Trong ngày đầu tiên của chuyến tông du đến Pháp, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã trở lại UNESCO sau 46 năm kể từ chuyến thăm của thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, kêu gọi duy trì vai trò phục vụ phẩm giá con người, sự thật và hòa bình của giáo dục, khoa học và văn hóa.
Đức Lêô XIV đã kêu gọi tái cam kết vì hòa bình, sự thật và phẩm giá con người trong chuyến thăm UNESCO tại Paris. Ngài cảnh báo rằng tiến bộ khoa học và công nghệ, nếu tách rời khỏi các giá trị đạo đức, có thể trở thành công cụ cho sự thống trị và hủy diệt.
Phát biểu trước đại diện các quốc gia thành viên và quan sát viên, các tổ chức quốc tế, giới học thuật và xã hội dân sự vào chiều thứ Sáu, Đức Giáo hoàng đã mô tả UNESCO là nơi nhân loại có thể "suy ngẫm về chính mình, về lịch sử và tương lai của mình."
Chuyến thăm này diễn ra ngay trong ngày đầu tiên của chuyến tông du tới Pháp, từ ngày 25 đến 28 tháng Chín, đưa ngài đến các thành phố Paris, Lộ Đức và Metz. Vào thứ Sáu, sau khi gặp gỡ Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cùng đại diện xã hội dân sự và đoàn ngoại giao, Đức Giáo hoàng đã đến trụ sở UNESCO trước khi tiếp tục hành trình tới Nhà thờ Đức Bà và sau đó là sân vận động Stade de France để tham dự buổi canh thức cầu nguyện cùng giới trẻ.
Theo bước chân của thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II
Bài phát biểu của Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã gợi lại thông điệp của thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, vị Giáo hoàng đầu tiên phát biểu tại UNESCO khi ngài đến thăm trụ sở của tổ chức này ở Paris vào ngày 2 tháng 6 năm 1980.
Bốn mươi sáu năm sau, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nhắc lại lời của vị tiền nhiệm rằng "con người sống một cuộc đời thực sự nhân bản là nhờ vào văn hóa". Ngài lưu ý rằng Tòa Thánh đã duy trì Phái đoàn Quan sát viên Thường trực tại UNESCO từ năm 1952, và năm tới sẽ đánh dấu cột mốc 75 năm hiện diện của Tòa Thánh tại tổ chức này.
Ngài nói tiếp rằng Tòa Thánh coi UNESCO là một "đối tác đặc biệt" trong việc phục vụ công ích, nhất là vì sự phát triển con người đích thực phải hướng tới "sự phát triển của mỗi người và của toàn bộ con người".
"Thế nào là làm người?"
Trọng tâm bài phát biểu của Đức Lêô là một câu hỏi mà ngài cho rằng mọi nền văn hóa và mọi thế hệ đều phải đối mặt: "Thế nào là làm người?"
Ngài gắn kết trực tiếp câu hỏi đó với giáo dục, lập luận rằng giáo dục không thể chỉ đơn thuần là việc tiếp thu các kỹ năng hay đạt được những tiến bộ về mặt vật chất. Ngài khẳng định: "Không một nền giáo dục nào có thể được coi là trọn vẹn nếu không giải đáp được câu hỏi về ý nghĩa của cuộc sống."
Đức Thánh Cha đã suy tư về tính dễ bị tổn thương vốn có nơi mỗi con người ngay từ khi mới chào đời. Ngài lưu ý rằng ai cũng sinh ra là một đứa trẻ, cần đến sự chăm sóc của người khác, và do đó bước vào thế giới này trong một mối tương quan gắn liền với sự quan tâm và tinh thần trách nhiệm.
"Tất cả chúng ta đều sinh ra trong tình trạng trần trụi và thiếu thốn," ngài nói và đồng thời mô tả con người cần đến "bánh ăn và lời nói, cần sự chăm sóc và tình yêu thương."
Ngài nói thêm rằng, nếu quên đi trải nghiệm chung này, chúng ta có nguy cơ biến cuộc sống con người thành một món hàng hóa thay vì nhìn nhận đó là một món quà và một trách nhiệm.
Khoa học và công nghệ phục vụ nhân loại
Đức Giáo hoàng đặc biệt quan tâm đến những thách thức do công nghệ và trí tuệ nhân tạo đặt ra. Ngài cảnh báo về một nghịch lý trong xã hội đương đại: trong khi các hệ thống tính toán ngày càng tinh vi được cho là sở hữu "trí tuệ", thì chính con người lại có thể bị đánh giá dựa trên hiệu quả và năng suất làm việc.
Ngài nói: "Trong khi 'trí tuệ' được gán cho các hệ thống tính toán, thì chúng ta lại gặp khó khăn trong việc nhìn nhận phẩm giá bất khả xâm phạm của con người."
Ngài nói tiếp, trí tuệ nhân tạo có thể xử lý và liên kết khối lượng thông tin khổng lồ, nhưng lại không thể giải đáp những câu hỏi về ý nghĩa của cuộc sống con người, vốn bắt nguồn từ những kinh nghiệm sống.
Đức Thánh Cha nói : "Ý nghĩa chính là dưỡng khí của tâm trí".
Ngài hoan nghênh sáng kiến của UNESCO về Năng lực Truyền thông và Thông tin, vốn khuyến khích sự tương tác có trách nhiệm với các phương tiện truyền thông và công nghệ kỹ thuật số, đồng thời đặc biệt lưu ý đến trẻ em và giới trẻ.
“Trong thời đại kỹ thuật số, sự dễ bị tổn thương của họ tuyệt đối không được trở thành cơ hội để bị lợi dụng,” ngài nói và đồng thời kêu gọi công nghệ hãy hỗ trợ việc học tập, các mối quan hệ cũng như quyền tự do tư duy và phân định của họ.
‘Chiến tranh bắt nguồn từ tâm trí con người’
Khi đề cập đến các nguyên tắc nền tảng của UNESCO, Đức Lêô đã nhắc lại những lời trong Hiến chương năm 1945 của tổ chức này: “Vì chiến tranh bắt nguồn từ tâm trí con người, nên chính trong tâm trí con người mà việc bảo vệ hòa bình phải được xây dựng.”
Ngài cho rằng những lời lẽ ấy vẫn còn nguyên giá trị ngay cả khi đã tám thập kỷ trôi qua kể từ ngày UNESCO được thành lập trong bối cảnh hậu Thế chiến thứ hai.
"Chúng ta phải thừa nhận rằng chiến tranh là điều tồi tệ nhất trong số các "công trình của con người", bởi vì chính khi ấy, khoa học lại được dùng để phục vụ cho một ý chí hủy diệt và sát hại phi nhân tính".
Ngài giải thích rằng tiến bộ khoa học nếu tách rời khỏi sự khôn ngoan có thể trở thành vũ khí, trong khi văn hóa nếu bị chi phối bởi hệ tư tưởng có thể biến thành công cụ tuyên truyền, và giáo dục nếu xa rời sự thật có thể trở thành phương tiện thao túng lương tâm.
Đức Giáo hoàng khẳng định: “Hòa bình không thể được xây dựng chỉ bằng các hiệp ước”. Thay vào đó, một nền hòa bình đích thực phải bắt nguồn từ công lý và từ một “ý chí ngay lành” có khả năng nhìn nhận người khác như “anh chị em, như một con người giống như chính mình”.
Từ Babel đến Lễ Ngũ Tuần
Đức Thánh Cha Lêô đã sử dụng hai hình ảnh trong Thánh Kinh để mô tả những cách tiếp cận trái ngược nhau về sự chung sống giữa con người: Tháp Babel và Lễ Ngũ Tuần. Ngài cho biết, Babel tượng trưng cho sự thống nhất được áp đặt thông qua sự thống trị, trong khi Lễ Ngũ Tuần hướng tới một sự hiệp nhất không xóa nhòa sự đa dạng.
Ngài nói: “Sự hiệp thông không hề triệt tiêu sự đa dạng. Trái lại, nó tạo điều kiện cho sự đa dạng được triển nở trong sự hài hòa của muôn tiếng nói và muôn gương mặt.”
Đức Giáo hoàng nhận định rằng, trong một thế giới có khả năng kết nối tức thì giữa các châu lục, việc giao tiếp không hẳn đã trở nên trung thực hơn. Ngài nói: “Thông tin thì dồi dào, nhưng không đồng nghĩa với sự khôn ngoan.”
Ngài cảnh báo rằng nếu thiếu một nền tảng đạo đức chung, các công nghệ truyền thông có thể làm gia tăng thông tin sai lệch, đồng thời cản trở thay vì thúc đẩy đối thoại.
Lòng tin là điều kiện cho hòa bình
Đức Lêô cũng đề cập đến những khó khăn mà các thể chế quốc tế đang phải đối mặt. Ngài lưu ý rằng các thể chế này ngày càng được kỳ vọng sẽ giải quyết những vấn đề mà không một quốc gia riêng lẻ nào có thể tự mình xử lý, trong khi đồng thời cũng phải đối mặt với những hoài nghi về hiệu quả hoạt động của mình.
Trong bối cảnh đó, ngài đã chỉ ra một đức tính mà ngài cho là "vừa được khao khát mãnh liệt lại vừa hiếm khi tìm thấy": lòng tin.
Ngài nói : “Lòng tin rằng sự khác biệt không nhất thiết là mối đe dọa; lòng tin rằng đối thoại chân thành có thể mang lại lợi ích lớn lao hơn những gì các cá nhân có thể đạt được khi hành động đơn lẻ”. Ngài cho biết thêm rằng Tòa Thánh mong muốn củng cố niềm tin đó đối với UNESCO và các tổ chức quốc tế khác.
Đức Lêô XIV kết thúc bài phát biểu bằng cách gắn kết giáo dục, khoa học và văn hóa với công cuộc kiến tạo hòa bình. Ngài mô tả mỗi đứa trẻ chào đời là một biểu tượng của niềm hy vọng, và mỗi người dấn thân tìm kiếm chân lý là đang thực hiện “một hành động của niềm hy vọng.”
Ngài nói : “Nếu tất cả chúng ta cùng kiên định cam kết vì sự cao cả của nhân tính chung của chúng ta, hòa bình rốt cuộc sẽ có thể triển nở.”
Tý Linh
(theo Vatican News)
 (1)_1790314981.jpg)
_1790257665.jpg)
