Nhân Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới (10/10) năm 2026 với chủ đề “Lắng nghe kinh nghiệm sống: tiếng nói chân thực để thay đổi đích thực”, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kêu gọi « quan tâm đến tiếng nói của họ trong các chính sách, dịch vụ và các quyết định có ảnh hưởng đến cuộc sống của họ » ; đồng thời mời gọi « hãy chuyển từ việc lắng nghe sang hành động ».
Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới là dịp để đảm bảo sự tham gia đầy ý nghĩa của những người đang sống chung với các vấn đề về sức khỏe tâm thần và ghi nhận kiến thức của họ như một hình thức chuyên môn thiết yếu. Năm nay, chiến dịch kêu gọi việc quan tâm đến tiếng nói của họ trong các chính sách, dịch vụ và các quyết định có ảnh hưởng đến cuộc sống của họ.
Kinh nghiệm sống muốn ám chỉ những gì một cá nhân đã đích thân trải qua, đặc biệt là khi điều đó mang lại cho họ kiến thức hoặc sự hiểu biết mà những người chỉ nghe kể đến các kinh nghiệm này hoặc biết đến chúng qua các phương tiện khác không thể có được.
Thường thì những người có kinh nghiệm sống được mời gọi chia sẻ chứng từ của mình, nhưng lại bị gạt ra khỏi quá trình ra quyết định. Sự tham gia có ý nghĩa vượt xa việc chỉ đơn thuần được lắng nghe.
Nó hệ tại mang lại mọi người khả năng tác động đến các quyết định, tham gia thiết kế dịch vụ, tăng cường các lối tiếp cận do chính người cùng cảnh ngộ dẫn dắt, đấu tranh chống lại sự kỳ thị và củng cố trách nhiệm giải trình. Khi những người có kinh nghiệm sống thực sự tham gia vào quá trình ra quyết định, các hệ thống sức khỏe tâm thần có thể tập trung vào cá nhân, có thể dựa trên các quyền lợi và đáp ứng tốt các nhu cầu cũng như mối quan tâm của các cá nhân.
Đối với những người có kinh nghiệm sống, việc chuyển đổi từ các cơ sở điều trị tâm thần dài hạn sang mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần tập trung vào cá nhân và gắn kết với cộng đồng. Các cơ sở thường có xu hướng cô lập cá nhân và thường xuyên bị gắn liền với tình trạng chăm sóc kém chất lượng, sự cưỡng chế cũng như các vi phạm đối với nhân quyền. Quá trình chuyển đổi khỏi mô hình cơ sở đòi hỏi phải có sự tái định hướng được hoạch định kỹ lưỡng về nguồn kinh phí, dịch vụ và sự hỗ trợ, để các cá nhân có thể sống ngay tại cộng đồng của mình. Lưu tâm đến ưu tiên này, WHO sẽ ban hành các định hướng thực tiễn về quá trình chuyển đổi khỏi mô hình cơ sở này.
Nhân Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới này, hãy chuyển từ việc lắng nghe sang hành động, và hãy xây dựng các hệ thống sức khỏe tâm thần cùng với những người có kinh nghiệm sống, chứ không chỉ cho họ.
------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : WHO)
_1791512778.jpg)
