Điều gì sẽ xảy ra khi chúng ta so sánh bản thân với hạnh phúc của người khác đến mức đánh mất sự bình an của mình? Liệu việc so sánh bản thân với người khác có phải là rào cản ngăn đối với sự triển nở của mình? Dưới đây là ý kiến của các chuyên gia.
Vào thời đại mà mỗi ngày chúng ta hằng ngày tiếp xúc, đặc biệt trên mạng xã hội, với những hình ảnh về các chuyến du lịch, những mối quan hệ hoàn hảo, những thành công sự nghiệp và những cuộc sống dường như "lý tưởng", thật dễ để rơi vào cái bẫy tin rằng người khác đang sống tốt hơn mình. Nhưng điều gì ẩn sau nhận thức này? Tại sao chúng ta lại có xu hướng so sánh thực tại của mình với hình ảnh mà người khác chọn phô bày? Và đặc biệt, làm thế nào học cách giải phóng bản thân khỏi sự so sánh triền miên này?
Montesquieu từng viết: "Nếu chỉ muốn được hạnh phúc thôi thì thật dễ dàng đạt được. Nhưng ta lại muốn hạnh phúc hơn người khác, và điều đó hầu như luôn khó khăn, bởi vì chúng ta thường tin rằng người khác hạnh phúc hơn họ là." Ở đây, triết gia này làm nổi bật cái bẫy của việc so sánh với người khác: nhận thức về hạnh phúc của người khác thường bị sai lệch, vì ta có xu hướng tưởng tượng cuộc sống của họ hạnh phúc hơn nó thực sự là. Tuy nhiên, sự so sánh cũng có thể dẫn đến việc phản tĩnh và cải thiện bản thân. Nó chỉ trở thành vấn đề khi sự so sánh ấy chiếm trọn tâm trí và ta liên tục lấy người khác làm thước đo cho giá trị của chính mình, dẫn đến nguy cơ suy giảm sự tự tin.
Ngay từ khi còn nhỏ, chúng ta đã học cách đánh giá bản thân dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau: thành tích học tập, ngoại hình, sự thành công và sự nổi tiếng. Việc so sánh bản thân là một phần của bản chất con người, giúp chúng ta hiểu rõ vị trí của mình trong thế giới này. Tuy nhiên, khi sự so sánh này diễn ra liên tục, nó có thể trở thành nguồn lo âu và ngăn cản chúng ta sống một cách trọn vẹn. Thông thường, nỗi đau khổ không bắt nguồn từ những gì thực sự đang thiếu, nhưng từ những gì chúng ta tưởng tượng người khác đang sở hữu. Hạnh phúc bắt đầu khi ta thôi đo lường hạnh phúc của mình với hạnh phúc của người khác. Dưới đây là một số hướng được các chuyên gia về hạnh phúc tâm lý gợi ý nhằm giúp tìm lại sự cân bằng.
1. Vun trồng lòng biết ơn trong cuộc sống thường ngày
Bị cuốn vào nhịp sống hối hả, đôi khi chúng ta quên nhìn nhận tất cả những gì mình đang có và quên tạ ơn Chúa vì những điều đó: những người xung quanh bạn, niềm vui nhỏ bé thường ngày, bài học rút ra từ những thử thách, và mỗi ngày mới với những người thân của mình.
Việc bắt đầu và kết thúc ngày sống bằng một khoảnh khắc biết ơn có thể thay đổi cái nhìn của mình. Nếu muốn, chúng ta có thể thực hiện điều này bằng cách viết nhật ký. Lòng biết ơn giúp tập trung trở lại những gì đang hiện hữu trong cuộc sống của mình, thay vì tập trung vào những gì chúng ta nghĩ mình không có.
2. Xác định các tiêu chí thành công của riêng mình
Mỗi người đều tiến tới theo một con đường khau nhau. Mục tiêu, hoàn cảnh và nhịp sống của mỗi cá nhân là độc nhất. Việc tự thiết lập các thước đo thành công cho phép tập trung vào sự phát triển của bản thân thay vì so sánh với tiến bộ của người khác. Điều này cũng giúp chúng ta luôn lệ thuộc vào sự công nhận từ bên ngoài và tập trung vào chính cuộc sống của mình.
3. Ăn mừng những thành công
Kỳ thi thành công, nhận bằng đại học, có được công việc đầu tiên, được thăng chức, hay cả việc đám cưới, sự ra đời của một thành viên mới hoặc sự vượt qua bản thân... Việc dành thời gian nhìn lại cuộc sống mình cho phép ăn mừng những thành quả đã đạt được, dù lớn hay nhỏ, và tự hào về hành trình mình đã trải qua, mà không cảm thấy cần phải so sánh bản thân với người khác.
4. Biến sự so sánh thành nguồn cảm hứng
Thay vì so sánh bản thân với người khác và rồi nản lòng, chúng ta có thể tìm thấy nguồn cảm hứng từ họ, xem họ như nguồn động lực và cơ hội học hỏi cho hành trình cũng như những mục tiêu mà mình đã đề ra.
5. Hạn chế những gì nuôi dưỡng sự so sánh
Mạng xã hội rất dễ làm gia tăng mặc cảm so sánh, bởi nó thường phô bày một phiên bản thực tế đã được chọn lọc và tô điểm kỹ lưỡng. Do đó, hãy chú ý đến những nội dung bạn tiếp nhận, hãy chọn lựa những gì giúp ích cho bạn và giữ khoảng cách khi điều đó trở nên đè nặng, để có thể tiếp tục tập trung vào hành trình của riêng mình.
Sự bình an đích thực không nằm ở việc hạnh phúc hơn người khác, nhưng có lẽ nằm ở việc thôi dùng cuộc sống của người khác làm thước đo cho hạnh phúc của chính mình.
---------------------------
Tý Linh
(theo Karen Hutch, Aleteia)
