Công nghị của Hồng y đoàn khai mạc vào thứ Sáu, ngày 26/6, tại Vatican với Thánh lễ do Đức Giáo hoàng chủ tế tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô. Trong bài giảng, Đức Lêô mời gọi các Hồng y trải qua hai ngày phân định này trong sự hiệp nhất sâu xa với Đức Kitô – "cây nho đích thực" – để sinh hoa trái cho Giáo hội và thế giới; đồng thời, ngài cũng thúc giục các Hồng y về việc cổ vũ hòa bình, tính hợp đoàn và tính hiệp hành trong việc phục vụ toàn thể gia đình nhân loại.
Quy tụ quanh bàn thờ Chúa, gần mộ Thánh Phêrô, các Hồng y từ khắp nơi trên thế giới đã khai mạc công nghị bằng cách dâng lên Chúa “các cộng đoàn và các dân tộc” mà các ngài mang nặng trong lòng, cũng như “những dự án và kinh nghiệm mục vụ của các ngài”, Đức Thánh Cha bắt đầu bài giảng của mình như thế. Ngài đã lập tức đặt cuộc gặp gỡ này dưới dấu chỉ của Tin Mừng theo Thánh Gioan.
"Sự đa dạng về tình cảm và tư tưởng này giờ đây hội tụ lại: quả thế, nó tìm thấy tâm điểm rạng ngời này chính là Chúa Kitô," Đức Giáo hoàng nói tiếp, đồng thời nhấn mạnh rằng "chính Đức Kitô đang ngỏ lời với chúng ta: "Ta là cây nho thật"". Đức Thánh Cha nhắc lại rằng "ân sủng và sự thật tuôn đổ vào cuộc sống chúng ta" nhờ Chúa Kitô và tạo nên "nhựa sống phong nhiêu của công nghị" đang được khai mạc. Ngài nhấn mạnh rằng, để sinh hoa kết trái, điều cốt yếu là phải luôn kết hiệp với Chúa: "Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được."
Đức tin, nguồn mạch của mọi sứ mạng
Trước Lễ trọng kính Thánh Phêrô và Thánh Phaolô, Đức Thánh Cha đã đề nghị, trong trục đầu tiên của bài giảng của mình, chứng tá của hai vị Thánh này như một mẫu mực cho sự phân định của các Hồng y. Ngài khẳng định: "Tấm gương của Thánh Phêrô và Thánh Phaolô khích lệ chúng ta chia sẻ, trong đức tin, sự tự do đích thực." Đức Thánh Cha giải thích rằng sự tự do này nảy sinh từ mối tương quan với Chúa Kitô, Đấng "giải thoát chúng ta khỏi tội lỗi và nỗi sợ hãi, đồng thời sai chúng ta đi loan báo Tin Mừng." Ngài nhấn mạnh rằng "đức tin là nhân đức, vốn không bao giờ được coi là đương nhiên, mang lại sức sống cho Giáo hội, bởi nó tương hợp với ân sủng nuôi dưỡng các cành nho của cùng một cây nho duy nhất". Ngài cũng lưu ý rằng chính nhờ đức tin vào Người mà việc loan báo Tin Mừng, cử hành các bí tích và phục vụ Dân Chúa mới trổ sinh hoa trái.
“Việc loan báo Tin Mừng, cử hành các bí tích và hiến mình cho đoàn chiên của Chúa chỉ thực sự thành hiện thực và sinh hoa trái khi chúng ta tin vào Người, Vị Mục Tử Nhân Lành”.
Trục thứ hai của bài giảng tập trung vào món quà hòa bình trong sự hiệp nhất. Trước những căng thẳng và xung đột quốc tế đang "gây tổn thương sâu xa cho đại gia đình nhân loại", Đức Giáo hoàng tái khẳng định rằng Giáo hội vẫn luôn là nguồn mang lại niềm hy vọng bằng cách ủng hộ mọi sáng kiến cổ vũ "sự tôn trọng phẩm giá con người, công lý, pháp luật, nói một cách đơn giản là tôn trọng con người". Ngài đã lên án mạnh mẽ chiến tranh, khẳng định rằng "chiến tranh không bao giờ xứng đáng với con người, và nó không bao giờ được Thiên Chúa chúc lành". Được tạo dựng với "trí khôn và ý chí", con người được mời gọi giải quyết các xung đột "với tư cách là con người, chứ không phải là loài thú dữ, thậm chí được trang bị vũ khí công nghệ cao".
Đối với Đức Lêô XIV, "sự hiệp nhất của gia đình nhân loại có trước các dân tộc và quốc gia riêng lẻ", và "đây không chỉ là một sự kiện mang tính sinh học: đó là một nguyên tắc đạo đức". Chính vì vậy, ngài khẳng định, "hòa bình là một bổn phận công lý, vì chúng ta hình thành nên một gia đình nhân loại duy nhất, một nhân loại cao cả tìm thấy nơi Chúa Kitô, Thủ Lãnh và Đấng Cứu Chuộc của mình".
"Nền văn minh tình yêu"
Đề cập đến thông điệp Magnifica humanitas của mình, Đức Thánh cha đã nhắc lại trực giác của Đức Phaolô VI khi đề xướng "nền văn minh tình yêu" như một giải pháp thay thế cho lôgic đối đầu. Ngài giải thích rằng tầm nhìn này vẫn hoàn toàn mang tính thời sự: "Chứng tá Kitô giáo trở thành lời ngôn sứ về một thế giới mới, trở thành công cuộc loan báo Tin Mừng và phục vụ, cũng như một dự án văn hóa và xã hội nhằm thúc đẩy sự phát triển con người toàn diện." Ngài cũng nhấn mạnh rằng Giáo hội, "giữa những niềm vui và sự bách hại," "không bao giờ đứng về phe phái nào: Giáo hội dành cho tất cả mọi người, và Giáo hội ngỏ cùng mỗi cá nhân cùng một lời về sự hoán cải và ơn cứu độ."
Tính hiệp hành và tính hợp đoàn để phục vụ Giáo hội
Trong phần cuối bài giảng, Đức Thánh Cha đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lắng nghe và sự hiệp thông. Ngài khẳng định rằng việc thực thi Thượng Hội đồng mời gọi toàn thể Giáo hội "cùng tiến bước trong sự hiệp nhất đức tin, trong việc thăng tiến hòa bình, trong sự vâng phục Lời hằng sống, chính là Chúa Giêsu."
Ngài cũng nhắc lại rằng những chuyển biến sâu sắc về văn hóa đòi hỏi "quan tâm thường xuyên" để có thể diễn đạt "những chân lý ngàn đời bằng một ngôn ngữ cho phép nhận ra sự mới mẻ trường tồn của chúng", như thế lấy lại suy tư của Đức Giáo hoàng Phanxicô trong tông huấn Evangelii gaudium. Khi bàn về công việc của Hồng y đoàn, Đức Lêô XIV nhấn mạnh rằng "tính hợp đoàn (collégialité) thể hiện tính hiệp hành (synodalité) mà tất cả những người đã lãnh nhận bí tích Rửa tội đều tham gia." Ngài giải thích rằng tính hiệp hành và tính hợp đoàn "là những hình thức của tình huynh đệ Kitô giáo."
Giáo hoàng, "người thỉnh cầu, chứ không phải người ra lệnh"
Đức Thánh Cha kết luận bằng một suy tư về sứ vụ Phêrô, một sứ vụ được mời gọi sống khiêm nhường. Ngỏ lời với các Hồng y, ngài khẳng định rằng sự trợ giúp mà các Hồng y mang lại cho Người kế vị Thánh Phêrô sẽ tìm thấy nơi ngài "người thỉnh cầu, chứ không phải người ra lệnh". "Quyền bính của vị đứng đầu thuộc về người lắng nghe và, vì lý do duy nhất này, sẽ dẫn dắt; thuộc về người biết học hỏi và, vì lý do duy nhất này, sẽ giảng dạy, luôn luôn noi theo Tôn Sư duy nhất," Đức Lêô kết luận, đồng thời phó thác công việc của Công nghị Hồng y cho sự chuyển cầu của hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô.
Tý Linh
(theo Moriba Camara, S.J. - Vatican News)
