Phạm thánh, phá hoại… Khi một hành động “xúc phạm nghiêm trọng” được thực hiện trong một nhà thờ, Giáo phận sẽ tổ chức một thánh lễ được gọi là đền tạ, trong đó đặc biệt bao gồm một “nghi thức sám hối” để thanh tẩy nơi thánh.
Nhà thờ Notre-Dame-des-Champs
Một thánh lễ đền tạ sẽ được cử hành vào Chúa Nhật, ngày 7 tháng Chín tại nhà thờ Notre-Dame-des-Champs, nằm ở quận 6 của Paris, nơi bị tấn công bởi hai vụ đốt phá vào cuối tháng Bảy. Thánh lễ sẽ do Đức cha Laurent Ulrich, Tổng Giám mục Paris, chủ tế, và sẽ đánh dấu việc mở cửa trở lại một phần nhà thờ. Nhưng chính xác, thánh lễ đền tạ là gì?
Phạm thánh, phá hoại, thờ Satan, trộm cắp…
Theo bộ giáo luật năm 1983, “Những nơi thánh bị xúc phạm do những hành vi bất xứng nghiêm trọng đã phạm tại đó và đã gây gương xấu cho các tín hữu, theo sự xét đoán của Đấng Bản Quyền địa phương những hành vi ấy có tính cách nghiêm trọng và nghịch với sự thánh thiện của nơi thánh, đến nỗi không được phép cử hành việc thờ phượng tại đó nữa, cho đến khi đền bù lại sự bất xứng đó bằng nghi thức sám hối chiếu theo quy tắc của các sách phụng vụ” (điều 1211).
Do đó, Bản quyền địa phương – là giám mục, tổng đại diện hay đại diện giám mục – sẽ xác định xem hành vi đã thực hiện có xúc phạm nghiêm trọng hay không. Bộ luật trước đây năm 1917, ngày nay không còn hiệu lực, đã quy định rõ ràng hơn về các điều kiện phạm thánh và liệt kê chúng: “tội giết người; đổ máu nghiêm trọng và xúc phạm; những việc sử dụng nghịch đạo hoặc bẩn thỉu mà nhà thờ được dùng vào; chôn cất một người dị giáo hoặc một người bị vạ tuyệt thông bị kết án bằng bản tuyên án hoặc kết án” (x. điều 1172, 1). Do đó, bộ luật hiện hành cung cấp nhiều quyền giải thích hơn cho Bản Quyền địa phương. Điều này cho phép các thánh lễ đền tạ vì những lý do rộng hơn, bao gồm cả hành vi phá hoại.
Thánh lễ đền tạ thường do giám mục giáo phận chủ tế, trừ phi nếu việc phạm thánh là nhỏ, bởi vì sự hiện diện của giám mục tượng trưng rằng việc phạm thánh ảnh hưởng đến toàn thể Giáo hội giáo phận chứ không chỉ cộng đồng địa phương. Những thánh lễ đền tạ này không bao giờ được cử hành vào ngày Chúa Nhật, được dành riêng cho việc cử hành Bí tích Thánh Thể.
Sách Nghi thức Giám mục
Cho phép các tín hữu băng bó những vết thương nội tâm, nghi thức đền tạ một nhà thờ bị phạm thánh được trình bày chi tiết trong sách nghi thức giám mục. Bàn thờ phải được để trống và các biểu tượng thể hiện niềm vui như hoa, nến và thậm chí cả ánh sáng… cũng phải được cất đi. Việc cử hành bắt đầu bằng cuộc rước kiệu của các tín hữu và các vị chủ tế, hoặc với việc các vị chủ tế đi vào từ phòng thánh cho đến bàn thờ. Sau đó, chủ tế làm phép nước và rảy nước thánh bàn thờ trống để thanh tẩy. Với mục đích tương tự, ngài cũng có thể rảy nước thánh lên các bức tường của nhà thờ cũng như dân chúng, lần này để nhớ đến Bí tích Rửa tội và như một dấu hiệu sám hối.
Sau đó, chủ tế chọn các bài đọc thích hợp với hoàn cảnh. Chẳng hạn, ngài có thể đọc những bài trong Thánh lễ “xin ơn tha tội”, hoặc những bài về “Bí tích Thánh Thể”, nếu Bí tích này đã bị phạm thánh nghiêm trọng. Bài giảng không phải luôn luôn nhắm đến những thủ phạm của những hành vi xấu. Thông thường, vị giám mục gợi lên sự cần thiết đối với các tín hữu phải tự hoán cải nội tâm.
Việc cử hành Bí tích Thánh Thể, đặc biệt được sử dụng để cung hiến một nhà thờ mới, sau đó được khuyến khích mạnh mẽ, bởi vì nó cho phép nhà thờ được khôi phục “trạng thái ban đầu”. Bàn thờ sau đó được trải khăn lại và có thể trang trí bằng hoa trước khi mang bánh, rượu và nước đến. Cũng cần lưu ý rằng vị chủ tế cũng có thể quyết định chỉ cử hành Lời Chúa chứ không cử hành Thánh Thể. Lúc đó, ngài cũng trải khăn bàn thờ lại và có thể thêm hoa vào đó. Cuối cùng, như một dấu hiệu của sự trở lại với ánh sáng và sự thánh thiêng, gian giữa được chiếu sáng “như trong những ngày lễ”. Các thánh lễ lúc đó sẽ có thể tiếp tục trong nhà thờ.
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : Bérengère de Portzamparc, Aleteia)