Cách đây tròn 18 năm, vào ngày 12/9, Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI đã bắt đầu chuyến tông du đến Paris, nhân dịp kỷ niệm 150 năm các cuộc hiện ra tại Lộ Đức. Trong chuyến thăm này, Đức Giáo hoàng, vốn là một nhà thần học, đã khéo léo kết hợp việc tôn vinh các giá trị văn hóa Pháp với những giáo huấn của tác giả bộ sách Thành Quốc Thiên Chúa (The City of God). Sự yêu thích này đưa ngài đến gần với vị Kế nhiệm Thánh Phêrô hiện tại, người cũng sẽ đến thăm Pháp vào ngày 25/9 tới.
Khi Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI bắt đầu chuyến thăm Pháp kéo dài bốn ngày tại Paris vào ngày 12 tháng 9 năm 2008, giới truyền thông đã đưa tin rằng một "vị Giáo hoàng yêu nước Pháp" đang đặt chân đến bên bờ sông Seine. Một mặt, niềm say mê của ngài đối với văn hóa và các tác phẩm học thuật của Pháp đã được biết đến từ nhiều thập kỷ trước; ngài đã khám phá chúng qua nguyên tác nhờ khả năng sử dụng thông thạo ngôn ngữ này. Mặt khác, nước Pháp cũng từng dành cho ngài những sự trân trọng đặc biệt, chẳng hạn như vào năm 1992, khi ngài được kết nạp vào Viện Hàn lâm Khoa học Chính trị và Đạo đức danh giá, hay vào năm 1998, khi ngài được trao tặng tước hiệu Chỉ huy của Huân chương Bắc đẩu Bội tinh tại Đại sứ quán Pháp cạnh Tòa Thánh.
"Vị Giáo hoàng yêu nước Pháp"
Khi nhận được danh hiệu này, Đức Hồng y Joseph Ratzinger đã có một bài phát biểu nổi tiếng, trong đó ngài khẳng định rằng ngay từ thời trẻ, ngài đã là "người ngưỡng mộ nồng nhiệt 'nước Pháp ngọt ngào'" và mô tả các tác phẩm của những nhà văn Pháp mà ngài đọc từ thuở nhỏ như một liều thuốc giải cho bầu không khí hậu chiến đang bao trùm quê hương mình. Bài phát biểu năm 1999 của ngài vẫn còn được ghi nhớ. Ngài là nhà thần học Công giáo duy nhất trong số mười tám trí thức lỗi lạc được mời đến Đại học Sorbonne ở Paris để tham dự hội nghị về tương lai thế giới vào buổi bình minh của thiên niên kỷ thứ ba. Nhân dịp đó, ngài đã có một bài phát biểu đầy dũng cảm về cuộc khủng hoảng của Kitô giáo tại Lục địa Già. Cuối cùng, chính vị Giáo hoàng tương lai người Đức này đã chủ trì lễ kỷ niệm 60 năm cuộc đổ bộ của quân Đồng minh xuống Normandie vào năm 2004. Trong số các sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ chỉ huy tàu đổ bộ năm 1944 có Louis Marius, cha của Robert Francis Prevost (Đức Lêô XIV).
Tuy nhiên, mối quan hệ giữa nhà thần học lỗi lạc người Đức này với nước Pháp cũng không hoàn toàn suôn sẻ, điển hình là vào năm 1983, khi Đức Hồng y Ratzinger phê bình cuốn sách giáo lý tiếng Pháp vì cho rằng nó không thể hiện được đức tin như một "tổng thể hữu cơ". Dẫu vậy, đến năm 2008, người ta tin tưởng mạnh mẽ rằng một vị Giáo hoàng sắp đến thăm nước Pháp, một vị Giáo hoàng thấu hiểu đất nước này, cũng như những thành tựu và thách thức của nó, hơn hẳn nhiều nhà lãnh đạo thế giới và các quan chức của Giáo hội.
Thánh Augustinô, sợi dây liên kết giữa hai triều đại Giáo hoàng
Một điều đặc biệt đáng chú ý hiện nay là trong chuyến thăm Pháp đầu tiên vào năm 1954, vị linh mục trẻ Joseph Ratzinger đã theo gương thánh Augustinô, một người cha tinh thần của Đức Giáo hoàng đương nhiệm. Một mặt, điều này không có gì đáng ngạc nhiên, bởi vì ngài đã dành trọn luận án tiến sĩ của mình để nghiên cứu về vị Giám mục thành Hippo và là Tiến sĩ Hội Thánh này, một nhân vật mà ngài đã dành nhiều tâm huyết suy tư cả về mặt học thuật lẫn mục vụ trong suốt nhiều thập kỷ. Mặt khác, nhân dịp chuyến thăm sắp tới của Đức Giáo hoàng, chúng ta có thể nhìn nhận lại nguồn cảm hứng mà Joseph Ratzinger đã tiếp nhận từ thánh Augustinô khi ngài phát biểu trên đất Pháp vào năm 1954 tại một hội nghị học thuật tổ chức ở Học viện Công giáo Paris.
Paris, giữa thành đô ánh sáng và Thánh Đô
Thủ đô nước Pháp, nơi được mệnh danh là "Thành đô Ánh sáng", là điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến thăm năm 2008 của Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI. Một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất là buổi cử hành Kinh Chiều do ngài chủ sự tại Nhà thờ Đức Bà Paris. Dựa trên Thánh vịnh 121 cùng những lời chú giải của thánh Hilariô và thánh Augustinô, ngài đã nói về niềm khao khát của nhân loại hướng về Thánh Đô, tức là Nước Trời. "Hành trình tiến về Thánh Độ sẽ không thể được nếu nó không được thực hiện trong Giáo hội, là mầm và hình ảnh tiên trưng của Giêrusalem trên trời," Đức Giáo hoàng khẳng định, như thể ngài kéo dài bài thuyết trình tại Đại học Sorbonne gần một thập kỷ trước. Hay như loạt bài giáo lý ngày thứ Tư về "Tiến sĩ của Ân sủng", mà ngài đã chia sẻ trong các buổi tiếp kiến chung vào đầu năm đó.
Chuyến thăm của Đức Giáo hoàng tới thủ đô nước Pháp đã để lại những thông điệp mạnh mẽ, những điểm đáng được suy ngẫm lại ngay trước thềm chuyến tông du của Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Chỉ cần nhắc lại lời mời gọi suy tư mới mẻ về ý nghĩa đích thực của laïcité (tính thế tục) được đưa ra tại Điện Élysée; lời mời gọi tìm kiếm Thiên Chúa như nền tảng của mọi nền văn hóa đích thực, dành cho gần 700 đại diện thuộc giới nghệ thuật và khoa học, không chỉ riêng người Kitô giáo; hay lời cảnh báo về những thần tượng đương đại trong bài giảng tại Thánh lễ có hơn 250.000 người tham dự. Bên cạnh đó còn có những lời đầy ân cần và niềm tin tưởng dành cho giới trẻ tại sân trước Nhà thờ Chính tòa Paris, để tưởng nhớ Đức Gioan Phaolô II, vị tiền nhiệm của ngài và cũng là người bạn của giới trẻ.
Lộ Đức, tâm điểm của chuyến tông du của Đức Giáo hoàng
Đức Bênêđíctô XVI đã dành phần lớn thời gian trong chuyến tông du của mình tại Lộ Đức, cũng như Đức Giáo hoàng đương nhiệm sẽ thực hiện. Và cũng giống như vị Giáo hoàng hiện tại, vị Giáo hoàng người Đức đã đến Lộ Đức với tư cách chủ yếu là một người hành hương. Ngài bắt đầu chuyến thăm "thủ đô tâm linh của nước Pháp" bằng việc đi qua Con đường Năm Thánh, lộ trình được thiết lập để kỷ niệm 150 năm ngày Đức Mẹ hiện ra. Chính tại nơi này, Đức Mẹ đã chọn để mang lại sự an ủi hiền mẫu cho một xã hội đang chìm trong những biến động của thế kỷ XIX, và cho đến nay, nơi đây vẫn là nguồn an ủi, vỗ về cho các thế hệ tín hữu nối tiếp nhau. Cũng từ chính nơi đó, những lời khích lệ của Đức Giáo hoàng đã vang lên. Ngài nói về niềm hy vọng giữa những khổ đau, cùng với chính Đức Kitô, Đấng luôn mong muốn mang lại sự nâng đỡ và an ủi cho nhân loại.
Nhiều người có mặt vẫn còn lưu giữ rõ nét hình ảnh Đức Gioan Phaolô II cầu nguyện trước Hang đá Massabielle, chỉ vài tháng trước khi ngài qua đời, trong chuyến tông du nước ngoài cuối cùng vào năm 2004. Bài phát biểu của Đức Bênêđictô XVI dành cho các giám mục Pháp tại Lộ Đức cũng rất đáng được quan tâm đặc biệt. Một cách nào đó, bài phát biểu này đóng vai trò như một "lộ trình", theo cách diễn đạt của Đức Hồng y Aveline khi nói về sự mong đợi dành cho chuyến thăm của Đức Giáo hoàng. Mặc dù nhiều người tháp tùng Đức Giáo hoàng đến Pháp ngày nay chỉ biết về những sự kiện đó qua lời kể, chuyến thăm của ngài vẫn đang khơi dậy sự quan tâm đặc biệt nơi giới trẻ, những người thậm chí còn chưa chào đời vào năm 2008.
Tý Linh
(theo Dorota Abdelmoula-Viet – Vatican News)
-----------------------------
(Tý Linh hôn tay Đức Bênêđíctô XVI trong Nhà thờ Đức Bà Paris, 12/9/2008.)
_1789007988.jpg)
