Trong chuyến tông du Thổ Nhĩ Kỳ vừa qua, ngày 29/11, Đức Lêô XIV đã đến tham quan Thánh Đường Xanh nổi tiếng của Thổ Nhĩ Kỳ, còn gọi là Đền Thánh Sultan Ahmet. Văn phòng Báo chí Tòa Thánh sau đó đưa tin về chuyến thăm kéo dài khoảng hai mươi phút như sau: «Đức Giáo hoàng đã dành chuyến viếng thăm đền thờ Hồi giáo trong im lặng, với tinh thần hồi tâm (recueillement) và lắng nghe, với lòng tôn trọng sâu xa đối với địa điểm này và đức tin của những người tụ tập ở đó để cầu nguyện».
Về chuyến tông du của Đức Phanxicô đến Thổ Nhĩ Kỳ, bản tin Vatican News, ngày 29/11/2014, được đưa ra như sau: «Sau khi dừng chân tại Ankara hôm thứ Sáu, nơi ngài đến Thổ Nhĩ Kỳ để tham dự các cuộc họp chính trị và thể chế, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã đến Istanbul vào sáng thứ Bảy cho chặng dừng chân tiếp theo trong chuyến tông du ba ngày của ngài. Đức Giáo hoàng ngay lập tức đến Nhà thờ Hồi giáo Sultan Ahmet, “Thánh Đường Xanh” nổi tiếng. Tại đây, ngài được Đại Mufti của Istanbul chào đón. Hai người đã hồi tâm (se sont recueillis) trong im lặng, Đức Giáo hoàng chắp tay và cúi đầu, giống như Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã làm tám năm trước đó, còn Đại Mufti thì dang rộng hai tay. Trước khi bước vào nhà thờ, Đức Giáo hoàng đã cởi giày. Cha Lombardi, Giám đốc Văn phòng Báo chí Tòa Thánh, đã mô tả hai phút Đức Giáo hoàng dành trước mihrab là “một khoảnh khắc thinh lặng tôn thờ”. Sau đó, Đức Giáo hoàng dự kiến sẽ đến thăm Bảo tàng Hagia Sophia ».
Về phần mình, Đức Bênêđíctô XVI đã kể lại giây phút ngài đến thăm và hồi tâm trong Thánh Đường Xanh này, trong buổi Tiếp kiến chung ngày 6/12/2026: «Trong lĩnh vực đối thoại liên tôn, Chúa Quan Phòng đã ban cho tôi, gần như vào cuối hành trình, một việc làm bất ngờ và vô cùng ý nghĩa: một chuyến viếng thăm Thánh Đường Xanh nổi tiếng ở Istanbul. Dừng lại một chút để hồi tâm ở nơi cầu nguyện này, tôi đã hướng về Chúa duy nhất của trời đất, Cha đầy lòng thương xót của toàn thể nhân loại. Xin cho tất cả các tín hữu nhận ra mình là thụ tạo của Ngài và làm chứng cho tình huynh đệ đích thực!»
Trang tin La Vie mô tả và nhận định sự kiện Đức Bênêđíctô XVI như sau : « Vào tháng 11 năm 2006, Đức Bênêđictô XVI, trong cùng một nhà thờ Hồi giáo, đã được quay phim cùng với Đại Mufti, một tay đặt lên tay kia, mắt nhắm hờ, lẩm bẩm vài lời. Vài ngày sau, trong buổi tiếp kiến chung tại Quảng trường Thánh Phêrô ở Rôma, ngài tâm sự rằng ngài muốn “hồi tâm tại nơi cầu nguyện này” để “hướng về Chúa duy nhất của trời đất”. Thật khó để không coi đây là một lời cầu nguyện chân thành! “Đức Giáo hoàng Phanxicô đã lặp lại chính xác những gì Đức Bênêđíctô XVI đã làm”, Cha Maurice Borrmans, cựu giáo sư lịch sử quan hệ Kitô giáo-Hồi giáo tại Viện Giáo hoàng về Nghiên cứu Ả Rập và Hồi giáo (PISAI) ở Rôma, xác nhận. “Theo lời mời của Đại Mufti, ngài đã được vị này tháp tùng đến Đền thánh Hồi giáo, trước khi đến cầu nguyện trong im lặng, ánh mắt hướng về phía mihrab.”
Tuy nhiên, La Vie cũng cho biết thêm rằng: « Nhưng chính Đức Gioan Phaolô II mới là vị giáo hoàng đầu tiên đến thăm một Đền thờ Hồi giáo. Đó là vào năm 2001, tại Damascus. Vị Giáo hoàng người Ba Lan thậm chí còn muốn cầu nguyện với Đại Mufti của Syria, nhưng vị này đã từ chối để xoa dịu những người Hồi giáo bảo thủ, những người phản đối ý tưởng này ».
Cũng mô tả sự kiện này về Đức Bênêđictô XVI, nhật báo Le Monde của Pháp nhận định: « Một hình ảnh đặc biệt về một Đức Giáo hoàng đang cầu nguyện trong một nhà thờ Hồi giáo trước một mihrab, hướng về phía Đông. Sự kiện này diễn ra vào tối thứ Năm, ngày 30 tháng Mười Một, dưới mái vòm của Thánh Đường Xanh ở Istanbul ». Nhật báo nói tiếp : « Chắc chắn đó là một lời cầu nguyện nội tâm, không nghi lễ hay phô trương. Nhưng dù sao cũng là một lời cầu nguyện, bên cạnh Đại Mufti của Istanbul, Mustafa Cagrici. Lời cầu nguyện của hai người đàn ông, có lẽ xác tín rằng qua đó họ đang thúc đẩy “tình huynh đệ nhân loại” – như Đức Bênêđictô XVI đã nói khi ngài đặt tay lên một cuốn sách kinh nguyện Hồi giáo – nhưng bằng cử chỉ của mình, họ có nguy cơ tạo ra sự hiểu lầm trong các cộng đồng của họ ».
Người Kitô hữu có thể cầu nguyện ở bất cứ đâu
La Vie đưa tin tiếp: “Việc người đứng đầu Giáo hội Công giáo chọn một đền thờ Hồi giáo làm nơi cầu nguyện là hoàn toàn bình thường, theo linh mục Dòng Tên Samir Khalil Samir, giáo sư nghiên cứu Hồi giáo và tư tưởng Ả Rập tại Đại học Beyrouth và Viện Giáo hoàng Phương Đông tại Rôma. Ngài cho biết : “Truyền thống Kitô giáo nói rằng không có chỗ để cầu nguyện”. Thật vậy, Thánh Phaolô đã viết rằng ngài muốn “người đàn ông hãy cầu nguyện ở bất cứ nơi nào”. Tương tự, vị linh mục Dòng Tên nhắc nhở chúng ta, thánh Augustinô đã viết rằng “mọi Kitô hữu đều biết rằng mọi nơi đều là một phần của vũ trụ và bản thân vũ trụ là đền thờ của Thiên Chúa. Ngài cầu nguyện ở khắp mọi nơi“”. Và “đối với cha Borrmans, “bất kỳ nơi thờ phượng nào mà con người bày tỏ lòng tôn thờ của mình một cách chân thành đều đáng được tôn trọng và chú ý” từ phía các Kitô hữu, “vì lời cầu nguyện của họ không xa lạ với sự can thiệp của Thánh Thần Thiên Chúa“”.
Nói chung, khi môt tả sự kiện này về Đức Lêô XIV, về Đức Phanxicô, hay về Đức Bênêđíctô XVI, các trang tin của Vatican xem ra chỉ dùng động từ « se recueillir » hay danh từ « recueillement » (tạm dịch là hồi tâm), khác với « prier » hay « prière » (cầu nguyện), ngoại trừ việc cha Lombardi dùng từ « tôn thờ » trong nhận định của riêng ngài. Đang khi các báo chí ngoài đời thường dùng « prier » hay « prière ». Và Nhật báo Le Monde đã nhận định đúng rằng « bằng cử chỉ của mình, họ có nguy cơ tạo ra sự hiểu lầm trong các cộng đồng của họ ».
Đối với tôi, cần phải hiểu cử chỉ của Đức Phanxicô và Đức Bênêđíctô XVI như những gì Vatican News đã nói về Đức Lêô XIV: « Đức Giáo hoàng đã dành chuyến viếng thăm đền thờ Hồi giáo trong im lặng, với tinh thần hồi tâm (recueillement) và lắng nghe, với lòng tôn trọng sâu xa đối với địa điểm này và đức tin của những người tụ tập ở đó để cầu nguyện ».
Cần hiểu như vậy để tránh đưa ra những nhận định sai lầm về ý định chung của các Đức Giáo hoàng, những người qua các cử chỉ của mình đều cũng đang nói lên huấn quyền của một vị Giáo hoàng thật sự, và cũng tránh cám dỗ « dạy dỗ » huấn quyền này hay huấn quyền kia, như thấy nhan nhản thời @.
Tý Linh
—————————-
Xem lại giây phút Đức Phanxicô hồi tâm thinh lặng trong Thánh Đường Xanh: