{"id":32388,"date":"2024-11-03T13:23:20","date_gmt":"2024-11-03T06:23:20","guid":{"rendered":"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=32388"},"modified":"2024-11-03T13:31:31","modified_gmt":"2024-11-03T06:31:31","slug":"khi-cac-giai-thuong-nobel-kinh-te","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/khi-cac-giai-thuong-nobel-kinh-te\/","title":{"rendered":"KHI C\u00c1C GI\u1ea2I TH\u01af\u1edeNG NOBEL KINH T\u1ebe KH\u1edaP V\u1edaI H\u1eccC THUY\u1ebeT X\u00c3 H\u1ed8I C\u1ee6A GI\u00c1O H\u1ed8I"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel Kinh t\u1ebf n\u0103m 2024 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao<\/em><em> th\u01b0\u1edfng v\u00e0o ng\u00e0y 14 th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi v\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd cho th\u1ea5y c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch kinh t\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec3n v\u00f4ng n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ed1t th\u00fac \u0111\u1ea9y quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu, t\u1ef1 do kinh doanh v\u00e0 s\u1ef1 <\/em><em>\u0111\u1ed5i m\u1edbi. Nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc Jean-Yves Naudet nh\u1eadn x\u00e9t: m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e2n t\u00edch kh\u1edbp v\u1edbi h\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i k\u1ec3 t\u1eeb&nbsp; th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u201cRerum novarum\u201d.<\/em><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-32389\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/nobel.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"338\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/nobel.jpg 618w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/nobel-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u1ea3i Nobel Kinh t\u1ebf th\u01b0\u1eddng \u00edt thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang h\u01a1n c\u00e1c gi\u1ea3i Nobel kh\u00e1c. \u0110\u01b0\u1ee3c trao gi\u1ea3i n\u0103m nay v\u00e0o ng\u00e0y 14 th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi, n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao th\u01b0\u1edfng cho ba nh\u00e0 kinh t\u1ebf \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u00e1c chuy\u00ean gia: nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ed1c Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 Daron Acemoglu (Vi\u1ec7n C\u00f4ng ngh\u1ec7 Massachusetts, Hoa K\u1ef3), nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh Simon Johnson (Vi\u1ec7n C\u00f4ng ngh\u1ec7 Massachusetts, Hoa K\u1ef3) v\u00e0 nh\u00e0 kinh t\u1ebf h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ed1c Anh James A. Robinson (\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Chicago, Hoa K\u1ef3). Tuy nhi\u00ean, c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd. Qu\u1ea3 th\u1ef1c, gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho h\u1ecd \u201c<em>v\u00ec nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng<\/em>\u201d. H\u1ecd cho th\u1ea5y khu\u00f4n kh\u1ed5 th\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o trong s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia v\u00e0 do \u0111\u00f3 c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap c\u00e1c qu\u1ed1c gia tho\u00e1t kh\u1ecfi \u0111\u00f3i ngh\u00e8o v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, s\u1ef1 v\u1eafng m\u1eb7t c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf n\u00e0y s\u1ebd c\u1ea3n tr\u1edf m\u1ecdi ti\u1ebfn b\u1ed9. Ba t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u1eb1ng ch\u00ednh s\u00e1ch kinh t\u1ebf l\u00e0 vi\u1ec3n v\u00f4ng n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ed1t. H\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0a ra ki\u1ec3u ph\u00e2n t\u00edch n\u00e0y: ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Douglas North \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i Nobel n\u0103m 1993 nh\u1edd \u0111\u1eb7t c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf v\u00e0o trung t\u00e2m c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed kinh t\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>C\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ed1t<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u1ee6y ban Nobel 2024 n\u00eau r\u00f5: \u201c<em>Gi\u1ea3m thi\u1ec3u s\u1ed1 ch\u00eanh l\u1ec7ch thu nh\u1eadp to l\u1edbn gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i ch\u00fang ta. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf trong vi\u1ec7c \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y<\/em>\u201d. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111ang n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng th\u1ec3 ch\u1ebf n\u00e0o? \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y, c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ed1t t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n, m\u00e0 h\u1ecd g\u1ecdi l\u00e0 \u201c<em>bao tr\u00f9m<\/em>\u201d (<em>inclusives<\/em>), l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ec3 ch\u1ebf th\u00fac \u0111\u1ea9y quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu, quy\u1ec1n t\u1ef1 do kinh doanh v\u00e0 m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng thu\u1eadn l\u1ee3i cho s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi. H\u1ecd \u0111\u1ed1i l\u1eadp ch\u00fang v\u1edbi c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf \u201c<em>chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t<\/em>\u201d (extractives), khi t\u1ea7ng l\u1edbp tinh hoa s\u1eed d\u1ee5ng quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ngu\u1ed3n l\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng. H\u00e3y ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1edbi \u0111\u00e2y gi\u1eefa T\u00e2y v\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0110\u1ee9c v\u00e0 ng\u00e0y nay gi\u1eefa B\u1eafc v\u00e0 Nam Tri\u1ec1u Ti\u00ean. Tuy nhi\u00ean, \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f9ng nh\u1eefng d\u00e2n t\u1ed9c, c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef, c\u00f9ng m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, v\u00e0 ch\u00ednh c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 kinh t\u1ebf \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 ti\u00ean quy\u1ebft v\u1ec1 quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng so s\u00e1nh nh\u1eefng ph\u00e2n t\u00edch n\u00e0y v\u1edbi nh\u1eefng ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a h\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i. T\u1ea5t nhi\u00ean, c\u00e1c l\u1ed1i ti\u1ebfp c\u1eadn l\u00e0 kh\u00e1c nhau v\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ed9i d\u1ef1a v\u00e0o nh\u00e2n h\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 Kit\u00f4 gi\u00e1o, v\u00e0o \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 l\u00fd tr\u00ed (<em>Fides et Ratio<\/em>), v\u00e0 v\u00e0o c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc lu\u00e2n l\u00fd. Nh\u01b0ng t\u1eeb th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Rerum Novarum<\/em> (1891), \u0110\u1ee9c L\u00ea\u00f4 XIII nh\u1ea5n m\u1ea1nh vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu. Ng\u00e0i th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n bi\u1ebfn n\u00f3 th\u00e0nh m\u1ed9t \u201c<em>v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ti\u00ean quy\u1ebft<\/em>\u201d (s\u1ed1 3), tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 ng\u00e0i l\u00ean \u00e1n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e3i b\u1ecf quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;<em>Do \u0111\u00f3, vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu th\u00e0nh quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu t\u1eadp th\u1ec3, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i ca ng\u1ee3i, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng n\u00e0o kh\u00e1c ngo\u00e0i vi\u1ec7c l\u00e0m cho ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng nh\u00e2n tr\u1edf n\u00ean b\u1ea5p b\u00eanh h\u01a1n, khi t\u01b0\u1edbc \u0111i quy\u1ec1n t\u1ef1 do s\u1eed d\u1ee5ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u1ecdi hy v\u1ecdng v\u00e0 m\u1ecdi kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng gia s\u1ea3n v\u00e0 c\u1ea3i thi\u1ec7n ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0ng, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f2n nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n, ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t l\u00e0 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u00f4ng l\u00fd m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1eafng tr\u1ee3n, b\u1edfi v\u00ec, \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu t\u01b0 nh\u00e2n v\u00e0 c\u00e1 nh\u00e2n l\u00e0 thu\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ef1 nhi\u00ean<\/em>\u201d (s\u1ed1 4-3). \u201c<em>T\u1eeb t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec Ta v\u1eeba n\u00f3i, k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a v\u1ec1 s\u1edf h\u1eefu t\u1eadp th\u1ec3 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i ph\u1ea3i b\u1ecb b\u00e1c b\u1ecf v\u00ec n\u00f3 g\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n gi\u00fap \u0111\u1ee1, tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi c\u00e1c quy\u1ec1n t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n, v\u00ec n\u00f3 b\u00f3p m\u00e9o c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 g\u00e2y x\u00e1o tr\u1ed9n s\u1ef1 y\u00ean b\u00ecnh c\u00f4ng c\u1ed9ng. Do \u0111\u00f3, ph\u1ea3i x\u00e1c l\u1eadp r\u00f5 r\u00e0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y: nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u1ea7u ti\u00ean m\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i c\u00e1c t\u1ea7ng l\u1edbp th\u1ea5p h\u01a1n ph\u1ea3i d\u1ef1a v\u00e0o l\u00e0 t\u00ednh b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu<\/em>\u201d (s\u1ed1 12-2). H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1edd quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu, \u201c<em>tr\u00e1i \u0111\u1ea5t s\u1ebd s\u1ea3n xu\u1ea5t ra m\u1ecdi th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ed3i d\u00e0o h\u01a1n. B\u1edfi v\u00ec con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u00fd ngh\u0129 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ec1 m\u1ed9t t\u00e0i s\u1ea3n ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh s\u1ebd l\u00e0m t\u0103ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i l\u00f2ng nhi\u1ec7t th\u00e0nh v\u00e0 s\u1ef1 chuy\u00ean t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ecd<\/em>\u201d (s\u1ed1 35-3).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Vi\u1ec7c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00e1c quy\u1ec1n t\u1ef1 do c\u00e1 nh\u00e2n<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb \u0110\u1ee9c L\u00ea\u00f4 XIII c\u0169ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf trong vi\u1ec7c gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i. Ch\u1ec9 c\u1ea7n nh\u1edb l\u1ea1i nh\u1eefng g\u00ec \u0110\u1ee9c Gioan Phaol\u00f4 II \u0111\u00e3 n\u00f3i trong th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Centesimus annus<\/em> (1991) l\u00e0 \u0111\u1ee7. Ng\u00e0i nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf, th\u00f4ng qua Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1p quy\u1ec1n: \u201c<em>T\u1ed1t h\u01a1n l\u00e0 m\u1ecdi quy\u1ec1n l\u1ef1c ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2n b\u1eb1ng b\u1edfi c\u00e1c quy\u1ec1n l\u1ef1c kh\u00e1c v\u00e0 b\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ea9m quy\u1ec1n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u00f3 trong nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n c\u00f4ng b\u1eb1ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1p quy\u1ec1n\u201d, trong \u0111\u00f3 quy\u1ec1n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c v\u1ec1 lu\u1eadt ph\u00e1p ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu\u1ed9c v\u1ec1 \u00fd ch\u00ed \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi<\/em>\u201d (s\u1ed1 44).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;<em>Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng kinh t\u1ebf, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng th\u1ec3 di\u1ec5n ra trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng tr\u1ed1ng r\u1ed7ng v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ebf, ph\u00e1p l\u00fd v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, n\u00f3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u00e1c quy\u1ec1n t\u1ef1 do c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3m b\u1ea3o, ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn ti\u1ec1n t\u1ec7 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh<\/em>\u201d (s\u1ed1 48).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa t\u1ef1 do v\u00e0 b\u1ed1i c\u1ea3nh ph\u00e1p l\u00fd<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do \u0111\u00f3, ch\u00fang ta t\u00ecm th\u1ea5y n\u01a1i \u0110\u1ee9c Gioan Phaol\u00f4 II nh\u1eefng th\u1ec3 ch\u1ebf then ch\u1ed1t c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n: b\u1ea3o \u0111\u1ea3m c\u00e1c quy\u1ec1n t\u1ef1 do, quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu, ti\u1ec1n t\u1ec7 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ee9c Gioan Phaol\u00f4 II nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa t\u1ef1 do kinh t\u1ebf v\u00e0 b\u1ed1i c\u1ea3nh ph\u00e1p l\u00fd v\u1eefng ch\u1eafc (s\u1ed1 42). Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i v\u1ec1 kinh t\u1ebf v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1eadp th\u1ec3 ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u00e0i l\u00e0 \u201c<em>h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a vi\u1ec7c vi ph\u1ea1m c\u00e1c quy\u1ec1n con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 s\u00e1ng ki\u1ebfn, s\u1edf h\u1eefu v\u00e0 t\u1ef1 do trong l\u0129nh v\u1ef1c kinh t\u1ebf<\/em>\u201d (s\u1ed1 24). Tr\u00e1i l\u1ea1i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2u h\u1ecfi li\u1ec7u n\u1ec1n kinh t\u1ebf th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u1eafng th\u1ebf hay kh\u00f4ng, ng\u00e0i tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1eb1ng n\u1ebfu \u201c<em>ch\u00fang ta ch\u1ec9 r\u00f5 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng kinh t\u1ebf th\u1eeba nh\u1eadn vai tr\u00f2 c\u01a1 b\u1ea3n v\u00e0 t\u00edch c\u1ef1c c\u1ee7a doanh nghi\u1ec7p, c\u1ee7a th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, c\u1ee7a quy\u1ec1n t\u01b0 h\u1eefu v\u00e0 c\u1ee7a tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u00e0 n\u00f3 bao h\u00e0m n\u01a1i c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n s\u1ea3n xu\u1ea5t, s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o t\u1ef1 do c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong l\u0129nh v\u1ef1c kinh t\u1ebf, th\u00ec c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 t\u00edch c\u1ef1c<\/em>\u201d (s\u1ed1 42).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>C\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean khi nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 ph\u00e2n t\u00edch kinh t\u1ebf g\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf trong s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n, l\u1ea1i kh\u1edbp v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i, b\u1edfi v\u00ec Gi\u00e1o h\u1ed9i, m\u1ed9t \u201cchuy\u00ean vi\u00ean v\u1ec1 nh\u00e2n lo\u1ea1i\u201d, bi\u1ebft r\u00f5 b\u1ea3n t\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea5t nhi\u00ean, h\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i \u0111i xa h\u01a1n ph\u00e2n t\u00edch kinh t\u1ebf. N\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 tinh th\u1ea7n. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, n\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch quy\u1ec1n s\u1edf h\u1eefu ph\u1ea3i v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0o m\u1ee5c \u0111\u00edch chung c\u1ee7a c\u1ee7a&nbsp; c\u1ea3i. C\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 b\u1ed5 tr\u1ee3, li\u00ean \u0111\u1edbi v\u00e0 c\u00f4ng \u00edch cho ph\u00e9p ti\u1ebfn xa h\u01a1n trong vi\u1ec7c suy t\u01b0 c\u1ee7a n\u00f3 v\u1ec1 kinh t\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cu\u1ed1i c\u00f9ng, trong ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 n\u1ec1n kinh t\u1ebf th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn \u1edf tr\u00ean (s\u1ed1 42 c\u1ee7a <em>Centesimus annus<\/em>), \u0110\u1ee9c Gioan Phaol\u00f4 II c\u0169ng gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 n\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00f4n tr\u1ecdng c\u00e1c quy\u1ec1n c\u01a1 b\u1ea3n, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf b\u1ea3o \u0111\u1ea3m ch\u00fang, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea3 m\u1ed9t n\u1ec1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c n\u1eefa. M\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a h\u1ecdc thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0 cho th\u1ea5y s\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft c\u00e1c quy\u1ec1n\/ngh\u0129a v\u1ee5\/tr\u00e1ch nhi\u1ec7m\/ph\u1ea9m gi\u00e1\/\u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ef1 t\u1ef1 do m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, nh\u1eb1m ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n di\u1ec7n, v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Jean-Yves Naudet<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>T\u00fd Linh chuy\u1ec3n ng\u1eef<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>(ngu\u1ed3n&nbsp;: <a href=\"https:\/\/fr.aleteia.org\/2024\/11\/01\/quand-les-prix-nobel-deconomie-rejoignent-la-doctrine-sociale-de-leglise\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Aleteia<\/a>)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Xem th\u00eam b\u00e0i :<\/p>\n<p class=\"detail__title\">&#8220;Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel Kinh t\u1ebf 2024: Ngu\u1ed3n g\u1ed1c s\u1ef1 gi\u00e0u ngh\u00e8o gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia l\u00e0 do th\u1ec3 ch\u1ebf&#8221; <a href=\"https:\/\/vneconomy.vn\/giai-thuong-nobel-kinh-te-2024-nguon-goc-su-giau-ngheo-giua-cac-quoc-gia-la-do-the-che.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\u1edf \u0111\u00e2y<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Nobel Kinh t\u1ebf n\u0103m 2024 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao th\u01b0\u1edfng v\u00e0o ng\u00e0y 14 th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi v\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd cho th\u1ea5y <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/khi-cac-giai-thuong-nobel-kinh-te\/\" title=\"KHI C\u00c1C GI\u1ea2I TH\u01af\u1edeNG NOBEL KINH T\u1ebe KH\u1edaP V\u1edaI H\u1eccC THUY\u1ebeT X\u00c3 H\u1ed8I C\u1ee6A GI\u00c1O H\u1ed8I\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":32390,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[112,31,8,48],"tags":[],"class_list":["post-32388","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hoc-thuyet-xa-hoi","category-luan-ly","category-the-gioi","category-ty-linh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32388"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32394,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32388\/revisions\/32394"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}