{"id":29783,"date":"2024-04-23T07:51:37","date_gmt":"2024-04-23T00:51:37","guid":{"rendered":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=29783"},"modified":"2024-04-23T07:51:37","modified_gmt":"2024-04-23T00:51:37","slug":"nam-2023-ky-luc-moi-ve-chi-tieu-quan-su-toan-cau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/nam-2023-ky-luc-moi-ve-chi-tieu-quan-su-toan-cau\/","title":{"rendered":"N\u0102M 2023, K\u1ef6 L\u1ee4C M\u1edaI V\u1ec0 CHI TI\u00caU QU\u00c2N S\u1ef0 TO\u00c0N C\u1ea6U"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Theo nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi nh\u1ea5t c\u1ee7a Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u H\u00f2a b\u00ecnh Qu\u1ed1c t\u1ebf Stockholm (SIPRI), chi ti\u00eau v\u0169 kh\u00ed to\u00e0n c\u1ea7u t\u0103ng 6,8% so v\u1edbi n\u0103m 2022, \u0111\u1ea1t 2,443 t\u1ef7 USD. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh chi\u1ebfn tranh v\u00e0 c\u0103ng th\u1eb3ng leo thang, s\u1ef1 gia t\u0103ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t th\u1ea5y \u1edf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u00e2u l\u1ee5c l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 2009.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-29784\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/guerre.jpeg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"338\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/guerre.jpeg 750w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/guerre-300x169.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c<em>Gi\u1ea3i tr\u1eeb v\u0169 kh\u00ed l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u0129a v\u1ee5 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/em>\u201d, \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha Phanxic\u00f4 tuy\u00ean b\u1ed1 nh\u01b0 th\u1ebf v\u00e0o cu\u1ed1i bu\u1ed5i \u0111\u1ecdc Kinh Truy\u1ec1n Tin v\u00e0o Ch\u00faa nh\u1eadt ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 3 n\u0103m 2024. L\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n n\u00e0y c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Cha th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n vang v\u1ecdng m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n khi chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 to\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1edbi v\u00e0o n\u0103m 2023. Theo nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi nh\u1ea5t c\u1ee7a SIPRI, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 v\u00e0o th\u1ee9 Hai ng\u00e0y 22 th\u00e1ng T\u01b0, chi ti\u00eau cho v\u0169 kh\u00ed n\u0103m ngo\u00e1i tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi l\u00ean t\u1edbi 2,443 t\u1ef7 USD.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tr\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u00e2u l\u1ee5c, chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 bao g\u1ed3m t\u1ea5t c\u1ea3 chi ti\u00eau c\u00f4ng cho l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u0169 trang v\u00e0 c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111ang gia t\u0103ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. 5 qu\u1ed1c gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u chi\u1ebfm 61% chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 v\u1edbi Hoa K\u1ef3 \u1edf v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ea7u ti\u00ean (916 t\u1ef7 USD ho\u1eb7c 37% chi ti\u00eau to\u00e0n c\u1ea7u). Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ee9ng \u1edf v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 2, k\u00e9m xa v\u1edbi 296 t\u1ef7 USD. Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u00e0 Nga, r\u1ed3i \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 \u1ea2 R\u1eadp Saudi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u1edf Ucraina<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c Nga x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Ucraina \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong vi\u1ec7c t\u0103ng chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 to\u00e0n c\u1ea7u k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 2022. Hai nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh \u0111\u00e3 t\u0103ng ng\u00e2n s\u00e1ch \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u00e0o n\u0103m 2023. M\u1ee9c t\u0103ng 24% c\u1ee7a Nga k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 2022 v\u1edbi 109 t\u1ef7 USD, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng 16% chi ti\u00eau c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Nga . \u1ede Ucraina, chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 chi\u1ebfm 58% ng\u00e2n s\u00e1ch nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc do to\u00e0n b\u1ed9 n\u1ec1n kinh t\u1ebf n\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00edch nghi v\u1edbi chi\u1ebfn tranh. Nh\u1edd \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc n\u00e0y t\u1eeb v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 11 l\u00ean v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 8 v\u1edbi 64,8 t\u1ef7 USD, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 th\u00eam 35 t\u1ef7 USD t\u1eeb vi\u1ec7n tr\u1ee3 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u1edf \u0110\u00f4ng \u00c2u \u0111ang th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng ph\u1ea3i t\u00e1i v\u0169 trang, nh\u01b0 Ba Lan \u1edf v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 14 \u0111\u00e3 t\u0103ng ng\u00e2n s\u00e1ch l\u00ean 75% trong m\u1ed9t n\u0103m. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a NATO h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u1ec1u t\u0103ng chi ti\u00eau cho v\u0169 kh\u00ed.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>C\u0103ng th\u1eb3ng leo thang \u1edf Trung Qu\u1ed1c<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1eeb 29 n\u0103m qua, ng\u00e2n s\u00e1ch qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c kh\u00f4ng ng\u1eebng t\u0103ng l\u00ean, \u0111\u1ea1t 296 t\u1ef7 USD v\u00e0o n\u0103m 2023. N\u00f3 chi\u1ebfm m\u1ed9t n\u1eeda chi ti\u00eau \u1edf khu v\u1ef1c Ch\u00e2u \u00c1 v\u00e0 Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1 h\u00f3a n\u00e0y th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y: Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u00e0i Loan m\u1ed7i n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u0103ng ng\u00e2n s\u00e1ch th\u00eam 11%, t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng 50,2 t\u1ef7 USD v\u00e0 16,6 t\u1ef7 USD.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u1ede Trung \u0110\u00f4ng, m\u1ed9t cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t m\u1edf kh\u00e1c khuy\u1ebfn kh\u00edch chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1: \u0111\u00f3 l\u00e0 gi\u1eefa Israel v\u00e0 Hamas. B\u1ea5t ch\u1ea5p s\u1ef1 x\u00edch l\u1ea1i g\u1ea7n v\u1ec1 m\u1eb7t h\u1ec7 ngo\u1ea1i giao g\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eefa nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Do Th\u00e1i v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1ea2 R\u1eadp, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 v\u1edbi Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Abraham, cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t c\u00f4ng khai \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng sau cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ee7a Hamas v\u00e0o Israel v\u00e0o ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 10 n\u0103m 2023 \u0111\u00e3 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c qu\u1ed1c gia t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a h\u1ecd. Vi\u1ec7n Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Israel &#8211; l\u1edbn th\u1ee9 hai trong khu v\u1ef1c sau \u1ea2 R\u1eadp Saudi &#8211; \u0111\u00e3 t\u0103ng 24%, \u0111\u1ea1t 27,5 t\u1ef7 USD v\u00e0o n\u0103m 2023.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Diego Lopes da Silva, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u00ednh t\u1ea1i ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u0169 kh\u00ed v\u00e0 chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a SIPRI, nh\u1ea5n m\u1ea1nh: \u201c<em>S\u1ef1 gia t\u0103ng m\u1ea1nh m\u1ebd trong chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 \u1edf Trung \u0110\u00f4ng v\u00e0o n\u0103m 2023 ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a b\u1ed1i c\u1ea3nh khu v\u1ef1c. Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u0111i t\u1eeb m\u1ed1i quan h\u1ec7 ngo\u1ea1i giao n\u1ed3ng \u1ea5m gi\u1eefa Israel v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc \u1ea2 R\u1eadp trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn s\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh l\u1edbn \u1edf Gaza v\u00e0 lo ng\u1ea1i v\u1ec1 m\u1ed9t cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t \u1edf quy m\u00f4 khu v\u1ef1c<\/em>\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9t b\u1ecb l\u00e3ng qu\u00ean<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1ef7 l\u1ec7 t\u0103ng chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 l\u1edbn nh\u1ea5t so v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia trong n\u0103m ngo\u00e1i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn C\u1ed9ng h\u00f2a D\u00e2n ch\u1ee7 Congo (+105%): ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111ang chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00f3m v\u0169 trang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. M\u1ee9c t\u0103ng cao th\u1ee9 hai (+78%) \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn \u1edf Nam Sudan, khi h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn \u1edf n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng Sudan \u0111e d\u1ecda an ninh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u1ede Trung M\u1ef9, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00ednh c\u00e1c b\u0103ng nh\u00f3m v\u0169 trang \u0111\u00e3 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o l\u0129nh v\u1ef1c qu\u00e2n s\u1ef1. V\u00ed d\u1ee5, chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a C\u1ed9ng h\u00f2a Dominica \u0111\u00e3 t\u0103ng 14% v\u00e0o n\u0103m 2023, do t\u00ecnh h\u00ecnh an ninh th\u1ea3m kh\u1ed1c \u1edf Haiti, qu\u1ed1c gia bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u0169ng x\u1ea3y ra v\u1edbi M\u00eaxic\u00f4, qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn \u200b\u200bng\u00e2n s\u00e1ch qu\u00e2n s\u1ef1 t\u0103ng 55% trong 10 n\u0103m \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1ed9i ph\u1ea1m, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n ma t\u00fay.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>T\u00fd Linh<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>(theo Jean-Beno\u00eet Harel \u2013 <a href=\"https:\/\/www.vaticannews.va\/fr\/monde\/news\/2024-04\/n-nouveau-record-des-depenses-militaires-mondiales.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Vatican News<\/a>)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Theo nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi nh\u1ea5t c\u1ee7a Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u H\u00f2a b\u00ecnh Qu\u1ed1c t\u1ebf Stockholm (SIPRI), chi ti\u00eau v\u0169 kh\u00ed to\u00e0n c\u1ea7u t\u0103ng 6,8% so v\u1edbi <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/nam-2023-ky-luc-moi-ve-chi-tieu-quan-su-toan-cau\/\" title=\"N\u0102M 2023, K\u1ef6 L\u1ee4C M\u1edaI V\u1ec0 CHI TI\u00caU QU\u00c2N S\u1ef0 TO\u00c0N C\u1ea6U\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":23093,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[112,31,32,8,48],"tags":[176],"class_list":["post-29783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hoc-thuyet-xa-hoi","category-luan-ly","category-nhan-ban","category-the-gioi","category-ty-linh","tag-au-chau"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29783"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29785,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29783\/revisions\/29785"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}