Giám đốc biên tập của Vatican Media suy ngẫm về chuyến tông du kéo dài 12 ngày sắp tới của Đức Giáo hoàng Lêô XIV tới châu Mỹ Latinh, nơi ngài từng dành nhiều năm phục vụ với tư cách là một nhà thừa sai tại Peru.
Đức Giáo hoàng Lêô đang trở về nhà. Ngài trở lại châu lục nơi ngài đã dành hơn hai mươi năm cuộc đời, trước tiên là với tư cách một nhà thừa sai và sau đó là Giám mục.
Peru, chặng dừng chân cuối cùng và dài nhất trong chuyến tông du sắp bắt đầu, với các điểm đến trước đó là Uruguay và Argentina, không phải là nơi sinh của Robert Francis Prevost, vị Giáo hoàng đầu tiên được sinh ra tại Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, nơi đây có thể được xem là quê hương thứ hai, một quê hương của trái tim. Điều này đã được thể hiện rõ ngay từ những lời đầu tiên mà Đức Giáo hoàng Lêô XIV thốt lên chỉ vài phút sau khi ngài đắc cử.
Xuất hiện trên ban công trung tâm của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, ngài chào đám đông tụ tập tại quảng trường và các tín hữu theo dõi sự kiện trên khắp thế giới, đầu tiên bằng tiếng Ý - phù hợp với Giám mục Rôma - và sau đó bằng tiếng Tây Ban Nha, gửi lời chào đặc biệt “đến Giáo phận Chiclayo thân yêu của tôi, ở Peru, nơi một dân tộc trung thành đồng hành cùng vị Giám mục của họ, chia sẻ đức tin của họ với ngài và cống hiến rất nhiều, rất nhiều, để tiếp tục trở thành Giáo hội trung thành của Chúa Giêsu Kitô”.
Theo nghĩa này, chặng dừng chân tại Peru giống như một cuộc trở về nhà, một dịp để gợi nhớ về mối dây liên kết chưa bao giờ đứt đoạn giữa một vị Giám mục thừa sai, một Giám mục “mang lấy mùi chiên”, và đoàn chiên của ngài.
Quyết tâm thực hiện chuyến đi này của Đức Thánh Cha còn được thể hiện rõ qua khoảng thời gian ngài nằm viện tại bệnh viện Gemelli ở Rôma gần đây. Do đó, đây sẽ là hành trình đắm mình trong những ký ức, một cuộc trở về mang lại nguồn sức mạnh mới, bất chấp những đòi hỏi khắt khe của chuyến đi kéo dài mười hai ngày, bao gồm mười ba chặng bay và hai chuyến di chuyển bằng trực thăng.
Tuy nhiên, nếu giải thích hoặc diễn giải chuyến đi này chỉ dựa trên những khía cạnh đó thì thật là phiến diện. Đây không phải là một cuộc hành hương “yêu nước”.
Trước hết, vì Đức Giáo hoàng Lêô sẽ ghé thăm hai quốc gia khác, mỗi nơi đều đối mặt với những vấn đề và hoàn cảnh vừa có điểm tương đồng, vừa có điểm khác biệt. Thứ hai, vì ý niệm về một cuộc “trở về quê hương” không được phép làm lu mờ những thông điệp mà Đức Giáo hoàng mang đến cho các vùng đất này.
Trên hết, ngài đến để củng cố đức tin cho cộng đoàn Kitô hữu và làm mới lại sứ mạng loan báo Tin Mừng của Giáo hội, một sứ mạng bắt nguồn từ sự gần gũi, lòng dịu dàng, tinh thần chia sẻ, sự nâng đỡ những người nghèo khổ nhất, cùng cam kết chung tay xây dựng một xã hội công bằng hơn.
Đây cũng chính là phương cách mà ngài từng thể hiện khi còn là Giám mục, kể cả trong thời kỳ đại dịch Covid. Khi đó, với tư cách là Giám quản Tông tòa giáo phận Callao, ngài đã tổ chức một mạng lưới tương trợ để phân phát thực phẩm, nước uống và thuốc men cho cư dân cùng những lao động phi chính thức, những người vốn bị mắc kẹt tại nhà do các biện pháp hạn chế, không còn tiền bạc hay lương thực. Người dân vẫn luôn ghi nhớ sự giúp đỡ ấy như một “lời đáp từ Thiên Chúa” cho những lời cầu nguyện của họ.
Tại Uruguay, Đức Giáo hoàng Lêô sẽ bắt gặp một trong những quốc gia “mang đậm chất châu Âu” nhất ở châu Mỹ Latinh, với bề dày lịch sử về sự ổn định và nền dân chủ, nhưng cũng với truyền thống thế tục vốn không phải lúc nào cũng cởi mở với vai trò tích cực của tôn giáo trong đời sống công cộng. Một đạo luật về an tử đã được ban hành tại quốc gia này cách đây một năm.
Tại Argentina, quê hương của Đức Giáo hoàng Phanxicô, người chưa bao giờ trở lại đất nước này kể từ khi được bầu chọn vào năm 2013, Đức Giáo hoàng Lêô sẽ thấy một xã hội bị phân cực sâu xa, đang phải đối mặt với những thách thức xã hội to lớn.
Đây là những đặc điểm của một châu lục mà tình trạng nghèo đói vẫn còn dai dẳng, và khoảng cách giữa một nhóm nhỏ người giàu với đông đảo người nghèo vẫn còn rất lớn.
Đức Giáo hoàng Lêô XIV sẽ nói về công lý dưới ánh sáng của học thuyết xã hội của Giáo hội, không phải để đối đầu với chính phủ này hay chính phủ khác – vị kế nhiệm Thánh Phêrô không hành xử như một chính trị gia – nhưng là để kêu gọi sự đoàn kết hiệp nhất trước tình trạng phân cực, đồng thời khuyến khích việc xây dựng một xã hội công bằng và bao trùm hơn.
Một xã hội như vậy phải quan tâm đến nhu cầu của những người dễ bị tổn thương nhất và những người đang sống tại các vùng ngoại vi xa xôi nhất, trong đó có các cộng đồng dân cư ở vùng Amazon, những người vốn cảm thấy mình bị bỏ rơi, nhưng sẽ được đón tiếp Đức Giáo hoàng trong chuyến thăm của ngài tại Pucallpa.
Thông điệp trọng tâm mà Đức Giáo hoàng mang đến châu Mỹ Latinh được tóm lược qua ba khẩu hiệu dành cho ba điểm dừng chân: “Này tôi báo cho anh em một tin mừng trọng đại” tại Uruguay; “Chào đón mọi người. Hãy ra đi và loan báo” tại Argentina; và “Chúng ta hãy mở rộng tâm hồn” tại Peru.
Những lời này là lời kêu gọi hướng tới đức tin và sứ mạng loan báo Tin Mừng của Giáo hội, nhằm thúc đẩy sự hiệp nhất và tinh thần gặp gỡ.
Trong những ngày tới, sẽ đặc biệt chú trọng vào việc làm nổi bật những kho báu ẩn giấu của các quốc gia này: đó là rất nhiều vị thánh và chân phước, những người đã hội nhập thông điệp của Chúa Kitô vào các bối cảnh văn hóa khác nhau, cùng với lòng đạo đức bình dân, vốn đóng vai trò nền tảng trong trải nghiệm đức tin của các dân tộc châu Mỹ Latinh.
Tý Linh
(theo Andrea Tornielli, Vatican News)
_1793544505.jpg)
