Đức Lêô XIV nhắc nhở: “Các hiện tượng phi thường, vốn có thể là đặc điểm của trải nghiệm thần bí, không phải là điều kiện thiết yếu để nhìn nhận sự thánh thiện của một tín hữu”. Phát biểu với các tham dự viên hội nghị của Bộ Tuyên Thánh về “Thần bí học, các hiện tượng thần bí và sự thánh thiện”, ngài mời gọi họ “đánh giá những sự kiện như vậy với sự thận trọng, thông qua sự phân định khiêm tốn phù hợp với giáo huấn của Giáo hội”.
Vào cuối hội nghị do Bộ Tuyên Thánh tổ chức và bàn về mối liên hệ giữa các hiện tượng huyền bí và sự thánh thiện của cuộc sống, hôm 13/11/2025, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tiếp kiến nhiều tham dự viên khác nhau trong hội trường Phaolô VI, gợi lên về vấn đề thần bí. Nó “có đặc điểm như một trải nghiệm vượt quá kiến thức lý trí đơn giản, không phải nhờ vào công đức của người sống nó, mà nhờ vào một ân huệ tinh thần có thể tự biểu hiện theo những cách khác nhau”, ngay cả bởi những hiện tượng đối lập, Đức Lêô XIV giải thích, khi trích dẫn “những thị kiến rực rỡ hoặc bóng tối dày đặc, những phiền não hoặc xuất thần”.
Hiệp thông với Thiên Chúa
Tuy nhiên, Đức Thánh Cha làm rõ, tự nó “những sự kiện đặc biệt này vẫn là thứ yếu và không thiết yếu so với chính thần bí và sự thánh thiện: chúng có thể là dấu chỉ của nó, như những đặc sủng riêng biệt”, nhưng “mục tiêu đích thực là và luôn luôn là sự hiệp thông với Thiên Chúa”. Tiếp đến, ngài đưa ra những làm rõ khác, soi sáng tâm trí: “Các hiện tượng phi thường, vốn có thể là đặc điểm trải nghiệm thần bí, không phải là điều kiện thiết yếu để nhìn nhận sự thánh thiện của một tín hữu: nếu chúng hiện diện, chúng củng cố các nhân đức của người đó không phải như những đặc ân cá nhân, nhưng ở mức độ chúng nhằm mục đích xây dựng toàn thể Giáo hội, thân thể huyền nhiệm của Chúa Kitô”.
Đức Thánh Cha nói tiếp, trong cuộc xem xét các ứng viên của sự thánh thiện, điều quan trọng nhất và phải được nhấn mạnh, “đó là sự phù hợp hoàn toàn và liên tục theo ý muốn của Thiên Chúa, được mặc khải trong Thánh Kinh và trong Truyền thống tông đồ sống động. Do đó, điều quan trọng là phải duy trì sự cân bằng: cũng như không được cổ võ các án tuyên thánh chỉ khi có những hiện tượng đặc biệt, cũng phải cẩn thận không trừng phạt chúng, nếu chính những hiện tượng này là đặc điểm của đời sống của các tôi tớ Chúa”.
Thánh Têrêsa Avila và Thánh Gioan Thánh Giá
Đức Lêô XIV sau đó tập trung vào Thánh Têrêsa Avila, người phụ nữ đầu tiên được công nhận là Tiến sĩ Hội Thánh và được coi là một trong những nhà thần bí vĩ đại nhất trong lịch sử Kitô giáo. Xuất thân từ Tây Ban Nha, nhà cải cách dòng Cát Minh vào thế kỷ XVI, đã khẳng định rằng “sự hoàn hảo tối cao không nằm trong sự ngọt ngào bên trong, trong những cơn xuất thần lớn lao, những thị kiến và tinh thần tiên tri, nhưng trong sự phù hợp hoàn toàn giữa ý muốn của chúng ta với ý muốn của Thiên Chúa, chấp nhận cả ngọt ngào và cay đắng với cùng một niềm vui, như Ngài muốn”. Những lời này đã được Đức Thánh Cha nhắc lại, và “tương ứng với kinh nghiệm của Thánh Gioan Thánh Giá, theo đó việc thực hành các nhân đức là mầm mống của sự sẵn sàng say mê đối với Thiên Chúa, để ý muốn của Ngài và của chúng ta trở thành một ý chí duy nhất trong sự đồng thuận nhanh chóng và tự do”.
Ảo tưởng mê tín và sự phân định
Trên thực tế, qua suy tư thần học, lời rao giảng hoặc dạy giáo lý, “trong nhiều thế kỷ, Giáo hội đã nhận ra rằng ý thức về sự kết hợp tình yêu mật thiết với Thiên Chúa là trung tâm của đời sống thần bí”. Đức Thánh Cha nhắc lại, “với sự cam kết liên tục, Huấn quyền, thần học và các tác giả tâm linh cũng đã cung cấp các tiêu chí cho phép phân biệt các hiện tượng tâm linh đích thực, vốn có thể xảy ra trong bầu không khí cầu nguyện và chân thành tìm kiếm Thiên Chúa, với những biểu hiện có thể gây hiểu lầm”. Để không rơi vào “ảo tưởng mê tín”, Đức Thánh Cha mời gọi “đánh giá những sự kiện như vậy một cách thận trọng, thông qua sự phân định khiêm tốn phù hợp với giáo huấn của Giáo hội”.
Ngài nói thêm, trọng tâm của sự phân định đối với một tín hữu là “lắng nghe tiếng tăm thánh thiện của họ và xem xét nhân đức hoàn hảo của họ, như những biểu hiện của sự hiệp thông giáo hội và sự kết hợp mật thiết với Thiên Chúa”. Kết thúc bài phát biểu của mình, Đức Lêô XIV mời gọi những người làm việc trong lĩnh vực tuyên thánh, “hãy noi gương các thánh và từ đó vun trồng ơn gọi hiệp nhất tất cả chúng ta với tư cách là những người đã được rửa tội, những thành viên sống động của một dân Chúa duy nhất”.
Tý Linh
(theo Myriam Sandouno –Vatican News)