{"id":37284,"date":"2025-10-11T21:39:45","date_gmt":"2025-10-11T14:39:45","guid":{"rendered":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/?p=37284"},"modified":"2025-10-11T21:39:45","modified_gmt":"2025-10-11T14:39:45","slug":"vai-tro-cua-luong-tam-trong-doi-song-luan-ly-kito-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/vai-tro-cua-luong-tam-trong-doi-song-luan-ly-kito-giao\/","title":{"rendered":"VAI TR\u00d2 C\u1ee6A L\u01af\u01a0NG T\u00c2M TRONG \u0110\u1edcI S\u1ed0NG LU\u00c2N L\u00dd KIT\u00d4 GI\u00c1O"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em>Trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m lu\u00f4n gi\u1eef m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed trung t\u00e2m, b\u1edfi n\u01a1i \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i di\u1ec7n tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa. L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u1ea3m gi\u00e1c ch\u1ee7 quan v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang \u2013 sai, nh\u01b0ng l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i s\u00e2u th\u1eb3m c\u1ee7a l\u00fd tr\u00ed h\u01b0\u1edbng d\u1eabn con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u \u00e1c, v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm ch\u00e2n l\u00fd. Vai tr\u00f2 v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ch\u00ednh l\u00e0 quy tr\u00ecnh v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m n\u01a1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, trong vi\u1ec7c h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh lu\u00e2n l\u00fd, m\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh ta tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Thi\u00ean Ch\u00faa m\u1edbi ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 c\u00e1c h\u00e0nh vi lu\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/em><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>&nbsp;<\/em><\/p>\n<table width=\"623\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"623\"><strong>I.&nbsp;D\u1eaaN NH\u1eacP<\/strong><\/p>\n<p><strong>II. GI\u00c1O HU\u1ea4N C\u1ee6A GI\u00c1O H\u1ed8I C\u00d4NG GI\u00c1O V\u1ec0 L\u01af\u01a0NG T\u00c2M<\/strong><\/p>\n<p><strong>1. L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 n\u01a1i con ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p g\u1ee1 Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/strong><\/p>\n<p><strong>2. L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o luy\u1ec7n.<\/strong><\/p>\n<p><strong>3. H\u1ed9i Th\u00e1nh soi s\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ch\u1ee9 kh\u00f4ng thay th\u1ebf.<\/strong><\/p>\n<p><strong>III. VAI TR\u00d2 C\u1ee6A L\u01af\u01a0NG T\u00c2M TRONG C\u00c1C PH\u00c1N QUY\u1ebeT LU\u00c2N L\u00dd<\/strong><\/p>\n<p><strong>IV. QUY\u1ec0N T\u1ed0I TH\u01af\u1ee2NG C\u1ee6A L\u01af\u01a0NG T\u00c2M V\u00c0 T\u00d4N TR\u1eccNG T\u1ef0 DO L\u01af\u01a0NG T\u00c2M<\/strong><\/p>\n<p><strong>V. PH\u1ea8M GI\u00c1 V\u00c0 T\u00cdNH B\u1ea4T KH\u1ea2 X\u00c2M PH\u1ea0M C\u1ee6A L\u01af\u01a0NG T\u00c2M.<\/strong><\/p>\n<p><strong>VI. QUY\u1ec0N V\u00c0 NGH\u0128A V\u1ee4 TU\u00c2N THEO L\u01af\u01a0NG T\u00c2M C\u1ee6A M\u00ccNH<\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u1ebeT LU\u1eacN<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-30919\" src=\"http:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/pray.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"336\" srcset=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/pray.jpg 626w, https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/pray-300x168.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p><strong>I. D\u1eaaN NH\u1eacP<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vai tr\u00f2 v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 s\u1ef1 t\u1ef1 do v\u00e0 quy\u1ec1n ph\u00e1n quy\u1ebft c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c chu\u1ea9n m\u1ef1c lu\u00e2n l\u00fd lu\u00f4n l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i thi\u1ebft y\u1ebfu trong c\u00e1c gi\u1edd h\u1ecdc c\u1ee7a b\u1ed9 m\u00f4n th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd. \u0110i\u1ec3u n\u00e0y ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n c\u1ee7a t\u00f4i qua d\u00f2ng th\u1eddi gian \u0111\u00e3 t\u1eeb t\u1eeb kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 nh\u1eadn ra khi c\u00f2n l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u sinh cho h\u1ecdc v\u1ecb Th\u1ea1c s\u0129 t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc C\u00f4ng gi\u00e1o \u2013 <a href=\"https:\/\/www.notredame.edu.au\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The University of Notre Dame Australia<\/a> (1996-1997), v\u00e0 c\u1ea3 sau n\u00e0y khi t\u00f4i \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh h\u1ecdc v\u1ecb Ti\u1ebfn s\u0129 t\u1ea1i H\u1ecdc vi\u1ec7n Th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd Th\u00e1nh Anphongs\u00f4,<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> tr\u1ef1c thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Gi\u00e1o ho\u00e0ng John Lateran\u00f4.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a> C\u1ee5 th\u1ec3 h\u01a1n h\u1ebft l\u00e0 khi t\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3ng d\u1ea1y b\u1ed9 m\u00f4n th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd t\u1ea1i H\u1ecdc vi\u1ec7n Th\u1ea7n h\u1ecdc Ch\u00faa Chi\u00ean L\u00e0nh \u2013 The Good Shepherd Theological College, t\u1ea1i th\u00e0nh ph\u1ed1 Auckland, n\u01b0\u1edbc T\u00e2n T\u00e2y Lan (New Zealand), t\u1eeb n\u0103m 2010 cho \u0111\u1ebfn 2015. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0y, t\u00f4i c\u00f3 \u0111\u00e3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u s\u00e2u xa h\u01a1n v\u1ec1 nh\u1eefng kh\u00eda c\u1ea1nh kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, nh\u1ea5t l\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m trong vi\u1ec7c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 s\u1ef1 thi\u1ec7n, h\u1ea7u d\u1eabn \u0111\u01b0a ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh lu\u00e2n l\u00fd ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u00e1nh \u00fd c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 v\u1edbi c\u00e1c gi\u00e1o hu\u1ea5n ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh C\u00f4ng gi\u00e1o.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> B\u1edfi l\u1ebd \u0111\u00f3 m\u00e0 h\u00f4m nay, t\u00f4i mu\u1ed1n chia s\u1ebb v\u1edbi qu\u00fd \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 C\u00f4ng gi\u00e1o m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 quan tr\u1ecdng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ph\u1ea9m ch\u1ea5t, s\u1ef1 t\u1ef1 do v\u00e0 quy\u1ec1n ph\u00e1n quy\u1ebft c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, c\u0169ng nh\u01b0 q\u00faa tr\u00ecnh \u0111\u00e0o luy\u1ec7n m\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ngay th\u1eb3ng v\u00e0 ch\u00e2n th\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi, <strong>l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m<\/strong> lu\u00f4n gi\u1eef m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed trung t\u00e2m, b\u1edfi n\u01a1i \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i di\u1ec7n tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa. L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u1ea3m gi\u00e1c ch\u1ee7 quan v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang \u2013 sai, nh\u01b0ng l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i s\u00e2u th\u1eb3m c\u1ee7a l\u00fd tr\u00ed h\u01b0\u1edbng d\u1eabn con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u \u00e1c, v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm ch\u00e2n l\u00fd. Vai tr\u00f2 v\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ch\u00ednh l\u00e0 quy tr\u00ecnh v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m n\u01a1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, trong vi\u1ec7c h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh lu\u00e2n l\u00fd, m\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh ta tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Thi\u00ean Ch\u00faa m\u1edbi ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 c\u00e1c h\u00e0nh vi lu\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t m\u00e0 <strong>C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng chung Vatican\u00f4 II \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1ec1 L\u01b0\u01a1ng T\u00e2m, nh\u1ea5t l\u00e0 trong s\u1ed1 16 c\u1ee7a Hi\u1ebfn ch\u1ebf m\u1ee5c v\u1ee5 v\u1ec1 Gi\u00e1o H\u1ed9i trong th\u1ebf gi\u1edbi ng\u00e0y nay<\/strong> (<em>Gaudium et Spes<\/em>), <strong>khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn Ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng T\u00e2m lu\u00e2n l\u00fd<\/strong>. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng Vatican\u00f4 II, khi \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ecbnh nghi\u00e3 v\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m trong c\u00e1c ph\u00e1n quy\u1ebft v\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd. Sau \u0111\u00e2y, t\u00f4i xin \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cC\u00f4ng \u0110\u1ed3ng Vatican\u00f4 II \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m nh\u01b0 \u201ct\u00e2m \u0111i\u1ec3m s\u00e2u xa nh\u1ea5t v\u00e0 l\u00e0 cung th\u00e1nh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, n\u01a1i m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa. N\u01a1i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, con ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm ra l\u1ec1 lu\u1eadt, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra n\u01a1i tr\u00e1i tim h\u1ecd, h\u1eb1ng m\u1eddi g\u1ecdi h\u1ecd \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00ecnh y\u00eau, khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecd l\u00e0m l\u00e0nh v\u00e0 xa tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u d\u1eef. T\u1ea5t c\u1ea3 h\u00e0nh vi c\u1ee7a ta ph\u1ea3i ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00ecnh y\u00eau th\u00fac b\u00e1ch. D\u1ef1a tr\u00ean l\u1ec1 lu\u1eadt t\u00ecnh y\u00eau n\u00e0y, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi trong nh\u1eefng c\u1ea3nh hu\u1ed1ng c\u1ee5 th\u1ec3, \u0111i\u1ec1u g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m v\u00e0 \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00e1nh. Tu\u00e2n ph\u1ee5c lu\u1eadt t\u00ecnh y\u00eau n\u00e0y l\u00e0 ph\u1ea7n vi\u1ec7c c\u1ee7a ph\u1ea9m gi\u00e1 con ng\u01b0\u1eddi, b\u1edfi v\u00ec n\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ea3n t\u00ednh v\u00e0 \u01a1n g\u1ecdi c\u1ee7a ch\u00fang ta.\u201d Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, \u201cl\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u01b0\u1edbng d\u1eabn n\u0103ng \u0111\u1ed9ng trong vi\u1ec7c gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd.\u201d (Xem Gaudium et Spes, s\u1ed1 16).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, Tuy\u00ean ng\u00f4n v\u1ec1 T\u1ef1 do T\u00f4n gi\u00e1o (Dignitatis Humanae, s\u1ed1 3) c\u1ee7a C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican\u00f4 II c\u0169ng \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 nh\u01b0 sau, khi b\u00e0n v\u1ec1 quy\u1ec1n v\u00e0 ngh\u0129a v\u1ee5 ph\u1ea3i tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u00e1 nh\u00e2n:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cCh\u00ednh l\u00e0 qua l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn th\u1ea5y v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c nh\u1eefng m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Thi\u00ean lu\u1eadt. Con ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i trung th\u00e0nh tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m n\u00e0y trong t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 c\u00f9ng \u0111\u00edch \u0111\u1eddi m\u00ecnh. V\u00ec th\u1ebf, kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u00e1i v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ai b\u1ecb ng\u0103n c\u1ea5m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd, nh\u1ea5t l\u00e0 trong l\u00e3nh v\u1ef1c t\u00f4n gi\u00e1o.\u201d (Dignitatis Humanae, s\u1ed1 3).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 n\u01a1i con ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p g\u1ee1 Thi\u00ean Ch\u00faa \u2013 \u0110\u1ea5ng ban cho h\u1ecd ph\u1ea9m gi\u00e1, t\u1ef1 do v\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Ch\u00ednh t\u1ea1i \u0111\u00e2y, con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi s\u1ed1ng trung th\u00e0nh v\u1edbi ti\u1ebfng g\u1ecdi c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa. Tuy nhi\u00ean, trong th\u1ef1c t\u1ebf, c\u00f3 l\u00fac l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi gi\u00e1o hu\u1ea5n ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh, \u0111\u1eb7t ra c\u00e2u h\u1ecfi: ph\u1ea3i theo ai \u2013 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m hay H\u1ed9i Th\u00e1nh? \u0110\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u1ea7n hi\u1ec3u r\u00f5 vai tr\u00f2, quy\u1ec1n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m theo gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>II. GI\u00c1O HU\u1ea4N C\u1ee6A GI\u00c1O H\u1ed8I C\u00d4NG GI\u00c1O V\u1ec0 L\u01af\u01a0NG T\u00c2M<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>S\u00e1ch Gi\u00e1o L\u00fd H\u1ed9i Th\u00e1nh C\u00f4ng Gi\u00e1o<\/em><\/strong> (GLHTCG, s\u1ed1 1776\u20131802) tr\u00ecnh b\u00e0y gi\u00e1o hu\u1ea5n C\u00f4ng gi\u00e1o v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m qua ba \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh:<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 n\u01a1i con ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p g\u1ee1 Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/strong><br \/>\n\u201cL\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 t\u00e2m \u0111i\u1ec3m s\u00e2u th\u1eb3m nh\u1ea5t, l\u00e0 cung th\u00e1nh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, n\u01a1i h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t m\u00ecnh v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa.\u201d (s\u1ed1 1776). T\u00f4n tr\u1ecdng l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m t\u1ee9c l\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng ch\u00ednh m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan c\u00e1 nh\u00e2n gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/li>\n<li><strong>L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o luy\u1ec7n.<\/strong><br \/>\nGLHTCG s\u1ed1 1783: \u201cL\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c.\u201d \u0110\u00e0o luy\u1ec7n l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m gi\u00fap l\u00fd tr\u00ed ph\u00e1n \u0111o\u00e1n \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u00e0 tho\u00e1t kh\u1ecfi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a d\u1ee5c v\u1ecdng, th\u00e0nh ki\u1ebfn hay m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sai l\u1ea1c.<\/li>\n<li><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh soi s\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ch\u1ee9 kh\u00f4ng thay th\u1ebf.<\/strong><br \/>\nH\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c trao s\u1ee9 m\u1ea1ng b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y ch\u00e2n l\u00fd lu\u00e2n l\u00fd, nh\u1eb1m gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m con ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi r\u01a1i v\u00e0o ch\u1ee7 ngh\u0129a t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i. Gi\u00e1o hu\u1ea5n H\u1ed9i Th\u00e1nh kh\u00f4ng \u00e1p \u0111\u1eb7t t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i, m\u00e0 l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng kh\u00e1ch quan h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi t\u00edn h\u1eefu ph\u00e2n \u0111\u1ecbnh.<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o ho\u00e0ng trong Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>Pi\u00f4 XII:<\/strong> \u201cL\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea9m ph\u00e1n t\u1ed1i cao, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa.\u201d<\/li>\n<li><strong>Gioan Phaol\u00f4 II:<\/strong> \u201cL\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u00e2n ch\u00ednh lu\u00f4n h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ch\u00e2n l\u00fd lu\u00e2n l\u00fd kh\u00e1ch quan.\u201d<\/li>\n<li><strong>B\u00ean\u00ea\u0111ict\u00f4 XVI:<\/strong> \u201cL\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 k\u00fd \u1ee9c c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa n\u01a1i con ng\u01b0\u1eddi.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 v\u1eady, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u1ec9 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ef1 do khi \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu s\u00e1ng b\u1edfi ch\u00e2n l\u00fd v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o luy\u1ec7n b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>III. VAI TR\u00d2 C\u1ee6A L\u01af\u01a0NG T\u00c2M TRONG C\u00c1C PH\u00c1N QUY\u1ebeT LU\u00c2N L\u00dd<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo <strong><em>S\u00e1ch Gi\u00e1o L\u00fd H\u1ed9i Th\u00e1nh C\u00f4ng Gi\u00e1o<\/em><\/strong> (GLHTCG, s\u1ed1 1778), <strong>l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m<\/strong> l\u00e0 \u201cph\u00e1n \u0111o\u00e1n c\u1ee7a l\u00fd tr\u00ed, qua \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn ra ph\u1ea9m ch\u1ea5t lu\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee5 th\u1ec3 m\u00e0 m\u00ecnh s\u1eafp th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111ang th\u1ef1c hi\u1ec7n ho\u1eb7c \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, gi\u00fap h\u1ecd s\u1ed1ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u00e1nh \u00fd Thi\u00ean Ch\u00faa. Nh\u1edd l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, con ng\u01b0\u1eddi \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m lu\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00ec h\u00e0nh vi ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u1edbi \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 t\u1ef1 do.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00e1nh T\u00f4ma Aquin\u00f4 ph\u00e2n bi\u1ec7t hai chi\u1ec1u k\u00edch:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>Synderesis<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/strong> \u2013 khuynh h\u01b0\u1edbng t\u1ef1 nhi\u00ean h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, kh\u1eafc ghi trong m\u1ecdi t\u00e2m h\u1ed3n;<\/li>\n<li><strong>Conscientia<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/strong> \u2013 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n c\u1ee5 th\u1ec3 trong t\u1eebng ho\u00e0n c\u1ea3nh.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, v\u00ec th\u1ebf, kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac hay linh c\u1ea3m, m\u00e0 l\u00e0 l\u00fd tr\u00ed th\u1ef1c h\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c soi s\u00e1ng b\u1edfi ch\u00e2n l\u00fd kh\u00e1ch quan v\u1ec1 thi\u1ec7n \u2013 \u00e1c. M\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1ec9 th\u1ef1c s\u1ef1 h\u1ee3p v\u1edbi lu\u00e2n l\u00fd khi n\u00f3 h\u00f2a h\u1ee3p gi\u1eefa \u00fd h\u01b0\u1edbng ngay l\u00e0nh c\u1ee7a ch\u1ee7 th\u1ec3 v\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd lu\u00e2n l\u00fd kh\u00e1ch quan do Thi\u00ean Ch\u00faa \u1ea5n \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>IV. QUY\u1ec0N T\u1ed0I TH\u01af\u1ee2NG C\u1ee6A L\u01af\u01a0NG T\u00c2M V\u00c0 T\u00d4N TR\u1eccNG T\u1ef0 DO L\u01af\u01a0NG T\u00c2M<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican\u00f4 II, trong <em>Dignitatis Humanae<\/em> (s\u1ed1 3), kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cKh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u00e1i v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ai b\u1ecb ng\u0103n c\u1ea5m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd, nh\u1ea5t l\u00e0 trong l\u00e3nh v\u1ef1c t\u00f4n gi\u00e1o.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y di\u1ec5n t\u1ea3 ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u2013 t\u1ea1o v\u1eadt c\u00f3 l\u00fd tr\u00ed v\u00e0 t\u1ef1 do. L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 n\u01a1i bi\u1ec3u l\u1ed9 t\u1ef1 do s\u00e2u xa nh\u1ea5t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi; v\u00ec th\u1ebf, kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf hay \u00e9p bu\u1ed9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u00e1i v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u00e2n th\u1eadt c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy nhi\u00ean, quy\u1ec1n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi ch\u1ee7 quan tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i. L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o luy\u1ec7n v\u00e0 soi s\u00e1ng b\u1edfi L\u1eddi Ch\u00faa, gi\u00e1o hu\u1ea5n H\u1ed9i Th\u00e1nh<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a> v\u00e0 l\u00fd tr\u00ed ngay th\u1eb3ng. M\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m v\u00f4 t\u00ecnh (do thi\u1ebfu hi\u1ec3u bi\u1ebft) c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ea3m th\u00f4ng; nh\u01b0ng sai l\u1ea7m do c\u1ed1 ch\u1ea5p th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ec7n minh. V\u00ec th\u1ebf, t\u00f4n tr\u1ecdng t\u1ef1 do l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00f4i v\u1edbi b\u1ed5n ph\u1eadn t\u00ecm ki\u1ebfm v\u00e0 g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi ch\u00e2n l\u00fd.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00e1nh Gi\u00e1o ho\u00e0ng Gioan Phaol\u00f4 II vi\u1ebft trong <em>Veritatis Splendor<\/em> (s\u1ed1 34):<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cT\u1ef1 do v\u00e0 ch\u00e2n l\u00fd g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi nhau: t\u00e1ch r\u1eddi ch\u00e2n l\u00fd, t\u1ef1 do \u0111\u00e1nh m\u1ea5t n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u00e0 h\u01b0\u1edbng \u0111i c\u1ee7a n\u00f3.\u201d<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 th\u1ebf, <strong>t\u1ef1 do l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m<\/strong> kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 do ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u00e2n l\u00fd, m\u00e0 <strong>l\u00e0<\/strong> <strong>t\u1ef1 do \u0111\u1ec3 b\u01b0\u1edbc theo ch\u00e2n l\u00fd<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u00e0y nay <strong>\u0110\u1ee9c H\u1ed3ng y John Henry Newman<\/strong> (1801-1890) th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u01b0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh y\u1ebfu hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u1ee7ng h\u1ed9 \u201c<strong>quy\u1ec1n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m<\/strong>.\u201d L\u00e1 th\u01b0 c\u1ee7a ng\u00e0i g\u1eedi cho Qu\u1eadn c\u00f4ng Norfolk (1874) ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng c\u00e2u n\u00f3i n\u1ed5i ti\u1ebfng: \u201cn\u1ebfu t\u00f4i ph\u1ea3i mang t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e2ng ly ch\u00fac m\u1eebng cu\u1ed1i ti\u1ec7c, th\u00ec t\u00f4i s\u1ebd u\u1ed1ng \u2013 ch\u00fac m\u1eebng \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o ho\u00e0ng, n\u1ebfu b\u1ea1n th\u00edch \u2013 nh\u01b0ng, ch\u00fac m\u1eebng L\u01af\u01a0NG T\u00c2M TR\u01af\u1edaC TI\u00caN, r\u1ed3i m\u1edbi t\u1edbi \u0110\u1ee9c Gi\u00e1o ho\u00e0ng.\u201d<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>M\u1ed9t S\u1ed1 \u0110i\u1ec1u H\u01b0\u1edbng D\u1eabn Cho Nh\u1eefng T\u00ecnh Hu\u1ed1ng H\u1ed3 Nghi<\/strong><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u0110\u1eebng ng\u0103n ng\u1eeba ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ecd, d\u1eabu khi \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m, tr\u1eeb phi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3 c\u00f3 h\u1ea1i c\u00e1ch nghi\u00eam tr\u1ecdng cho ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1, hay cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. V\u00ec th\u1ebf, ph\u1ea3i ng\u0103n ng\u1eeba ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ef1 t\u1eed ho\u1eb7c gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, khi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/li>\n<li>Kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p bu\u1ed9c hay thuy\u1ebft ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u00ednh l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1. V\u00ec th\u1ebf, ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p bu\u1ed9c b\u1ea5t c\u1ee9 ai tham gia ngh\u0129a v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 x\u00e1c t\u00edn trong l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m r\u1eb1ng, m\u1ecdi h\u00ecnh th\u1ee9c chi\u1ebfn tranh n\u01a1i c\u00e1c chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u m\u1eafc tr\u1ecdng t\u1ed9i. Nguy\u00ean t\u1eafc n\u00e0y kh\u00f4ng c\u1ea5m ai c\u1ed1 g\u1eafng l\u00fd lu\u1eadn v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho h\u1ecd thay \u0111\u1ed5i nh\u1eefng ph\u00e1n \u0111o\u00e1n c\u1ee7a h\u1ecd.<\/li>\n<li>N\u1ebfu sau khi \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u, t\u00ecm hi\u1ec3u, suy x\u00e9t c\u1ea9n th\u1eadn v\u00e0 d\u00e0nh th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 c\u1ea7u nguy\u1ec7n s\u1ed1t s\u1eafng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ebfn x\u00e1c t\u00edn r\u1eb1ng: l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u00fang \u0111\u1eafn (\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u1ea9n th\u1eadn), ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3, m\u00e0 PH\u1ea2I tu\u00e2n theo nh\u1eefng ch\u1ec9 th\u1ecb c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m m\u00ecnh h\u01a1n l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh.<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a><\/li>\n<li><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh ch\u01b0a bao gi\u1edd minh th\u1ecb qu\u1ea3 quy\u1ebft \u0111\u1ec3 n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng th\u1ec3 sai l\u1ea7m v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd<\/strong>;<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a> cho n\u00ean c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ef1 m\u00e2u thu\u1eabn gi\u1eefa quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh kh\u1ea3 ng\u1ed9 trong l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n v\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb kh\u1ecfi sai l\u1ea7m.<\/li>\n<li>Kh\u00f4ng m\u1ed9t gi\u00e1o hu\u1ea5n n\u00e0o c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 l\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng v\u00e0 tr\u1ecdn v\u1eb9n cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi t\u00ecnh hu\u1ed1ng v\u00e0 cho t\u1eebng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p. M\u1ed7i gi\u00e1o hu\u1ea5n v\u1eabn ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1eb7c th\u00f9. Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh trong gi\u00e1o hu\u1ea5n n\u00e0y, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ta quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng gi\u00e1o hu\u1ea5n n\u00e0y kh\u00f4ng b\u00f3 bu\u1ed9c hay c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng cho tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a h\u1ecd.<\/li>\n<li>M\u1eb7t kh\u00e1c, kh\u00f4ng m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n hay m\u1ed9t nh\u00f3m n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 hy v\u1ecdng nh\u1eadn bi\u1ebft v\u00e0 n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eadt lu\u00e2n l\u00fd b\u1eb1ng c\u00e1ch c\u1eady d\u1ef1a ho\u00e0n to\u00e0n v\u00e0o ngu\u1ed3n t\u00e0i s\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh. Ch\u00fang ta h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u c\u1ea7n s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap. H\u1ed9i Th\u00e1nh, \u0110\u1ec1n Th\u1edd c\u1ee7a Ch\u00faa Th\u00e1nh Th\u1ea7n, l\u00e0 m\u1ed9t ngu\u1ed3n m\u1ea1ch l\u1edbn lao c\u1ee7a s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o lu\u00e2n l\u00fd. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u00e0ng th\u1ebf k\u1ef7 kinh nghi\u1ec7m, nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a giao thoa, c\u00f3 t\u00ednh qu\u1ed1c gia v\u00e0 ch\u00e2u l\u1ee5c.<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o, ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u ch\u00fa \u00fd v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng c\u00e1c gi\u00e1o hu\u1ea5n nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh ki\u1ebfn \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ngu\u1ed3n suy t\u01b0 v\u00e0 tham v\u1ea5n lu\u00e2n l\u00fd kh\u00e1c, nh\u01b0 nh\u1eefng b\u1ea1n h\u1eefu \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u00e0i li\u1ec7u ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc, Kinh Th\u00e1nh, c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 Th\u1ea7n h\u1ecdc. Tuy\u00ean ng\u00f4n v\u1ec1 T\u1ef1 do T\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican\u00f4 II c\u00f4ng b\u1ed1: \u201ctrong vi\u1ec7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00e1c Kit\u00f4 h\u1eefu ph\u1ea3i lu\u00f4n ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn gi\u00e1o l\u00fd th\u00e1nh thi\u00eang v\u00e0 v\u1eefng ch\u1eafc c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh. H\u1ed9i Th\u00e1nh, theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Kit\u00f4, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m th\u1ea7y d\u1ea1y ch\u00e2n l\u00fd.\u201d (<em>Dignitatis Humanae<\/em>, s\u1ed1 14).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>V. PH\u1ea8M GI\u00c1 V\u00c0 T\u00cdNH B\u1ea4T KH\u1ea2 X\u00c2M PH\u1ea0M C\u1ee6A L\u01af\u01a0NG T\u00c2M.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ph\u1ea9m gi\u00e1 v\u00e0 t\u00ednh b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00f4ng lo\u1ea1i b\u1ecf kh\u1ea3 n\u0103ng v\u00e0 mi\u1ec5n tr\u1eeb ch\u00fang ta kh\u1ecfi m\u1eafc sai l\u1ea7m. H\u00e0nh x\u1eed v\u1edbi m\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u sai tr\u00e1i, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u. Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Veritatis Splendor \u2013 <\/em>\u00c1nh R\u1ea1ng Ng\u1eddi Ch\u00e2n L\u00fd (1993) c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Gioan Phaol\u00f4 II \u0111i theo m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u00e2u \u0111\u1eddi, khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb <strong>s\u1ef1 v\u00f4 tri b\u1ea5t kh\u1ea3 kh\u1eafc ph\u1ee5c<\/strong>.<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a> \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 kh\u00f4ng \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 m\u00ecnh sai l\u1ea7m v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 v\u01b0\u1ee3t qua s\u1ef1 v\u00f4 tri n\u00e0y. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111i\u1ec1u sai tr\u00e1i nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ec7 qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 v\u00f4 tri b\u1ea5t kh\u1ea3 kh\u1eafc ph\u1ee5c th\u00ec ph\u1ea1m m\u1ed9t sai l\u1ea7m b\u1ea5t kh\u1ea3 quy t\u1ed9i<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a> v\u1ec1 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n. Sai l\u1ea7m n\u00e0y kh\u00f4ng l\u00e0m cho c\u00e1i sai th\u00e0nh ra \u0111\u00fang, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m cho \u0111i\u1ec1u sai l\u1ea7m n\u00e0y t\u00e1c h\u1ea1i \u0111\u1ebfn ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m (<em>Veritatis Splendor,<\/em> s\u1ed1 62).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1eb1ng: ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u00e0nh th\u1ef1c c\u1ed1 g\u1eafng th\u00f4ng b\u00e1o cho l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, r\u1ed3i s\u1ed1ng theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3n b\u1ed9i s\u1ef1 ch\u00ednh tr\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ea3o \u0111\u1ea3m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng g\u00ec l\u00e0 t\u1ed1t th\u1ef1c s\u1ef1. Kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch v\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u sai, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00e0nh th\u1ef1c c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang. Ch\u00fang ta n\u00f3i r\u1eb1ng: ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t nh\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00fang m\u1edbi l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta ph\u1ea3i quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn. Nh\u01b0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p <em>Veritatis Splendor<\/em> \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m t\u00e1c h\u1ea1i ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3 khi n\u00f3 \u201csai l\u1ea7m kh\u1ea3 quy t\u1ed9i\u201d, \u0111\u00f3 l\u00e0 khi ch\u00fang ta \u00edt quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00ecm \u0111i\u1ec1u ch\u00e2n th\u1ef1c v\u00e0 t\u1ed1t l\u00e0nh (<em>Veritatis Splendor<\/em>, s\u1ed1 63). M\u1eb7t kh\u00e1c, ch\u00fang ta ph\u1ea3i lu\u00f4n lu\u00f4n tu\u00e2n theo \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u00fang ta trong \u0111\u1ee9c tin t\u1ed1t l\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n l\u1ea1i cho Ch\u00faa lo. Th\u1ea7n h\u1ecdc Kit\u00f4 gi\u00e1o d\u1ea1y r\u1eb1ng: Thi\u00ean Ch\u00faa s\u1ebd x\u00e9t x\u1eed ch\u00fang ta, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 \u0111\u00fang hay sai m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan, nh\u01b0ng l\u00e0 d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a s\u1ef1 ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n ch\u00fang ta \u0111ang t\u00ecm ki\u1ebfm th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00fang, cho d\u00f9 ch\u00fang ta ph\u1ea1m m\u1ed9t l\u1ed7i l\u1ea7m.<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>QUY\u1ec0N V\u00c0 NGH\u0128A V\u1ee4 TU\u00c2N THEO L\u01af\u01a0NG T\u00c2M C\u1ee6A M\u00ccNH<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tuy\u00ean ng\u00f4n v\u1ec1 T\u1ef1 do T\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican\u00f4 II tuy\u00ean b\u1ed1:&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c<em>Ch\u00ednh l\u00e0 qua l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn th\u1ea5y v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c nh\u1eefng m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Thi\u00ean lu\u1eadt. Con ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i trung th\u00e0nh tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m n\u00e0y trong t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 c\u00f9ng \u0111\u00edch \u0111\u1eddi m\u00ecnh. V\u00ec th\u1ebf, kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u00e1i v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ai b\u1ecb ng\u0103n c\u1ea5m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd, nh\u1ea5t l\u00e0 trong l\u00e3nh v\u1ef1c t\u00f4n gi\u00e1o<\/em>.\u201d<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a> (<em>Dignitatis Humanae<\/em>, s\u1ed1 3).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong c\u00f9ng m\u1ea1ch t\u01b0 t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf, Hi\u1ebfn ch\u1ebf M\u1ee5c v\u1ee5 v\u1ec1 Gi\u00e1o h\u1ed9i trong Th\u1ebf gi\u1edbi Ng\u00e0y nay c\u0169ng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c<em>L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 c\u1ed1t l\u00f5i s\u00e2u k\u00edn nh\u1ea5t v\u00e0 l\u00e0 cung th\u00e1nh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, n\u01a1i \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0110\u1ea5ng \u0111ang l\u00ean ti\u1ebfng trong th\u00e2m t\u00e2m con ng\u01b0\u1eddi\u2026 N\u01a1i t\u1eadn s\u00e2u th\u1eb3m c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, con ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1m ph\u00e1 ra m\u1ed9t l\u1ec1 lu\u1eadt kh\u00f4ng do ch\u00ednh m\u00ecnh t\u1ef1 \u0111\u1eb7t ra cho m\u00ecnh, nh\u01b0ng ch\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tu\u00e2n theo l\u1ec1 lu\u1eadt n\u00e0y. Lu\u00f4n lu\u00f4n k\u00eau g\u1ecdi con ng\u01b0\u1eddi y\u00eau \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh v\u00e0 tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u d\u1eef, ti\u1ebfng c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, khi c\u1ea7n thi\u1ebft, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i v\u1edbi con tim con ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng c\u1ee5 th\u1ec3 h\u01a1n: h\u00e3y l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, h\u00e3y tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u kia. Thi\u00ean Ch\u00faa \u0111\u00e3 kh\u1eafc ghi trong t\u00e2m h\u1ed3n con ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u1ec1 lu\u1eadt. Tu\u00e2n theo l\u1ec1 lu\u1eadt n\u00e0y l\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00ednh theo \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ch\u1ecbu x\u00e9t x\u1eed<\/em>.\u201d <a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>K\u1ebeT LU\u1eacN<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cu\u1ed1i c\u00f9ng, t\u00f4i mu\u1ed1n t\u00f3m t\u1eaft nh\u1eefng g\u00ec th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 c\u1ed1t y\u1ebfu m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, t\u00f4i c\u0169ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t m\u1ed9t v\u00e0i ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng cho nh\u1eefng khi c\u00f3 s\u1ef1 xung \u0111\u1ed9t x\u1ea3y ra, trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng lu\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu C\u00f4ng gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn <strong>t\u1ef1 do l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m<\/strong> v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u00f9ng ngh\u0129a v\u1ee5 ph\u1ea3i tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00f4ng l\u00e0m lu m\u1edd \u0111i s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed5n ph\u1eadn t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng &#8211; l\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u g\u00ec con ng\u01b0\u1eddi s\u1edf h\u1eefu m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00fang v\u00e0 sai, ho\u1eb7c l\u00e0 m\u1ed9t m\u00e1y t\u00ednh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t. V\u00e0o ng\u00e0y ph\u00e1n x\u00e9t, d\u00f9 \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa hay m\u1ed9t t\u00f2a c\u00f4ng l\u00fd, qu\u1ea3 l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 khi tuy\u00ean b\u1ed1 \u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a t\u00f4i\u201d \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t kh\u1ecfi m\u1ecdi l\u1eddi bu\u1ed9c t\u1ed9i (hay \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 t\u1ed9i v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m sai tr\u00e1i). B\u1ecb c\u00e1o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 trung th\u00e0nh tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi anh ta tr\u1edf th\u00e0nh qua ki\u1ec3u th\u1ee9c c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i c\u1ee7a anh ta. C\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nghi\u00eam t\u00fac b\u1ecb xem nh\u1eb9, c\u00e1c ph\u00e1n \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf th\u00f4ng tin kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng tham kh\u1ea3o nh\u1eefng th\u1ea9m quy\u1ec1n th\u00edch h\u1ee3p trong nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m. Ngo\u00e0i ra, vi\u1ec7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u00f4ng l\u1eafng nghe ti\u1ebfng n\u00f3i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m chai l\u00ec \u0111i t\u00ednh m\u1eabn c\u1ea3m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb, v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ebft d\u1ea7n m\u00f2n l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea9m quy\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd cho c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t \u201cl\u01b0\u01a1ng t\u00e2m t\u1ed1t l\u00e0nh v\u00e0 ngay th\u1eb3ng\u201d.<strong> Tuy nhi\u00ean, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u0111\u00fang ngay c\u1ea3 khi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m m\u1eafc sai l\u1ea7m, ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng v\u1eabn bu\u1ed9c ph\u1ea3i tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a m\u00ecnh<\/strong>. <strong>Th\u00e1nh T\u00f4ma Aquin\u00f4<\/strong> <strong>\u0111\u00e3 n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e2u b\u1ea5t h\u1ee7<\/strong>: \u201c<strong>Ai h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u00e1i v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m th\u00ec m\u1eafc t\u1ed9i, d\u00f9 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m<\/strong>.\u201d Th\u00e1nh T\u00f4ma lu\u00f4n kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng ngay c\u1ea3 khi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn ph\u1ea3i tu\u00e2n theo n\u00f3 \u2014 v\u00ec kh\u00f4ng tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec1u m\u00ecnh x\u00e1c t\u00edn l\u00e0 \u0111\u00fang, ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1ea3n l\u1ea1i ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 ph\u1ea3n l\u1ea1i Thi\u00ean Ch\u00faa, \u0110\u1ea5ng hi\u1ec7n di\u1ec7n n\u01a1i chi\u1ec1u s\u00e2u l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m. Qua \u0111\u00f3, ng\u00e0i nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u00ednh r\u00e0ng bu\u1ed9c lu\u00e2n l\u00fd tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m: con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo \u0111i\u1ec1u m\u00ecnh x\u00e1c t\u00edn l\u00e0 \u0111\u00fang, v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch h\u1ecd trung th\u00e0nh v\u1edbi ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa trong l\u00f2ng m\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, s\u1ef1 r\u00e0ng bu\u1ed9c n\u00e0y kh\u00f4ng lo\u1ea1i tr\u1eeb tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ea3i \u0111\u00e0o luy\u1ec7n l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, \u0111\u1ec3 n\u00f3 ph\u1ea3n \u00e1nh ch\u00e2n l\u00fd kh\u00e1ch quan ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac ch\u1ee7 quan. M\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m do c\u1ed1 ch\u1ea5p kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec7n minh; c\u00f2n l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m v\u00ec gi\u1edbi h\u1ea1n hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Ch\u00faa x\u00e9t x\u1eed trong l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ng\u00e0i c\u0169ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng: Thi\u00ean Ch\u00faa ch\u1ec9 ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m sai l\u1ea7m khi \u0111\u00f3 l\u00e0 sai l\u1ea7m v\u00f4 \u00fd, b\u1ea5t kh\u1ea3 th\u1eafng, v\u00e0 khi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00e0nh t\u00e2m t\u00ecm ki\u1ebfm ch\u00e2n l\u00fd. Tr\u00e1i l\u1ea1i, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ta l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, c\u1ed1 ch\u1ea5p, hay t\u1ef1 m\u00e3n, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 \u201cti\u1ebfng Ch\u00faa\u201d, m\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh \u201cb\u1ee9c t\u01b0\u1eddng c\u1ee7a s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o\u201d che khu\u1ea5t ch\u00e2n l\u00fd.<a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nh\u01b0ng qu\u1ea3 l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c thuy\u1ebft ph\u1ee5c khi n\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u201cl\u01b0\u01a1ng t\u00e2m\u201d ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n b\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ea3m nh\u1eadn v\u1ec1 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3, hay ph\u00e1n \u0111o\u00e1n m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 ph\u00e1t r\u1eb1ng m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng n\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u00fang v\u1ec1 m\u1eb7t lu\u00e2n l\u00fd. Ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ef1 ch\u00e2n th\u00e0nh kh\u00f4ng th\u00f4i th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ee7. L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m g\u00e1nh v\u00e1c c\u00e1ch tr\u1ecdn v\u1eb9n nh\u1ea5t th\u1ea9m quy\u1ec1n lu\u00e2n l\u00fd, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ea1i \u0111\u1ebfn, l\u00e0 m\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m li\u00ean t\u1ee5c t\u1ef1 ph\u00ea b\u00ecnh, bi\u1ebft \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 c\u00e1c m\u1ed1i nguy hi\u1ec3m c\u1ee7a nh\u1eefng s\u1ef1 v\u00f4 tri, thi\u00ean v\u1ecb, th\u00e0nh ki\u1ebfn, \u00edch k\u1ef7, ki\u00eau c\u0103ng v\u00e0 t\u1ef1 ph\u1ee5. L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m hi\u1ec7n di\u1ec7n trong m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng \u1edf ch\u1eebng m\u1ef1c h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m th\u1ee9c hay \u00fd th\u1ee9c lu\u00e2n l\u00fd n\u00e0o \u0111\u00f3, nh\u01b0ng l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o luy\u1ec7n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n su\u1ed1t \u0111\u1eddi, ng\u00f5 h\u1ea7u n\u00f3 tr\u1edf n\u00ean \u00fd th\u1ee9c c\u1ee7a m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e1n c\u1ea3i v\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd, m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u00e3 tho\u00e1t kh\u1ecfi t\u1ea7m m\u1ee9c ch\u1ec9 \u0111i t\u00ecm nh\u1eefng th\u1ecfa m\u00e3n \u0111\u01a1n thu\u1ea7n, theo th\u00f3i th\u1ee7 c\u1ef1u v\u00e0 ham t\u01b0 l\u1ee3i, nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ecdn l\u1ecdc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn nh\u1eefng t\u1ea7m m\u1ee9c cao h\u01a1n c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u00edch th\u1ef1c v\u00e0 n\u1ec1n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c tr\u1ecdng nguy\u00ean t\u1eafc v\u00e0 c\u00f3 tinh th\u1ea7n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i, L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0<\/strong> <strong>ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa trong t\u00e2m h\u1ed3n con ng\u01b0\u1eddi<\/strong>, <strong>n\u01a1i l\u00fd<\/strong> <strong>tr\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin g\u1eb7p nhau<\/strong>. <strong>N\u00f3 v\u1eeba l\u00e0 quy\u1ec1n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng, v\u1eeba l\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn s\u00e2u xa<\/strong>. <strong>Ng\u01b0\u1eddi Kit\u00f4 h\u1eefu ch\u1ec9 s\u1ed1ng \u0111\u00fang ph\u1ea9m gi\u00e1 c\u1ee7a m\u00ecnh khi bi\u1ebft<\/strong> <strong>l\u1eafng nghe, \u0111\u00e0o luy\u1ec7n v\u00e0 v\u00e2ng ph\u1ee5c l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u00e2n th\u1eadt<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Tuy nhi\u00ean, quy\u1ec1n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00f4ng t\u00e1ch kh\u1ecfi ch\u00e2n l\u00fd kh\u00e1ch quan hay gi\u00e1o hu\u1ea5n ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh.<\/strong> C\u00e0ng l\u1eafng nghe H\u1ed9i Th\u00e1nh, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c soi s\u00e1ng \u0111\u1ec3 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n \u0111\u00fang \u0111\u1eafn h\u01a1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Trong nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh xung \u0111\u1ed9t gi\u1eefa gi\u00e1o hu\u1ea5n c\u1ee7a hu\u1ea5n quy\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ea7n c\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng, m\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i khi\u00eam t\u1ed1n trong \u0111\u1ee9c \u00e1i.<\/strong> Thi\u00ean Ch\u00faa kh\u00f4ng \u1edf ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m con ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00e1ch kh\u1ecfi H\u1ed9i Th\u00e1nh: Ng\u00e0i hi\u1ec7n di\u1ec7n trong c\u1ea3 hai, \u0111\u1ec3 d\u1eabn d\u1eaft con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u00e2n l\u00fd to\u00e0n v\u1eb9n trong t\u00ecnh y\u00eau. M\u1ed9t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o luy\u1ec7n trong \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a ch\u00e2n l\u00fd l\u00e0 n\u01a1i con ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 kh\u00e1m ph\u00e1 t\u1ef1 do \u0111\u00edch th\u1ef1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Linh m\u1ee5c Ph\u00ear\u00f4 Tr\u1ea7n M\u1ea1nh H\u00f9ng<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Gi\u00e1o s\u01b0 th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc C\u00f4ng gi\u00e1o \u2013 <\/strong><a href=\"https:\/\/www.notredame.edu.au\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>The University of Notre Dame Australia<\/strong><\/a><\/p>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> . H\u1ecdc vi\u1ec7n Alphonsian Academy l\u00e0 m\u1ed9t H\u1ecdc vi\u1ec7n v\u1ec1 Th\u1ea7n h\u1ecdc Lu\u00e2n l\u00fd, t\u1ecda l\u1ea1c t\u1ea1i R\u00f4ma, n\u01b0\u1edbc \u00dd, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp v\u00e0o n\u0103m 1949 b\u1edfi D\u00f2ng Ch\u00faa C\u1ee9u Th\u1ebf (Redemptorists). K\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1960, H\u1ecdc vi\u1ec7n chuy\u00ean \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 v\u1ec1 th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u00e2n khoa tr\u1ef1c thu\u1ed9c Khoa Th\u1ea7n h\u1ecdc c\u1ee7a <strong>\u0110\u1ea1i h\u1ecdc Gi\u00e1o ho\u00e0ng Lateran<\/strong>. Nh\u1edd \u0111\u00f3, H\u1ecdc vi\u1ec7n c\u00f3 quy\u1ec1n c\u1ea5p <strong>v\u0103n b\u1eb1ng cao h\u1ecdc\/th\u1ea1c s\u0129 (Licentiate)<\/strong> v\u00e0 <strong>ti\u1ebfn s\u0129 (Doctorate)<\/strong> v\u1ec1 <strong>Th\u1ea7n h\u1ecdc Lu\u00e2n l\u00fd<\/strong>. <a href=\"https:\/\/www.alfonsiana.org\/home\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.alfonsiana.org\/home<\/a>&nbsp; (Truy c\u1eadp ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 10 n\u0103m 2025).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> . \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Gi\u00e1o ho\u00e0ng John Lateran\u00f4 (Pontifical Lateran University)&nbsp;l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c gi\u00e1o d\u1ee5c C\u00f4ng gi\u00e1o \u1edf R\u00f4ma, c\u00f3 l\u1ecbch s\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m 1773 v\u00e0 ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng c\u1ea5p th\u00e0nh \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Gi\u00e1o ho\u00e0ng b\u1edfi Gi\u00e1o ho\u00e0ng Pi\u00f4 XII v\u00e0o n\u0103m 1958. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trung t\u00e2m quan tr\u1ecdng cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y th\u1ea7n h\u1ecdc v\u00e0 gi\u00e1o lu\u1eadt, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ph\u1ee5c v\u1ee5 nhu c\u1ea7u c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o to\u00e0n c\u1ea7u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> . \u0110\u1ec3 bi\u1ebft th\u00eam chi ti\u1ebft, qu\u00fd v\u1ecb c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o t\u00e1c ph\u1ea9m <a href=\"https:\/\/ducbahoabinhbooks-osp.com\/sach\/than-hoc\/luan-ly\/luong-tam-theo-quan-diem-cua-than-hoc-luan-ly-cong-giao\/\"><strong><em>L\u01b0\u01a1ng T\u00e2m: Theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd C\u00f4ng gi\u00e1o<\/em><\/strong><\/a> (Tp H\u00e0 N\u1ed9i, Nh\u00e0 Xu\u1ea5t B\u1ea3n T\u00f4n Gi\u00e1o, 2021). T\u00e1c gi\u1ea3 Linh m\u1ee5c Tr\u1ea7n M\u1ea1nh H\u00f9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> . Ng\u01b0\u1eddi Hy l\u1ea1p l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean bi\u1ebft suy t\u01b0 tri\u1ebft l\u00fd v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c \u201ct\u1ef1 \u00fd th\u1ee9c trong ch\u00ednh vai tr\u00f2 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a m\u00ecnh.\u201d H\u1ecd kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m trong s\u1ef1 nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 c\u00e1i \u0111\u00fang v\u00e0 c\u00e1i sai c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e0nh vi con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u00e3 nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng ngay c\u1ea3 c\u1ea3m gi\u00e1c v\u00e0 \u00fd ch\u00ed c\u0169ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u00ean c\u00e1c ph\u00e1n quy\u1ebft c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, cho n\u00ean h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m t\u1ed1t v\u00e0 x\u1ea5u, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 sau h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0ng c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1ea7n h\u1ecdc kinh vi\u1ec7n C\u00f4ng gi\u00e1o c\u00e1c th\u1ebf k\u1ef7 XII-XIII \u0111\u1ec1 c\u1eadp m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ti\u00ean nghi\u1ec7m th\u00eam v\u00e0o l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1eadu nghi\u1ec7m. C\u00e1c th\u1ea7n h\u1ecdc gia th\u1eddi trung c\u1ed5 \u0111\u00e3 ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa hai t\u1eeb hy ng\u1eef: <strong><em>syneidesis<\/em> <\/strong>v\u00e0 <strong><em>synderesis<\/em><\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Syneidesis<\/em><\/strong> c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m hay h\u00e0nh vi ph\u00e1n \u0111o\u00e1n;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Synderesis<\/em><\/strong> l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n khi\u1ebfn cho ta c\u1ea3m th\u1ea5y s\u1ef1 t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a ta v\u00e0 s\u1eeda sai nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00e1c khi ch\u00fang sai l\u1ea7m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Xem Linh m\u1ee5c Tr\u1ea7n M\u1ea1nh H\u00f9ng, <a href=\"https:\/\/ducbahoabinhbooks-osp.com\/sach\/than-hoc\/luan-ly\/luong-tam-theo-quan-diem-cua-than-hoc-luan-ly-cong-giao\/\"><strong><em>L\u01b0\u01a1ng T\u00e2m: Theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Th\u1ea7n h\u1ecdc lu\u00e2n l\u00fd C\u00f4ng gi\u00e1o<\/em><\/strong><\/a> (Tp H\u00e0 N\u1ed9i, Nh\u00e0 Xu\u1ea5t B\u1ea3n T\u00f4n Gi\u00e1o, 2021), ch\u01b0\u01a1ng 1, trang 17-34.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> . Ti\u1ebfng La tinh g\u1ecdi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 <strong>conscientia<\/strong>, g\u1ed3m c\u1ee5m t\u1eeb \u2018cum scio\u2019 c\u00f3 ngh\u0129a \u2018v\u1edbi tri th\u1ee9c\u2019. Nh\u01b0 v\u1eady, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi ki\u1ebfn th\u1ee9c. Ch\u1ee9c n\u0103ng ch\u00ednh c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 \u0111em ki\u1ebfn th\u1ee9c cho t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i ti\u1ebfp v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n n\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a th\u1ea7n th\u00e1nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> .&nbsp;&nbsp; T\u1eeb \u201cH\u1ed9i Th\u00e1nh\u201d \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c gi\u1ea3 s\u1eed d\u1ee5ng trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, n\u00f3 \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi t\u1eeb \u201cGi\u00e1o h\u1ed9i\u201d v\u00e0 \u00e1m ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn Gi\u00e1o h\u1ed9i C\u00f4ng gi\u00e1o, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> . Xem <strong>th\u00f4ng \u0110i\u1ec7p Veritatis Splendor<\/strong> (\u00c1nh R\u1ea1ng Ng\u1eddi Ch\u00e2n L\u00fd) c\u1ee7a \u0110GH Gioan Phaol\u00f4 II (Ban h\u00e0nh ng\u00e0y 06-08-1993). <a href=\"http:\/\/huangiao.com\/index.php\/van-kien\/duc-giao-hoang\/thong-diep\/item\/1138-thong-diep-veritatis-splendor-anh-rang-ngoi-chan-ly-cua-dgh-gioan-phaolo-ii-ngay-06-08-1993-2\">http:\/\/huangiao.com\/index.php\/van-kien\/duc-giao-hoang\/thong-diep\/item\/1138-thong-diep-veritatis-splendor-anh-rang-ngoi-chan-ly-cua-dgh-gioan-phaolo-ii-ngay-06-08-1993-2<\/a> (Truy c\u1eadp ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 10 n\u0103m 2025).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> . Cormac Burke, <em>Conscience and Freedom [L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m v\u00e0 T\u1ef1 do]<\/em> (Manila: Sintag-Tala Publishers, Inc., 1977), tr. 26-27. Ho\u1eb7c qu\u00fd v\u1ecb c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh t\u1ea1i link d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y: John Henry Newman, A Letter Addressed to the Duke of Norfolk on Occasion of Mr. Gladstone&#8217;s Recent Expostulation Certain Difficulties Felt by Anglicans in Catholic Teaching, Volume 2. <a href=\"https:\/\/www.newmanreader.org\/works\/anglicans\/volume2\/gladstone\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.newmanreader.org\/works\/anglicans\/volume2\/gladstone\/index.html<\/a> (Accessed on Friday, 4 June 2021).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> . Xem Tuy\u00ean ng\u00f4n v\u1ec1 T\u1ef1 do T\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican\u00f4 II tuy\u00ean b\u1ed1: \u201cCon ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i trung th\u00e0nh tu\u00e2n theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m n\u00e0y trong t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u2026 V\u00ec th\u1ebf, kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e9p bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng tr\u00e1i v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd, c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ai b\u1ecb ng\u0103n c\u1ea5m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u1ecd, nh\u1ea5t l\u00e0 trong l\u00e3nh v\u1ef1c t\u00f4n gi\u00e1o.\u201d (<em>Dignitatis Humanae<\/em>, s\u1ed1 3).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> .&nbsp; C\u1ea7n l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng, trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y ho\u1eb7c xa h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat, ch\u01b0a h\u1ec1 c\u00f3 m\u1ed9t \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh cha hay m\u1ed9t C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng chung n\u00e0o tuy\u00ean t\u00edn trong t\u00ednh b\u1ea5t kh\u1ea3 ng\u1ed9 v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 lu\u00e2n l\u00fd; trong th\u1ef1c t\u1ebf, c\u00e1c th\u1ea7n h\u1ecdc gia C\u00f4ng gi\u00e1o R\u00f4ma th\u1ed1ng nh\u1ea5t r\u1eb1ng: trong vi\u1ec7c th\u1ef1c h\u00e0nh quy\u1ec1n gi\u1ea3ng d\u1ea1y ph\u1ed5 qu\u00e1t, Gi\u00e1o h\u1ed9i ch\u01b0a bao gi\u1edd gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u00e1ch b\u1ea5t kh\u1ea3 ng\u1ed9 trong l\u0129nh v\u1ef1c lu\u00e2n l\u00fd ri\u00eang bi\u1ec7t n\u00e0o. Xem Richard A. McCormick, S.J., \u201cAuthority and Morality &#8211; Th\u1ea9m quy\u1ec1n v\u00e0 lu\u00e2n l\u00fd,\u201d <em>America<\/em>, 142 (1980), 169-171 at 169.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> . Thu\u1eadt ng\u1eef ti\u1ebfng Anh g\u1ecdi l\u00e0 <strong>invincible ignorance, <\/strong>ngh\u0129a l\u00e0 s\u1ef1 v\u00f4 tri hay kh\u00f4ng hi\u1ec3u bi\u1ebft b\u1ea5t kh\u1ea3 kh\u1eafc ph\u1ee5c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> . B\u1ea5t kh\u1ea3 quy t\u1ed9i: v\u00f4 t\u1ed9i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng khi\u1ec3n tr\u00e1ch.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> . Richard M. Gula, \u201cThe Moral Conscience\u201d [L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m Lu\u00e2n l\u00fd] trong \u201c<em>Conscience: Readings in Moral Theology\u201d No. 14 <\/em>(New York: Paulist Press, 2004). Edited by Charles E. Curran, tr. 56-57.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> . Xem <em>Dignitatis Humanae,<\/em> s\u1ed1 3 &#8211; <em>Tuy\u00ean ng\u00f4n v\u1ec1 T\u1ef1 do T\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a C\u00f4ng \u0111\u1ed3ng Vatican\u00f4 II<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> . Xem <em>Gaudium et Spes<\/em> \u2013 <em>Hi\u1ebfn ch\u1ebf M\u1ee5c v\u1ee5 v\u1ec1 Gi\u00e1o h\u1ed9i trong Th\u1ebf gi\u1edbi Ng\u00e0y nay<\/em>, s\u1ed1 16.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> . &nbsp;Xem <em>Summa Theologiae<\/em>, I-II, q.19, a.5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> . Sean Fagan, \u201cConscience,\u201d <em>The New Dictionary of Theology<\/em> (Dublin: Gill and McMillan, 1987), tr. 229.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi, l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m lu\u00f4n gi\u1eef m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed trung t\u00e2m, b\u1edfi n\u01a1i \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i di\u1ec7n tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi ch\u00ednh <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/vai-tro-cua-luong-tam-trong-doi-song-luan-ly-kito-giao\/\" title=\"VAI TR\u00d2 C\u1ee6A L\u01af\u01a0NG T\u00c2M TRONG \u0110\u1edcI S\u1ed0NG LU\u00c2N L\u00dd KIT\u00d4 GI\u00c1O\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":1670,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[87,31,33],"tags":[],"class_list":["post-37284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lm-tran-manh-hung","category-luan-ly","category-tam-linh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37284"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37285,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37284\/revisions\/37285"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xuanbichvietnam.net\/trangchu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}