{"id":37033,"date":"2025-09-25T15:21:01","date_gmt":"2025-09-25T08:21:01","guid":{"rendered":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=37033"},"modified":"2025-09-26T09:23:10","modified_gmt":"2025-09-26T02:23:10","slug":"tranh-thai-va-quyen-lam-cha-me-co-trach-nhiem-phan-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/tranh-thai-va-quyen-lam-cha-me-co-trach-nhiem-phan-2\/","title":{"rendered":"TR\u00c1NH THAI V\u00c0 QUY\u1ec0N L\u00c0M CHA M\u1eb8 C\u00d3 TR\u00c1CH NHI\u1ec6M \u2013 Ph\u1ea7n 2"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em>Trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, t\u00e1c gi\u1ea3 t\u1eadp trung v\u00e0o gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o v\u1ec1 tr\u00e1nh thai v\u00e0 quy\u1ec1n l\u00e0m cha m\u1eb9 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00ecnh d\u1ee5c trong h\u00f4n nh\u00e2n.<\/em><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Xem ph\u1ea7n 1 t\u1ea1i \u0111\u00e2y:<\/em><\/strong><strong><em>&nbsp;<a href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/tranh-thai-va-quyen-lam-cha-me-co-trach-nhiem-phan-1\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tr\u00e1nh thai v\u00e0 quy\u1ec1n l\u00e0m cha m\u1eb9 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m &#8211; Ph\u1ea7n 1<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-35314\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/leo54.jpeg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/leo54.jpeg 800w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/leo54-300x200.jpeg 300w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/leo54-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ecdi n\u1ed7 l\u1ef1c ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m nh\u1ea5t qu\u00e1n v\u00e0 to\u00e0n di\u1ec7n v\u1ec1 t\u00ecnh d\u1ee5c h\u00f4n nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i nh\u1eadn ra r\u1eb1ng c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng C\u00f4ng gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi s\u1ed1ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u00e2n m\u1eadt th\u1ec3 x\u00e1c nh\u01b0 m\u1ed9t bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 hi\u1ebfn d\u00e2ng c\u1ee7a h\u1ecd, t\u00ecnh y\u00eau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ban ph\u01b0\u1edbc d\u1ed3i d\u00e0o nh\u1ea5t, khi n\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u1ee7ng c\u1ed1 m\u1ed1i d\u00e2y g\u1eafn k\u1ebft c\u00e1 nh\u00e2n trong h\u00f4n nh\u00e2n m\u00e0 c\u00f2n sinh ra s\u1ef1 s\u1ed1ng m\u1edbi trong vi\u1ec7c t\u1ea1o n\u00ean con c\u00e1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u00ec l\u00fd do n\u00e0y, th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Humanae Vitae<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00fang \u0111\u1eafn \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng, k\u00eau g\u1ecdi h\u1ecd b\u1ea3o t\u1ed3n nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong vi\u1ec7c giao h\u1ee3p, khi n\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u h\u1ecd gi\u1eef t\u00ecnh y\u00eau m\u1edf ra trong \u00fd \u0111\u1ecbnh, mong mu\u1ed1n v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 sinh con.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> Tuy nhi\u00ean, ho\u00e0n c\u1ea3nh m\u00e0 c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng g\u1eb7p ph\u1ea3i hi\u1ebfm khi l\u00fd t\u01b0\u1edfng; h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ef1c t\u1ebf ngu\u1ed3n l\u1ef1c c\u00e1 nh\u00e2n, th\u1ec3 ch\u1ea5t v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 kinh t\u1ebf xung quanh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do \u0111\u00f3, th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c khi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n ch\u1ebf giao h\u1ee3p v\u00e0o nh\u1eefng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m trong th\u00e1ng m\u00e0 vi\u1ec7c sinh s\u1ea3n g\u1ea7n nh\u01b0 ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u1ea3y ra; b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y, h\u1ecd th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u00fang mong mu\u1ed1n ch\u00ednh \u0111\u00e1ng v\u00e0 \u00fd \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh th\u1ee5 thai. Sau khi nh\u1eadn ra r\u1eb1ng vi\u1ec7c giao h\u1ee3p trong khi duy tr\u00ec \u00fd \u0111\u1ecbnh tr\u00e1nh thai l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, c\u00e2u h\u1ecfi n\u1ea3y sinh l\u00e0 li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n tr\u00e1nh thai kh\u00e1c ngo\u00e0i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ki\u00eang c\u1eef \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t m\u1ee5c \u0111\u00edch kh\u00f4ng sinh con hay kh\u00f4ng?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi do <em>Humanae Vitae<\/em> v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng C\u00f4ng gi\u00e1o l\u00e2u \u0111\u1eddi \u0111\u01b0a ra l\u00e0: kh\u00f4ng<\/strong>. L\u1eadp lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau ra l\u00e0 giao h\u1ee3p c\u1ed1 \u00fd tr\u00e1nh thai \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean do Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u1ecbnh ra, Ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n r\u1eb1ng chi\u1ec1u k\u00edch k\u1ebft h\u1ee3p v\u00e0 sinh s\u1ea3n c\u1ee7a h\u00e0nh vi v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi. Trong gi\u00e1o hu\u1ea5n C\u00f4ng gi\u00e1o, m\u1ed7i h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p trong h\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ea3i th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 k\u1ebf h\u1ee3p gi\u1eefa v\u1ee3 v\u00e0 ch\u1ed3ng, ngh\u0129a l\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf th\u00e0nh \u201cm\u1ed9t th\u00e2n x\u00e1c\u201d c\u1ea3 v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ea5t l\u1eabn tinh th\u1ea7n. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a t\u00ecnh y\u00eau g\u1eafn k\u1ebft v\u00e0 hi\u1ec7p nh\u1ea5t, nh\u1ea5n m\u1ea1nh m\u1ed1i quan h\u1ec7 g\u1eafn b\u00f3 s\u00e2u s\u1eafc, trung th\u00e0nh v\u00e0 tr\u1ecdn v\u1eb9n gi\u1eefa hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean, nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, l\u1eadp lu\u1eadn n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb coi l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t, v\u00ec Thi\u00ean Ch\u00faa qua t\u1ef1 nhi\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00e3 khi\u1ebfn chi\u1ec1u k\u00edch h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u00e0 sinh s\u1ea3n c\u1ee7a t\u00ecnh d\u1ee5c c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi v\u00e0 t\u00e1ch r\u1eddi trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p v\u00f4 sinh ho\u1eb7c trong th\u1eddi k\u1ef3 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 (hay ph\u1ee5 n\u1eef) kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ee5 thai, v\u00ec tr\u1ee9ng c\u1ee7a h\u1ecd ch\u01b0a c\u00f3 r\u1ee5ng.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a> Ch\u1eafc ch\u1eafn, trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y, khi h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p gi\u1eefa v\u1ee3 ch\u1ed3ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng t\u1ef1 nhi\u00ean v\u1ec1 sinh s\u1ea3n, tuy nhi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i n\u1ebfu v\u1ee3 ch\u1ed3ng s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t thi\u1ebft b\u1ecb ho\u1eb7c k\u1ef9 thu\u1eadt tr\u00e1nh thai n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o r\u1eb1ng: c\u00e1c th\u1eddi k\u1ef3 giao h\u1ee3p kh\u00f4ng sinh s\u1ea3n theo d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean th\u1ef1c s\u1ef1 gi\u1eef nguy\u00ean b\u1ea3n ch\u1ea5t. C\u00e2u h\u1ecfi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0: li\u1ec7u v\u1ee3 ch\u1ed3ng c\u00f3 bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c t\u00e1ch v\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ecf \u00fd ngh\u0129a sinh s\u1ea3n c\u1ee7a t\u00ecnh d\u1ee5c kh\u1ecfi \u00fd ngh\u0129a k\u1ebft hi\u1ec7p<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> ngo\u00e0i c\u00e1c th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa thi\u1ebft l\u1eadp trong tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean kh\u00f4ng?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y, m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc C\u00f4ng gi\u00e1o hi\u1ec7n nay cho r\u1eb1ng, gi\u1ea3 s\u1eed c\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng c\u00f3 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u00e0 kh\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tr\u00e1nh thai \u00edch k\u1ef7 hay ch\u1ec9 mu\u1ed1n th\u1ecfa m\u00e3n v\u1ec1 m\u1eb7t x\u00e1c th\u1ecbt, vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u00e1nh thai nh\u00e2n t\u1ea1o kh\u00f4ng c\u1ea5u th\u00e0nh t\u1ed9i l\u1ed7i hay x\u1ea5u \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 sai tr\u00e1i kh\u00e1ch quan.<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean, c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd ngay r\u1eb1ng khi n\u00f3i tr\u00e1nh thai nh\u00e2n t\u1ea1o kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft l\u00e0 v\u00f4 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c hay phi lu\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p tr\u00e1nh thai l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n trung l\u1eadp. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, nhi\u1ec1u nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1eb1ng v\u1ee3 ch\u1ed3ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng thi\u1ebft b\u1ecb tr\u00e1nh thai m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m nh\u1ea5n m\u1ea1nh nh\u1eefng b\u1ea5t l\u1ee3i m\u00e0 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb n\u00e0y mang l\u1ea1i. Nh\u1eefng b\u1ea5t l\u1ee3i n\u00e0y kh\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ea1m tr\u00f9 x\u1ea5u lu\u00e2n l\u00fd, m\u00e0 thu\u1ed9c ph\u1ea1m tr\u00f9 x\u1ea5u ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd ho\u1eb7c x\u1ea5u th\u1ef1c th\u1ec3 (<strong>premoral evil\/ non-moral evil\/ physical evil or ontic evil<\/strong>).<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 s\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n (nonmoral), b\u1ea3n th\u1ec3 (ontic) hay ti\u1ec1n lu\u00e2n (premoral) m\u00e0 h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p c\u00f3 ng\u1eeba thai bao h\u00e0m<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo c\u00e1ch hi\u1ec3u th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd, m\u1ecdi h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p v\u1ee3 ch\u1ed3ng v\u1ed1n mang hai chi\u1ec1u k\u00edch c\u0103n b\u1ea3n: <strong>hi\u1ec7p nh\u1ea5t (unitive)<\/strong> v\u00e0 <strong>sinh s\u1ea3n (procreative)<\/strong>. Khi v\u1ee3 ch\u1ed3ng s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n ng\u1eeba thai nh\u00e2n t\u1ea1o, h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p b\u1ecb c\u1ed1 \u00fd t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi chi\u1ec1u k\u00edch sinh s\u1ea3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ngay l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed9t <strong>s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd<\/strong> (moral evil) theo ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1ed9i l\u1ed7i c\u00e1 nh\u00e2n, nh\u01b0ng n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i <strong>s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n \/ s\u1ef1 d\u1eef b\u1ea3n th\u1ec3 \/ phi lu\u00e2n<\/strong>:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>N\u00f3 l\u00e0m <strong>t\u1ed5n h\u1ea1i t\u00ednh to\u00e0n v\u1eb9n t\u1ef1 nhi\u00ean<\/strong> c\u1ee7a h\u00e0nh vi v\u1ee3 ch\u1ed3ng (h\u00e0nh vi \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i v\u1eeba hi\u1ec7p nh\u1ea5t v\u1eeba m\u1edf ra cho s\u1ef1 s\u1ed1ng).<\/li>\n<li>N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 m\u1ed9t <strong>\u201cthi\u1ebfu s\u00f3t\u201d hay \u201cgi\u1ea3m b\u1edbt\u201d gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u00e2n b\u1ea3n<\/strong>, v\u00ec \u0111\u00f3ng l\u1ea1i m\u1ed9t chi\u1ec1u k\u00edch v\u1ed1n l\u00e0 thi\u1ebft y\u1ebfu cho s\u1ef1 tri\u1ec3n n\u1edf tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau v\u1ee3 ch\u1ed3ng.<\/li>\n<li>N\u00f3 mang t\u00ednh \u201cd\u1eef\u201d v\u00ec \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 kh\u1eafc ghi n\u01a1i t\u00ednh d\u1ee5c con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng <strong>ch\u01b0a tr\u1edf th\u00e0nh t\u1ed9i<\/strong> n\u1ebfu ch\u01b0a h\u1ed9i \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u00fd th\u1ee9c, t\u1ef1 do, v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 khi ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ef1 c\u00e2n nh\u1eafc v\u1ec1 <strong>l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u1ec9 khi s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n n\u00e0y b\u1ecb l\u1ef1a ch\u1ecdn <strong>m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c, t\u1ef1 nguy\u1ec7n, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng<\/strong>, th\u00ec n\u00f3 m\u1edbi tr\u1edf th\u00e0nh <strong>s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd (moral evil)<\/strong>, t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00f3m l\u1ea1i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ng\u1eeba thai trong giao h\u1ee3p<\/strong> bao h\u00e0m m\u1ed9t <strong>s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n (ontic\/nonmoral evil)<\/strong> v\u00ec n\u00f3 l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u00fd ngh\u0129a t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a t\u00ednh d\u1ee5c h\u00f4n nh\u00e2n.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Khi kh\u00f4ng c\u00f3 <strong>l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n <strong>v\u1edbi \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 \u01b0ng thu\u1eadn<\/strong>, th\u00ec s\u1ef1 d\u1eef n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh <strong>s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd<\/strong>, t\u1ee9c l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng sai tr\u00e1i v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 b\u1ea5t l\u1ee3i kh\u00f4ng mang t\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c m\u00e0 giao h\u1ee3p tr\u00e1nh thai mang l\u1ea1i, Philip Keane ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng h\u00e0nh vi n\u00e0y ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u01b0u \u00fd c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ea5t, c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb v\u00e0 k\u1ef9 thu\u1eadt tr\u00e1nh thai kh\u00e1c nhau. Tuy nhi\u00ean, Keane k\u1ebft lu\u1eadn:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u1ebfu m\u1ed9t c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng g\u1eb7p v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u1ec1 y t\u1ebf, t\u00e2m l\u00fd ho\u1eb7c kinh t\u1ebf (\u0111\u00f2i h\u1ecfi tr\u00e1nh sinh con), nhu c\u1ea7u v\u1ec1 c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u00e2n v\u0103n trong giao h\u1ee3p d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 cung c\u1ea5p c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb tr\u00e1nh thai.<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ra b\u1ea5t l\u1ee3i n\u00e0y v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u1ecd n\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eddi h\u1ee3t; tuy nhi\u00ean, d\u00f9 ti\u1ebfc nu\u1ed1i v\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecd v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m trong s\u00e1ng v\u00e0 tin r\u1eb1ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd, x\u00e9t tr\u00ean t\u1ed5ng th\u1ec3, l\u00e0 h\u1ee3p \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>McCormick<\/strong> ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa <strong>s\u1ef1 x\u1ea5u lu\u00e2n l\u00fd<\/strong> (moral evil) v\u00e0 <strong>s\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n (<\/strong>non-moral evil<strong>), b\u1ea3n th\u1ec3 (<\/strong>ontic evil<strong>) hay ti\u1ec1n lu\u00e2n (<\/strong>premoral evil<strong>)<\/strong> <a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n th\u1ed1ng C\u00f4ng gi\u00e1o th\u1eeba nh\u1eadn t\u1eeb l\u00e2u v\u00e0 n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2n nh\u1eafc trong c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u00e1nh thai nh\u00e2n t\u1ea1o:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Truy\u1ec1n th\u1ed1ng C\u00f4ng gi\u00e1o lu\u00f4n kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng<\/strong>: <strong>kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi h\u00e0nh vi gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi l\u1eddi n\u00f3i d\u1ed1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00f3i d\u1ed1i v\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi h\u00e0nh vi chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u1ed9m c\u1eafp\u2026<\/strong> Truy\u1ec1n th\u1ed1ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc khi m\u1ed9t h\u00e0nh vi b\u1ecb coi l\u00e0 s\u1ef1 x\u1ea5u lu\u00e2n l\u00fd (sai tr\u00e1i kh\u00e1ch quan), c\u1ea7n \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00e0 nh\u1eadn x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. S\u1ef1 nh\u1eadn x\u00e9t th\u1eadn tr\u1ecdng n\u00e0y ti\u1ebft l\u1ed9 r\u1eb1ng v\u1ec1 c\u1ed1t l\u00f5i, truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u00f3i r\u1eb1ng, s\u1ef1 d\u1eef (hay s\u1ef1 x\u1ea5u) li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u00e0nh vi con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 s\u1ef1 x\u1ea5u lu\u00e2n l\u00fd, khi n\u00f3 thi\u1ebfu l\u00fd do h\u1ee3p l\u00fd (hay l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng). T\u1ea1i sao \u0111i\u1ec1u n\u00e0y l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n trong h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p? N\u1ebfu \u0111\u00f4i khi c\u00f3 l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng v\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u1ec3 \u201ct\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t\u201d s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec t\u1ea1i sao kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng v\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd \u0111\u1ec3 \u201ct\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t\u201d kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n c\u1ee7a h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p, ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed n\u0103ng l\u1ef1c \u0111\u00f3, trong m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u00f4i xin ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebft lu\u1eadn li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng lu\u00e2n l\u00fd hay m\u1eb7t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p c\u00f3 \u00fd tr\u00e1nh thai v\u1edbi c\u00e1c nh\u1eadn x\u00e9t sau:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Truy\u1ec1n th\u1ed1ng Kit\u00f4 gi\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng duy tr\u00ec r\u1eb1ng: bi\u1ec3u hi\u1ec7n phong ph\u00fa nh\u1ea5t v\u00e0 to\u00e0n v\u1eb9n nh\u1ea5t c\u1ee7a t\u00ecnh d\u1ee5c con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 nh\u1eefng h\u00e0nh vi lu\u00f4n m\u1edf ra cho c\u1ea3 hai chi\u1ec1u k\u00edch: k\u1ebft h\u1ee3p v\u00e0 sinh s\u1ea3n. Kh\u00f4ng nghi ng\u1edd g\u00ec r\u1eb1ng giao h\u1ee3p tr\u00e1nh thai th\u01b0\u1eddng l\u00e0m th\u1ea5t b\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u00edch sinh h\u1ecdc ngay l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee7a h\u00e0nh vi h\u00f4n nh\u00e2n. Nh\u01b0ng c\u1ea7n nh\u1edb r\u1eb1ng chi\u1ec1u k\u00edch sinh s\u1ea3n c\u1ee7a t\u00ecnh d\u1ee5c con ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng t\u1edbi l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 h\u1ea1nh ph\u00fac t\u1ed5ng th\u1ec3 c\u1ee7a con c\u00e1i, v\u00ec v\u1eady n\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u h\u01a1n ch\u1ec9 vi\u1ec7c th\u1ee5 thai. V\u1ee3 ch\u1ed3ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i vi\u1ec7c th\u1ee5 thai v\u00e0 sinh n\u1edf, h\u1ecd c\u1ea7n ph\u1ea3i y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u1eefng \u0111\u1ee9a con m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 sinh ra cho th\u1eadt \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 c\u1ea3 tinh th\u1ea7n l\u1eabn v\u1eadt ch\u1ea5t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u1ebfu v\u1ee3 ch\u1ed3ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u00fd ngh\u0129a v\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch sinh s\u1ea3n c\u1ee7a h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p kh\u1ecfi t\u1ed5n h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng, m\u00e0 \u0111\u00f4i khi ph\u1ea3i h\u1ea1n ch\u1ebf ho\u1eb7c l\u00e0m th\u1ea5t b\u1ea1i m\u1ee5c ti\u00eau sinh h\u1ecdc tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u00e0 th\u1ee5 thai, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 h\u1ee3p \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, v\u00ec v\u1ee3 ch\u1ed3ng kh\u00f4n ngoan khi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p c\u00e1 nh\u00e2n d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1ch ch\u00fang \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh t\u1ed5ng th\u1ec3 c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd. Tuy nhi\u00ean, l\u1eadp lu\u1eadn n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c <em>Humanae Vitae<\/em> \u1ee7ng h\u1ed9: \u201c\u2026 Ngo\u00e0i ra, c\u0169ng ph\u1ea3i lo\u1ea1i tr\u1eeb m\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, d\u00f9 tr\u01b0\u1edbc, trong, hay sau khi giao h\u1ee3p, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 \u00fd nh\u1eb1m ng\u0103n c\u1ea3n vi\u1ec7c th\u1ee5 thai \u2014 d\u00f9 coi \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch cu\u1ed1i c\u00f9ng hay ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n.\u201d (<em>Humanae Vitae<\/em> #14).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc C\u00f4ng gi\u00e1o, m\u1ed9t c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t s\u1ed1 h\u00ecnh th\u1ee9c giao h\u1ee3p tr\u00e1nh thai, nh\u01b0ng c\u1ea7n hai \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ch\u00ednh:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>V\u1ee3 ch\u1ed3ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng \u00fd r\u1eb1ng tr\u00e1nh thai l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c trong ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 hai ch\u1ea5p nh\u1eadn.<\/li>\n<li>V\u1ee3 ch\u1ed3ng ph\u1ea3i li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 trung th\u1ef1c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u1ea1i t\u00ecnh hu\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh r\u01a1i v\u00e0o t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tr\u00e1nh thai, v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u00e0 c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh.<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1ea5t nhi\u00ean, tr\u00e1nh thai nh\u00e2n t\u1ea1o trong nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn b\u1edfi nhi\u1ec1u c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng C\u00f4ng gi\u00e1o. N\u0103m 1980, T\u1ed5ng Gi\u00e1m m\u1ee5c John Quinn \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 San Francisco, n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 tr\u00edch d\u1eabn m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y 76,5% ph\u1ee5 n\u1eef C\u00f4ng gi\u00e1o M\u1ef9 trong \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i sinh con \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u00f4n s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u00ecnh th\u1ee9c tr\u00e1nh thai, trong \u0111\u00f3 94% d\u00f9ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u00e1nh thai b\u1ecb Gi\u00e1o H\u1ed9i c\u1ea5m. Tuy nhi\u00ean, th\u1ed1ng k\u00ea n\u00e0y kh\u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u t\u1ea5t c\u1ea3 hay m\u1ed9t s\u1ed1 thi\u1ebft b\u1ecb tr\u00e1nh thai s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f3 h\u1ee3p \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c hay kh\u00f4ng.<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>K\u1ebeT LU\u1eacN<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee5 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00ecnh d\u1ee5c h\u00f4n nh\u00e2n. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh th\u1ea3o lu\u1eadn k\u1ef9 thu\u1eadt, s\u1ebd l\u00e0 b\u1ea5t l\u1ee3i v\u00e0 thi\u1ebfu kh\u00f4n ngoan n\u1ebfu qu\u00ean r\u1eb1ng ch\u00ednh t\u00ecnh y\u00eau h\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u01b0a v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u00e2n m\u1eadt th\u1ec3 x\u00e1c v\u00e0 m\u1edf h\u1ecd ra v\u1edbi con c\u00e1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 m\u1ecdi t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u00edch th\u1ef1c, t\u00ecnh y\u00eau h\u00f4n nh\u00e2n nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a n\u00f3, v\u00e0 \u0111\u00f4i khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u0111\u1ea9y th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u1ea3m x\u00fac c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 ri\u00eang t\u01b0 nh\u1ea5t, trong khi quy\u1ec1n l\u1ef1c qu\u00fd gi\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra s\u1ef1 s\u1ed1ng m\u1edbi t\u1ea1m th\u1eddi b\u1ecb ng\u01b0ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 nh\u1eefng l\u00fac, s\u1ef1 th\u00e2n m\u1eadt trong t\u00ecnh y\u00eau v\u1ee3 ch\u1ed3ng v\u1eabn l\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a mong mu\u1ed1n li\u00ean t\u1ee5c g\u1eafn b\u00f3 v\u00e0 cam k\u1ebft trung th\u00e0nh v\u0129nh vi\u1ec5n gi\u1eefa v\u1ee3 v\u00e0 ch\u1ed3ng. V\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng l\u00fac, \u00fd th\u1ee9c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau h\u00f4n nh\u00e2n th\u00fac \u0111\u1ea9y v\u1ee3 ch\u1ed3ng ki\u1ec1m ch\u1ebf vi\u1ec7c giao h\u1ee3p b\u1eb1ng th\u1ec3 x\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00f9 v\u1ee3 ch\u1ed3ng t\u1ea1m th\u1eddi tr\u00e1nh sinh con hay t\u00e1ch r\u1eddi \u00fd ngh\u0129a sinh s\u1ea3n kh\u1ecfi h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p, \u0111i\u1ec1u g\u1eafn k\u1ebft h\u1ecd v\u1eabn l\u00e0 cam k\u1ebft t\u00ecnh y\u00eau l\u1eabn nhau, v\u00e0 ch\u1ec9 nh\u1edd cam k\u1ebft n\u00e0y, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ea5t c\u1ea3 ngh\u0129a v\u1ee5 c\u1ee7a h\u00f4n nh\u00e2n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>&nbsp;<\/strong><strong>Lm Ph\u00ear\u00f4 Tr\u1ea7n M\u1ea1nh H\u00f9ng, STD.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Gi\u00e1o s\u01b0 th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc C\u00f4ng gi\u00e1o &#8211; The University of Notre Dame Australia.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>T\u00e1c gi\u1ea3 gi\u1eef b\u1ea3n quy\u1ec1n\u00a92025<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>PH\u1ea6N PH\u1ee4 CH\u00da:<\/strong><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong> \u00dd ngh\u0129a \u201cunitive\u201d<\/strong> (S\u01b0 h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1ec1 th\u00e2n x\u00e1c, s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p m\u1eadt thi\u1ebft gi\u1eefa v\u1ee3 ch\u1ed3ng ngang qua h\u00e0nh vi \u00e1i \u00e2n)<\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Trong gi\u00e1o hu\u1ea5n C\u00f4ng gi\u00e1o, m\u1ed7i h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p trong h\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ea3i th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa v\u1ee3 v\u00e0 ch\u1ed3ng, ngh\u0129a l\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf th\u00e0nh \u201cm\u1ed9t th\u00e2n x\u00e1c\u201d c\u1ea3 v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ea5t l\u1eabn tinh th\u1ea7n.<\/li>\n<li>\u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a t\u00ecnh y\u00eau g\u1eafn k\u1ebft v\u00e0 hi\u1ec7p nh\u1ea5t, nh\u1ea5n m\u1ea1nh m\u1ed1i quan h\u1ec7 g\u1eafn b\u00f3 s\u00e2u s\u1eafc, trung th\u00e0nh v\u00e0 tr\u1ecdn v\u1eb9n gi\u1eefa hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng.<\/li>\n<li>T\u00f3m l\u1ea1i, unitive meaning l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb t\u00ecnh c\u1ea3m, g\u1eafn k\u1ebft v\u00e0 hi\u1ec7p nh\u1ea5t m\u00e0 vi\u1ec7c giao h\u1ee3p trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u00f4n nh\u00e2n mang l\u1ea1i.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><strong> \u00dd ngh\u0129a \u201cprocreative\u201d<\/strong> (s\u1ef1 sinh s\u1ea3n hay vi\u1ec7c truy\u1ec1n sinh)<\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>M\u1ed7i h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1edf ra kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n, ngh\u0129a l\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1ef1 s\u1ed1ng m\u1edbi t\u1eeb Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/li>\n<li>\u0110\u00e2y l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a t\u1ea1o d\u1ef1ng s\u1ef1 s\u1ed1ng, nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng t\u00ecnh d\u1ee5c h\u00f4n nh\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 th\u1ecfa m\u00e3n t\u00ecnh c\u1ea3m hay ham mu\u1ed1n, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa trong vi\u1ec7c sinh ra con c\u00e1i.<\/li>\n<li>T\u00f3m l\u1ea1i, procreative l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb sinh s\u1ea3n v\u00e0 \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1ef1 s\u1ed1ng m\u00e0 giao h\u1ee3p h\u00f4n nh\u00e2n mang l\u1ea1i.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><strong> K\u1ebft h\u1ee3p hai \u00fd ngh\u0129a<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Gi\u00e1o hu\u1ea5n C\u00f4ng gi\u00e1o d\u1ea1y r\u1eb1ng m\u1ed7i h\u00e0nh vi t\u00ecnh d\u1ee5c trong h\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ea3i v\u1eeba l\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1ec1 th\u00e2n x\u00e1c (unitive) v\u1eeba l\u00e0 sinh s\u1ea3n (procreative).<\/li>\n<li>N\u1ebfu m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p hay th\u1ee7 thu\u1eadt n\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0m gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n ho\u1eb7c thay th\u1ebf hai \u00fd ngh\u0129a n\u00e0y, Gi\u00e1o h\u1ed9i coi \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u00f4n nh\u00e2n v\u00e0 ph\u1ea9m gi\u00e1 con ng\u01b0\u1eddi.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 minh h\u1ecda v\u1ec1 <strong>hai \u00fd ngh\u0129a \u201c<\/strong>k\u1ebft h\u1ee3p v\u1ec1 th\u00e2n x\u00e1c &#8211; <strong>unitive\u201d<\/strong> v\u00e0<strong> \u201c<\/strong>sinh s\u1ea3n &#8211; <strong>procreative\u201d<\/strong> trong b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u00e1c <strong>ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p sinh s\u1ea3n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/strong>, theo gi\u00e1o hu\u1ea5n C\u00f4ng gi\u00e1o:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong> Artificial Insemination (Th\u1ee5 tinh nh\u00e2n t\u1ea1o)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Unitive (H\u1ee3p nh\u1ea5t\/K\u1ebft h\u1ee3p): B\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1ea5y tinh tr\u00f9ng c\u1ee7a ch\u1ed3ng ra ngo\u00e0i c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 v\u00e0 ti\u00eam v\u00e0o t\u1eed cung, h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p gi\u1eefa v\u1ee3 ch\u1ed3ng b\u1ecb gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n, ngh\u0129a l\u00e0 v\u1ee3 ch\u1ed3ng kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n giao h\u1ee3p tr\u1ef1c ti\u1ebfp, l\u00e0m gi\u1ea3m gi\u00e1 tr\u1ecb hi\u1ec7p nh\u1ea5t.<\/li>\n<li>Procreative (Sinh s\u1ea3n): M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eabn c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ee5 thai, vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi h\u00e0nh vi y\u00eau th\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdn v\u1eb9n gi\u1eefa hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng, n\u00ean gi\u00e1o h\u1ed9i cho l\u00e0 kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a h\u00f4n nh\u00e2n.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><strong> In Vitro Fertilization \u2013 IVF (Th\u1ee5 tinh trong \u1ed1ng nghi\u1ec7m)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Unitive (K\u1ebft h\u1ee3p): Tr\u1ee9ng v\u00e0 tinh tr\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 tinh ngo\u00e0i c\u01a1 th\u1ec3 v\u1ee3, kh\u00f4ng th\u00f4ng qua giao h\u1ee3p, n\u00ean gi\u00e1 tr\u1ecb th\u1ed1ng nh\u1ea5t b\u1ecb gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n.<\/li>\n<li>Procreative (Sinh s\u1ea3n): Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y v\u1eabn t\u1ea1o ra s\u1ef1 s\u1ed1ng, nh\u01b0ng v\u00ec nhi\u1ec1u ph\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra v\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5y v\u00e0o t\u1eed cung, m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1eb7c \u0111\u00f4ng l\u1ea1nh l\u00e2u d\u00e0i. Gi\u00e1o h\u1ed9i coi \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed1i lo v\u1ec1 ph\u1ea9m gi\u00e1 s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a con.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><strong> GIFT (Gamete Intra-Fallopian Transfer \u2013 Chuy\u1ec3n giao giao t\u1eed v\u00e0o \u1ed1ng d\u1eabn tr\u1ee9ng)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Unitive: Tr\u1ee9ng v\u00e0 tinh tr\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o \u1ed1ng d\u1eabn tr\u1ee9ng, nh\u01b0ng v\u1eabn d\u1ef1a tr\u00ean giao h\u1ee3p ho\u1eb7c l\u1ea5y tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb ch\u1ed3ng v\u00e0 v\u1ee3, n\u00ean gi\u1eef ph\u1ea7n n\u00e0o gi\u00e1 tr\u1ecb hi\u1ec7p nh\u1ea5t.<\/li>\n<li>Procreative: Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y v\u1eabn m\u1edf ra kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ee5 thai t\u1ef1 nhi\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c Gi\u00e1o h\u1ed9i xem l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u00e1 h\u1ee7y ph\u00f4i.<\/li>\n<\/ul>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Gi\u00e1o h\u1ed9i lu\u00f4n nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng t\u00ecnh d\u1ee5c h\u00f4n nh\u00e2n (vi\u1ec7c giao ph\u1ed1i gi\u1eefa v\u1ee3 ch\u1ed3ng) ph\u1ea3i v\u1eeba l\u00e0 k\u1ebft h\u1ee3p v\u00e0 v\u1eeba l\u00e0 sinh s\u1ea3n (xem <em>Humanae Vitae<\/em>, #12)<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p sinh s\u1ea3n can thi\u1ec7p ngo\u00e0i h\u00e0nh vi k\u1ebft h\u01a1p t\u1ef1 nhi\u00ean th\u01b0\u1eddng b\u1ecb coi l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c C\u00f4ng gi\u00e1o, tr\u1eeb nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p h\u1ed7 tr\u1ee3 m\u00e0 v\u1eabn t\u00f4n tr\u1ecdng c\u1ea3 hai \u00fd ngh\u0129a unitive v\u00e0 procreative nh\u01b0 GIFT hay TOT.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p GIFT v\u00e0 TOT<\/strong><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>GIFT (Gamete Intra-Fallopian Transfer):<\/strong> \u0111\u01b0a tr\u1ee9ng v\u00e0 tinh tr\u00f9ng v\u00e0o \u1ed1ng d\u1eabn tr\u1ee9ng \u0111\u1ec3 th\u1ee5 tinh t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/li>\n<li><strong>TOT (Tubal Ovum Transfer):<\/strong> chuy\u1ec3n tr\u1ee9ng t\u1eeb \u1ed1ng d\u1eabn tr\u1ee9ng v\u00e0o t\u1eed cung, r\u1ed3i giao h\u1ee3p t\u1ef1 nhi\u00ean gi\u00fap th\u1ee5 thai.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ecdc gi\u1ea3 C\u00f4ng gi\u00e1o nghi ng\u1edd t\u00ednh t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a TOT v\u00e0 GIFT, nh\u01b0ng gi\u00e1o h\u1ed9i ch\u01b0a c\u00f3 tuy\u00ean b\u1ed1 ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ea5m. C\u00e1c c\u1eb7p v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p <strong>t\u1ef1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m<\/strong> khi kh\u00f4ng c\u00f3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>PH\u1ea6N PH\u1ee4 L\u1ee4C CHO B\u00c0I VI\u1ebeT<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>S\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd (<\/strong><strong>premoral evil<\/strong><strong>), s\u1ef1 d\u1eef th\u1ec3 l\u00fd (<\/strong><strong>physical evil<\/strong><strong>), s\u1ef1 d\u1eef b\u1ea3n th\u1ec3 (<\/strong><strong>ontic evil<\/strong><strong>) hay s\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n l\u00fd (<\/strong><strong>non-moral evil<\/strong><strong>).<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thu\u1eadt ng\u1eef \u201c<strong><em>premoral evil &#8211; <\/em><\/strong>S\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd\u201d \u0111\u00f4i khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00e1c di\u1ec5n t\u1ea3 b\u1eb1ng nh\u1eefng c\u00e1ch kh\u00e1c nhau. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Knauer g\u1ecdi l\u00e0 \u201c<strong>s\u1ef1 d\u1eef th\u1ec3 l\u00fd<\/strong>\u201d (<em>physical evil<\/em>), Fuchs g\u1ecdi l\u00e0 \u201cs\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd\u201d (<em>premoral evil<\/em>), Janssens g\u1ecdi l\u00e0 \u201cs\u1ef1 d\u1eef b\u1ea3n th\u1ec3\u201d (<em>ontic evil<\/em>) hay \u201cgi\u00e1 tr\u1ecb ti\u00eau c\u1ef1c ti\u1ec1n lu\u00e2n\u201d (<em>premoral disvalue<\/em>), c\u00f2n McCormick th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201cs\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n l\u00fd\u201d (<em>non-moral evil<\/em>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd hay s\u1ef1 d\u1eef th\u1ec3 l\u00fd l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u00fang ta kinh nghi\u1ec7m nh\u01b0 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, g\u00e2y h\u1ea1i, c\u1ea3n tr\u1edf s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u0111au kh\u1ed5, th\u01b0\u01a1ng t\u00edch, b\u1ec7nh t\u1eadt, d\u1ed1t n\u00e1t, b\u1ea1o l\u1ef1c, c\u00e1i ch\u1ebft, v.v. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 d\u1eef mang t\u00ednh lu\u00e2n l\u00fd. <strong>S\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd<\/strong> l\u00e0 khi ta g\u00e2y ra ho\u1eb7c cho ph\u00e9p s\u1ef1 d\u1eef s\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n &nbsp;hay s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n x\u1ea3y ra m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng. Nh\u01b0 Knauer, Schuller, Fuchs v\u00e0 Janssens, <strong>McCormick cho r\u1eb1ng<\/strong> \u201c<strong>l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>\u201d mang t\u00ednh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng lu\u00e2n l\u00fd \u0111\u00fang hay sai. \u00d4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng g\u00e2y ra s\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do th\u1ef1c s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng bi\u1ec7n minh cho h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3. Th\u00ed d\u1ee5, vi\u1ec7c t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t m\u1ea1ng s\u1ed1ng l\u00e0 sai, tr\u1eeb khi c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00ed d\u1ee5 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00e1nh m\u1ea1ng khi b\u1ecb k\u1ebb kh\u00e1c t\u1ea5n c\u00f4ng mu\u1ed1n t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh.<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u00fang kh\u00e1i ni\u1ec7m \u201cs\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n\u201d, c\u1ea7n l\u01b0u \u00fd hai \u0111i\u1ec3m:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1ee9 nh\u1ea5t, s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00f3i chung c\u1ea7n tr\u00e1nh; n\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 l\u00e0 \u201ctrung t\u00ednh\u201d v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd. Th\u1eadt v\u1eady, t\u00ednh \u201ckh\u00f4ng trung t\u00ednh\u201d lu\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n cho th\u1ea5y t\u1ea1i sao vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ef1a m\u1ed9t s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u00fd do l\u1ea1i c\u1ea5u th\u00e0nh s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd hay t\u1ed9i l\u1ed7i. V\u00ec th\u1ebf, ch\u1eb3ng h\u1ea1n, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1ebft m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh vi trung t\u00ednh; ngay c\u1ea3 khi vi\u1ec7c gi\u1ebft \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ec7n minh \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng Kit\u00f4 gi\u00e1o th\u1eeba nh\u1eadn \u0111\u00f4i khi c\u00f3 th\u1ec3, th\u00ec n\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n; tuy nhi\u00ean, khi vi\u1ec7c gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 li\u1ec1u l\u0129nh, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 nguy\u00ean nh\u00e2n v\u00e0 do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, th\u00ec n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t sai l\u1ea7m lu\u00e2n l\u00fd kh\u00e1ch quan, v\u00e0 s\u1ebd l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u1edbi \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1ee9 hai, khi b\u00e0n v\u1ec1 s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n, kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 t\u1ed1t hay m\u1ed9t l\u00fd do \u0111\u1ee7 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho m\u1ed9t h\u00e0nh vi v\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u00e0 s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd. \u0110\u00fang h\u01a1n, \u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0: m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 lu\u00e2n l\u00fd ch\u1ec9 b\u1eb1ng c\u00e1ch xem x\u00e9t c\u1ea5u tr\u00fac hay \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a n\u00f3 theo ngh\u0129a h\u1eb9p; tr\u00e1i l\u1ea1i, ch\u00fang ta ph\u1ea3i xem h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3 trong to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u00e1c ho\u00e0n c\u1ea3nh li\u00ean h\u1ec7 v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd, b\u1edfi v\u00ec nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh \u1ea5y th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb xem l\u00e0 sai lu\u00e2n l\u00fd kh\u00e1ch quan th\u00e0nh m\u1ed9t s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n, v\u00e0 do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ec7n minh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00ed d\u1ee5, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t r\u1ea5t l\u1edbn v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd, \u0111i\u1ec1u hi\u1ec3n nhi\u00ean, gi\u1eefa vi\u1ec7c c\u1eaft x\u1ebbo c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi c\u00e1ch \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n qua nh\u1eefng cu\u1ed9c ph\u1eabu thu\u1eadt kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, v\u00e0 vi\u1ec7c c\u1eaft b\u1ecf m\u1ed9t chi ho\u1eb7c m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ecb ung th\u01b0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u s\u1ed1ng b\u1ec7nh nh\u00e2n, ho\u1eb7c c\u1eaft b\u1ecf m\u1ed9t qu\u1ea3 th\u1eadn c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 hi\u1ebfn t\u1eb7ng cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111ang c\u1ea7n. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t lu\u00e2n l\u00fd n\u1eb1m \u1edf nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh, \u00fd h\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ed9ng c\u01a1 v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i m\u1ed9t h\u00e0nh vi v\u1ed1n b\u1ecb xem l\u00e0 sai lu\u00e2n l\u00fd (c\u1eaft x\u1ebbo c\u01a1 th\u1ec3) th\u00e0nh s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n (m\u1ea5t s\u1ef1 to\u00e0n v\u1eb9n th\u00e2n th\u1ec3, kinh nghi\u1ec7m lo \u00e2u hay b\u1ea5t ti\u1ec7n). Tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n, s\u1ef1 sai tr\u00e1i lu\u00e2n l\u00fd n\u1eb1m \u1edf ch\u1ed7 g\u00e2y ra nh\u1eefng t\u1ed5n h\u1ea1i c\u00e1ch v\u00f4 l\u00fd; nh\u01b0ng khi c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng, th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 lo\u1ea1i b\u1ecf s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t sai tr\u00e1i lu\u00e2n l\u00fd v\u00e0 thay v\u00e0o \u0111\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n.<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong> S\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd (premoral \/ ontic \/ non-moral evil)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 d\u1eef <strong>t\u1ef1 nhi\u00ean, th\u1ec3 l\u00fd, kh\u00e1ch quan<\/strong> trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi.<\/li>\n<li>V\u00ed d\u1ee5: \u0111au kh\u1ed5, b\u1ec7nh t\u1eadt, th\u01b0\u01a1ng t\u00edch, lo \u00e2u, m\u1ea5t m\u00e1t, c\u00e1i ch\u1ebft.<\/li>\n<li>\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u <strong>g\u00e2y h\u1ea1i, c\u1ea3n tr\u1edf s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi<\/strong>, nh\u01b0ng <strong>kh\u00f4ng ph\u1ea3i<\/strong> l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/li>\n<li>Tuy nhi\u00ean, ch\u00fang <strong>kh\u00f4ng trung t\u00ednh<\/strong>, ngh\u0129a l\u00e0 v\u1eabn l\u00e0 \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u, ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u01b0a mang t\u00ednh lu\u00e2n l\u00fd.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><strong> S\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd (moral evil)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>X\u1ea3y ra khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi <strong>c\u1ed1 \u00fd g\u00e2y ra hay cho ph\u00e9p s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n<\/strong> m\u00e0 <strong>kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>.<\/li>\n<li>V\u00ed d\u1ee5: gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 c\u1edb = sai lu\u00e2n l\u00fd; nh\u01b0ng c\u1eaft b\u1ecf kh\u1ed1i u ung th\u01b0 (d\u00f9 g\u00e2y \u0111au \u0111\u1edbn v\u00e0 m\u1ea5t m\u00e1t th\u00e2n th\u1ec3) c\u00f3 <strong>l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng<\/strong> n\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/li>\n<li>T\u1ed9i l\u1ed7i xu\u1ea5t hi\u1ec7n khi c\u00f3 <strong>\u00fd th\u1ee9c v\u00e0 \u01b0ng thu\u1eadn<\/strong> trong vi\u1ec7c ch\u1ecdn m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u <strong>m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u00fd do bi\u1ec7n minh<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><strong> Nguy\u00ean t\u1eafc quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>\u201cL\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng\u201d (proportionate reason)<\/strong> l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 then ch\u1ed1t.<\/li>\n<li>N\u1ebfu c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng \u2192 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1ec9 g\u00e2y <strong>s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n<\/strong> (c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn).<\/li>\n<li>N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng \u2192 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u1edf th\u00e0nh <strong>s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd<\/strong> (t\u1ed9i l\u1ed7i).<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>V\u00ed d\u1ee5 minh h\u1ecda:<\/strong><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>Ph\u1eabu thu\u1eadt c\u1eaft b\u1ecf th\u1eadn kh\u1ecfe \u0111\u1ec3 b\u00e1n l\u1ea5y ti\u1ec1n<\/strong> \u2192 sai lu\u00e2n l\u00fd (kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng).<\/li>\n<li><strong>C\u1eaft b\u1ecf th\u1eadn \u0111\u1ec3 c\u1ee9u s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/strong> \u2192 s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd (m\u1ea5t m\u1ed9t ph\u1ea7n th\u00e2n th\u1ec3), nh\u01b0ng <strong>c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong> \u2192 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 s\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n (nonmoral), b\u1ea3n th\u1ec3 (ontic) hay ti\u1ec1n lu\u00e2n (premoral) m\u00e0 h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p c\u00f3 ng\u1eeba thai bao h\u00e0m<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo c\u00e1ch hi\u1ec3u th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd, m\u1ecdi h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p gi\u1eefa v\u1ee3 ch\u1ed3ng v\u1ed1n mang hai chi\u1ec1u k\u00edch c\u0103n b\u1ea3n: <strong>k\u1ebft h\u1ee3p (unitive)<\/strong> v\u00e0 <strong>sinh s\u1ea3n (procreative)<\/strong>. Khi v\u1ee3 ch\u1ed3ng s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n ng\u1eeba thai\/tr\u00e1nh thai nh\u00e2n t\u1ea1o, h\u00e0nh vi giao h\u1ee3p b\u1ecb c\u1ed1 \u00fd t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi chi\u1ec1u k\u00edch sinh s\u1ea3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ngay l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0 m\u1ed9t <strong>s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd<\/strong> (moral evil) theo ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1ed9i l\u1ed7i c\u00e1 nh\u00e2n, nh\u01b0ng n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i <strong>s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n &nbsp;ho\u1eb7c phi lu\u00e2n<\/strong>:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>N\u00f3 l\u00e0m <strong>t\u1ed5n h\u1ea1i t\u00ednh to\u00e0n v\u1eb9n t\u1ef1 nhi\u00ean<\/strong> c\u1ee7a h\u00e0nh vi v\u1ee3 ch\u1ed3ng (h\u00e0nh vi \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i v\u1eeba h\u1ee3p nh\u1ea5t gi\u1eefa th\u00e2n x\u00e1c v\u1eeba m\u1edf ra cho s\u1ef1 s\u1ed1ng).<\/li>\n<li>N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 m\u1ed9t <strong>\u201cthi\u1ebfu s\u00f3t\u201d hay \u201cgi\u1ea3m b\u1edbt\u201d gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u00e2n b\u1ea3n<\/strong>, v\u00ec \u0111\u00f3ng l\u1ea1i m\u1ed9t chi\u1ec1u k\u00edch v\u1ed1n l\u00e0 thi\u1ebft y\u1ebfu cho s\u1ef1 tri\u1ec3n n\u1edf tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau v\u1ee3 ch\u1ed3ng.<\/li>\n<li>N\u00f3 mang t\u00ednh \u201cd\u1eef\u201d v\u00ec \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 kh\u1eafc ghi n\u01a1i t\u00ednh d\u1ee5c con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng <strong>ch\u01b0a tr\u1edf th\u00e0nh t\u1ed9i<\/strong> n\u1ebfu ch\u01b0a h\u1ed9i \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u00fd th\u1ee9c, t\u1ef1 do, v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 khi ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ef1 c\u00e2n nh\u1eafc v\u1ec1 <strong>l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u1ec9 khi s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n n\u00e0y b\u1ecb l\u1ef1a ch\u1ecdn <strong>m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c, t\u1ef1 nguy\u1ec7n, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng<\/strong>, th\u00ec n\u00f3 m\u1edbi tr\u1edf th\u00e0nh <strong>s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd (moral evil)<\/strong>, t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>T\u00f3m l\u1ea1i:<\/strong><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>Ng\u1eeba thai trong khi v\u1ee3 ch\u1ed3ng giao h\u1ee3p<\/strong> bao h\u00e0m m\u1ed9t <strong>s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n (premoral\/ontic evil <\/strong>and <strong>nonmoral evil)<\/strong> v\u00ec n\u00f3 l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u00fd ngh\u0129a t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a t\u00ednh d\u1ee5c h\u00f4n nh\u00e2n.<\/li>\n<li>Khi kh\u00f4ng c\u00f3 <strong>l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n <strong>v\u1edbi \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 \u01b0ng thu\u1eadn<\/strong>, th\u00ec s\u1ef1 d\u1eef n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh <strong>s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd<\/strong>, t\u1ee9c l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng sai tr\u00e1i v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>L\u00dd THUY\u1ebeT T\u01af\u01a0NG X\u1ee8NG <\/strong><strong>theo t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Richard A. McCormick (1922\u20132000),<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a> linh m\u1ee5c D\u00f2ng T\u00ean, m\u1ed9t th\u1ea7n h\u1ecdc gia lu\u00e2n l\u00fd n\u1ed5i ti\u1ebfng trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng C\u00f4ng gi\u00e1o v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 20:<\/strong><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>KH\u00c1I NI\u1ec6M \u201cL\u00dd DO T\u01af\u01a0NG X\u1ee8NG\u201d (PROPORTIONATE REASON)<\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Theo McCormick, m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n \/ b\u1ea3n th\u1ec3 (premoral or ontic evil), nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 coi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u1ea5y l\u00e0 sai lu\u00e2n l\u00fd.<\/li>\n<li>\u0110\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u00fang\u2013sai, c\u1ea7n xem x\u00e9t c\u00f3 hay kh\u00f4ng m\u1ed9t l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng (<em>proportionate reason<\/em>).<\/li>\n<li>N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c: h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1ec9 tr\u1edf th\u00e0nh sai lu\u00e2n l\u00fd (moral evil) khi ta g\u00e2y ra ho\u1eb7c cho ph\u00e9p s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do au m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n minh.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li>N\u1ed8I DUNG C\u1ee6A \u201cL\u00dd DO T\u01af\u01a0NG X\u1ee8NG\u201d THEO MCCORMICK<\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L\u00e0 m\u1ed9t <strong>l\u00fd do \u0111\u1ee7 quan tr\u1ecdng<\/strong>, <strong>\u0111\u1ee7 nghi\u00eam tr\u1ecdng<\/strong>, c\u00e2n x\u1ee9ng v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 s\u1ef1 d\u1eef m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng s\u1ebd g\u00e2y ra.<\/li>\n<li>Vi\u1ec7c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i c\u00e2n nh\u1eafc:<\/li>\n<li>a) <strong>H\u1eadu qu\u1ea3 t\u00edch c\u1ef1c<\/strong> c\u1ee7a h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng (\u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c).<\/li>\n<li>b) <strong>H\u1eadu qu\u1ea3 ti\u00eau c\u1ef1c<\/strong> hay s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n g\u00e2y ra.<\/li>\n<li>c)<strong> \u00dd h\u01b0\u1edbng v\u00e0 ho\u00e0n c\u1ea3nh<\/strong>: \u0111\u1ed9ng c\u01a1 c\u00f3 v\u00ec t\u00ecnh y\u00eau, s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng, hay \u00edch chung kh\u00f4ng?<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp; &nbsp;3. V\u00cd D\u1ee4 MINH H\u1eccA<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>L\u1ea5y \u0111i m\u1ea1ng s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi<\/strong>: th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng l\u00e0 sai. Nh\u01b0ng n\u1ebfu trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng t\u1ef1 v\u1ec7 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i kh\u1ecfi s\u1ef1 x\u00e2m h\u1ea1i, th\u00ec c\u00f3 <strong>l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong> \u2192 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c lu\u00e2n l\u00fd, d\u00f9 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 d\u1eef (m\u1ea5t m\u1ea1ng s\u1ed1ng).<\/li>\n<li><strong>Ph\u1eabu thu\u1eadt c\u1eaft b\u1ecf m\u1ed9t c\u01a1 quan<\/strong>: t\u1ef1 b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 l\u00e0m m\u1ea5t s\u1ef1 to\u00e0n v\u1eb9n th\u00e2n th\u1ec3 (s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n). Nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u1eaft b\u1ecf \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba c\u00e1i ch\u1ebft ho\u1eb7c c\u1ee9u s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c (hi\u1ebfn t\u1ea1ng), th\u00ec c\u00f3 <strong>l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"4\">\n<li>T\u00d3M K\u1ebeT THEO McCORMICK<\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>Nguy\u00ean t\u1eafc:<\/strong> <em>M\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng g\u00e2y ra s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 h\u1ee3p lu\u00e2n l\u00fd khi v\u00e0 ch\u1ec9 khi c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng.<\/em><\/li>\n<li><strong>\u0110i\u1ec3m quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh:<\/strong> kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea3n th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng x\u00e9t theo c\u1ea5u tr\u00fac h\u1eb9p, m\u00e0 l\u00e0 <strong>to\u00e0n b\u1ed9 b\u1ed1i c\u1ea3nh lu\u00e2n l\u00fd<\/strong>: \u00fd h\u01b0\u1edbng, ho\u00e0n c\u1ea3nh, h\u1eadu qu\u1ea3, v\u00e0 l\u1ee3i \u00edch so v\u1edbi s\u1ef1 d\u1eef g\u00e2y ra.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00f3i ng\u1eafn g\u1ecdn: <strong>\u201cL\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng\u201d <\/strong>theo Richard McCormick l\u00e0 m\u1ed9t l\u00fd do nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u00e0 c\u00e2n \u0111\u1ed1i, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho vi\u1ec7c ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u1ed9t s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n, nh\u1edd \u0111\u00f3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh t\u1ed9i l\u1ed7i lu\u00e2n l\u00fd.<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1ed5ng k\u1ebft l\u1ea1i c\u00e1ch McCormick hi\u1ec3u \u201cl\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng\u201d nh\u01b0 sau:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>L\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng l\u00e0 m\u1ed9t ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c<\/strong>: n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh xem m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng g\u00e2y ra s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n (ontic\/premoral evil) c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c (lu\u00e2n l\u00fd) hay l\u00e0 sai tr\u00e1i (moral evil).<\/li>\n<li><strong>Th\u00e0nh ph\u1ea7n:<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>\u00dd \u0111\u1ecbnh \/ m\u1ee5c \u0111\u00edch<\/strong> (intention, motive, end)<\/li>\n<li><strong>Ho\u00e0n c\u1ea3nh<\/strong> c\u1ee7a h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng<\/li>\n<li><strong>C\u00e1c h\u1eadu qu\u1ea3<\/strong> kh\u1ea3 d\u0129 \u2014 l\u1ee3i \u00edch (\u201cgoods\u201d) m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng mang l\u1ea1i so v\u1edbi s\u1ef1 d\u1eef (\u201cevils\u201d) m\u00e0 n\u00f3 g\u00e2y ra.<\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>Ti\u00eau chu\u1ea9n \u201cc\u00e2n nh\u1eafc, so s\u00e1nh\u201d:<\/strong> ta ph\u1ea3i so s\u00e1nh gi\u1eefa c\u00e1c kh\u1ea3 n\u0103ng l\u1ef1a ch\u1ecdn kh\u00e1c nhau, xem c\u00e1i n\u00e0o h\u1ee9a h\u1eb9n l\u1ee3i \u00edch nhi\u1ec1u h\u01a1n hay l\u00e0m gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ef1 d\u1eef nh\u1ea5t.<\/li>\n<li><strong>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi h\u1eadu qu\u1ea3 t\u1ed1t \u0111\u1ec1u bi\u1ec7n minh<\/strong>, ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 <em>th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u1ea3 thi<\/em>, <em>nghi\u00eam tr\u1ecdng<\/em>, <em>li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft<\/em>, v\u00e0 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u1ed5ng th\u1ec3 gi\u00e1 tr\u1ecb lu\u00e2n l\u00fd.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> . <strong>Humanae Vitae<\/strong> l\u00e0 t\u1ef1a \u0111\u1ec1 c\u1ee7a m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p do \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Phaol\u00f4 VI ban h\u00e0nh n\u0103m 1968, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cS\u1ef1 s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi\u201d trong ti\u1ebfng Latinh. V\u0103n ki\u1ec7n n\u00e0y t\u00e1i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u00f4i v\u1ee3 ch\u1ed3ng ph\u1ea3i lu\u00f4n r\u1ed9ng m\u1edf v\u1edbi vi\u1ec7c sinh s\u1ea3n v\u00e0 b\u00e1c b\u1ecf vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n tr\u00e1nh thai nh\u00e2n t\u1ea1o, nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng m\u1ed7i h\u00e0nh vi t\u00ecnh d\u1ee5c trong h\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i duy tr\u00ec m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1ef1 s\u1ed1ng m\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u0169ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m cha m\u1eb9, khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u1ef1 ch\u1ee7 b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn qu\u00e2n b\u00ecnh v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau, gi\u1edbi t\u00ednh v\u00e0 vi\u1ec7c truy\u1ec1n sinh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> . Xem b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a linh m\u1ee5c Tr\u1ea7n M\u1ea1nh H\u00f9ng,&nbsp; Tr\u00e1nh thai v\u00e0 quy\u1ec1n l\u00e0m cha m\u1eb9 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u2013 ph\u1ea7n 1. \u0110\u0103ng tr\u00ean trang web c\u1ee7a H\u0110GMVN, ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 9 n\u0103m 2025. <a href=\"https:\/\/hdgmvietnam.com\/chi-tiet\/tranh-thai-va-quyen-lam-cha-me-co-trach-nhiem---phan-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/hdgmvietnam.com\/chi-tiet\/tranh-thai-va-quyen-lam-cha-me-co-trach-nhiem&#8212;phan-1<\/a> (Truy c\u1eadp ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 9&nbsp; n\u0103m 2025) c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ea1i <a href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/tranh-thai-va-quyen-lam-cha-me-co-trach-nhiem-phan-1\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/tranh-thai-va-quyen-lam-cha-me-co-trach-nhiem-phan-1\/<\/a>&nbsp; (Truy c\u1eadp ng\u00e0y 24\/09\/2025).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> . \u00dd ngh\u0129a k\u1ebft hi\u1ec7p hay k\u1ebft h\u1ee3p trong ti\u1ebfng Anh g\u1ecdi l\u00e0 <strong>&nbsp;\u201cunitive meaning\u201d<\/strong> , \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u01b0 h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1ec1 th\u00e2n x\u00e1c, s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p m\u1eadt thi\u1ebft gi\u1eefa v\u1ee3 ch\u1ed3ng ngang qua h\u00e0nh vi \u00e1i \u00e2n hay c\u00f2n hi\u1ec3u l\u00e0 vi\u1ec7c giao h\u1ee3p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> . See Statement by the Catholic Theologians on the Encyclical Humanae Vitae. Washington, D.C., 30 July 1968, in <em>Charles E. Curran and Robert E. Hunt, eds.<\/em> <em>Dissent In and For the Church: Theologians and Humanae Vitae.<\/em> New York: Sheed &amp; Ward, 1969. \u2014 The full text of the July 30, 1968 Statement is included (pp. 24-26).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> . Thu\u1eadt ng\u1eef \u201c<strong>premoral evil<\/strong>\u201d \u0111\u00f4i khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00e1c di\u1ec5n t\u1ea3 b\u1eb1ng nh\u1eefng c\u00e1ch kh\u00e1c nhau. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Knauer g\u1ecdi l\u00e0 \u201cs\u1ef1 d\u1eef th\u1ec3 l\u00fd\u201d (<em>physical evil<\/em>), Fuchs g\u1ecdi l\u00e0 \u201c<strong>s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd<\/strong>\u201d (<em>premoral evil<\/em>), Janssens g\u1ecdi l\u00e0 \u201cs\u1ef1 d\u1eef b\u1ea3n th\u1ec3\u201d (<em>ontic evil<\/em>) hay \u201cgi\u00e1 tr\u1ecb ti\u00eau c\u1ef1c ti\u1ec1n lu\u00e2n\u201d (<em>premoral disvalue<\/em>), c\u00f2n McCormick th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201c<strong>s\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n l\u00fd<\/strong>\u201d (<em>non-moral evil<\/em>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n hay s\u1ef1 d\u1eef b\u1ea3n th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u00fang ta kinh nghi\u1ec7m nh\u01b0 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, g\u00e2y h\u1ea1i, c\u1ea3n tr\u1edf s\u1ef1 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 \u0111au kh\u1ed5, th\u01b0\u01a1ng t\u00edch, b\u1ec7nh t\u1eadt, d\u1ed1t n\u00e1t, b\u1ea1o l\u1ef1c, c\u00e1i ch\u1ebft, v.v. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 d\u1eef mang t\u00ednh lu\u00e2n l\u00fd. S\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd l\u00e0 khi ta g\u00e2y ra ho\u1eb7c cho ph\u00e9p s\u1ef1 d\u1eef b\u1ea3n th\u1ec3\/ti\u1ec1n lu\u00e2n x\u1ea3y ra m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng. Nh\u01b0 Knauer, Schuller, Fuchs v\u00e0 Janssens, <strong>McCormick cho r\u1eb1ng<\/strong> \u201c<strong>l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>\u201d mang t\u00ednh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong vi\u1ec7c ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng lu\u00e2n l\u00fd \u0111\u00fang hay sai. \u00d4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng g\u00e2y ra s\u1ef1 d\u1eef phi lu\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do th\u1ef1c s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng bi\u1ec7n minh cho h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3. Th\u00ed d\u1ee5, vi\u1ec7c t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t m\u1ea1ng s\u1ed1ng l\u00e0 sai, tr\u1eeb khi c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n, v\u00ed d\u1ee5 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00e1nh m\u1ea1ng khi b\u1ecb k\u1ebb kh\u00e1c t\u1ea5n c\u00f4ng mu\u1ed1n t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh. Xem Richard M. Gula, <em>What are They Saying About Moral Norms?<\/em> (Ramsey: Paulist Press, 1982), tr. 72-74.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong> S\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd (premoral \/ ontic \/ non-moral evil)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>L\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 d\u1eef <strong>t\u1ef1 nhi\u00ean, th\u1ec3 l\u00fd, kh\u00e1ch quan<\/strong> trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi.<\/li>\n<li>V\u00ed d\u1ee5: \u0111au kh\u1ed5, b\u1ec7nh t\u1eadt, th\u01b0\u01a1ng t\u00edch, lo \u00e2u, m\u1ea5t m\u00e1t, c\u00e1i ch\u1ebft.<\/li>\n<li>\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u <strong>g\u00e2y h\u1ea1i, c\u1ea3n tr\u1edf s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n tr\u1ecdn v\u1eb9n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi<\/strong>, nh\u01b0ng <strong>kh\u00f4ng ph\u1ea3i<\/strong> l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/li>\n<li>Tuy nhi\u00ean, ch\u00fang <strong>kh\u00f4ng trung t\u00ednh<\/strong>, ngh\u0129a l\u00e0 v\u1eabn l\u00e0 \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u, ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u01b0a mang t\u00ednh lu\u00e2n l\u00fd.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"2\">\n<li><strong> S\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd (moral evil)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>X\u1ea3y ra khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi <strong>c\u1ed1 \u00fd g\u00e2y ra hay cho ph\u00e9p s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n<\/strong> m\u00e0 <strong>kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong>.<\/li>\n<li>V\u00ed d\u1ee5: gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 c\u1edb = sai lu\u00e2n l\u00fd; nh\u01b0ng c\u1eaft b\u1ecf kh\u1ed1i u ung th\u01b0 (d\u00f9 g\u00e2y \u0111au \u0111\u1edbn v\u00e0 m\u1ea5t m\u00e1t th\u00e2n th\u1ec3) c\u00f3 <strong>l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng<\/strong> n\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/li>\n<li>T\u1ed9i l\u1ed7i xu\u1ea5t hi\u1ec7n khi c\u00f3 <strong>\u00fd th\u1ee9c v\u00e0 \u01b0ng thu\u1eadn<\/strong> trong vi\u1ec7c ch\u1ecdn m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u <strong>m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u00fd do bi\u1ec7n minh<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n<ol style=\"text-align: justify;\" start=\"3\">\n<li><strong> Nguy\u00ean t\u1eafc quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>\u201cL\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng\u201d (proportionate reason)<\/strong> l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 then ch\u1ed1t.<\/li>\n<li>N\u1ebfu c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng \u2192 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1ec9 g\u00e2y <strong>s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n<\/strong> (c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn).<\/li>\n<li>N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng \u2192 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u1edf th\u00e0nh <strong>s\u1ef1 d\u1eef lu\u00e2n l\u00fd<\/strong> (t\u1ed9i l\u1ed7i).<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>V\u00ed d\u1ee5 minh h\u1ecda:<\/strong><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>Ph\u1eabu thu\u1eadt c\u1eaft b\u1ecf th\u1eadn kh\u1ecfe \u0111\u1ec3 b\u00e1n l\u1ea5y ti\u1ec1n<\/strong> \u2192 sai lu\u00e2n l\u00fd (kh\u00f4ng l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng).<\/li>\n<li><strong>C\u1eaft b\u1ecf th\u1eadn \u0111\u1ec3 c\u1ee9u s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c<\/strong> \u2192 s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd (m\u1ea5t m\u1ed9t ph\u1ea7n th\u00e2n th\u1ec3), nh\u01b0ng <strong>c\u00f3 l\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng<\/strong> \u2192 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> . Philip S. Keane, Sexual Morality: A Catholic Perspective (New York, Paulist Press, 1977), pp. 124-125.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> . Richard A. McCormick, in a response to critics America, 129, 12 (October 1973), 290.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> . See Archbishop John R. Quinn, &#8220;New Context for Contraception Teaching,&#8221; <em>Origins<\/em>: N.C. Documentary Service, 10 (October 9, 1980), 263-67.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> . Xem Richard M. Gula, <em>What are They Saying About Moral Norms?<\/em> (Ramsey: Paulist Press, 1982), tr. 72-74.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> . Xem Vincent J. Genovesi, <em>In Pursuit of Love<\/em> (Wilmington, Delaware: Michael Glazier, 1990), tr. 179-180.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> . L\u00fd thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng\u201d trong ti\u1ebfng Anh th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch l\u00e0: \u201cTheory of Proportionate Reason\u201d ho\u1eb7c \u201cProportionality Theory\u201d.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Trong th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd C\u00f4ng gi\u00e1o, \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u1ecdc thuy\u1ebft do Richard McCormick ph\u00e1t tri\u1ec3n, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 g\u00e2y ra s\u1ef1 d\u1eef ti\u1ec1n lu\u00e2n (premoral\/ontic evil) c\u00f3 h\u1ee3p lu\u00e2n l\u00fd hay kh\u00f4ng.<\/li>\n<li>C\u1ed1t l\u00f5i: m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1ec9 tr\u1edf th\u00e0nh sai lu\u00e2n l\u00fd n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do \u0111\u1ee7 nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u00e0 c\u00e2n x\u1ee9ng \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho n\u00f3.<\/li>\n<li>Ti\u1ebfng Anh chuy\u00ean m\u00f4n th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng:\n<ul>\n<li><em>proportionate reason<\/em> \u2192 \u201cl\u00fd do t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng\u201d<\/li>\n<li><em>theory of proportionate reason<\/em> \u2192 \u201cl\u00fd thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> . Xem Richard A. McCormick, SJ. \u201cThe Teleology of Proportionate Reason\u201d in <em>Notes on Moral Theology<\/em>, 1982. Please click on this link to read his article: chrome-extension:\/\/efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj\/https:\/\/theologicalstudies.net\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/44.3.6.pdf&nbsp; (Accessed on Monday, 22 September 2025).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00e0i vi\u1ebft ph\u1ea3n \u1ea3nh l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3, v\u00e0 K\u00eanh th\u00f4ng tin Xu\u00e2n B\u00edch Vi\u1ec7t Nam \u0111\u0103ng \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, t\u00e1c gi\u1ea3 t\u1eadp trung v\u00e0o gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o v\u1ec1 tr\u00e1nh thai v\u00e0 quy\u1ec1n l\u00e0m cha m\u1eb9 c\u00f3 <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/tranh-thai-va-quyen-lam-cha-me-co-trach-nhiem-phan-2\/\" title=\"TR\u00c1NH THAI V\u00c0 QUY\u1ec0N L\u00c0M CHA M\u1eb8 C\u00d3 TR\u00c1CH NHI\u1ec6M \u2013 Ph\u1ea7n 2\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":35317,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[87,31,8],"tags":[53],"class_list":["post-37033","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lm-tran-manh-hung","category-luan-ly","category-the-gioi","tag-pha-thai"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37033"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37048,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37033\/revisions\/37048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}