Trong Đại hội Thánh mẫu học Quốc tế lần thứ 26, được tổ chức từ ngày 3 đến ngày 6 tháng 9 tại Đại học Giáo hoàng Antonianum, ĐHY tổng thư ký Thượng Hội đồng đã đề nghị hình ảnh Đức Trinh Nữ như một mẫu mực của việc lắng nghe. Đây là chìa khóa để xây dựng các cộng đồng hiệp nhất vượt lên trên “sự đối lập” và để đề cập các chủ đề hiện tại chẳng hạn như sự tham gia của nữ giới vào đời sống Giáo hội.
ĐHY Tổng thư ký Thượng Hội đồng, trong bài phát biểu vào thứ Ba, ngày 4 tháng 9, tại Đại học Giáo hoàng Antonianum, nhân dịp Đại hội Thánh Mẫu học Quốc tế lần thứ 26 (3-6/9), đã nhấn mạnh rằng Đức Maria “mẹ của Chúa Giêsu là mối dây hiệp nhất”, phản ảnh “những phẩm chất cơ bản cho một tính hiệp hành đích thực”: lắng nghe, cầu nguyện, đối thoại, phân định, vâng phục, khiêm nhường và phục vụ. Đức Hồng y Mario Grech nói thêm rằng đó là “một hình ảnh có khả năng thổi sức sống vào chiều kích đại kết của cộng đồng Giáo hội và, nhất là, cho vấn đề về sự tham gia của phụ nữ vào đời sống của Giáo hội”. Bởi vì “Đức Maria trên hết là một mẫu gương về sự cởi mở vô điều kiện” cho Chúa Thánh Thần.
“Suy nghĩ lại” đời sống Giáo hội
“Có nhiều điều đã được viết về tính hiệp hành cũng như về Giáo hội truyền giáo và hiệp hành”, Đức Hồng y nói và đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải “suy nghĩ lại” đời sống giáo hội thông qua các lĩnh vực “ít được khám phá”. Trong số đó có chiều kích Thánh Mẫu. Trong tài liệu chung kết, có bốn lần đề cập đến mẹ của Chúa Giêsu: “Điều này không hề ít, nếu chúng ta xét rằng mục tiêu chính chắc chắn không phải là đào sâu chiều kích Thánh Mẫu của Giáo hội”.
Căn tính của Giáo hội bắt nguồn từ bí tích của hiệp nhất, vượt lên trên “những đối lập” của các thành viên. Theo nghĩa này, Đức Trinh Nữ đại diện cho “sự hoàn hảo” mà cộng đồng Giáo hội hướng tới, và được mời gọi nhận ra nơi Mẹ những phẩm chất thiết yếu của tính hiệp hành đích thực. Một số đoạn Tin Mừng minh họa những thái độ này. Trong đoạn về Truyền Tin, “sự ưng thuận tự do” phát sinh từ việc lắng nghe; trong đoạn về Cuộc Thăm Viếng, những năng động đích thực của việc gặp gỡ và chia sẻ được thể hiện; tại tiệc cưới Cana, Đức Maria nhận thức và phân định được những nhu cầu của cộng đoàn, thể hiện “sự tin tưởng hoàn toàn vào sự can thiệp của Chúa Giêsu”; cuối cùng, dưới chân Thập Giá, Mẹ vẫn “trung thành cho đến cùng trong cuộc hành trình của Con Mẹ, Đấng tái lập mối hiệp thông giữa con người và Thiên Chúa”.
Đức Hồng y nhận xét: “Một Giáo hội hiệp hành là một Giáo hội của Lễ Hiện Xuống, liên tục lắng nghe Chúa Thánh Thần”. Mối liên kết giữa Đức Maria và Giáo hội hiệp hành phù hợp với Công đồng Vatican II và Hiến chế tín lý Lumen gentium. Đức Cha Grech nhắc lại, một trong những đoạn có tính quyết định là việc các nghị phụ chọn dành trọn một chương cho Đức Maria, chương thứ tám và cuối cùng của Hiến chế. Như vậy, vượt ra ngoài “thần học về các đặc ân” mà, trong thiên niên kỷ thứ hai, “đã đề cao tính chất đặc biệt nổi bật của Đức Maria, để trái lại tái lập mối liên kết của Mẹ với mầu nhiệm Chúa Kitô và Giáo hội”. Một “bài học”, theo Đức Tổng Giám mục Grech, “vẫn còn lâu mới được hiểu trọn vẹn”, vì “thường thiếu một sự hiểu biết chín chắn về mối quan hệ giữa Đức Maria và Giáo hội”, có khả năng đặt hình ảnh Đức Trinh Nữ vào một “mối quan hệ cấu thành” với các chiều kích khác nhau của đời sống Giáo hội.
Một “Giáo hội lắng nghe”
Đức Thánh Cha Phanxicô đã khẳng định rằng Giáo hội hiệp hành là “một Giáo hội lắng nghe”. ĐHY Grech lưu ý rằng Giáo hội của Đức Maria được xây dựng trên “sự thinh lặng nội tâm sâu xa”, một không gian ưu tiên để đón nhận hồng ân Thánh Thần. Ngài lưu ý: “Nhà loan báo Tin Mừng đầu tiên trong Giáo hội là Chúa Thánh Thần,” Đấng “duy trì và thúc đẩy việc loan báo”. Danh hiệu “Mẹ Hội Thánh” của Đức Maria củng cố phẩm giá bình đẳng của tất cả những người đã được rửa tội và nhắc nhở rằng “danh hiệu cao nhất thuộc về Giáo hội là danh hiệu trở nên trẻ nhỏ”.
“Những gì đến từ Chúa Thánh Thần”
Đức Hồng y Grech cũng thiết lập mối liên hệ giữa hình ảnh Đức Trinh Nữ và chủ đề về sự tham gia của nữ giới vào đời sống Giáo hội, “vấn đề này nổi lên mạnh mẽ từ tiến trình hiệp hành”. Tài liệu chung kết khẳng định rằng “người nam và người nữ được hưởng phẩm giá bình đẳng trong Dân Chúa”, đồng thời thừa nhận rằng phụ nữ vẫn gặp phải những trở ngại trong việc thấy được đặc sủng và vai trò của mình được đề cao đầy đủ. Và ngài nói thêm: “Không có lý do gì để ngăn cản phụ nữ đảm nhận vai trò lãnh đạo trong Giáo hội: chúng ta không thể ngăn cản những gì đến từ Chúa Thánh Thần”. Do đó, theo ĐHY Grech, nhu cầu lắng nghe đích thực – đặc sủng Thánh Mẫu – có khả năng giải thoát Giáo hội khỏi “những tầm nhìn giản lược về việc đóng cửa cố chấp” và những tầm nhìn “cởi mở thiếu cân nhắc”. Ngài kết luận: “Quyết định liệu và trong chừng mực nào mở hay đóng không phụ thuộc vào chúng ta, nhưng vào Chúa Thánh Thần, Đấng hướng dẫn Giáo hội hướng tới sự thật và dẫn Giáo hội đến chỗ suy nghĩ chín chắn về sự đồng thuận thực sự, bao gồm cả vấn đề bình đẳng về phẩm giá trong Giáo hội”.
Tý Linh
(theo Vatican News)