Đức Lêô XIV đã kết thúc chuyến thăm Catalan kéo dài hai ngày của mình bằng một Thánh lễ được cử hành vào tối thứ Tư, 10/6/2026, tại Vương cung thánh đường Sagrada Família nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất của kiến trúc sư đấng đáng kính Antoni Gaudí. Sau Thánh lễ, tháp Chúa Giêsu Kitô đã được khánh thành và làm phép. Trước sự hiện diện của Quốc vương và Hoàng hậu Tây Ban Nha, Thủ tướng Pedro Sánchez, các nhà chức trách giáo hội địa phương và hàng ngàn tín hữu, Đức Giáo hoàng đã tha thiết kêu gọi hòa bình.
Vẻ đẹp mê hoặc. Một nơi thấm đẫm lịch sử và đức tin. Một bài thơ ngoài trời, nơi tâm linh và vẻ đẹp hòa làm một. Nhà thờ Sagrada Família ở Barcelona gửi gắm một thông điệp chân thành đến bất cứ ai bước qua ngưỡng cửa của nó: vẻ đẹp là con đường dẫn đến Thiên Chúa. "Alzad la mirada," "Hãy ngước mắt lên," và chiêm ngưỡng vương cung thánh đường này, đó là đắm mình trong một đại dương màu sắc và sự nhẹ nhàng tâm linh. Và thật phù hợp khi vào ngày 7 tháng 11 năm 2010, Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI đã bày tỏ, trong bài giảng lễ cung hiến thánh đường Sagrada Família, sự kinh ngạc mà người ta cảm nhận được khi bước qua ngưỡng cửa của cuốn "Thánh Kinh bằng đá."
Một ngày lịch sử ở Barcelona
Khi những tia nắng cuối cùng xuyên qua bầu trời thành phố Catalan, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã có chuyến di chuyển giữa đám đông cuối cùng trên chiếc xe giáo hoàng trước khi đến khu phố nơi kiệt tác mang tính biểu tượng của Antoni Gaudí sừng sững uy nghi. Khi đến nơi, ngài được Vua và Hoàng hậu Tây Ban Nha chào đón. Một mô hình gốm thu nhỏ của Tháp Chúa Giêsu đã được một cô gái khiếm thị trao tặng cho Giáo hoàng và vợ chồng hoàng gia.
Đức Thánh Cha sau đó tiến đến hầm mộ. Tại đó, ngài cúi đầu trước ngôi mộ, một phiến đá đơn giản không trang trí, trong một nhà nguyện trang nghiêm mang phong cách tân Gothic tinh tế. Đức Lêô XIV thắp nến và cầu nguyện trong im lặng. Những giải thích của giám đốc Vương cung thánh đường, cha Josep Maria Turull, và Đức Tổng Giám mục Barcelona, Hồng y Juan José Omella, đã giúp Đức Thánh Cha khám phá mọi chi tiết của nơi này. Bước tiếp theo dẫn Đức Giáo hoàng đến gian chính để cử hành Thánh lễ.
Vương cung thánh đường chật kín người. Hàng trăm tín hữu đã tập trung quanh Thánh đường Sagrada Família để theo dõi Thánh lễ trên các màn hình khổng lồ. Không ai muốn bỏ lỡ khoảnh khắc lịch sử này. Khoảng 9.000 tín hữu ở bên trong và bên ngoài Vương cung thánh đường, trong khi gần 120.000 người khác chen chúc ở khu vực xung quanh và dọc theo tuyến đường xe của Đức Giáo hoàng đi qua.
Trong không khí lễ hội tưng bừng của Barcelona, Catalonia và toàn Tây Ban Nha, buổi cử hành trang trọng bắt đầu tại vương cung thánh đường. 500 ca sĩ người lớn đến từ nhiều dàn hợp xướng khác nhau ở Catalonia ngồi trên các khán đài của Gloria và các lối đi bên hông, trong khi 100 trẻ em, cả nam và nữ, đến từ các dàn hợp xướng thiếu nhi, ngồi ở không gian dành riêng cho giọng hát thiếu nhi xung quanh hậu cung thánh.
Thánh đường Sagrada Familia, biểu tượng của một đức tin đang được xây dựng
Trong bài giảng, Đức Giáo hoàng nhấn mạnh tầm quan trọng phổ quát của công trình mang tính biểu tượng này. Vượt xa danh tiếng toàn cầu, theo Đức Giáo hoàng, Vương cung thánh đường này hiện lên như một hình ảnh của chính đời sống Kitô giáo, một công trình không bao giờ hoàn thiện mà luôn luôn phát triển. “Chúng ta đều là những viên đá sống trong công trình này,” ngài nhắc nhở giáo dân, đồng thời gợi lên một Giáo hội được kêu gọi lớn lên xung quanh Chúa Kitô, “nền tảng và đỉnh cao” của mọi cuộc sống.
Đức Giáo hoàng khẳng định, Vương cung thánh đường Sagrada Família không chỉ là một công trình kiến trúc đồ sộ, mà còn là “một công trường đang diễn tiến, nhắc nhở chúng ta rằng đời sống Kitô giáo luôn là một cuộc hành trình, bởi vì đó là một dự án mà Thiên Chúa đang thực hiện”. “Sự chưa hoàn thiện của nó không phải là một khuyết điểm”, bởi vì nó “làm chứng cho một khát vọng” và “thể hiện một lời hứa mà chúng ta muốn tôn trọng một cách nhất quán”.
Thiên Chúa xây nhà Ngài trong lòng con người
Dựa trên Thánh Kinh, Đức Lêô XIV nhắc nhở rằng sáng kiến luôn thuộc về Thiên Chúa. Trích dẫn cuộc đối thoại giữa Chúa Giêsu và Vua Đavít, ngài nhấn mạnh rằng không phải con người dâng cho cho Chúa một chỗ ở, nhưng chính Thiên Chúa mới là người dành chỗ cho con người trong lòng mình. Qua Chúa Giêsu Kitô, lời hứa này được hoàn thành. Đức Lêô XIV giải thích rằng Chúa Kitô không đến để áp đặt sự ràng buộc, nhưng để mở ra con đường tự do, tha thứ và cứu độ.
Trước những xung đột đang làm rung chuyển thế giới, Đức Thánh Cha tái khẳng định sự không tương thích giữa đức tin Kitô giáo và bất kỳ hình thức bạo lực nào chống lại những người vô tội. Ngài nhấn mạnh: “Chúng ta không thể tin vào Chúa Giêsu mà lại cổ vũ chiến tranh”, đồng thời nói thêm rằng cũng không thể tự xưng là môn đệ của Chúa Kitô trong khi bỏ rơi những người đau khổ, khóc than hoặc chạy trốn khỏi cảnh nghèo đói. Qua những lời này, ngài nhắc nhở mọi người rằng thập giá của Chúa Kitô vẫn là dấu hiệu tối cao của tình yêu thương dành cho người khác, đặc biệt là những người mong manh nhất.
Thánh giá, ngọn hải đăng ánh sáng
Khi chiêm ngưỡng tháp Chúa Giêsu Kitô, “chúng ta ngước mắt lên Người, lên Đấng duy nhất mặc khải cho chúng ta chân lý về Thiên Chúa và chân lý về chính mình.” Và khi chiêm ngưỡng Chúa Kitô, “chúng ta có thể nhìn thế giới bằng con mắt mới: tháp thánh giá khi đó trở thành ngọn cờ của lòng bác ái, bởi vì Thiên Chúa yêu thương chúng ta theo cách này, biến một công cụ của sự chết thành dấu hiệu của niềm hy vọng,” vì “thánh giá này tỏa sáng ban ngày, phản chiếu ánh sáng mặt trời, và tỏa sáng ban đêm, soi sáng thành phố như một ngọn hải đăng hướng ra Địa Trung Hải.”
Gaudí, kiến trúc sư đã biến đá thành huấn giáo
Đức Lêô XIV cũng bày tỏ lòng kính trọng đối với Antoni Gaudí, người mà năm nay kỷ niệm 100 năm ngày mất. Là một kiến trúc sư “nóng bỏng đức tin”, vị kiến trúc sư đấng đáng kính người Catalan đã thiết kế Vương cung thánh đường với mong muốn “kể lại những mầu nhiệm trong cuộc đời Chúa”, để nghị một “cuộc hành hương tâm linh dẫn đến cuộc gặp gỡ với Chúa Kitô, Đấng đã sinh ra, chết và sống lại vì chúng ta”.
Đức Giáo hoàng cũng ca ngợi công việc của tất cả những người khởi xướng và các ân nhân, các nghệ sĩ và công nhân “cùng hợp tác xây dựng một kiệt tác kiến trúc, đồng thời cũng là một bài giáo lý hùng hồn được tạo nên từ đá, màu sắc và ánh sáng.”
“Trong thời đại của hình ảnh, càng rõ ràng hơn rằng nghệ thuật và cái đẹp là những kênh loan báo Tin Mừng nổi bật.”
Vẻ đẹp như một con đường loan báo Tin Mừng
Đức Giáo hoàng nói thêm rằng vẻ đẹp của thánh đường Sagrada Familia “thúc giục chúng ta học hỏi ngày càng nhiều hơn, từ Thầy và Chúa của chúng ta, nghệ thuật sống theo Tin Mừng của Người”. Kết thúc bài giảng, Đức Thánh Cha kêu gọi các tín hữu không chỉ ngước nhìn chiều cao ấn tượng của các ngọn tháp nhà thờ, mà còn nâng đỡ những người sống trong nghèo khổ, đau đớn hoặc bị gạt ra ngoài lề xã hội. Ngài tiếp tục nói rằng Vương cung thánh đường Sagrada Familia là nhà thờ cao nhất thế giới, “không phải để đứng đầu các bảng xếp hạng thế tục”, nhưng để “hướng dẫn bước chân của dân Thiên Chúa đang lữu hành ở vùng đất Catalonia này, với cây thánh giá soi sáng con đường như ngọn đèn được thắp sáng trong sự chờ đợi Chàng Rể trở lại”.
Làm phép và khánh thành
Sau khi làm phép, nghi lễ khánh thành đã diễn ra ở bên ngoài tòa tháp. Lấy cảm hứng từ ánh sáng, một yếu tố thiết yếu trong các tác phẩm của Antoni Gaudí, nghi lễ đạt đến đỉnh điểm với việc thắp sáng cây thánh giá trên đỉnh Tháp Chúa Giêsu Kitô. Một cây thánh giá mà, theo nguyện vọng của kiến trúc sư, được thiết kế để tỏa sáng rực rỡ vào ban ngày và chiếu sáng vào ban đêm.
Điểm nhấn cuối cùng: màn trình diễn ánh sáng độc đáo, pháo hoa và hình ảnh Antoni Gaudí được chiếu lên bầu trời Barcelona trên nền thông điệp bằng tiếng Tây Ban Nha của chính nhà thiết kế: "Primer, l'amor; després, la tècnica," "Trước hết là tình yêu, sau đó là công nghệ." Một sự bùng nổ của vẻ đẹp để tưởng nhớ di sản nhân văn và tinh thần của kiến trúc sư người Catalan.
Vương cung thánh đường có mười tám tháp: mười hai tháp chuông dâng kính các Tông đồ, được nhóm thành bốn tháp trên các mặt tiền, và sáu tháp trung tâm, tương ứng với Tháp Đức Mẹ, bốn tháp về các Thánh sử, và Tháp Chúa Giêsu Kitô, được hoàn thành trong năm nay với việc đặt cây thánh giá. Khởi công năm 1882, việc xây dựng nhà thờ được giao cho kiến trúc sư Công giáo Antoni Gaudí vào năm 1883. Sau khi ông qua đời năm 1926, việc xây dựng vương cung thánh đường của Barcelona tiếp tục trong suốt thế kỷ XX.
Tý Linh
(theo Augustine Asta – Vatican News)
