Trong cuộc trò chuyện với các nhà báo trên chuyến bay từ Metz về Rôma khi kết thúc chuyến tông du tới Pháp, Đức Lêô XIV đã đề cập đến các cuộc xung đột cũng như những lợi ích kinh tế duy trì chúng. Ngài tuyên bố, chiến tranh thật vô nghĩa; Nga và Ucraina cần ngồi lại đàm phán. Ngài cũng khẳng định rằng Giáo hội vẫn tiếp tục lên tiếng rao giảng Tin Mừng. Một số ít người đang trở nên giàu có nhờ ngành công nghiệp vũ khí; hàng tỷ đô la này lẽ ra có thể được sử dụng để giải quyết các vấn đề như nạn đói trên toàn cầu. Đặc biệt, ngài nhấn mạnh rằng khi nói về các vấn đề thuộc Học thuyết Xã hội, Giáo hội không hề can dự vào chính trị, nhưng đang áp dụng Tin Mừng vào đời sống của con người.
Trong chuyến bay từ Metz về Rôma vào tối thứ Hai, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã trò chuyện với hơn 80 nhà báo tháp tùng ngài trong chuyến Tông du tới Pháp.
Ngài bắt đầu bằng việc khái quát về chuyến thăm Pháp và giải đáp một số câu hỏi do các phóng viên đặt ra.
Dưới đây là bản ghi chép và bản dịch tiếng Anh nội dung cuộc họp báo:
[Đức Giáo hoàng, bằng tiếng Anh:] Tôi sẽ bắt đầu bằng nói tiếng Anh. Và rồi nếu quý vị cần phiên dịch, chúng tôi có thể hỗ trợ việc này. Trước hết, một lần nữa tôi xin cảm ơn những công việc mà quý vị đã thực hiện. Tôi nghĩ rằng quý vị đã khá bận rộn trong suốt bốn ngày qua và, theo một nghĩa nào đó, đây là một chương trình rất cường độ cao.
Bốn ngày này thực sự tràn ngập muôn vàn ân phúc. Tôi có thể nói đó gần như là những phép lạ, đặc biệt là khoảng thời gian tại Lộ Đức, khi được đồng hành cùng biết bao người đau ốm, khổ đau và chứng kiến ân sủng từ sự hiện diện của Thiên Chúa biểu lộ qua nhiều cách thức khác nhau: chạm đến trái tim, biến đổi cuộc đời họ, và, để dùng một cách diễn đạt mà tôi đã đề cập ở đó, khôi phục phẩm giá cho người bệnh, người cao tuổi và những ai đang bị xã hội ở một số nơi gạt bỏ.
Quả thực, đã có rất nhiều dấu chỉ, nhiều sự thể hiện, nhiều biểu tượng xuyên suốt bốn ngày ấy. Cá nhân tôi cảm thấy vô cùng may mắn và hạnh phúc khi có cơ hội đến thăm nước Pháp để khích lệ các bạn trẻ, những người rõ ràng đang khao khát tìm kiếm một điều gì đó.
Điều này thể hiện rất rõ tại sân vận động vào buổi tối hôm ấy, khi 80.000 bạn trẻ từ khắp nơi trên nước Pháp quy tụ lại cùng nhau ; và sự nhiệt huyết, niềm vui cũng như niềm hy vọng mà họ đã mang lại, nhưng đặc biệt tôi nghĩ rằng họ đã đón nhận và sẽ có thể chia sẻ với người khác.
Vì vậy, trong số rất nhiều điều chúng ta đã cử hành và trải nghiệm suốt bốn ngày qua, tôi cho rằng đó là những điểm nhấn đáng chú ý nhất, tất nhiên không loại trừ những điều khác, nhưng những điều này khá quan trọng. Tôi rất vui vì quý vị đã đồng hành trong chuyến đi này, và liệu quý vị có một vài câu hỏi...
[Cyriac Zeller, I-Media:] Kính chào Đức Thánh Cha (ĐTC). Hôm qua, trong một cuộc họp báo, những nạn nhân mà ĐTC gặp gỡ đã cho chúng con biết rằng ĐTC đã thừa nhận với họ về tính chất mang tính hệ thống của vấn nạn lạm dụng tình dục trong Giáo hội. Sự việc có đúng như vậy không? ĐTC có thể giải thích quan điểm của mình về vấn đề này. ĐTC có coi tình trạng lạm dụng tình dục trong Giáo hội là một vấn đề mang tính hệ thống?
[Đức Giáo hoàng, bằng tiếng Anh:] Tôi muốn nói, không có ý định phản bác bất kỳ ai, vì tôi cho rằng điều này rất quan trọng, trước hết, tôi muốn nói rằng khi gặp gỡ bảy nạn nhân đó, tôi đã nhờ họ giúp tôi bày tỏ với các nạn nhân khác về thiện chí - của cá nhân tôi cũng như của Giáo hội - trong việc lắng nghe và đồng hành cùng họ trên hành trình tìm kiếm sự chữa lành, nhận ra nỗi đau mà họ phải gánh chịu trong cuộc sống do các hoàn cảnh lạm dụng gây ra.
Một số người trong số họ đã nói về tình trạng lạm dụng mang tính hệ thống. Cá nhân tôi thì muốn diễn đạt theo cách khác, mặc dù tôi cũng từng nói về một số tổ chức trong Giáo hội mà đôi khi, có thể nói như vậy, đã có những hành xử lạm dụng, với tư cách là một hệ thống.
Nhưng tôi cho rằng việc phân biệt rõ vấn đề này là rất quan trọng. Lạm dụng tình dục trước hết là một vấn đề của con người. Khi sự việc này xảy ra trong Giáo hội, nó thực sự có một chiều kích khác được thêm vào nó, bởi vì đời sống đức tin của những con người này bị tổn thương sâu xa và đôi khi thậm chí bị hủy hoại.
Giáo hội có trách nhiệm đặc biệt trong việc đồng hành và trợ giúp họ tìm kiếm sự chữa lành. Chính theo nghĩa này mà tôi đã nói với họ về việc Giáo hội, theo một khía cạnh nào đó, bị coi là phải chịu trách nhiệm, nhưng đồng thời, tôi cũng tin rằng Giáo hội đóng vai trò quan trọng trong việc giúp họ tìm thấy sự chữa lành.
[Xavier Le Normand, Le Pèlerin:] Kính chào Đức Thánh Cha. Trước hết, con xin cảm ơn ĐTC về chuyến Tông du đến Pháp. Trong suốt bốn ngày, đất nước chúng con đã tràn ngập niềm hân hoan lan tỏa từ chuyến thăm của ĐTC, một điều hiếm thấy tại Pháp. Con xin cảm ơn Đức Thánh Cha. Con sẽ tiếp tục với câu hỏi bằng tiếng Anh. Khẩu hiệu cho chuyến Tông du của ĐTC là "để cho thế gian được sống". Chủ đề chăm sóc cuối đời đã được nhắc đến nhiều lần trong các bài diễn văn của ĐTC. Thực tế, con nhận thấy ĐTC đã đề cập đến vấn đề này trong hơn một nửa số bài phát biểu tại Pháp. Con đặc biệt nghĩ đến bài phát biểu tại Điện Élysée và bài phát biểu hôm qua tại Lộ Đức, khi ĐTC nói rằng điều hợp pháp không nhất thiết là điều hợp luân lý. Đây rõ ràng là lời ám chỉ đến việc Pháp mới đây đã hợp pháp hóa an tử. Tại Pháp, chúng con cũng có nguyên tắc "laïcité" (tính thế tục), tức là sự tách biệt giữa tôn giáo và chính trị. ĐTC có cho rằng khi vấn đề trở nên quan trọng và mang tính hệ trọng, thì ranh giới này, giới hạn này cần phải bị vượt qua nhân danh tính ưu việt của lương tâm? Và nếu có, thì liệu ĐTC đã vượt qua ranh giới đó chưa?
[Đức Giáo hoàng, bằng tiếng Anh:] Cảm ơn câu hỏi của anh. Tôi xin nói rằng sự hiểu biết của Giáo hội về sự tách biệt giữa Giáo hội và chính trị, hay giữa Giáo hội và Nhà nước, thì tôi đã không vượt qua ranh giới đó. Và tôi mời anh đọc hoặc đọc lại Magnifica Humanitas trong đó tôi nói về Học thuyết Xã hội của Giáo hội ở phần đầu tiên, trong vài chương đầu tiên. Ở đó, tôi nói rằng khi Giáo hội lên tiếng bảo vệ sự sống, khi Giáo hội nói về các vấn đề thuộc Học thuyết Xã hội, chúng tôi không hề can dự vào chính trị, chúng tôi đang áp dụng Tin Mừng vào đời sống của con người.
Và có thể có những chính trị gia, có thể nói như thế, dù thuộc phe cánh tả hay cánh hữu, có thể có những hoàn cảnh trong đó họ nói: "Không, tôn giáo chỉ nên nằm trong phạm vi riêng tư." Hãy để mọi người tự làm những gì họ muốn, nhưng với tư cách là một Nhà nước, chúng ta phải giữ sự tách biệt. Thực tế là, khi tôi đến Pháp, trước hết tôi đến để rao giảng Phúc Âm, để rao giảng Tin Mừng, để tái khẳng định những gì chính Chúa Giêsu Kitô đã nói: "Thầy là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống", do đó để nói lên sự thật mà Chúa Giêsu ban tặng cho chúng ta.
Như tất cả quý vị đều biết, việc bảo vệ sự sống là điều mà Giáo hội giảng dạy, tin tưởng cách rất sâu xa. Và do đó, một mặt, biết rõ rằng tại Pháp, một đạo luật mới được thông qua, cũng như tại các quốc gia châu Âu và nhiều nơi khác trên thế giới, đang có nhiều cuộc tranh luận xoay quanh các vấn đề về giai đoạn cuối đời.
Nhưng khi hiện diện tại một nơi đặc biệt như Lộ Đức, nơi mọi người đang tìm kiếm những giá trị sâu xa hơn nhiều và thấu hiểu rằng cuộc sống của họ vẫn luôn có ý nghĩa, ngay cả khi họ đang phải đối mặt với bệnh tật, khuyết tật hay những nỗi đau đớn đủ loại, thì Giáo hội, vì chính Chúa Giêsu, luôn mong muốn được gần gũi với những người đó, và khẳng định những giá trị mà tôi nghĩ chính sự sống mang lại cho tất cả chúng ta.
Vì vậy, tôi xin nói rằng nếu đó là chính trị, thì tôi đã làm điều đó, nhưng đó không phải để can dự vào chính trị Pháp. Đó là để giảng dạy những gì Giáo hội thực sự tin.
[Manuela Tulli, ANSA:] Kính chào Đức Thánh Cha. Hôm nay, và thực ra là trong suốt chuyến tông du này, ĐTC đã nhấn mạnh sự cần thiết của việc đối thoại. Khi nói về châu Âu, ĐTC cũng đề cập đến ảo tưởng của việc tái vũ trang, nhưng đồng thời ĐTC cũng nói rằng chúng ta cần có can đảm để nhượng bộ và hy sinh vì lợi ích lớn hơn là hòa bình. Cuộc xung đột tại châu Âu là cuộc xung đột giữa Nga và Ucraina. ĐTC muốn nói gì khi nói về những sự hy sinh này? Và ĐTC tin tưởng vào các cuộc đàm phán, vì ĐTC có các đặc sứ của mình đi - Đức Tổng Giám mục Gallagher đã đi trước, và hiện tại là Đức Hồng y Zuppi đang ở đó – nhưng làm thế nào ĐTC có thể nói chuyện với một Quốc gia đang tấn công, ném bom và đe dọa không chỉ Ucraina, mà cả các Quốc gia châu Âu khác nữa? Con xin cảm ơn ĐTC.
[Đức Giáo hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Cảm ơn chị. Điều đầu tiên cần nhấn mạnh là các nguyên tắc của học thuyết xã hội của Giáo hội, qua đó chúng ta không cổ xúy cho bạo lực, lòng thù hận, vũ khí và những mối nguy hiểm đang hiện hữu trong thế giới ngày nay, bao gồm cả những nguy cơ do một số nhà lãnh đạo quốc gia gây ra khi họ bắt đầu đề cập trở lại về vũ khí hạt nhân và những cuộc chiến tranh ngày càng mang tính hủy diệt, đặc biệt là đối với sinh mạng con người.
Tình trạng không ngừng chạy đua vũ trang và chi tiêu cho ngành công nghiệp quân sự khổng lồ vẫn đang tiếp diễn, vốn đã tiếp tục thúc đẩy chi tiêu quân sự trong suốt nhiều thập kỷ qua – năm ngoái, năm năm trước. Một số ít người đang trở nên vô cùng giàu có nhờ ngành công nghiệp cổ xúy chiến tranh này. Tuy nhiên, hàng tỷ tỷ euro hay đô-la ấy lẽ ra có thể được sử dụng để giải quyết các vấn đề như nạn đói toàn cầu, nhà ở, tình trạng thất nghiệp, v.v.
Mọi người đều đang tìm kiếm một tiếng nói có thể mang lại một hướng đi khác, một tiếng nói không hô hào, "Hãy chi nhiều tiền hơn cho vũ khí", vốn chỉ làm gia tăng những căng thẳng có thể dẫn đến bùng nổ thêm một cuộc chiến tranh khác, một cuộc xung đột khác.
Và chúng ta thấy làm thế nào bạo lực, làm thế nào những thế lực này luôn tìm cách áp đặt ý chí của họ thông qua vũ lực thay vì dấn thân đối thoại và thúc đẩy những cuộc thương lượng về những khác biệt vốn có thể tự nhiên đang tồn tại, đang đẩy chúng ta ngày càng đến gần hơn với một cuộc chiến tranh, hay nhiều cuộc chiến tranh, xung đột như những gì ta đang chứng kiến trên thế giới ngày nay.
Tôi không biết người khác nghĩ sao, và đây không phải là vấn đề thuộc chuyện chính trị hay phi chính trị, nhưng là một tiếng nói tìm cách ổ vũ các giá trị về phẩm giá con người, tầm quan trọng của sự sống, khả năng có thể dành nhiều nguồn lực hơn cho y tế, giáo dục và ít hơn cho vũ khí. Tôi tin rằng Giáo hội có trách nhiệm cổ vũ những giá trị đó, không ngừng kêu gọi các nhà lãnh đạo như của Nga và Ucraina, và các quốc gia khá, hãy đến, hãy ngồi lại với nhau, hãy đối thoại, hãy tìm cách giải quyết các vấn đề mà không tiếp tục những cuộc chiến tranh vốn chẳng còn ý nghĩa gì nữa này.
Do đó, theo nghĩa này, Giáo hội vẫn tiếp tục lên tiếng. Chúng tôi không thể ép buộc bất kỳ ai. Đôi khi điều đó có vẻ vô ích, nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục lên tiếng, chúng tôi sẽ tiếp tục mời gọi, chúng tôi sẽ tiếp tục loan báo Tin Mừng.
(…)
------------------------------------------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ một vài đoạn phỏng vấn
(xin đọc bài phỏng vấn đầy đủ trên Vatican News tiếng Việt ở đây)
