Tại sao đôi khi chúng ta vẫn cảm thấy kiệt sức dù đã trải qua một đêm trọn vẹn? Tiến sĩ Saundra Dalton-Smith giải thích lý do tại sao giấc ngủ không phải lúc nào cũng đủ, đồng thời chia sẻ về bảy loại nghỉ ngơi mà cả cơ thể lẫn tâm trí đều cần.
Việc ngủ ngon và thức dậy với cảm giác thực sự tươi tắn không chỉ tùy thuộc vào giờ đi ngủ. Nhịp sống hàng ngày của chúng ta cũng quan trọng. Để có được giấc ngủ giúp phục hồi cơ thể, điều quan trọng là phải dần làm dịu hệ thần kinh, để cho phép cả cơ thể lẫn tâm trí giải tỏa những căng thẳng tích tụ.
Ý tưởng này dựa trên một sự phân biệt cốt yếu, nhưng thường bị bỏ qua: sự phân biệt giữa giấc ngủ và sự nghỉ ngơi. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Saundra Dalton-Smith, hai khái niệm này hoàn toàn không đồng nghĩa. Bà giải thích: "Giấc ngủ đơn thuần là trạng thái cơ thể tạm ngưng hoạt động. Trong khi đó, nghỉ ngơi là bước chủ ý nhằm phục hồi năng lượng. Chính sự nghỉ ngơi mới mở ra con đường dẫn đến giấc ngủ thực sự phục hồi."
Nói cách khác, ngủ trong thời gian dài là chưa đủ để phục hồi hoàn toàn năng lượng. Mức thời gian ngủ tám tiếng thường được khuyến nghị không phải lúc nào cũng đủ để tái tạo năng lượng, đặc biệt là khi tình trạng kiệt sức xuất phát từ các yếu tố cảm xúc, tâm trí hoặc khả năng sáng tạo.
1. Nghỉ ngơi về mặt thể chất
Chẩn đoán: Đau cơ, cảm giác nặng nề và mệt mỏi thể chất kéo dài.
Giải pháp: Chỉ ngủ thôi là chưa đủ. Nghỉ ngơi thể chất đúng nghĩa còn bao gồm các động tác giãn cơ nhẹ nhàng, mát-xa hoặc các bài tập thở giúp giải tỏa căng thẳng. Tư thế ngủ đúng, gối chất lượng và, nếu cần thiết, cả miếng che mắt khi ngủ cũng góp phần giúp cơ thể phục hồi tốt hơn.
2. Nghỉ ngơi về mặt tâm trí
Chẩn đoán: Quá tải trí óc, khó tập trung và hay quên.
Giải pháp: Một sự nghỉ ngơi về mặt tâm trí thực sự cần ngang qua thời gian nghỉ giải lao đều đặn trong ngày, khoảng hai giờ một lần. Đặc biệt, việc đi bộ trong khoảng hai mươi phút sẽ giúp làm dịu tâm trí, đồng thời thúc đẩy sự sáng tạo và giúp tâm trí trở nên minh mẫn hơn. Ngoài ra, việc viết nhật ký hoặc ghi lại những suy nghĩ trước khi đi ngủ cũng giúp giải tỏa tinh thần và giảm bớt gánh nặng tâm trí.
3. Nghỉ ngơi về mặt giác quan
Chẩn đoán: Quá tải giác quan do màn hình, ánh sáng, thông báo và tiếng ồn.
Giải pháp: Việc giảm dần các kích thích từ bên ngoài giúp hệ thần kinh lấy lại sự cân bằng. Hạn chế sử dụng màn hình trong một giờ trước khi đi ngủ, dành ra những khoảng lặng trong ngày và tạm rời xa màn hình sẽ giúp làm dịu hệ thần kinh, đồng thời thúc đẩy giấc ngủ phục hồi tốt hơn.
4. Nghỉ ngơi về mặt sáng tạo
Chẩn đoán: Khó khăn khi suy nghĩ, cảm giác luẩn quẩn hoặc bế tắc trước một vấn đề.
Giải pháp: Nghỉ ngơi về mặt sáng tạo là cách nuôi dưỡng tâm trí theo một cách khác. Việc chiêm ngưỡng các tác phẩm nghệ thuật, thưởng thức âm nhạc hay hòa mình vào thiên nhiên, và tạm rời xa màn hình, sẽ tạo điều kiện cho những ý tưởng mới nảy sinh. Thực tế, nhiều nhà văn và nhà tư tưởng đã tìm thấy nguồn cảm hứng ngay trong lúc đi dạo. J. R. R. Tolkien là một ví dụ điển hình.
5. Nghỉ ngơi về mặt cảm xúc
Chẩn đoán: Khó khăn trong việc thiết lập các giới hạn, nhu cầu đáp ứng kỳ vọng của người khác và xu hướng kìm nén cảm xúc.
Giải pháp: Việc khôi phục sự cân bằng cảm xúc đòi hỏi sự chân thật hơn trong các mối quan hệ. Học cách từ chối mà không cảm thấy tội lỗi, thiết lập các giới hạn và chia sẻ cảm xúc với một người đáng tin cậy sẽ cho phép giảm bớt gánh nặng cảm xúc và khôi phục sự cân bằng tốt hơn.
6. Nghỉ ngơi về mặt xã hội
Chẩn đoán: Cảm giác kiệt sức sau một số tương tác hoặc mối quan hệ dường như vắt kiệt mọi năng lượng của bạn.
Giải pháp: Nghỉ ngơi về mặt xã hội nghĩa là lựa chọn những mối quan hệ giúp bạn tái tạo năng lượng thay vì những mối quan hệ khiến bạn cạn kiệt sức lực. Việc tạm tách mình khỏi một số giao du và vun đắp những mối quan hệ ân cần, sẽ cho phép bạn khôi phục sự cân bằng và bảo toàn năng lượng.
7. Nghỉ ngơi về mặt tâm linh
Chẩn đoán: Cảm giác trống rỗng, mất đi ý nghĩa, hoặc cảm giác bị tách biệt khỏi điều thiết yếu.
Giải pháp: Việc tìm lại điểm tựa tâm linh có thể giúp xoa dịu kiểu mệt mỏi này. Cầu nguyện mỗi ngày, dành thời gian chầu Thánh Thể, hay tham gia vào các hội nhóm trong giáo xứ sẽ giúp nuôi dưỡng đời sống nội tâm. Sự đồng hành của một vị linh hướng cũng như việc đọc hạnh các thánh hay các tác phẩm tâm linh đều có thể mang lại điểm tựa.
Bước đầu tiên thường là nhìn nhận loại hình mệt mỏi đang chi phoois. Không cần thiết phải cố gắng thay đổi mọi thứ cách tức thời. Tốt hơn hết là bạn nên tiến hành dần dần, đồng thời hình thành thói quen mới. Thông thường, chính những thay đổi nhỏ, được lặp đi lặp lại theo thời gian, mới cho phép khôi phục sự cân bằng bền vững!
Tý Linh
(theo Karen Hutch - Laura Marchais, Aleteia)
