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a th\u00edch&nbsp;; (\u2026) nh\u01b0ng m\u1ed9t t\u1eeb th\u00ec c\u00f2n h\u01a1n nhi\u1ec1u m\u1ed9t s\u1ed1 c\u1eed ch\u1ec9 qu\u1ea3ng \u0111\u1ea1i l\u1ebb t\u1ebb. \u0110\u00f3 l\u00e0 suy ngh\u0129 v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng x\u00e9t theo c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, theo s\u1ef1 \u01b0u ti\u00ean c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean vi\u1ec7c chi\u1ebfm h\u1eefu c\u1ee7a c\u1ea3i t\u1eeb ph\u00eda m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea5u tranh ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a s\u1ef1 ngh\u00e8o \u0111\u00f3i, b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, thi\u1ebfu vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 nh\u00e0 \u1edf, vi\u1ec7c ch\u1ed1i b\u1ecf c\u00e1c quy\u1ec1n x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 lao \u0111\u1ed9ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng h\u1ee7y di\u1ec7t c\u1ee7a \u0110\u1ebf ch\u1ebf ti\u1ec1n b\u1ea1c&nbsp;: nh\u1eefng cu\u1ed9c di c\u01b0 c\u01b0\u1ee1ng bu\u1ed9c, c\u00e1c cu\u1ed9c di c\u01b0 \u0111au \u0111\u1edbn, bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi, ma t\u00fay, chi\u1ebfn tranh, b\u1ea1o l\u1ef1c v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ef1c t\u1ea1i m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong anh ch\u1ecb em ph\u1ea3i ch\u1ecbu v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. Li\u00ean \u0111\u1edbi, hi\u1ec3u theo ngh\u0129a s\u00e2u xa nh\u1ea5t, l\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e0m n\u00ean l\u1ecbch s\u1eed<\/em>&nbsp;\u00bb (17).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 th\u00e1nh Phaol\u00f4 VI \u0111\u00e3 xem x\u00e9t trong ch\u01b0\u01a1ng d\u00e0nh b\u00e0n v\u1ec1 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n mang t\u00ednh li\u00ean \u0111\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i trong th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a ng\u00e0i <em>Populorum progressio<\/em>. \u00ab&nbsp;<em>S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n to\u00e0n di\u1ec7n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn tri\u1ec3n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n mang t\u00ednh li\u00ean \u0111\u1edbi c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. (\u2026) \u00ab&nbsp;con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i g\u1eb7p g\u1ee1 con ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c qu\u1ed1c gia ph\u1ea3i g\u1eb7p g\u1ee1 nhau nh\u01b0 anh ch\u1ecb em, nh\u01b0 con c\u00e1i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. Trong s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 t\u00ecnh b\u1ea1n l\u1eabn nhau n\u00e0y, trong s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng th\u00e1nh thi\u00eang n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u0169ng ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f9ng nhau \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng t\u01b0\u01a1ng lai chung c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i (\u2026)<\/em>&nbsp;\u00bb&nbsp;\u00bb (18). \u0110\u1ee9c Phaol\u00f4 VI khuy\u1ebfn kh\u00edch \u00ab&nbsp;<em>vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 h\u1ee3p t\u00e1c c\u1ee5 th\u1ec3 v\u00e0 thi\u1ebft th\u1ef1c, \u0111\u1ec3 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c ngu\u1ed3n l\u1ef1c s\u1eb5n c\u00f3 v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1eefa m\u1ecdi qu\u1ed1c gia&nbsp;\u00bb b\u1eb1ng c\u00e1ch nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng m\u1ed9t b\u1ed5n ph\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf \u00ab&nbsp;tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u \u0111\u00e3i nh\u1ea5t. Ngh\u0129a v\u1ee5 c\u1ee7a h\u1ecd b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb t\u00ecnh huynh \u0111\u1ec7 nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 si\u00eau nhi\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n d\u01b0\u1edbi ba kh\u00eda c\u1ea1nh&nbsp;: b\u1ed5n ph\u1eadn li\u00ean \u0111\u1edbi, s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 m\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia gi\u00e0u c\u00f3 ph\u1ea3i mang l\u1ea1i cho c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n&nbsp;; b\u1ed5n ph\u1eadn c\u00f4ng b\u1eb1ng x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng quan th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i khi\u1ebfm khuy\u1ebft gi\u1eefa c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c m\u1ea1nh v\u00e0 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c y\u1ebfu&nbsp;; b\u1ed5n ph\u1eadn b\u00e1c \u00e1i ph\u1ed5 qu\u00e1t, th\u00fac \u0111\u1ea9y m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi nh\u00e2n b\u1ea3n h\u01a1n cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, n\u01a1i t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ph\u1ea3i cho v\u00e0 nh\u1eadn, m\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh tr\u1edf ng\u1ea1i cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia. \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nghi\u00eam tr\u1ecdng, v\u00ec t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh th\u1ebf gi\u1edbi t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3&nbsp;<\/em>\u00bb (19). \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u00ab&nbsp;c\u00e1c b\u1ed5n ph\u1eadn&nbsp;\u00bb&nbsp;! V\u00e0 \u0110\u1ee9c Gioan-Phaol\u00f4 II n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed9t \u00ab&nbsp;ngh\u0129a v\u1ee5 lu\u00e2n l\u00fd&nbsp;\u00bb&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f4ng c\u1ed9ng, c\u00f4ng d\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch c\u00e1 nh\u00e2n (\u2026) \u0111\u1ec1u c\u00f3 ngh\u0129a v\u1ee5 lu\u00e2n l\u00fd &#8211; \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng c\u1ee7a h\u1ecd &#8211; trong c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u1ee7a h\u1ecd, ph\u1ea3i t\u00ednh \u0111\u1ebfn m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan v\u1ec1 t\u00ednh ph\u1ed5 qu\u00e1t n\u00e0y, v\u1ec1 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00f9y \u0111ang t\u1ed3n t\u1ea1i n\u00e0y gi\u1eefa h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 s\u1ef1 kh\u1ed1n kh\u1ed5 v\u00e0 k\u00e9m ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi<\/em>&nbsp;\u00bb (20). V\u00ec th\u1ebf, t\u00ecnh li\u00ean \u0111\u1edbi ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng d\u1eabn m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 b\u00e1c \u00e1i nh\u1eefng ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u01b0, c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00e1t minh, c\u00e1c doanh nh\u00e2n, c\u00e1c ch\u00ednh tr\u1ecb gia, c\u00e1c nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c, \u2026Kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ti\u1ebfp t\u1ee5c trong c\u00e1c ch\u1ecdn l\u1ef1a v\u00e0 h\u00e0nh x\u1eed b\u1ea5t c\u00f4ng, v\u00f4 li\u00eam s\u1ec9 v\u00e0 c\u00f3 h\u1ea1i. Th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng t\u1ef1 nh\u1ed1t m\u00ecnh trong s\u1ef1 th\u1edd \u01a1&nbsp;: \u00ab&nbsp;Chuy\u1ec7n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00f4i, t\u00f4i c\u00f3 l\u00e0m g\u00ec sai \u0111\u00e2u&nbsp;\u00bb. Trong d\u1ee5 ng\u00f4n n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ph\u00fa h\u1ed9 s\u1ed1ng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi vui v\u1ebb v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh kh\u1ea5t Ladar\u00f4, ng\u01b0\u1eddi ph\u00fa h\u1ed9 r\u00f5 r\u00e0ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec ch\u1ed1ng l\u1ea1i Ladar\u00f4, \u00f4ng \u00ab&nbsp;<em>gi\u1edbi h\u1ea1n m\u00ecnh \u1edf s\u1ef1 th\u1edd \u01a1<\/em>&nbsp;\u00bb v\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u00e0 \u00f4ng b\u1ecb l\u00ean \u00e1n (21).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 g\u1ee3i l\u00ean m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eafc th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u00e0m ph\u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 kh\u00ed h\u1eadu&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>c\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chung nh\u01b0ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t<\/em>&nbsp;\u00bb. Do \u0111\u00f3, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 \u00ab&nbsp;<em>c\u00f4ng b\u1eb1ng ph\u00e2n ph\u1ed1i<\/em>&nbsp;\u00bb \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tham gia v\u00e0o n\u1ed7 l\u1ef1c chung, v\u1ec1 \u00ab&nbsp;<em>c\u00f4ng b\u1eb1ng giao ho\u00e1n<\/em>&nbsp;\u00bb \u0111\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng trong c\u00e1c trao \u0111\u1ed5i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i nh\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i hay s\u1ec9 nh\u1ee5c, v\u00e0 v\u1ec1 \u00ab&nbsp;<em>c\u00f4ng b\u1eb1ng ph\u1ee5c h\u1ed3i<\/em>&nbsp;\u00bb, ch\u1eb3ng h\u1ea1n \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m \u00f4 nhi\u1ec5m nhi\u1ec1u nh\u1ea5t b\u1eaft tay v\u00e0o kh\u00f4i ph\u1ee5c h\u1ec7 sinh th\u00e1i n\u00e0y hay h\u1ec7 sinh th\u00e1i kia. H\u00e3y l\u1ea5y m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee5 th\u1ec3&nbsp;: li\u00ean quan \u0111\u1ebfn n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1c n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u v\u00e0 c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a nh\u1ea5t c\u00f3 \u00ab&nbsp;<em>ngh\u0129a v\u1ee5 lu\u00e2n l\u00fd ph\u00e1t tri\u1ec3n vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee9c t\u1ea1p nh\u1ea5t v\u00e0 v\u00e0 ti\u00eau t\u1ed1n nhi\u1ec1u v\u1ed1n h\u01a1n, \u0111\u1ec3 cho ph\u00e9p [c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c] th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a h\u1ecd, b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u1ea5t v\u00e0 \u00edt t\u1ed1n k\u00e9m nh\u1ea5t&nbsp;<\/em>\u00bb (22).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 t\u1ed1t trong nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 tr\u1ee3<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 tr\u1ee3 l\u00e0 m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho ch\u00ednh ph\u1ee7. N\u00f3 \u00ab&nbsp;<em>b\u1ea3o v\u1ec7 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi nh\u1eefng l\u1ea1m d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 quan x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea5p cao v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c c\u01a1 quan x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea5p cao gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan trung gian ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd. Nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, m\u1ecdi gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 m\u1ecdi c\u01a1 quan trung gian \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u0111\u1ec3 mang l\u1ea1i cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng&nbsp;<\/em>\u00bb (23), m\u1ed9t k\u1ef9 n\u0103ng, m\u1ed9t hi\u1ec7u qu\u1ea3, v\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee5 th\u1ec3. V\u00ec th\u1ebf, \u00ab&nbsp;<em>t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i thu\u1ed9c tr\u1eadt t\u1ef1 cao h\u01a1n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t m\u00ecnh trong th\u00e1i \u0111\u1ed9 tr\u1ee3 gi\u00fap (subsidium) \u2013 do \u0111\u00f3 h\u1ed7 tr\u1ee3, th\u0103ng ti\u1ebfn, ph\u00e1t tri\u1ec3n \u2013 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i thu\u00f4c tr\u1eadt t\u1ef1 th\u1ea5p h\u01a1n. B\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, c\u00e1c c\u01a1 quan x\u00e3 h\u1ed9i trung gian c\u00f3 th\u1ec3 chu to\u00e0n m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00edch \u0111\u00e1ng c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u00ecnh, m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0\u1eddng ch\u00fang m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t c\u00f4ng cho c\u00e1c nh\u00f3m x\u00e3 h\u1ed9i kh\u00e1c \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 cao h\u01a1n, nh\u1eefng nh\u00f3m m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd l\u00e0m ti\u00eau tan v\u00e0 thay th\u1ebf h\u1ecd v\u00e0, cu\u1ed1i c\u00f9ng, s\u1ebd ph\u1ee7 nh\u1eadn ph\u1ea9m gi\u00e1 v\u00e0 kh\u00f4ng gian s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 tr\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u theo ngh\u0129a t\u00edch c\u1ef1c, nh\u01b0 s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap v\u1ec1 kinh t\u1ebf, th\u1ec3 ch\u1ebf, lu\u1eadt ph\u00e1p d\u00e0nh cho c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 x\u00e3 h\u1ed9i nh\u1ecf h\u01a1n, t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng m\u1ed9t lo\u1ea1t h\u00e0m \u00fd theo ngh\u0129a ti\u00eau c\u1ef1c, b\u00f3 bu\u1ed9c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ki\u1ec1m ch\u1ebf t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf s\u1ebd h\u1ea1n ch\u1ebf kh\u00f4ng gian s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o nh\u1ecf v\u00e0 thi\u1ebft y\u1ebfu c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i. S\u00e1ng ki\u1ebfn c\u1ee7a h\u1ecd, t\u1ef1 do v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf<\/em>&nbsp;\u00bb (24).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y r\u1ea5t hi\u1ec7n di\u1ec7n trong gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a c\u00e1c \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o ho\u00e0ng, ngay c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican II. N\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 th\u00edch \u0111\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XXI n\u00e0y. H\u00e3y ngh\u0129 v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 v\u00e0 t\u00f2a th\u1ecb ch\u00ednh, c\u00e1c c\u00f4ng \u0111o\u00e0n, hi\u1ec7p h\u1ed9i, nghi\u1ec7p \u0111o\u00e0n v\u00e0 h\u1ee3p t\u00e1c x\u00e3, c\u00e1c phong tr\u00e0o thanh ni\u00ean, c\u00e1c gi\u00e1o ph\u1eadn, li\u00ean \u0111o\u00e0n doanh nghi\u1ec7p,\u2026T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u00e1c nh\u00e2n n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, m\u1ed9t vai tr\u00f2 ph\u1ea3i th\u1ef1c hi\u1ec7n. T\u1ebf b\u00e0o \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 tr\u1ee3 gi\u00fap t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh, v\u1edbi nhi\u1ec1u \u0111\u1eb7c th\u00f9 v\u00e0 vai tr\u00f2 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn v\u00e0 b\u1ea5t kh\u1ea3 thay th\u1ebf c\u1ee7a n\u00f3.&nbsp; \u0110\u1ee9c B\u00ean\u00ea\u0111\u00edct\u00f4 XVI \u0111\u00e3 vi\u1ebft&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>C\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00edch nghi v\u1edbi c\u00e1c ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee5 th\u1ec3, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi t\u00ednh linh ho\u1ea1t. V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i t\u1eeb ch\u00fang s\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ef1c ti\u1ebfp tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh trong vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u00fang<\/em>&nbsp;\u00bb&nbsp;; v\u00ec th\u1ebf, \u00ab&nbsp;<em>trong c\u00e1c can thi\u1ec7p c\u00f3 l\u1ee3i cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n, nguy\u00ean t\u1eafc v\u1ec1 t\u00ednh trung t\u00e2m c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1ecb ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng v\u00ec nh\u00e2n v\u1ecb l\u00e0 ch\u1ee7 th\u1ec3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ea3m nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 ph\u00e1t tri\u1ec3n&nbsp;<\/em>\u00bb (25).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 tr\u1ee3 y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd \u0111\u1ea5t, r\u1eebng, khu v\u1ef1c \u0111\u00e1nh c\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c suy di\u1ec5n ti\u00ean thi\u00ean ti\u00eau c\u1ef1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u0169ng c\u00f3 m\u1eb7t trong Th\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1ec1 v\u00f9ng Amazon v\u1eeba k\u1ebft th\u00fac. Hi\u1ebfn ch\u1ebf <em>Gaudium et Spes<\/em> \u0111\u00e3 nh\u1eadn x\u00e9t r\u1eb1ng \u00ab&nbsp;<em>th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, trong c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i k\u00e9m ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u1ec1 m\u1eb7t kinh t\u1ebf, nguy\u00ean t\u1eafc m\u1ee5c \u0111\u00edch chung c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi c\u00e1c phong t\u1ee5c v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ea3m b\u1ea3o cho m\u1ed7i th\u00e0nh vi\u00ean nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ea7n thi\u1ebft nh\u1ea5t. Ch\u1eafc ch\u1eafn, ph\u1ea3i tr\u00e1nh coi m\u1ed9t s\u1ed1 phong t\u1ee5c l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ea5t di b\u1ea5t d\u1ecbch, n\u1ebfu ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa c\u00e1c \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1edbi c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i n\u00e0y&nbsp;; nh\u01b0ng, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t x\u00e2m ph\u1ea1m nh\u1eefng phong t\u1ee5c trung th\u1ef1c n\u00e0y&nbsp;<\/em>\u00bb (26). C\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng th\u1ed5 d\u00e2n, th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, \u00ab&nbsp;<em>khi h\u1ecd v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i tr\u00ean l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd, th\u00ec ch\u00ednh h\u1ecd s\u1ebd b\u1ea3o v\u1ec7 n\u00f3 t\u1ed1t nh\u1ea5t. Th\u1ebf nh\u01b0ng, \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, h\u1ecd \u0111ang ch\u1ecbu \u00e1p l\u1ef1c ph\u1ea3i t\u1eeb b\u1ecf \u0111\u1ea5t \u0111ai c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u1ecf kh\u00f4ng n\u00f3 cho nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n khai th\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 cho c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 \u0111\u00e1nh c\u00e1, v\u1ed1n kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn s\u1ef1 suy tho\u00e1i c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a&nbsp;<\/em>\u00bb (27). V\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, n\u0103m 2012, FAO \u0111\u00e3 th\u00f4ng qua <em>Ch\u1ec9 th\u1ecb t\u1ef1 nguy\u1ec7n v\u1ec1 qu\u1ea3n tr\u1ecb c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho \u0111\u1ea5t \u0111ai, th\u1ee7y s\u1ea3n v\u00e0 r\u1eebng trong b\u1ed1i c\u1ea3nh an ninh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u1ed1c gia<\/em>. Ch\u1ec9 th\u1ecb s\u1ed1 5.6,7.1 v\u00e0 7.3 \u2013 c\u00e1ch ri\u00eang \u2013 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 tr\u1ee3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">HTXH c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn \u00ab&nbsp;<em>s\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft&nbsp;\u00bb <\/em>l\u00e0nh m\u1ea1nh<em> \u00ab&nbsp;c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, qu\u1ed1c gia v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf&nbsp;<\/em>\u00bb (28), \u0111\u1ebfn t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u00ab&nbsp;<em>c\u00e1c chi\u1ec1u k\u00edch kh\u00e1c nhau, t\u1eeb nh\u00f3m x\u00e3 h\u1ed9i c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh, ngang qua c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ed1c gia, cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng qu\u1ed1c t\u1ebf. &nbsp;Trong m\u1ed7i c\u1ea5p \u0111\u1ed9 x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 gi\u1eefa ch\u00fang, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf v\u1ed1n \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u00e1c m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan nh\u00e2n lo\u1ea1i. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec g\u00e2y h\u1ea1i cho ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e1c h\u1ea1i, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 m\u1ea5t t\u1ef1 do, b\u1ea5t c\u00f4ng v\u00e0 b\u1ea1o l\u1ef1c.<\/em> <em>Nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc t\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi nhau \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 th\u1ec3 ch\u1ebf b\u1ea5p b\u00eanh, v\u1edbi c\u00e1i gi\u00e1 l\u00e0 s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0 v\u00ec l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i t\u1eeb s\u1ef1 t\u00ecnh n\u00e0y<\/em>&nbsp;\u00bb (29). Kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn, m\u1ed9t Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc duy nh\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u00e1ch th\u1ee9c m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3. \u0110\u1ee9c Gioan XXIII \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn x\u00e9t r\u1eb1ng <em>\u00ab&nbsp;trong c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n hi\u1ec7n nay c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n lo\u1ea1i, ph\u1ea3i th\u1eeba nh\u1eadn r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ea9m quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 kh\u00f4ng cho ph\u00e9p vi\u1ec7c th\u0103ng ti\u1ebfn th\u00edch \u0111\u00e1ng c\u00f4ng \u00edch to\u00e0n c\u1ea7u<\/em>&nbsp;\u00bb (30). \u0110\u00f4i khi c\u1ea5p \u0111\u1ed9 song ph\u01b0\u01a1ng hay khu v\u1ef1c c\u00f3 v\u1ebb th\u00edch \u0111\u00e1ng v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3&nbsp;: \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u1ef1c gi\u00e1c c\u1ee7a \u00ab&nbsp;<em>C\u00f4ng \u01b0\u1edbc b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed3 qu\u1ed1c t\u1ebf (C\u00f4ng \u01b0\u1edbc v\u1ec1 N\u01b0\u1edbc) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng qua v\u00e0o n\u0103m 1992 t\u1ea1i Helsinki, Ph\u1ea7n Lan, [v\u1ed1n] l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 ch\u1ebf nh\u1eb1m t\u0103ng c\u01b0\u1eddng c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p qu\u1ed1c gia v\u00e0 h\u1ee3p t\u00e1c qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd sinh th\u00e1i v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 n\u01b0\u1edbc m\u1eb7t hay n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi<\/em>&nbsp;\u00bb (31). Ch\u00fang ta c\u0169ng h\u00e3y c\u00f4ng nh\u1eadn s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i h\u1ee3p t\u00e1c nhanh ch\u00f3ng trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p x\u1ea3y ra d\u1ecbch b\u1ec7nh, nh\u01b0 s\u1ef1 b\u00f9ng ph\u00e1t tr\u1edf l\u1ea1i c\u1ee7a virus Ebola \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00f4i khi c\u1ea5p \u0111\u1ed9 qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i h\u1ecfi&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>Nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00f3 quy m\u00f4 to\u00e0n c\u1ea7u (\u2026) ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft b\u1edfi m\u1ed9t c\u01a1 quan c\u00f4ng quy\u1ec1n c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1c, hi\u1ebfn ph\u00e1p v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u0169ng c\u00f3 quy m\u00f4 to\u00e0n c\u1ea7u (\u2026). Do \u0111\u00f3, ch\u00ednh tr\u1eadt t\u1ef1 lu\u00e2n l\u00fd \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t c\u01a1 quan c\u00f4ng quy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n ph\u1ed5 qu\u00e1t&nbsp;<\/em>\u00bb (32). \u0110\u1ee9c Gioan XXIII coi <em>Tuy\u00ean ng\u00f4n Qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 Nh\u00e2n quy\u1ec1n<\/em> \u00ab&nbsp;<em>l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn t\u1edbi vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00ednh tr\u1ecb-ph\u00e1p l\u00fd c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng th\u1ebf gi\u1edbi<\/em>&nbsp;\u00bb v\u00e0 mong mu\u1ed1n r\u1eb1ng Li\u00ean hi\u1ec7p qu\u1ed1c c\u00f3 th\u1ec3 \u00ab&nbsp;<em>ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00edch nghi c\u1ea5u tr\u00fac v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi ph\u1ea1m vi v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb cao c\u1ee7a s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh<\/em>&nbsp;\u00bb (33). Gi\u1eefa vi\u1ec7c th\u1eeba nh\u1eadn, m\u1ed9t m\u1eb7t, nh\u1eefng khi\u1ebfm khuy\u1ebft c\u1ee7a Li\u00ean hi\u1ec7p qu\u1ed1c, s\u1ef1 r\u1ed1i ren c\u1ee7a n\u00f3, m\u1ed9t s\u1ed1 sai l\u1ec7ch \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 v\u00e0 s\u1ef1 ch\u1eadm ch\u1ea1p trong c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 m\u1eb7t kh\u00e1c, vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb lo\u1ea1i b\u1ecf n\u00f3, c\u00f3 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc m\u00e0 t\u1ed1t h\u01a1n l\u00e0 n\u00ean tr\u00e1nh v\u01b0\u1ee3t qua. C\u00e1ch c\u1ee5 th\u1ec3, ch\u00fang ta h\u00e3y ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nhu c\u1ea7u h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u00ean quy m\u00f4 to\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c gi\u1ea3i tr\u1eeb qu\u00e2n b\u1ecb, \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1n ng\u1ea1ch \u0111\u00e1nh b\u1eaft c\u00e1, \u0111\u1ea5u tranh ch\u1ed1ng&nbsp; t\u1ed9i ph\u1ea1m t\u00e0i ch\u00ednh v\u00e0 t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u1ef1c tuy\u1ebfn, \u0111\u1ed1i v\u1edbi lu\u1eadt qu\u1ed1c t\u1ebf li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u00e0ng h\u1ea3i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 kh\u00ed h\u1eadu. \u00ab&nbsp;<em>\u0110\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c l\u1eabn nhau tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi (\u2026) \u0111i\u1ec1u c\u1ea5p b\u00e1ch l\u00e0 ph\u1ea3i thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t th\u1ea9m quy\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u00edch th\u1ef1c (\u2026). M\u1ed9t th\u1ea9m quy\u1ec1n nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c quy \u0111\u1ecbnh b\u1edfi ph\u00e1p lu\u1eadt, ph\u1ea3i tu\u00e2n th\u1ee7 m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u1ea5t qu\u00e1n c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 tr\u1ee3 v\u00e0 li\u00ean \u0111\u1edbi, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp \u0111\u1eb7t h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c th\u1ef1c thi c\u00f4ng \u00edch<\/em>&nbsp;\u00bb (34).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-25697\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dtc_developpement-1024x340.jpeg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dtc_developpement-1024x340.jpeg 1024w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dtc_developpement-300x100.jpeg 300w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dtc_developpement-768x255.jpeg 768w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/dtc_developpement.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Nh\u00e2n ph\u1ea9m, s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 c\u00f4ng \u00edch<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab&nbsp;<em>Trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi b\u1ecb s\u1ef1 b\u1ea5p b\u00eanh gi\u00e0y v\u00f2, ch\u00fang ta ph\u1ea3i lu\u00f4n trung th\u00e0nh v\u1edbi c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc lu\u00e2n l\u00fd. Ph\u1ea9m gi\u00e1 v\u00e0 c\u00e1c quy\u1ec1n g\u1eb1n li\u1ec1n v\u1edbi m\u1ed7i c\u00e1 nh\u00e2n ph\u1ea3i l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a m\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 cho ph\u00e9p \u0111o l\u01b0\u1eddng s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a n\u00f3. T\u00ednh ph\u1ee9c t\u1ea1p ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m m\u1ea5t g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00e2n l\u00fd n\u00e0y. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0nh m\u1ea1nh v\u00e0 c\u00e1c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc h\u00f9ng m\u1ea1nh, l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf cho m\u1ed9t tr\u1eadt t\u1ef1 qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh h\u01a1n<\/em>&nbsp;\u00bb (35). Nh\u1eefng l\u1eddi \u0111anh th\u00e9p n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a b\u00e0 c\u1ef1u T\u1ed5ng Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c UNESCO, nh\u01b0ng \u00ab&nbsp;<em>n\u1ebfu ch\u00fang ta xem nh\u00e2n ph\u1ea9m d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa m\u1eb7c kh\u1ea3i, th\u00ec ch\u00fang ta ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t n\u00f3 c\u00f2n cao h\u01a1n nhi\u1ec1u<\/em>&nbsp;\u00bb (36).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab&nbsp;<em>Nh\u00e2n ph\u1ea9m b\u1ea5t kh\u1ea3 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf<\/em>&nbsp;\u00bb n\u00e0y (37) thu\u1ed9c v\u1ec1 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 thai. Ch\u00fang ta \u0111\u1eebng xem nh\u1eb9 n\u00f3 v\u00ec <em>\u00ab&nbsp;m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng ph\u1ea9m gi\u00e1 si\u00eau vi\u1ec7t c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1ecb. Nh\u00e2n v\u1ecb n\u00e0y l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn nh\u00e2n v\u1ecb<\/em>&nbsp;\u00bb (38). B\u1ed1n h\u1ec7 lu\u1eadn cho \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; &nbsp;\u00ab&nbsp;<em>Trong b\u1ea5t c\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0o, nh\u00e2n v\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb thao t\u00fang v\u00ec nh\u1eefng m\u1ee5c \u0111\u00edch xa l\u1ea1 v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3<\/em>&nbsp;\u00bb, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00ab&nbsp;<em>b\u1ecb bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ee5c ti\u00eau cho nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch kinh t\u1ebf, x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb<\/em>&nbsp;\u00bb (39), b\u1ecb gi\u1ea3m thi\u1ec3u th\u00e0nh m\u1ed9t l\u00e1 phi\u1ebfu, m\u1ed9t kh\u00e1ch h\u00e0ng, m\u1ed9t t\u1ed5ng s\u1ed1 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t h\u1eefu th\u1ec3 t\u00f9y ch\u1ecdn, \u00ab&nbsp;<em>c\u00f3 th\u1ec3 hy sinh \u0111\u01b0\u1ee3c<\/em>&nbsp;\u00bb, hay c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u00ab&nbsp;<em>theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh&nbsp;<\/em>\u00bb v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 nh\u1eefng l\u1ec7ch l\u1ea1c khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt khi\u1ebfn cho m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hy v\u1ecdng nh\u01b0 th\u1ebf khi <em>\u00ab&nbsp;ti\u1ebfn b\u1ed9 k\u1ef9 thu\u1eadt kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 trong vi\u1ec7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/em>&nbsp;\u00bb (40).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Quy\u1ec1n l\u1ee3i v\u00e0 ngh\u0129a v\u1ee5 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb nh\u00e2n ph\u1ea9m n\u00e0y&nbsp;; ch\u00fang l\u00e0 ph\u1ed5 qu\u00e1t, b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m, v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ti\u1ebfn c\u00f9ng nhau (41). \u00ab&nbsp;<em>Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u00f3ng g\u00f3p quan tr\u1ecdng, th\u1eadm ch\u00ed mang t\u00ednh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, th\u00f4ng qua s\u1ef1 d\u1ea5n th\u00e2n b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 th\u0103ng ti\u1ebfn nh\u00e2n quy\u1ec1n&nbsp;: \u1edf nh\u1eefng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng th\u1ea5m \u0111\u1eadm \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7, n\u01a1i nh\u1eefng quan \u0111i\u1ec3m c\u1ef1c \u0111oan che khu\u1ea5t \u00fd th\u1ee9c chung v\u1ec1 nh\u00e2n ph\u1ea9m, Gi\u00e1o h\u1ed9i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u01a1n s\u01a1 v\u00e0 m\u1ea1nh m\u1ebd r\u1eb1ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, b\u1ea5t k\u1ec3 ni\u1ec1m tin c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec, \u0111\u1ec1u mang trong m\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 do \u0111\u00f3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng<\/em>&nbsp;\u00bb (42).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed1n kh\u1ed5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb coi th\u01b0\u1eddng, b\u1ecb g\u1ea1t ra b\u00ean l\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 b\u1ecb s\u1ec9 nh\u1ee5c m\u1edbi b\u1ecb ch\u00e0 \u0111\u1ea1p nh\u00e2n ph\u1ea9m. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn, \u0111\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a nh\u1eefng ai c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n ho\u00e0n c\u1ea3nh nh\u01b0ng tr\u00e1i l\u1ea1i l\u00e0m x\u1ea5u \u0111i t\u00ecnh h\u00ecnh hay t\u1ef1 gi\u1edbi h\u1ea1n m\u00ecnh trong nh\u1eefng tuy\u00ean b\u1ed1 m\u00e0 kh\u00f4ng d\u1ea5n th\u00e2n. H\u1ecd h\u00e0nh x\u1eed c\u00e1ch b\u1ea5t x\u1ee9ng (43).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;&#8211; Nh\u00e2n v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi s\u1ed1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi gi\u00e0u \u00fd ngh\u0129a, m\u1ed9t \u00ab&nbsp;<em>\u01a1n g\u1ecdi to\u00e0n di\u1ec7n<\/em>&nbsp;\u00bb (44), m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u00ab&nbsp;<em>tr\u00f2n \u0111\u1ea7y<\/em>&nbsp;\u00bb hay \u00ab&nbsp;<em>d\u1ed3i d\u00e0o<\/em>&nbsp;\u00bb nh\u01b0 Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e3 n\u00f3i (45). Trong vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng c\u00e1nh chung Kit\u00f4 gi\u00e1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi nam v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u1eef \u00ab&nbsp;<em>\u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi \u0111\u1ea1t t\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng sung m\u00e3n v\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t xa c\u00e1c chi\u1ec1u k\u00edch c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd tr\u00ean tr\u1ea7n gian, v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 tham d\u1ef1 v\u00e0o ch\u00ednh s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa<\/em>&nbsp;\u00bb (46) nh\u01b0 th\u00e1nh Gioan-Phaol\u00f4 II nh\u1eafc nh\u1edb. \u00ab&nbsp;<em>M\u1ea7m m\u1ed1ng c\u1ee7a s\u1ef1 to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 sung m\u00e3n n\u00e0y mong \u0111\u1ee3i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u l\u1ed9 trong t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh, nh\u1edd m\u00f3n qu\u00e0 nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa, trong s\u1ef1 tham d\u1ef1 v\u00e0o s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i<\/em>&nbsp;\u00bb (47). Tuy nhi\u00ean, ngay tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y r\u1ed3i, nh\u00e2n ph\u1ea9m \u0111\u00f2i h\u1ecfi ch\u00fang ta ph\u1ea3i th\u0103ng ti\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, trong khu\u00f4n kh\u1ed5 c\u00f4ng \u00edch c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ec3 gia \u0111\u00ecnh nh\u00e2n lo\u1ea1i. \u00ab&nbsp;<em>Ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb s\u1ed1ng \u1edf m\u1ed9t c\u1ea5p \u0111\u1ed9 cao h\u01a1n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec th\u1ebf v\u1edbi c\u1ea5p \u0111\u1ed9 th\u1ea5p h\u01a1n&nbsp;: \u00ab&nbsp;Cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng l\u00ean khi n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111i v\u00e0 n\u00f3 y\u1ebfu \u0111i trong s\u1ef1 c\u00f4 l\u1eadp v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e3i&nbsp;\u00bb&nbsp;\u00bb (48). <\/em>\u0110\u1ee9c Phaol\u00f4 VI gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng <em>\u00ab&nbsp;m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng l\u00e0 m\u1ed9t \u01a1n g\u1ecdi&nbsp;\u00bb (49) v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n ph\u1ea3i \u00ab&nbsp;th\u0103ng ti\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 to\u00e0n th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi&nbsp;<\/em>\u00bb (50).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n ch\u1eafc ch\u1eafn xem x\u00e9t chi\u1ec1u k\u00edch kinh t\u1ebf, nh\u01b0ng c\u1ea3 s\u1ef1 h\u00f2a nh\u1eadp x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00ednh d\u1ee5c, s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 \u0103n u\u1ed1ng l\u00e0nh m\u1ea1nh, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n h\u00f3a, gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ea1o t\u1ea1o, ti\u1ebfp c\u1eadn ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng hi\u1ec7p h\u1ed9i, ti\u1ebfp c\u1eadn th\u00f4ng tin v\u00e0 kh\u1ea3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn n\u00f3, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 thi\u00eang li\u00eang. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a \u00ab&nbsp;<em>to\u00e0n th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi&nbsp;<\/em>\u00bb&nbsp;: m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn to\u00e0n di\u1ec7n v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3. T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft&nbsp;! \u00ab&nbsp;<em>Cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0 duy nh\u1ea5t v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 chia c\u1eaft, cho d\u00f9 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 s\u1ed1ng, t\u00ednh d\u1ee5c, h\u00f4n nh\u00e2n, gia \u0111\u00ecnh, c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i, n\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n<\/em>&nbsp;\u00bb (51).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, \u0111\u00f3 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ee5c \u0111\u00edch. Qu\u1ea3 th\u1ebf, \u0110\u1ee9c Phaol\u00f4 VI&nbsp;mong mu\u1ed1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u00ab&nbsp;<em>l\u1edbn l\u00ean trong nh\u00e2n t\u00ednh<\/em>&nbsp;\u00bb (52) v\u00e0 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u00ab&nbsp;<em>m\u1ed9t s\u1ef1 tri\u1ec3n n\u1edf m\u1edbi m\u1ebb, m\u1ed9t n\u1ec1n nh\u00e2n b\u1ea3n si\u00eau vi\u1ec7t, v\u1ed1n mang l\u1ea1i cho n\u00f3 s\u1ef1 vi\u00ean m\u00e3n l\u1edbn lao nh\u1ea5t&nbsp;: \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch t\u1ed1i cao c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u00e2n v\u1ecb&nbsp;<\/em>\u00bb (53). Ng\u00e0i bi\u1ebfn n\u00f3 th\u00e0nh m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u00ab&nbsp;\u01a1n g\u1ecdi&nbsp;\u00bb nh\u1ea5t qu\u00e1n. Ch\u00fang ta d\u00e1m n\u00f3i&nbsp;: \u01a1n g\u1ecdi n\u00ean th\u00e1nh. Th\u1ef1c s\u1ef1, s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 b\u1eb1ng th\u01b0\u1edbc \u0111o kinh t\u1ebf, s\u1ee9c mua, n\u0103ng su\u1ea5t, kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ec3n th\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i tr\u1ef1c tuy\u1ebfn (t\u00f4i tr\u00edch d\u1eabn r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1eefng ti\u00eau ch\u00ed \u0111ang th\u1ecbnh h\u00e0nh n\u00e0y v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea7m quan tr\u1ecdng qu\u00e1 l\u1edbn). Ngay c\u1ea3 Li\u00ean hi\u1ec7p qu\u1ed1c cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 c\u00f4ng nh\u1eadn (ho\u1eb7c c\u1ea3m th\u1ea5y nhu c\u1ea7u c\u00f4ng nh\u1eadn&nbsp;!) r\u1eb1ng t\u1ed5ng s\u1ea3n ph\u1ea9m n\u1ed9i \u0111\u1ecba kh\u00f4ng cho ph\u00e9p \u00ab&nbsp;<em>\u0111o l\u01b0\u1eddng h\u1ea1nh ph\u00fac v\u00e0 ph\u00fac l\u1ee3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n<\/em>&nbsp;\u00bb (54).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c th\u0103ng ti\u1ebfn \u00ab&nbsp;<em>m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi<\/em>&nbsp;\u00bb nh\u1eafc nh\u1edb r\u1eb1ng \u00ab&nbsp;<em>m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i&nbsp;: h\u1ecd thu\u1ed9c v\u1ec1 to\u00e0n th\u1ec3 nh\u00e2n lo\u1ea1i. \u0110\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y hay ng\u01b0\u1eddi kia, nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n to\u00e0n di\u1ec7n n\u00e0y<\/em>&nbsp;\u00bb (55). N\u00f3 h\u1ec7 t\u1ea1i quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn to\u00e0n th\u1ec3 gia \u0111\u00ecnh nh\u00e2n lo\u1ea1i, do \u0111\u00f3 to\u00e0n b\u1ed9 th\u1ebf h\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00fang ta c\u0169ng nh\u01b0 chi\u1ec1u k\u00edch li\u00ean th\u1ebf h\u1ec7. C\u00f4ng \u00edch c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh nh\u00e2n lo\u1ea1i l\u00e0 \u00ab&nbsp;<em>to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n x\u00e3 h\u1ed9i n\u00e0y v\u1ed1n cho ph\u00e9p, c\u00e1c nh\u00f3m c\u0169ng nh\u01b0 t\u1eebng th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ho\u00e0n thi\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n (\u2026). M\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i m\u00e0, \u1edf m\u1ecdi c\u1ea5p \u0111\u1ed9, th\u1ef1c s\u1ef1 mong mu\u1ed1n ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ee5c v\u1ee5 con ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1eb7t c\u00f4ng \u00edch l\u00e0m m\u1ee5c ti\u00eau \u01b0u ti\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh, trong ch\u1eebng m\u1ef1c \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t thi\u1ec7n \u00edch thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 to\u00e0n th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi<\/em>&nbsp;\u00bb (56).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f4ng \u00edch kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00fd do c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a \u0111a s\u1ed1, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed5ng s\u1ed1 v\u1ecb t\u1ea5t c\u00e1c l\u1ee3i \u00edch c\u00e1 nh\u00e2n&nbsp;; \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eadp th\u1ec3 v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ec3 x\u00e3 h\u1ed9i (\u00ab&nbsp;<em>c\u00e1c nh\u00f3m<\/em>&nbsp;\u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u01b0a ch\u00fang ta v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eafc b\u1ed5 tr\u1ee3), ch\u01b0a bao gi\u1edd th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00ab&nbsp;<em>T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u01a1 quan trung gian bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u00f3p, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi trong ph\u1ea1m vi c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0o l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9. (\u2026) V\u00ec ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 ch\u1ec9 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a nh\u1eb1m \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u00edch, n\u00ean c\u00e1c quy \u0111\u1ecbnh m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm gi\u1eef n\u00f3 \u0111\u01b0a ra ph\u1ea3i v\u1eeba t\u00f4n tr\u1ecdng b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a l\u1ee3i \u00edch n\u00e0y v\u1eeba ph\u1ea3i t\u00ednh \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i<\/em>&nbsp;\u00bb (57).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab&nbsp;<em>To\u00e0n b\u1ed9<\/em>&nbsp;\u00bb c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u00e0y ph\u1ea3n \u1ea3nh chi\u1ec1u k\u00edch \u00ab&nbsp;<em>to\u00e0n di\u1ec7n<\/em>&nbsp;\u00bb c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong ki\u1ec3u n\u00f3i&nbsp; \u00ab&nbsp;<em>to\u00e0n di\u1ec7n<\/em>&nbsp;\u00bb n\u01a1i ch\u01b0\u01a1ng 4 c\u1ee7a Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Laudato si\u2019<\/em> d\u00e0nh cho h\u1ec7 sinh th\u00e1i to\u00e0n di\u1ec7n. Trong \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Phanxic\u00f4 duy\u1ec7t x\u00e9t h\u1ec7 sinh th\u00e1i x\u00e3 h\u1ed9i, h\u1ec7 sinh th\u00e1i kinh t\u1ebf, h\u1ec7 sinh th\u00e1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1ed1t c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf, h\u1ec7 sinh th\u00e1i v\u0103n h\u00f3a, h\u1ec7 sinh th\u00e1i \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u1eb1ng ng\u00e0y, h\u1ec7 sinh th\u00e1i nh\u00e2n b\u1ea3n. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u1eafc ch\u1eafn, vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00ab&nbsp;<em>s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi<\/em>&nbsp;\u00bb v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u00ab&nbsp;<em>th\u1ef1c s\u1ef1 qu\u00e1 quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5t b\u1ea1i<\/em>&nbsp;\u00bb&nbsp;\u00bb (58). Tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c \u00ab&nbsp;<em>\u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh li\u00ean l\u1ec9 trong \u0111\u00f3 m\u1ed7i th\u1ebf h\u1ec7 m\u1edbi \u0111\u1ec1u th\u1ea5y m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea5n th\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1eadm r\u00e3i v\u00e0 gian kh\u1ed5, \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 cho m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i nh\u1eadp, v\u00e0 h\u1ecdc c\u00e1ch l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a g\u1eb7p g\u1ee1 trong s\u1ef1 h\u00e0i h\u00f2a nhi\u1ec1u m\u1eb7t<\/em>&nbsp;\u00bb (59). \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u00fd th\u1ee9c r\u1eb1ng \u00ab&nbsp;<em>th\u1eddi gian l\u1edbn h\u01a1n kh\u00f4ng gian. Nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y cho ph\u00e9p l\u00e0m vi\u1ec7c d\u00e0i h\u1ea1n, m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb \u00e1m \u1ea3nh b\u1edfi k\u1ebft qu\u1ea3 ngay l\u1eadp t\u1ee9c. N\u00f3 gi\u00fap ki\u00ean nh\u1eabn ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 tr\u00e1i ngh\u1ecbch, hay nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i k\u1ebf ho\u1ea1ch do s\u1ef1 n\u0103ng \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ef1c t\u1ebf b\u00f3 bu\u1ed9c. N\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi m\u1eddi g\u1ecdi \u0111\u1ea3m nh\u1eadn s\u1ef1 c\u0103ng th\u1eb3ng gi\u1eefa s\u1ef1 tr\u00f2n \u0111\u1ea7y v\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n, b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u00e0nh \u01b0u ti\u00ean cho th\u1eddi gian. M\u1ed9t trong nh\u1eefng&nbsp; t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u00f4i khi x\u1ea3y ra trong ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0 d\u00e0nh \u01b0u ti\u00ean cho c\u00e1c kh\u00f4ng gian quy\u1ec1n l\u1ef1c h\u01a1n l\u00e0 th\u1eddi gian c\u1ee7a c\u00e1c ti\u1ebfn tr\u00ecnh. \u01afu ti\u00ean kh\u00f4ng gian d\u1eabn \u0111\u1ebfn ph\u00e1t \u0111i\u00ean l\u00ean \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft m\u1ecdi th\u1ee9 trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng chi\u1ebfm h\u1eefu m\u1ecdi kh\u00f4ng gian quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0 s\u1ef1 t\u1ef1 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebft tinh c\u00e1c ti\u1ebfn tr\u00ecnh v\u00e0 c\u00f3 tham v\u1ecdng giam gi\u1eef ch\u00fang. D\u00e0nh \u01b0u ti\u00ean cho th\u1eddi gian l\u00e0 quan t\u00e2m kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng c\u00e1c ti\u1ebfn tr\u00ecnh h\u01a1n l\u00e0 chi\u1ebfm h\u1eefu c\u00e1c kh\u00f4ng gian. (\u2026). N\u00f3 h\u1ec7 t\u1ea1i \u01b0u ti\u00ean c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1ea1o ra nh\u1eefng n\u0103ng \u0111\u1ed9ng m\u1edbi trong x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 bao h\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c nh\u00f3m kh\u00e1c v\u1ed1n s\u1ebd ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u00fang, cho \u0111\u1ebfn khi ch\u00fang sinh hoa k\u1ebft qu\u1ea3 trong nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed quan tr\u1ecdng. Kh\u00f4ng lo l\u1eafng, nh\u01b0ng v\u1edbi ni\u1ec1m x\u00e1c t\u00edn r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 s\u1ef1 ki\u00ean tr\u00ec<\/em>&nbsp;\u00bb (60).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0110\u1ee9c tin v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Laudato si\u2019<\/em> \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb th\u00e1nh Phanxic\u00f4 Assidi nh\u01b0 m\u1ed9t m\u1eabu g\u01b0\u01a1ng v\u00ec ng\u00e0i \u00ab&nbsp;<em>\u0111\u00e3 s\u1ed1ng c\u00e1ch gi\u1ea3n d\u1ecb v\u00e0 h\u00f2a h\u1ee3p tuy\u1ec7t v\u1eddi v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, v\u1edbi tha nh\u00e2n, v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh&nbsp;<\/em>\u00bb (61). Gi\u00e1o h\u1ed9i d\u1ea1y r\u1eb1ng t\u1ed9i l\u1ed7i l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 ph\u00e1 ho\u1ea1i, x\u00e2u x\u00e9, v\u1ed1n sinh ra b\u1ed1n s\u1ef1 \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t&nbsp;: c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh, v\u1edbi anh ch\u1ecb em c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1edbi to\u00e0n th\u1ec3 c\u00f4ng tr\u00ecnh t\u1ea1o d\u1ef1ng. V\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u1eefa l\u00e0nh c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7, v\u00e0o vi\u1ec7c h\u00f2a gi\u1ea3i (62). Trong b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u1eefng g\u00ec r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1ea5t, t\u1ee9c l\u00e0 ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a h\u00e0nh tinh v\u00e0 m\u1ed1i quan t\u00e2m \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u d\u01b0\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1eafc m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i. Ban \u0111\u1ea7u, \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh \u00ab&nbsp;<em>m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan l\u00e0nh m\u1ea1nh n\u00e0o m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi thi\u1ebft l\u1eadp v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean xung quanh ch\u00fang ta. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7t ra c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan \u0111\u00fang \u0111\u1eafn c\u1ea7n ph\u1ea3i thi\u1ebft l\u1eadp v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111ang s\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00fang ta hay s\u1ebd s\u1ed1ng trong ng\u00f4i nh\u00e0 chung. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi ch\u00fang ta ph\u1ea3i t\u1ef1 v\u1ea5n v\u1ec1 ch\u00ednh m\u00ecnh, c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3, v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng ch\u00fang ta. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn suy ngh\u0129 v\u1ec1 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u00ab&nbsp;h\u00e0nh tr\u00ecnh h\u00f2a gi\u1ea3i&nbsp;\u00bb \u0111ang h\u00ecnh th\u00e0nh&nbsp;: b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nh\u1eefng g\u00ec r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1ea5t (kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng x\u00e3 h\u1ed9i, sinh th\u00e1i, kinh t\u1ebf v\u00e0 th\u1ec3 ch\u1ebf) \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng t\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec s\u00e2u k\u00edn nh\u1ea5t&nbsp;<\/em>\u00bb (63). B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb nguy\u00ean t\u1eafc m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng t\u1edbi c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc li\u00ean \u0111\u1edbi, ch\u1ecdn l\u1ef1a \u01b0u ti\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, nh\u00e2n ph\u1ea9m, ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n\u2026.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u00e0nh tr\u00ecnh n\u00e0y theo m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c, v\u00ec \u00ab&nbsp;<em>vi\u1ec7c ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u1eddi loan b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean, v\u1ed1n m\u1eddi g\u1ecdi h\u00e3y \u0111\u1ec3 cho m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 y\u00eau m\u1ebfn Ng\u00e0i b\u1eb1ng t\u00ecnh y\u00eau m\u00e0 ch\u00ednh Ng\u00e0i th\u00f4ng ban cho ch\u00fang ta, kh\u01a1i d\u1eady trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 n\u01a1i c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd m\u1ed9t ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 c\u01a1 b\u1ea3n&nbsp;: mong \u01b0\u1edbc, t\u00ecm ki\u1ebfm v\u00e0 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn thi\u1ec7n \u00edch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/em>&nbsp;\u00bb (64). \u00ab&nbsp;<em>V\u00ec Gi\u00e1o h\u1ed9i t\u1ef1 b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o, v\u00ec th\u1ebf ch\u1eafc ch\u1eafn n\u1ea3y sinh t\u1eeb m\u1ed9t b\u1ea3n ch\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf l\u00f2ng b\u00e1c \u00e1i hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u00e2n c\u1eadn, l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n hi\u1ec3u bi\u1ebft, tr\u1ee3 gi\u00fap v\u00e0 th\u0103ng ti\u1ebfn<\/em>&nbsp;\u00bb (65).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab&nbsp;<em>T\u00ecnh y\u00eau ng\u01b0\u1eddi l\u00e2n c\u1eadn (\u2026) h\u1ec7 t\u1ea1i \u1edf s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u00e0 t\u00f4i c\u0169ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, trong Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao hay th\u1eadm ch\u00ed t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1eeb cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, m\u1ed9t cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh s\u1ef1 hi\u1ec7p th\u00f4ng c\u1ee7a \u00fd ch\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn t\u00ecnh c\u1ea3m. (\u2026) T\u00ecnh y\u00eau \u2013 <\/em>\u0111\u1ee9c \u00e1i<em> \u2013 s\u1ebd lu\u00f4n lu\u00f4n c\u1ea7n thi\u1ebft, ngay c\u1ea3 trong x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f4ng b\u1eb1ng nh\u1ea5t. Kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng n\u00e0o c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho vi\u1ec7c ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau tr\u1edf n\u00ean d\u01b0 th\u1eeba. Ai mu\u1ed1n tho\u00e1t kh\u1ecfi t\u00ecnh y\u00eau c\u0169ng \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb tho\u00e1t kh\u1ecfi con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi. S\u1ebd lu\u00f4n c\u00f3 \u0111au kh\u1ed5 \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 an \u1ee7i v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1. S\u1ebd lu\u00f4n c\u00f3 s\u1ef1 c\u00f4 \u0111\u01a1n. C\u0169ng th\u1ebf, s\u1ebd lu\u00f4n c\u00f3 c\u00e1c ho\u00e0n c\u1ea3nh ngh\u00e8o t\u00fang v\u1eadt ch\u1ea5t, m\u00e0 s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu, theo ngh\u0129a m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee5 th\u1ec3 d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh<\/em>&nbsp;\u00bb (66).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ed1i tho\u1ea1i t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 h\u1ee3p t\u00e1c gi\u1eefa c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u1ea1i nhi\u1ec1u k\u1ebft qu\u1ea3 trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u00edch th\u1ef1c mang l\u1ea1i \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 ho\u00e1n c\u1ea3i, d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0 ki\u00ean tr\u00ec ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00f4ng \u00edch, ph\u1ee5c v\u1ee5 anh ch\u1ecb em, ngay c\u1ea3 b\u1ea3o v\u1ec7 thi\u00ean nhi\u00ean. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 nh\u1ea5t qu\u00e1n c\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>S\u1ef1 hi\u1ec7p nh\u1ea5t n\u1ed9i t\u00e2m v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 khuynh h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c soi s\u00e1ng b\u1edfi \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 s\u1ef1 n\u0103ng \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau<\/em>&nbsp;\u00bb (67).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do \u0111\u00f3, \u00ab&nbsp;<em>kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi ch\u00fang ta \u0111\u1eb7t t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0o ch\u1ed7 k\u00edn \u0111\u00e1o ri\u00eang t\u01b0 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0o \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 qu\u1ed1c gia, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1, kh\u00f4ng l\u00ean ti\u1ebfng v\u1ec1 c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 m\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng d\u00e2n quan t\u00e2m<\/em>&nbsp;\u00bb (68). \u00ab&nbsp;<em>N\u1ebfu ch\u00fang ta t\u00ednh \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng sinh th\u00e1i v\u00e0 nhi\u1ec1u nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a n\u00f3, th\u00ec ch\u00fang ta ph\u1ea3i c\u00f4ng nh\u1eadn r\u1eb1ng c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t c\u00e1ch duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u1ef1c t\u1ea1i. C\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o s\u1ef1 phong ph\u00fa v\u0103n h\u00f3a \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c, v\u00e0o ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 th\u01a1 ca, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng n\u1ed9i t\u00e2m v\u00e0 linh \u0111\u1ea1o. N\u1ebfu ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 t\u00ecm c\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t h\u1ec7 sinh th\u00e1i cho ph\u00e9p ch\u00fang ta kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ee7y, th\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc n\u00e0o v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ee9c kh\u00f4n ngoan n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb g\u1ea1t sang m\u1ed9t b\u00ean, k\u1ec3 c\u1ea3 s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan t\u00f4n gi\u00e1o, v\u1edbi ng\u00f4n ng\u1eef ri\u00eang c\u1ee7a n\u00f3<\/em>&nbsp;\u00bb (69).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>H\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;Hi\u1ec3u bi\u1ebft, th\u00fac \u0111\u1ea9y v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y nh\u00e2n ph\u1ea9m v\u1edbi c\u00e1c h\u00e0m \u00fd c\u1ee7a n\u00f3, t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 h\u01b0\u1edbng t\u1edbi c\u00f4ng \u00edch c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh nh\u00e2n lo\u1ea1i b\u1eb1ng c\u00e1ch kh\u00f4ng ng\u1eebng t\u00ecm c\u00e1ch nh\u1eadn ra to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng t\u1edbi h\u00f2a b\u00ecnh. H\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n li\u00ean k\u1ebft m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00e1nh Phaol\u00f4 VI gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng \u00ab&nbsp;<em>s\u1ef1 tham gia h\u1eefu hi\u1ec7u v\u1edbi nhau, v\u1edbi ph\u1ea9m gi\u00e1 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi nh\u00e2n b\u1ea3n h\u01a1n (\u2026) ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd kh\u00f4ng di\u1ec5n ra n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ed7 l\u1ef1c ph\u1ed1i h\u1ee3p, li\u00ean l\u1ec9 v\u00e0 can \u0111\u1ea3m. Nh\u01b0ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi h\u00e3y tin ch\u1eafc r\u1eb1ng&nbsp;: \u0111\u1ea5y l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c ngh\u00e8o, c\u1ee7a h\u00f2a b\u00ecnh d\u00e2n s\u1ef1 n\u01a1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n, v\u00e0 c\u1ee7a h\u00f2a b\u00ecnh tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi<\/em>&nbsp;\u00bb (70). Ng\u00e0i s\u1ebd \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ed1t l\u00ean \u00ab&nbsp;<em>ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi m\u1edbi c\u1ee7a h\u00f2a b\u00ecnh<\/em>&nbsp;\u00bb (71)&nbsp;!&nbsp; \u0110\u1ee9c B\u00ean\u00ea\u0111\u00edct\u00f4 XVI ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>H\u00f2a b\u00ecnh cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi n\u1ea3y sinh t\u1eeb c\u00f4ng l\u00fd c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi<\/em>&nbsp;\u00bb (72). \u00ab&nbsp;<em>H\u00f2a b\u00ecnh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/em>&nbsp;\u00bb, th\u00e1nh Gioan-Phaol\u00f4 II n\u00f3i th\u00eam, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00eau r\u00f5 r\u1eb1ng \u00ab&nbsp;<em>m\u1ed9t n\u1ec1n h\u00f2a b\u00ecnh \u0111\u00edch th\u1ef1c ch\u1ec9 kh\u1ea3 thi nh\u1edd s\u1ef1 tha th\u1ee9<\/em>&nbsp;\u00bb v\u00ec vi\u1ec7c kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb s\u1ef1 tha th\u1ee9, \u00ab&nbsp;<em>\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1ebfu n\u00f3 duy tr\u00ec theo \u0111u\u1ed5i c\u00e1c cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t, s\u1ebd c\u00f3 nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c. C\u00e1c ngu\u1ed3n l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 vi\u1ec7c ch\u1ea1y \u0111ua v\u0169 trang, chi ti\u00eau cho chi\u1ebfn tranh, hay \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 tr\u1ea3 \u0111\u0169a kinh t\u1ebf<\/em>&nbsp;\u00bb (73). V\u00e0 ng\u00e0i ch\u1ec9 r\u00f5&nbsp;: \u00ab&nbsp;<em>Vi\u1ec7c tuy\u1ec3n d\u1ee5ng nh\u1eefng k\u1ebb kh\u1ee7ng b\u1ed1 s\u1ebd (\u2026) d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n trong c\u00e1c b\u1ed1i c\u1ea3nh x\u00e3 h\u1ed9i n\u01a1i c\u00e1c quy\u1ec1n b\u1ecb ch\u00e0 \u0111\u1ea1p v\u00e0 nh\u1eefng b\u1ea5t c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung&nbsp; th\u1ee9 qu\u00e1 l\u00e2u<\/em>&nbsp;\u00bb (74).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Hi\u1ebfn ph\u00e1p c\u1ee7a UNESCO n\u00eau r\u00f5 r\u1eb1ng \u00ab&nbsp;<em>ch\u00ednh trong t\u00e2m tr\u00ed c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00e1c cu\u1ed9c b\u1ea3o v\u1ec7 h\u00f2a b\u00ecnh ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng&nbsp;<\/em>\u00bb. C\u00e1c cu\u1ed9c b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng xung quanh m\u1ed9t t\u1ea7m nh\u00ecn \u2013 m\u1ed9t t\u1ea7m nh\u00ecn l\u00e0nh m\u1ea1nh v\u1ec1 nh\u00e2n v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng th\u00e0nh c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 v\u1ec1 nh\u00e2n ph\u1ea9m b\u1ea5t kh\u1ea3 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c quy\u1ec1n v\u00e0 ngh\u0129a v\u1ee5 ph\u00e1t sinh&nbsp;; m\u1ed9t t\u1ea7m nh\u00ecn \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u00e0 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 h\u00e0nh tinh m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng, ng\u00f4i nh\u00e0 chung n\u00e0y. Nh\u1eefng cu\u1ed9c b\u1ea3o v\u1ec7 n\u00e0y c\u0169ng ph\u1ea3i bi\u1ebfn th\u00e0nh nh\u1eefng th\u00f3i quen v\u00e0 h\u00e0nh x\u1eed, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed9t \u00ab&nbsp;<em>n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a g\u1eb7p g\u1ee1 v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng quan<\/em>&nbsp;\u00bb (75), m\u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng l\u1eafng nghe, \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i, m\u1ed9t \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 s\u1ef1 ki\u1ec7n r\u1eb1ng \u00ab&nbsp;<em>th\u1eddi gian l\u1edbn h\u01a1n kh\u00f4ng gian<\/em>&nbsp;\u00bb, nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Phanxic\u00f4 nh\u1eafc nh\u1edf. Do \u0111\u00f3, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1edbi nhau, cung c\u1ea5p cho m\u00ecnh nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n l\u1eafng nghe ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u1ec5 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecb g\u1ea1t ra b\u00ean l\u1ec1 h\u01a1n, v\u00e0 \u00ab&nbsp;<em>kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng c\u00e1c ti\u1ebfn tr\u00ecnh h\u01a1n l\u00e0 chi\u1ebfm h\u1eefu c\u00e1c kh\u00f4ng gian<\/em>&nbsp;\u00bb (76) quy\u1ec1n l\u1ef1c hay kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ec3n th\u1ecb h\u1eddi h\u1ee3t. \u00ab&nbsp;<em>T\u01b0 t\u01b0\u1edfng, l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 c\u00e1c c\u1eed ch\u1ec9 h\u00f2a b\u00ecnh t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t n\u00e3o tr\u1ea1ng v\u00e0 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a h\u00f2a b\u00ecnh, m\u1ed9t b\u1ea7u kh\u00ed t\u00f4n tr\u1ecdng, trung th\u1ef1c v\u00e0 th\u00e2n \u00e1i. Nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ea3i d\u1ea1y cho con ng\u01b0\u1eddi y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nhau v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c b\u1ea3n th\u00e2n v\u1ec1 h\u00f2a b\u00ecnh, v\u00e0 s\u1ed1ng c\u00e1ch nh\u00e2n t\u1eeb, h\u01a1n l\u00e0 ch\u1ec9 bao dung m\u00e0 th\u00f4i&nbsp;<\/em>\u00bb (77).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 th\u00e2n \u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf v\u00e0 s\u1ef1 quan t\u00e2m li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u1ed1i v\u1edbi <em>\u00ab&nbsp;nh\u1eefng c\u1eed ch\u1ec9 l\u1ecbch s\u1eed ch\u00e2n th\u00e0nh nh\u1ecf b\u00e9 [v\u1ed1n] gi\u00fap x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a s\u1ed1ng chung v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec xung quanh ch\u00fang ta<\/em>&nbsp;\u00bb (78) l\u00e0 m\u1ed9t kho b\u00e1u kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn m\u00e0 c\u00e1c b\u1eadc cha m\u1eb9 c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i cho con c\u00e1i c\u1ee7a m\u00ecnh&nbsp;; vai tr\u00f2 n\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 b\u1edfi nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, c\u00e1c phong tr\u00e0o hi\u1ec7p h\u1ed9i nh\u01b0 h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o, v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng t\u00f4n gi\u00e1o. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u1ea7n cam k\u1ebft v\u1edbi quy\u1ebft t\u00e2m th\u00fac \u0111\u1ea9y n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a n\u00e0y th\u00f4ng qua c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 quan h\u00e0nh ch\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh&nbsp;: trong c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 song ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111a ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng di c\u01b0, trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00f9ng chung s\u1ed1ng kh\u00f3 kh\u0103n gi\u1eefa c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng kh\u00e1c nhau, khi c\u00e1c r\u1ea1n n\u1ee9t \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t th\u1eddi gian h\u00f2a gi\u1ea3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00ab&nbsp;<em>\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e2u d\u00e0i, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n tinh th\u1ea7n, m\u1ed9t n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c v\u1ec1 c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb cao nh\u1ea5t, m\u1ed9t t\u1ea7m nh\u00ecn m\u1edbi m\u1ebb v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed con ng\u01b0\u1eddi. N\u00ean t\u1eeb b\u1ecf n\u1ec1n h\u00f2a b\u00ecnh gi\u1ea3 t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee9a h\u1eb9n b\u1edfi c\u00e1c th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y v\u00e0 nh\u1eefng nguy hi\u1ec3m \u0111i k\u00e8m v\u1edbi n\u00f3, t\u1eeb b\u1ecf n\u1ec1n h\u00f2a b\u00ecnh gi\u1ea3 t\u1ea1o n\u00e0y v\u1ed1n l\u00e0m cho c\u00e1c l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean v\u00f4 c\u1ea3m h\u01a1n, d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 kh\u00e9p k\u00edn n\u01a1i ch\u00ednh m\u00ecnh, \u0111\u1ebfn m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng y\u1ebfu \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng trong s\u1ef1 th\u1edd \u01a1. Tr\u00e1i l\u1ea1i, n\u1ec1n s\u01b0 ph\u1ea1m h\u00f2a b\u00ecnh bao h\u00e0m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n, t\u00ecnh li\u00ean \u0111\u1edbi, l\u00f2ng d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 s\u1ef1 ki\u00ean tr\u00ec<\/em>&nbsp;\u00bb tha th\u1ee9. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 cho ph\u00e9p ch\u00fang ta c\u1ea3m th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng kh\u00f3 ch\u1ecbu v\u00e0 \u0111au kh\u1ed5, ng\u0103n ch\u1eb7n kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng, t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thu\u1eadn l\u1ee3i cho vi\u1eb9c trung gian v\u00e0 h\u00f2a gi\u1ea3i, \u00ab&nbsp;<em>t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u00e0 chung s\u1ed1ng<\/em>&nbsp;\u00bb (79).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>K\u1ebft lu\u1eadn<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh n\u00e0y d\u1ef1a tr\u00ean t\u01b0 t\u01b0\u1edfng x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i m\u00e0, nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i trong ph\u1ea7n d\u1eabn nh\u1eadp, bao g\u1ed3m c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc m\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc v\u00e0 s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan s\u1ebd cho ph\u00e9p nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ea1t t\u1edbi, chia s\u1ebb, \u00e1p d\u1ee5ng. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac, ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0\u1eddng l\u1eddi cho th\u1ea7n h\u1ecdc. N\u1ebfu qu\u00fd v\u1ecb cho ph\u00e9p t\u00f4i t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1ea1i kh\u00e1i m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a th\u1ea7n h\u1ecdc l\u00e0 <em>\u00ab&nbsp;t\u00ecm hi\u1ec3u Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 ai v\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n g\u00ec n\u01a1i ch\u00fang ta&nbsp;<\/em>\u00bb, th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 d\u00e1m li\u1ec7t k\u00ea ba ch\u00e2m ng\u00f4n sau \u0111\u00e2y&nbsp;:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>B\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ee5ng b\u1edfi t\u00ecnh y\u00eau.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>B\u1ea1n l\u00e0 m\u1ed9t h\u1eefu th\u1ec3 c\u00f3 h\u1ea1n v\u00e0 b\u1ea1n s\u1ebd ch\u1ebft.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>B\u1ea1n s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1n x\u00e9t.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn1\"><\/a>(1) T\u00f4ng hu\u1ea5n <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a> 177 (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p177\">EG 177<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn2\"><\/a>(2) H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gi\u00e1o ho\u00e0ng \u00ab C\u00f4ng l\u00fd v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh \u00bb, <em>T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c H\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i<\/em>, Cit\u00e9 du Vatican 2004, \u00a7 10.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn3\"><\/a>(3) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a>, \u00a7 184. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p184\">EG 184<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn4\"><\/a>(4) <em>T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c H\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i<\/em> \u00a7 8.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn5\"><\/a>(5) <em>T\u00f3m l\u01b0\u1ee3c H\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i<\/em> \u00a7 10.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn6\"><\/a>(6) <em>T\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t n\u1ec1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c ph\u1ed5 qu\u00e1t. C\u00e1i nh\u00ecn m\u1edbi v\u1ec1 lu\u1eadt t\u1ef1 nhi\u00ean<\/em>, 2009, \u00a7 36.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn7\"><\/a>(7) Phaol\u00f4 VI, t\u00f4ng th\u01b0 <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/205-octogesima-adveniens\"><em>Octogesima adveniens<\/em><\/a> \u00a7 21. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/205-octogesima-adveniens#p21\">OA 21<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn8\"><\/a>(8) \u1ee6y ban gi\u00e1o ho\u00e0ng \u00ab&nbsp;C\u00f4ng l\u00fd v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh&nbsp;\u00bb, <em>M\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a c\u1ee7a c\u1ea3i t\u1ea1i H\u1ed9i ngh\u1ecb lu\u1eadt bi\u1ec3n<\/em>, 1979.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn9\"><\/a>(9) H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gi\u00e1o ho\u00e0ng \u00ab C\u00f4ng l\u00fd v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh \u00bb, <em>\u0110\u1ec3 ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111\u1ea5t \u0111ai t\u1ed1t h\u01a1n. Th\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a c\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t<\/em>, 1998.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn10\"><\/a>(10) Phanxic\u00f4, <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si\"><em>Laudato si<\/em><\/a><em>\u2019 <\/em>\u00a7 140.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si#p140\">LS 140<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn11\"><\/a>(11) Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/191-sollicitudo-rei-socialis\"><em>Sollicitudo rei socialis<\/em><\/a> \u00a7 42 (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/191-sollicitudo-rei-socialis#p42\">SRS 42<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn12\"><\/a>(12) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/191-sollicitudo-rei-socialis\"><em>Sollicitudo rei socialis<\/em><\/a> \u00a7 42. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/191-sollicitudo-rei-socialis#p42\">SRS 42<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn13\"><\/a>(13) Cf. UNDP, <em>What does it means to leave no one behind? Discussion paper<\/em>, juillet 2018.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn14\"><\/a>(14) T\u00f4ng th\u01b0 <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/205-octogesima-adveniens\"><em>Octogesima adveniens<\/em><\/a> \u00a7 16.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/205-octogesima-adveniens#p16\">OA 16<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn15\"><\/a>(15) Phanxic\u00f4, <em>S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p cho H\u1ed9i ngh\u1ecb \u00ab&nbsp;Qu\u1ea3n tr\u1ecb m\u1ed9t c\u00f4ng \u00edch&nbsp;: ti\u1ebfp c\u1eadn n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi&nbsp;\u00bb<\/em> di\u1ec5n ra t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Urbaniana, ng\u00e0y 8\/11\/2018. <a name=\"_edn16\"><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(16) Phanxic\u00f4, <em>Di\u1ec5n v\u0103n t\u1ea1i H\u1ed9i ng\u1ed9 th\u1ebf gi\u1edbi c\u00e1c phong tr\u00e0o b\u00ecnh d\u00e2n<\/em>, di\u1ec5n ra \u1edf Vatican ng\u00e0y 28\/10\/2014.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn17\"><\/a>(17) Phanxic\u00f4, <em>Di\u1ec5n v\u0103n t\u1ea1i H\u1ed9i ng\u1ed9 th\u1ebf gi\u1edbi c\u00e1c phong tr\u00e0o b\u00ecnh d\u00e2n<\/em>, di\u1ec5n ra \u1edf Vatican ng\u00e0y 28\/10\/2014.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn18\"><\/a>(18) Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 43.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p43\">PP 43<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn19\"><\/a>(19) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 44. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p44\">PP 44<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn20\"><\/a>(20) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/191-sollicitudo-rei-socialis\"><em>Sollicitudo rei socialis<\/em><\/a> \u00a7 9.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/191-sollicitudo-rei-socialis#p9\">SRS 9<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn21\"><\/a>(21) Xem <em>Tin M\u1eebng theo th\u00e1nh Luca <\/em>16, 19-31.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn22\"><\/a>(22) H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gi\u00e1o ho\u00e0ng \u00ab&nbsp;C\u00f4ng l\u00fd v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh \u00bb, <em>N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, C\u00f4ng l\u00fd v\u00e0 H\u00f2a b\u00ecnh<\/em>, <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/209-laborem-exercens#p\">LE<\/a>V 2014, tr. 121 v\u00e0 122.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn23\"><\/a>(23) <em>T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c <\/em>\u00a7 187.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn24\"><\/a>(24) T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c \u00a7 186.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn25\"><\/a>(25) Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/193-caritas-in-veritate\"><em>Caritas in veritate<\/em><\/a> \u00a7 47. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/193-caritas-in-veritate#p47\">CV 47<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn26\"><\/a>(26) Hi\u1ebfn ch\u1ebf <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/202-gaudium-et-spes\"><em>Gaudium et spes<\/em><\/a> \u00a7 69.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn27\"><\/a>(27) Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si\"><em>Laudato si<\/em><\/a><em>\u2019 <\/em>\u00a7 146.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si#p146\">LS 146<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn28\"><\/a>(28) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/193-caritas-in-veritate\"><em>Caritas in veritate<\/em><\/a> \u00a7 41.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/193-caritas-in-veritate#p41\">CV 41<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn29\"><\/a>(29) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si\"><em>Laudato si<\/em><\/a><em>\u2019 <\/em>\u00a7 142.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si#p142\">LS 142<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn30\"><\/a>(30) Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris\"><em>Pacem in terris<\/em><\/a> \u00a7 135.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris#p135\">PT 135<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn31\"><\/a>(31) \u1ee6y ban kinh t\u1ebf Li\u00ean hi\u1ec7p qu\u1ed1c v\u1ec1 ch\u00e2u \u00c2u (UNECE) \u2013 C\u00f4ng \u01b0\u1edbc v\u1ec1 b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc qu\u1ed1c t\u1ebf, <em>H\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u00e1p d\u1ee5ng C\u00f4ng \u01b0\u1edbc v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc<\/em>, 2016, p. 5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn32\"><\/a>(32) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris\"><em>Pacem in terris<\/em><\/a> \u00a7 137. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris#p137\">PT 137<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn33\"><\/a>(33) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris\"><em>Pacem in terris<\/em><\/a> \u00a7 144, 145. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris#p144\">PT 144<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn34\"><\/a>(34) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/193-caritas-in-veritate\"><em>Caritas in veritate<\/em><\/a> \u00a7 67.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/193-caritas-in-veritate#p67\">CV 67<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn35\"><\/a>(35) Irina Bokova, <em>S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p nh\u00e2n Ng\u00e0y Nh\u00e2n Quy\u1ec1n<\/em>, 10\/12\/2010.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn36\"><\/a>(36) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris\"><em>Pacem in terris<\/em><\/a> \u00a7 10.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris#p10\">PT 10<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn37\"><\/a>(37) Jean-Paul II, <em>Di\u1ec5n v\u0103n cho Ngo\u1ea1i giao \u0111o\u00e0n<\/em>, 3\/5\/1989, \u00a7 5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn38\"><\/a>(38) <em>T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c<\/em> \u00a7 132.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn39\"><\/a>(39) <em>T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c<\/em> \u00a7 133.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn40\"><\/a>(40) &nbsp;B\u00ean\u00ea\u0111\u00edct\u00f4 XVI , th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Spe salvi <\/em>\u00a7 22.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn41\"><\/a>(41) Xem <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris\"><em>Pacem in terris<\/em><\/a> \u00a7 9-38 (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris#p9\">PT 9<\/a>) ; <em>T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c <\/em>\u00a7 152-157.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn42\"><\/a>(42) Gioan-Phaol\u00f4 II, Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/190-centesimus-annus\"><em>Centesimus annus<\/em><\/a> \u00a7 22. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/190-centesimus-annus#p22\">CA 22<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn43\"><\/a>(43) Xem <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si\"><em>Laudato si<\/em><\/a><em>\u2019 <\/em>\u00a7 160.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si#p160\">LS 160<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn44\"><\/a>(44) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/202-gaudium-et-spes\"><em>Gaudium et spes<\/em><\/a> \u00a7 11, 57, 63.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn45\"><\/a>(45) Xem <em>Tin M\u1eebng theo th\u00e1nh Gioan <\/em>10, 10.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn46\"><\/a>(46) Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Evangelium vitae <\/em>\u00a7 2.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn47\"><\/a>(47) <em>Evangelium vitae <\/em>\u00a7 31.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn48\"><\/a>(48) T\u00f4ng hu\u1ea5n <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a> \u00a7 10.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p10\">EG 10<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn49\"><\/a>(49) Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 15.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p15\">PP 15<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn50\"><\/a>(50) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 14.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p14\">PP 14<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn51\"><\/a>(51) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/193-caritas-in-veritate\"><em>Caritas in veritate<\/em><\/a> \u00a7 51.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/193-caritas-in-veritate#p51\">CV 51<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn52\"><\/a>(52) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 15.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p15\">PP 15<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn53\"><\/a>(53) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 16.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p16\">PP 16<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn54\"><\/a>(54) Xem Ngh\u1ecb quy\u1ebft A\/RES\/65\/309 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, 2011.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn55\"><\/a>(55) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 17. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p17\">PP 17<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn56\"><\/a>(56) <em>T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c <\/em>\u00a7 164, 165.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn57\"><\/a>(57) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris\"><em>Pacem in terris<\/em><\/a> \u00a7 53, 54.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris#p53\">PT 53<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn58\"><\/a>(58) B\u00ean\u00ea\u0111\u00edct\u00f4 XVI, Di\u1ec5n v\u0103n t\u1ea1i h\u1ed9i ng\u1ed9 \u1edf Westminster Hall, 17\/9\/ 2010.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn59\"><\/a>(59) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a> \u00a7 220.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p220\">EG 220<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn60\"><\/a>(60) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a> \u00a7 222-223. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p222\">EG 222<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn61\"><\/a>(61) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si\"><em>Laudato si<\/em><\/a><em>\u2019 <\/em>\u00a7 10.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si#p10\">LS 10<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn62\"><\/a>(62) Xem Gioan-Phaol\u00f4 II, T\u00f4ng hu\u1ea5n <em>Reconciliatio et paenitentia <\/em>\u00a7 4, 26.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn63\"><\/a>(63) Tebaldo Vinciguerra, <em>Baptis\u00e9s : quelles motivations pour prendre soin de la cr\u00e9ation<\/em>, dans \u2018Diaconat Aujourd\u2019hui\u2019, n\u00b0202, octobre 2019, p. 12.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn64\"><\/a>(64) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a> \u00a7 178.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p178\">EG 178<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn65\"><\/a>(65) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a> \u00a7 179.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p179\">EG 179<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn66\"><\/a>(66) &nbsp;B\u00ean\u00ea\u0111\u00edct\u00f4 XVI, th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/192-deus-caritas-est\"><em>Deus caritas est<\/em><\/a> \u00a7 18 v\u00e0 28.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn67\"><\/a>(67) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris\"><em>Pacem in terris<\/em><\/a> \u00a7 152; (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/201-pacem-in-terris#p152\">PT 152<\/a>) xem <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/192-deus-caritas-est\"><em>Deus caritas est<\/em><\/a> \u00a7 19-34.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn68\"><\/a>(68) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a> \u00a7 183 (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p183\">EG 183<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn69\"><\/a>(69) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si\"><em>Laudato si<\/em><\/a><em>\u2019 <\/em>\u00a7 63. (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si#p63\">LS 63<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn70\"><\/a>(70) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 55.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p55\">PP 55<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn71\"><\/a>(71) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio\"><em>Populorum progressio<\/em><\/a> \u00a7 87 (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/204-populorum-progressio#p87\">PP 87<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn72\"><\/a>(72) <em>S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Ng\u00e0y Th\u1ebf gi\u1edbi h\u00f2a b\u00ecnh<\/em> 2012 \u00a7 5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn73\"><\/a>(73) <em>S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Ng\u00e0y Th\u1ebf gi\u1edbi h\u00f2a b\u00ecnh<\/em> 2002 \u00a7 9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn74\"><\/a>(74) <em>S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Ng\u00e0y Th\u1ebf gi\u1edbi h\u00f2a b\u00ecnh<\/em> 2002 \u00a7 5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn75\"><\/a>(75) Phanxic\u00f4, <em>Di\u1ec5n v\u0103n t\u1ea1i cu\u1ed9c h\u1ed9i ng\u1ed9 v\u1edbi giai c\u1ea5p l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Braxin<\/em>, Rio de Janeiro, 27\/7\/2013, \u00a7 1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn76\"><\/a>(76) T\u00f4ng hu\u1ea5n <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium\"><em>Evangelii gaudium<\/em><\/a> \u00a7 223.(<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/210-evangelii-gaudium#p223\">EG 223<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn77\"><\/a>(77) B\u00ean\u00ea\u0111\u00edct\u00f4 XVI, <em>S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Ng\u00e0y Th\u1ebf gi\u1edbi h\u00f2a b\u00ecnh 2013<\/em>, \u00a7 7.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn78\"><\/a>(78) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si\"><em>Laudato si<\/em><\/a><em>\u2019 <\/em>\u00a7 213 (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si#p213\">LS 213<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"_edn79\"><\/a>(79) <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si\"><em>Laudato si<\/em><\/a><em>\u2019 <\/em>\u00a7 149 (<a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/les-textes-officiels\/211-laudato-si#p149\">LS 149<\/a>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fd Linh chuy\u1ec3n ng\u1eef<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngu\u1ed3n&nbsp;: b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean hai trang&nbsp;:&nbsp; <a href=\"https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/la-doctrine-sociale-en-debat\/409-actualite-des-principes-fondamentaux-de-la-doctrine-sociale-de-l-eglise-catholique\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.doctrine-sociale-catholique.fr\/la-doctrine-sociale-en-debat\/409-actualite-des-principes-fondamentaux-de-la-doctrine-sociale-de-l-eglise-catholique<\/a> c\u1ee7a CERAS, v\u00e0 tr\u00ean <a href=\"https:\/\/www.humandevelopment.va\/content\/dam\/sviluppoumano\/eventi\/2019-eventi\/costa-d%27avorio-2019\/Costad%27Avorio19_%20Vinciguerra_FRA.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.humandevelopment.va\/content\/dam\/sviluppoumano\/eventi\/2019-eventi\/costa-d%27avorio-2019\/Costad%27Avorio19_%20Vinciguerra_FRA.pdf<\/a>&nbsp; c\u1ee7a B\u1ed9 Ph\u1ee5c v\u1ee5 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n. T\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 <em>Tebaldo Vinciguerra, <\/em>vi\u00ean ch\u1ee9c c\u1ee7a B\u1ed9 n\u00e0y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>H\u1ed9i th\u1ea3o \u00ab&nbsp;Ph\u00e1t tri\u1ec3n Con ng\u01b0\u1eddi To\u00e0n di\u1ec7n, con \u0111\u01b0\u1eddng H\u00f2a b\u00ecnh, con \u0111\u01b0\u1eddng T\u01b0\u01a1ng lai&nbsp;\u00bb (th\u00e1ng 11 n\u0103m 2019, Abidjan)<\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":14514,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[112,36,31,8,48],"tags":[],"class_list":["post-25694","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hoc-thuyet-xa-hoi","category-lm-vo-xuan-tien","category-luan-ly","category-the-gioi","category-ty-linh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25694","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25694"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25694\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25701,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25694\/revisions\/25701"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}