Tại Hội trường Thượng Hội đồng, Đức Lêô XIV đã có bài phát biểu bế mạc, tập trung vào niềm hy vọng, tính hiệp hành và trách nhiệm của Giáo hội trong một thế giới đang chịu ảnh hưởng bởi chiến tranh và cuộc khủng hoảng về các mối tương quan giữa người với người. Ngay phần mở đầu bài phát biểu, Đức Thánh Cha đã bày tỏ tình liên đới của mình, cũng như tình liên đới của toàn thể Hồng y đoàn, với người dân Venezuela, những người đang chịu ảnh hưởng bởi trận động đất dữ dội xảy ra trong những ngày gần đây.
Trước khi đưa ra những suy tư cuối cùng về Công nghị Hồng y ngoại thường diễn ra tại Vatican vào ngày 26 và 27 tháng 6 năm 2026, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã bày tỏ tình liên đới của ngài, cũng như của toàn thể Hồng y đoàn, với người dân Venezuela, những người đã "chịu ảnh hưởng nặng nề bởi trận động đất dữ dội trong những ngày gần đây". Đức Giáo hoàng nói thêm: "Chúng tôi đảm bảo với các nạn nhân về lời cầu nguyện của chúng tôi, gia đình họ và tất cả những ai đang gánh chịu hậu quả của thảm kịch này. Chúng tôi cũng phó thác cho Chúa tất cả những người đang tham gia công tác cứu trợ, và cầu mong tình liên đới của cộng đồng quốc tế dành cho quốc gia thân yêu này sẽ không bao giờ lay chuyển".
Các Hồng y đến từ các Giáo hội, nền văn hóa và bối cảnh rất đa dạng
Vào thứ Bảy ngày 27/6, phát biểu từ Hội trường Thượng Hội đồng mới, Đức Giáo hoàng đã có bài phát biểu sâu rộng, trong đó ngài cảm ơn các Hồng y vì "sự tự do, tình huynh đệ và tinh thần Giáo hội mà anh em đã tham gia vào các công việc của chúng ta. Tôi gìn giữ ký ức không chỉ về nội dung những suy tư của anh em, mà còn về trải nghiệm đã làm cho chúng trở nên khả thi."
Ngài nói tiếp : "Chúng ta đã cùng nhau tìm kiếm ý muốn của Chúa, xác tín rằng Đức Kitô tiếp tục hành động trong Giáo hội của Người: chính Người là Đấng đi trước, quy tụ chúng ta, phán dạy qua các anh em và dẫn dắt chúng ta trong sứ mạng của mình. Mọi sự đều đến từ Người và mọi sự đều quy hướng về Người". Chính vì vậy, ngài chia sẻ: "Việc chứng kiến các Hồng y đến từ những Giáo hội, nền văn hóa và hoàn cảnh rất đa dạng cùng lắng nghe nhau và cùng nhau tìm kiếm những gì phục vụ Tin Mừng tốt nhất đã là một nguồn an ủi và hy vọng đối với tôi."
Tính hiệp hành
Trong những suy tư của mình, Đức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng tính hiệp hành không nên được hiểu đơn thuần là một phương thức tổ chức hay một chuỗi các cuộc họp, nhưng đúng hơn là một cách hiện hữu của Giáo hội. Ngài khẳng định: "Câu hỏi thực sự về tính hiệp hành không phải là ai có quyền quyết định, mà là: 'Làm thế nào chúng ta cùng nhau gìn giữ ân huệ mà Chúa đã trao phó cho Giáo hội của Người?'" Theo Đức Giáo hoàng, hành trình này nảy sinh từ sự gặp gỡ, phát triển nhờ việc lắng nghe lẫn nhau và trưởng thành qua sự phân định dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Do đó, ngài kêu gọi các Hồng y thúc đẩy việc thực thi tiến trình hiệp hành trong các Giáo hội địa phương của mình, đồng thời thúc đẩy sự hiểu biết đúng đắn về tiến trình này.
Những vết thương của thế giới
Đức Thánh Cha cũng ghi nhận rằng, trong công nghị, các Hồng y đã bày tỏ mối quan tâm về tình trạng chiến tranh, nghèo đói, bất công và bạo lực đang ảnh hưởng đến nhiều dân tộc trên khắp thế giới. Tuy nhiên, ngài nói thêm rằng ẩn sau những bi kịch này còn có một cuộc khủng hoảng sâu sắc hơn: "Sự cô đơn, sự khủng hoảng trong các mối tương quan, sự mất niềm hy vọng và khó khăn trong việc nhìn nhận nhau như anh chị em."
Đức Giáo hoàng đặc biệt lưu ý đến hoàn cảnh của giới trẻ mà hành trình tìm kiếm ý nghĩa và sự chân thực của họ - và, trong một số trường hợp, nỗi đau khổ khiến họ đi đến quyết định tự kết liễu đời mình - được xem là "một trong những vết thương sâu sắc nhất của thời đại chúng ta." Ngài cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của gia đình như một trường học về các mối tương quan, tình liên đới và niềm hy vọng. Trong bối cảnh đó, ngài thông báo về một cuộc gặp gỡ sẽ diễn ra vào tháng Mười với các vị lãnh đạo của các Giáo hội Đông phương và các chủ tịch các Hội đồng Giám mục nhằm đánh giá việc đón nhận Tông huấn Amoris Laetitia, mà các gia đình cũng sẽ tham gia.
Văn hóa đối thoại đối lập với lôgic chiến tranh
Một đoạn trong bài phát biểu của ngài dành để nói về hòa bình. Ngài khẳng định rằng các Hồng y đã thấu hiểu rõ một trong những giáo huấn của thông điệp Magnifica humanitas: chiến tranh không chỉ nảy sinh từ các xung đột giữa các quốc gia, mà còn từ một "văn hóa quyền lực" len lỏi vào các mối quan hệ giữa người với người, nền kinh tế, chính trị, công nghệ và thậm chí cả tôn giáo.
Để đáp lại, ngài đề xuất xây dựng lại một nền văn hóa hợp tác và đối thoại, tăng cường chủ nghĩa đa phương cũng như thúc đẩy sự tham gia của giáo dân vào đời sống công cộng, lấy cảm hứng từ học thuyết xã hội của Giáo hội. Đức Thánh Cha cũng bảo vệ sự đáp trả bất bạo động như là một lựa chọn bắt nguồn sâu xa từ Tin Mừng, đồng thời làm rõ rằng điều này không có nghĩa là thụ động, nhưng là đối diện với các xung đột mà không lặp lại lôgic của lòng thù hận. Trong bối cảnh đó, ngài cho biết một số nhóm làm việc đã kêu gọi suy tư sâu xa hơn về mặt thần học và mục vụ liên quan đến quyền tự vệ chính đáng, dưới ánh sáng những thay đổi đang tác động đến các cuộc xung đột đương đại.
Một Giáo hội làm chứng trước khi tổ chức
Đức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng sự canh tân Giáo hội không chỉ phụ thuộc vào việc cải tổ cơ cấu mà, trên hết, còn dựa vào sự làm chứng của các cộng đoàn biết sống Tin Mừng một cách đáng tin cậy. Ngài cũng tái khẳng định ý định tiếp tục tổ chức cuộc gặp gỡ thường niên này từ năm tới, đồng thời lưu ý rằng dù ngày cụ thể chưa được ấn định, ngài hy vọng sẽ công bố thông tin này vào cuối năm nay.
Lời kêu gọi cuối cùng về hòa bình
Kết thúc bài phát biểu, Đức Lêô XIV đã tán thành lời kêu gọi nhất trí của Công nghị Hồng y và mời gọi các Hồng y chuyển tải lời kêu gọi này đến tất cả các Giáo hội và các dân tộc trên thế giới. Ngài tuyên bố: "Thiên Chúa tiếp tục mở ra những con đường hòa giải và hòa bình trong lịch sử. Chúng ta có trách nhiệm can đảm bước đi trên những con đường ấy và giúp thế giới nhận ra chúng." Ngài cũng gửi lời cảm ơn đến tất cả mọi người vì những đóng góp của họ, "cũng như các vị báo cáo, điều phối viên và tất cả những ai đã góp phần làm nên những ngày làm việc và tình huynh đệ này bằng sự quảng đại và sự kín cẩn."
“Xin cảm ơn anh em một lần nữa đã giúp tôi nhận ra công trình mà Đức Kitô vẫn đang thực hiện giữa dân Người và trên thế giới. Chúng ta phó thác những hoa trái của Công nghị này cho sự chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ Giáo hội. Xin Mẹ dạy chúng ta biết gìn giữ sự hiệp nhất trong sự đa dạng và phục vụ Tin Mừng bình an với lòng khiêm tốn, lòng can đảm và niềm hy vọng. Xin cảm ơn anh em!”
Tý Linh
(theo Sebastián Sansón Ferrari – Vatican News)
