{"id":29079,"date":"2024-03-22T22:03:35","date_gmt":"2024-03-22T15:03:35","guid":{"rendered":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=29079"},"modified":"2024-03-23T07:32:58","modified_gmt":"2024-03-23T00:32:58","slug":"cac-nha-su-hoc-noi-gi-ve-su-ton-tai-cua-chua-giesu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/cac-nha-su-hoc-noi-gi-ve-su-ton-tai-cua-chua-giesu\/","title":{"rendered":"C\u00c1C NH\u00c0 S\u1eec H\u1eccC N\u00d3I G\u00cc V\u1ec0 S\u1ef0 T\u1ed2N T\u1ea0I C\u1ee6A CH\u00daA GI\u00caSU?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em>Ch\u00faa Gi\u00easu c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i kh\u00f4ng? Tri\u1ebft gia Michel Onfray l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng kh\u00f4ng trong cu\u1ed1n L\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 Ch\u00faa Gi\u00easu c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o th\u00e1ng 11\/2023. Lu\u1eadn \u0111\u1ec1 v\u1ec1 huy\u1ec1n tho\u1ea1i n\u00e0y c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf kh\u00f4ng? C\u00e1c s\u1eed gia n\u00f3i g\u00ec v\u1ec1 Ch\u00faa Gi\u00easu?<\/em><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-29080\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/jesus.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"387\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/jesus.jpg 729w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/jesus-300x193.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Lu\u1eadn \u0111\u1ec1 v\u1ec1 huy\u1ec1n tho\u1ea1i l\u00e0 g\u00ec v\u00e0 n\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lu\u1eadn \u0111\u1ec1 v\u1ec1 huy\u1ec1n tho\u1ea1i cho r\u1eb1ng Ch\u00faa Gi\u00easu kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i d\u1ef1a tr\u00ean hai l\u1eadp lu\u1eadn. M\u1ed9t m\u1eb7t, v\u0103n h\u1ecdc phi Kit\u00f4 gi\u00e1o \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi s\u1ebd gi\u1eef im l\u1eb7ng v\u1ec1 Ch\u00faa Gi\u00easu. M\u1eb7t kh\u00e1c, T\u00e2n \u01af\u1edbc do c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m kh\u00f4ng \u0103n nh\u1ecbp n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 coi l\u00e0 ngu\u1ed3n l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e1ng tin c\u1eady. N\u1ebfu n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng t\u1ef1 do v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XVIII \u1ee7ng h\u1ed9, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 Charles-Fran\u00e7ois Dupuis, th\u00ec lu\u1eadn \u0111\u1ec1 n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 XIX, khi c\u00e1c nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc v\u00e0 nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i \u2013 ch\u1ee7 y\u1ebfu thu\u1ed9c Tin L\u00e0nh \u0110\u1ee9c \u2013 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Ch\u00faa Gi\u00easu l\u1ecbch s\u1eed. K\u1ec3 t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XX, lu\u1eadn \u0111\u1ec1 n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb to\u00e0n b\u1ed9 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u00e1c nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc b\u1ecf r\u01a1i. Tuy nhi\u00ean, n\u00f3 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1eddi s\u1ef1 v\u1edbi cu\u1ed1n <em>L\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 Ch\u00faa Gi\u00easu<\/em> g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o th\u00e1ng 11 n\u0103m 2023 b\u1edfi nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Michel Onfray, ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 \u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y nh\u01b0 \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m v\u1edbi cu\u1ed1n <em>Trait\u00e9 d&#8217;ath\u00e9ologie<\/em> (2005) v\u00e0 <em>D\u00e9cadence<\/em> (2017).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean, Bart Ehrman, m\u1ed9t nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc v\u00f4 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c Matthieu Lavagna tr\u00edch d\u1eabn r\u1ed9ng r\u00e3i trong cu\u1ed1n <em>Libre r\u00e9ponse \u00e0 Michel Onfray<\/em> c\u1ee7a \u00f4ng (Ph\u1ea3n h\u1ed3i t\u1ef1 do \u0111\u1ed1i v\u1edbi Michel Onfray) (xem d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y), gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 lu\u1eadn \u0111\u1ec1 v\u1ec1 huy\u1ec1n tho\u1ea1i s\u1ebd c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt c\u01a1 h\u1ed9i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1ed7 t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00eanh v\u1ef1c ch\u1ee7 thuy\u1ebft s\u00e1ng t\u1ea1o Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t Tr\u1ebb. Daniel Marguerat, nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i v\u00e0 h\u1ecdc gi\u1ea3 Th\u00e1nh Kinh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee5y S\u0129, t\u00e1c gi\u1ea3 cu\u1ed1n <em>Vie et destin de J\u00e9sus de Nazareth<\/em> (2019), t\u00f3m t\u1eaft: \u201c<em>\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t lu\u1eadn \u0111\u1ec1 c\u0169 r\u00edch m\u00e0 Onfray \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ef1c k\u1ef3 t\u1ed3i v\u00e0 kh\u00f4ng v\u1eefng ch\u1eafc v\u1ec1 m\u1eb7t l\u1ecbch s\u1eed<\/em>.\u201d Qu\u1ea3 th\u1ef1c, kh\u00f4ng thi\u1ebfu ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p t\u01b0 li\u1ec7u cho s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>\u0110\u00e2u l\u00e0 nh\u1eefng ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p t\u01b0 li\u1ec7u v\u1ec1 Ch\u00faa Gi\u00easu l\u1ecbch s\u1eed ?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 ch\u00edn ngu\u1ed3n b\u00ean ngo\u00e0i Kit\u00f4 gi\u00e1o \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu. Matthew Lavagna li\u1ec7t k\u00ea&nbsp;: \u201c<em>Flavius Jos\u00e8phe, Tacite, Su\u00e9tone, Pline le Jeune, Lucien de Samosate, Galien, Mara bar S\u00e9rapion, Celse, v\u00e0 le Talmud de Babylone<\/em>\u201d. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n c\u1ee7a Kit\u00f4 gi\u00e1o \u2013 theo Matthew Lavagna, c\u00f3 m\u01b0\u1eddi ngu\u1ed3n ngo\u00e0i T\u00e2n \u01af\u1edbc, theo T\u00e2n \u01af\u1edbc &#8211; Michel Onfray kh\u00f4ng t\u00edn nhi\u1ec7m ch\u00fat n\u00e0o \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang v\u1edbi l\u00fd do ch\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a h\u1ed3 s\u01a1. L\u1eadp lu\u1eadn n\u00e0y c\u00f3 th\u00edch \u0111\u00e1ng kh\u00f4ng? Matthieu Lavagna k\u1ec3 l\u1ea1i s\u1ef1 so s\u00e1nh c\u1ee7a Bart Ehrman: \u201c<em>Nh\u1eefng ghi ch\u00e9p \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi v\u1ec1 George Washington, ngay c\u1ea3 khi ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u00f4ng t\u1eadn t\u1ee5y, v\u1eabn lu\u00f4n c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u01b0 nh\u1eefng ngu\u1ed3n l\u1ecbch s\u1eed. T\u1eeb ch\u1ed1i s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00fang c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 hy sinh nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn qu\u00e1 kh\u1ee9, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 v\u00ec nh\u1eefng l\u00fd do thu\u1ea7n t\u00fay \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7.<\/em>\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daniel Marguerat t\u00f3m t\u1eaft: \u201c<em>Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a th\u1eddi C\u1ed5 \u0111\u1ea1i m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 li\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1ea5t c\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng<\/em>\u201d. \u00d4ng gi\u1ea3i th\u00edch&nbsp;: \u201c<em>Ngu\u1ed3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh Phaol\u00f4 vi\u1ebft t\u1eeb n\u0103m 50, ch\u1ec9 hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1eadt. &nbsp;M\u1ed9t kho\u1ea3ng c\u00e1ch ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt kh\u00e1c c\u1ee7a th\u1eddi C\u1ed5 \u0111\u1ea1i l\u00e0 Alexandre \u0110\u1ea1i \u0111\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng ai nghi ng\u1edd v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a \u00f4ng<\/em>\u201d. Nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i k\u1ebft lu\u1eadn&nbsp;: \u201c<em>C\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 kh\u00f4ng th\u00edch \u0111\u00e1ng, \u0111\u00fang h\u01a1n c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ef1 h\u1ecfi: ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u0111\u00f3ng \u0111inh n\u00e0y l\u00e0 ai?<\/em> \u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Ch\u00fang ta bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 t\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c s\u00e1ch Tin M\u1eebng?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daniel Marguerat gi\u1ea3i th\u00edch: c\u00e1c s\u00e1ch Tin M\u1eebng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft s\u1edbm nh\u1ea5t t\u1eeb \u200b\u200bn\u0103m 65 (M\u00e1c-c\u00f4) \u0111\u1ebfn mu\u1ed9n nh\u1ea5t l\u00e0 n\u0103m 95 (Gioan): \u201c<em>Ch\u00fang \u0111\u1ebfn t\u1eeb th\u1ebf h\u1ec7 Kit\u00f4 h\u1eefu th\u1ee9 ba<\/em>\u201d. Theo \u00f4ng, c\u00e1c s\u00e1ch Tin M\u1eebng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e2n chi c\u1ee7a ti\u1ec3u s\u1eed Hy L\u1ea1p-R\u00f4ma: \u201c<em>\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng ti\u1ec3u s\u1eed thu\u1ed9c ni\u1ec1m tin, kh\u1edfi \u0111i t\u1eeb gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 \u0110\u1ea5ng \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa sai \u0111\u1ebfn, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n ch\u00fang tr\u00e0n \u0111\u1ea7y c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 l\u1ecbch s\u1eed<\/em>.\u201d M\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch Tin M\u1eebng l\u00e0m ch\u1ee9ng cho m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch bi\u00ean so\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed r\u00f5 r\u00e0ng: Luca n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u00e0i vi\u1ebft \u201c<em>sau khi \u0111\u00e3 c\u1ea9n th\u1eadn tra c\u1ee9u \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i m\u1ecdi s\u1ef1<\/em>\u201d (Lc 1, 3); Tin M\u1eebng theo th\u00e1nh Gioan \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u01b0 l\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e2n ch\u1ee9ng (Ga 21, 24). Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c s\u00e1ch Tin M\u1eebng \u0111\u01b0a ra nhi\u1ec1u m\u00e2u thu\u1eabn v\u1ed1n c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ee7y ho\u1ea1i gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch ch\u00fang? Daniel Marguerat gi\u1ea3i th\u00edch: m\u1ed9t m\u1eb7t, \u201c<em>c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f3 c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn kh\u00e1c nhau \u0111\u1ed1i v\u1edbi truy\u1ec1n th\u1ed1ng truy\u1ec1n kh\u1ea9u v\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00e1c nhau<\/em>\u201d. Luca t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i m\u1ed9t th\u00e1nh s\u1eed n\u00e0o kh\u00e1c. Nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y ch\u1ec9 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m nh\u1ecf, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n g\u00f3p ph\u1ea7n t\u1ea1o n\u00ean t\u00ednh hi\u1ec7n th\u1ef1c b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng b\u1ed1n l\u1eddi ch\u1ee9ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u1ed9c l\u1eadp. M\u1eb7t kh\u00e1c, m\u1ed7i th\u00e1nh s\u1eed \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a ra \u201c<em>m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1ec1 ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu theo c\u00e1ch ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh<\/em>\u201d. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ed1i v\u1edbi cha Renaud Silly d\u00f2ng \u0110a Minh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 bi\u00ean t\u1eadp cu\u1ed1n <em>Dictionnaire J\u00e9sus<\/em> (Bouquins, 2021), \u201c<em>c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee5 th\u1ec3 s\u1ebd ch\u1ecdn nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd<\/em>\u201d. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, th\u00e1nh s\u1eed Luca, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt vi\u1ec7c ch\u1eefa l\u00e0nh con trai c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng R\u00f4ma trong khi th\u00e1nh Gioan, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Do Th\u00e1i, thay v\u00e0o \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn con trai c\u1ee7a m\u1ed9t quan ch\u1ee9c ho\u00e0ng gia, do \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Ch\u00faa Kit\u00f4 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin c\u00f3 \u0103n kh\u1edbp v\u1edbi Ch\u00faa Gi\u00easu c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a khoa ch\u00fa gi\u1ea3i ph\u00ea b\u00ecnh l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 XIX, v\u1ed1n nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n th\u00e1nh gi\u1ed1ng nh\u01b0 b\u1ea5t k\u1ef3 b\u1ea3n v\u0103n n\u00e0o kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u ch\u00fang theo b\u1ed1i c\u1ea3nh vi\u1ebft ra, th\u00ec h\u1ed1 chia c\u1eaft c\u00e0ng b\u1ecb kho\u00e9t s\u00e2u gi\u1eefa l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin: Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u00e1ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 nh\u01b0ng b\u1ecb t\u01b0\u1edbc b\u1ecf nh\u1eefng thu\u1ed9c t\u00ednh th\u1ea7n linh c\u1ee7a m\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, theo Renaud Silly, \u201c<em>t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 th\u1ea7n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i ngang qua nh\u00e2n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u00f4i<\/em>\u201d. Theo ng\u00e0i, c\u1ea7n ph\u1ea3i tu\u00e2n theo t\u00edn \u0111i\u1ec1u Chalc\u00e9doine n\u0103m 451 \u2013 hai b\u1ea3n t\u00ednh trong c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00f4i v\u1ecb, \u201c<em>kh\u00f4ng l\u1eabn l\u1ed9 hay t\u00e1ch r\u1eddi<\/em>\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y, vi\u1ec7c t\u00e1ch r\u00f2i Ch\u00faa Kit\u00f4 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 Ch\u00faa Gi\u00easu c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0 gi\u1ea3 t\u1ea1o. Ng\u00e0i gi\u1ea3i th\u00edch&nbsp;: &nbsp;\u201c<em>Ch\u00faa Gi\u00easu c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 \u00fd th\u1ee9c m\u00ecnh l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Thi\u00ean Sai, ngh\u0129a l\u00e0 v\u1ec1 m\u1eb7t t\u1eeb nguy\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Kit\u00f4<\/em>\u201d. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, theo ng\u00e0i, v\u1ec1 m\u1eb7t l\u1ecbch s\u1eed, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng Ch\u00faa Gi\u00easu k\u1ebft h\u1ee3p ba lo\u1ea1i thuy\u1ebft thi\u00ean sai c\u00f3 trong Th\u00e1nh Kinh Do Th\u00e1i \u2013 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 vua, t\u01b0 t\u1ebf v\u00e0 ng\u00f4n s\u1ee9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Renaud Silly n\u00f3i r\u00f5: \u201c<em>Nh\u1eefng g\u00ec thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi \u0111\u1ee9c tin, \u0111\u00f3 l\u00e0 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1ec1 th\u1ea7n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u h\u01a1n<\/em>\u201d. V\u00ec th\u1ebf, s\u1ebd xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t ti\u1ec1n gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 m\u1eb7t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn, r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 c\u00e1c ph\u00e9p l\u1ea1: li\u1ec7u ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 l\u1ea1i ch\u00fang nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi tr\u1ea3i nghi\u1ec7m ch\u00fang hay ti\u00ean thi\u00ean ph\u1ee7 nh\u1eadn kh\u1ea3 n\u0103ng x\u1ea3y ra c\u1ee7a ch\u00fang? Daniel Marguerat tr\u1ea3 l\u1eddi: \u201c<em>Kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc n\u00e0o nghi ng\u1edd r\u1eb1ng Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u1eefa b\u1ec7nh c\u00f3 uy t\u00edn l\u1edbn v\u00e0 r\u1ea5t th\u00e0nh c\u00f4ng, v\u00e0 ch\u00ednh Flavius <\/em><em>\u200b\u200b\u200b\u200b<\/em><em>Josephus, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, c\u0169ng th\u1eeba nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3<\/em>\u201d. \u00d4ng k\u1ebft lu\u1eadn: \u201c<em>C\u00e1c th\u00e1nh s\u1eed n\u00f3i r\u1eb1ng quy\u1ec1n n\u0103ng n\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1eeb Thi\u00ean Ch\u00faa: \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ee9c tin b\u1eaft \u0111\u1ea7u<\/em>\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Matthieu Lavagna tr\u1ea3 l\u1eddi cho Michel Onfray&nbsp;:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Libre r\u00e9ponse \u00e0 Michel Onfray. NON le Christ n\u2019est pas un mythe <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Art\u00e8ge, 264 p., 18,90 \u20ac<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau Jean-Marie Salamito, gi\u00e1o s\u01b0 l\u1ecbch s\u1eed Kit\u00f4 gi\u00e1o c\u1ed5 \u0111\u1ea1i t\u1ea1i Sorbonne v\u00e0 l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 cu\u1ed1n <em>Monsieur Onfray au pays des mythes<\/em> (Ng\u00e0i Onfray \u1edf x\u1ee9 huy\u1ec1n tho\u1ea1i) xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 2017, nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc tr\u1ebb v\u00e0 nh\u00e0 h\u1ed9 gi\u00e1o Matthieu Lavagna c\u0169ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft th\u01b0 ph\u1ea3n h\u1ed3i g\u1eedi t\u1edbi Michel Onfray. Jean-Christian Petitfils, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc, t\u00e1c gi\u1ea3 cu\u1ed1n ti\u1ec3u s\u1eed v\u1ec1 \u201c<em>Ch\u00faa Gi\u00easu c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed<\/em>\u201d (<em>J\u00e9sus<\/em>, 2011), t\u00f3m t\u1eaft trong l\u1eddi t\u1ef1a c\u1ee7a m\u00ecnh: \u201c<em>L\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a Onfray (l\u00e0 m\u1ed9t) b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft nh\u1eefng l\u1eddi s\u00e1o r\u1ed7ng l\u1ed7i th\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng l\u1ed1i t\u1eaft \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u00f3a, d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ed9t th\u01b0 m\u1ee5c l\u1ea1c h\u1eadu, c\u0169 r\u00edch \u00edt nh\u1ea5t m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7.<\/em>\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng g\u00ec ph\u1ea3i ghi nh\u1edb. Nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f3 t\u01b0 li\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1eddi C\u1ed5 \u0111\u1ea1i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Lu\u1eadn \u0111\u1ec1 v\u1ec1 huy\u1ec1n tho\u1ea1i theo \u0111\u00f3 Ch\u00faa Gi\u00easu kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1eefng v\u1ec1 m\u1eb7t l\u1ecbch s\u1eed<\/strong>: Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f3 t\u01b0 li\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1eddi C\u1ed5 \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t sau C\u00f4ng Nguy\u00ean, c\u00e1c s\u00e1ch Tin M\u1eebng l\u00e0 b\u1ed1n b\u1eb1ng ch\u1ee9ng l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e1ng tin c\u1eady v\u00e0 b\u1ed5 sung cho nhau<\/strong>, m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>C\u00e1c s\u00e1ch Tin M\u1eebng l\u00e0 \u201cnh\u1eefng ti\u1ec3u s\u1eed thu\u1ed9c ni\u1ec1m tin\u201d kh\u1edfi \u0111i t\u1eeb gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0 \u0110\u1ea5ng \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa sai \u0111\u1ebfn<\/strong>, trong khi m\u1ed7i Tin M\u1eebng tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch th\u1ea7n h\u1ecdc c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 nh\u00e2n v\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Vi\u1ec7c ph\u00e2n bi\u1ec7t Ch\u00faa Gi\u00easu c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed v\u1edbi Ch\u00faa Kit\u00f4 c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin l\u00e0 gi\u1ea3 t\u1ea1o: nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft v\u1ec1 th\u1ea7n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i ngang qua nh\u00e2n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi<\/strong>. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c th\u1eeba nh\u1eadn th\u1ea7n t\u00ednh c\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi \u0111\u1ee9c tin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fd Linh chuy\u1ec3n ng\u1eef<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">(theo Guillaume Daud\u00e9, nh\u1eadt b\u00e1o <a href=\"https:\/\/www.la-croix.com\/religion\/que-disent-les-historiens-de-l-existence-de-jesus-20240322\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">La Croix<\/a>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Ch\u00faa Gi\u00easu c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i kh\u00f4ng? Tri\u1ebft gia Michel Onfray l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng kh\u00f4ng trong cu\u1ed1n L\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 Ch\u00faa Gi\u00easu c\u1ee7a \u00f4ng, <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/cac-nha-su-hoc-noi-gi-ve-su-ton-tai-cua-chua-giesu\/\" title=\"C\u00c1C NH\u00c0 S\u1eec H\u1eccC N\u00d3I G\u00cc V\u1ec0 S\u1ef0 T\u1ed2N T\u1ea0I C\u1ee6A CH\u00daA GI\u00caSU?\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":1218,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[33,8,48,122],"tags":[80],"class_list":["post-29079","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tam-linh","category-the-gioi","category-ty-linh","category-duc-tin-ly-tri","tag-than-hoc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29079","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29079"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29079\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29085,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29079\/revisions\/29085"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}