Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, suy tư về thông điệp “Magnifica Humanitas” và trí tuệ nhân tạo tại một buổi hội thảo chuyên đề ở Đại học Comillas, Madrid.
“Chăm lo cho nhân tính: đó là vấn đề nền tảng,” Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, đã phát biểu như vậy tại buổi hội thảo về thông điệp Magnifica Humanitas và trí tuệ nhân tạo, diễn ra vào ngày 30/9 tại Đại học Giáo hoàng Comillas ở Madrid, Tây Ban Nha.
Đức Hồng y nói: “Ngay từ đầu, thông điệp này mời gọi chúng ta chiêm ngắm nhân tính là ‘cao cả’. Thông điệp khẳng định điều đó cho dù bản văn thừa nhận khả năng làm điều ác khủng khiếp trong chúng ta, đồng thời làm nổi bật nhân tính của chúng ta bị tổn thương như thế nào khi nó tiếp tục sa vào những hành vi lệch lạc không thể nào biện minh được, cũng như có thể chạm tới những mức độ thờ ơ, hoài nghi và tàn nhẫn khiến chúng ta không bao giờ khỏi bàng hoàng. Dẫu vậy, nhân tính vẫn được gọi là ‘cao cả’”.
ĐHY Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin nhận định rằng “trái lại, những tiến bộ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đã tạo đà cho các hình thức ‘chủ nghĩa hậu nhân’ (posthumanism) mà thậm chí còn đề xuất việc thay thế chính con người.”
Tuy nhiên, ngài nói thêm, “các thiết bị và nguồn lực công nghệ mang lại cho cá nhân niềm vui ban đầu, nhưng chẳng bao lâu sau, cảm giác trống rỗng lại ùa về, đi kèm với cảm giác rằng có điều gì đó đang thiếu vắng.”
Đức Hồng y Fernández nói : “Để trả lời cho những đề xuất mang tính chủ nghĩa siêu nhân (transhumanist) hoặc chủ hậu nhân (posthumanist) này, thông điệp đưa ra một số ví dụ trong lịch sử. Đó là những sự kiện khiến chúng ta tự hào là con người, bởi chúng cho thấy rằng nhân tính đầy khiếm khuyết này vẫn có khả năng đáp ứng và, đôi khi, tỏ ra thực sự ‘cao cả’, vì nó bảo vệ phẩm giá con người, mưu cầu công ích, cũng như che chở và nâng đỡ những người yếu thế.”
Khi nhìn nhận cả những khía cạnh tốt đẹp lẫn những mặt tối của nhân tính, cũng như giá trị từ những đóng góp to lớn của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới, Đức Hồng y Fernández tin rằng “chúng ta cần hướng tới một tầm nhìn về sự bổ túc, vốn hoàn toàn không tìm cách phủ nhận giá trị của những gì là nhân tính, vốn có trước bất kỳ công nghệ nào, nhưng trong đó, mọi sự đều được hài hòa nhằm phục vụ phẩm giá, công ích, sự phát triển toàn diện và tình huynh đệ.”
Đức Hồng y Tổng trưởng ghi nhận rằng “bản thân thông điệp là một nỗ lực lớn của Giáo hội nhằm dấn thân đối thoại với xã hội và văn hóa. Tuy nhiên, đây là một văn bản Kitô giáo bắt nguồn từ Chúa Giêsu Kitô và Tin Mừng của Người”. Ngài nhấn mạnh chủ đề “ân sủng”, vốn “là khả năng được nâng lên tới mức tình bằng hữu với Thiên Chúa, bất chấp khoảng cách vô tận ngăn cách chúng ta.”
Trong bài phát biểu của mình, Đức Hồng y Fernández cũng nhấn mạnh “một yếu tố then chốt khác trong cấu trúc tư tưởng của thông điệp: vấn đề quyền lực.”
Ngài cũng lưu ý rằng “có những nhóm người tiếp cận được nhiều hơn với các tiến bộ và đang nắm giữ quyền lực to lớn. Và câu hỏi là ai sẽ có khả năng đặt ra giới hạn cho quyền lực đó.”
Ngài nhấn mạnh rằng “một yếu tố mới quan trọng trong Magnifica Humanitas là lời mời gọi ‘vượt lên trên lý thuyết về chiến tranh chính đáng’ (192), hiểu việc tự vệ chính đáng chỉ được hiểu ‘theo nghĩa nghiêm ngặt nhất’ (ibid.), tức là không theo nghĩa rộng và mở ra quá mức của cái gọi là ‘chiến tranh phòng ngừa, vốn gây ra nhiều ‘thiệt hại ngoài ý muốn’.”
Đức Hồng y Fernández kết thúc bài phát biểu bằng cách trích dẫn tài liệu Quo vadis humanitas của Ủy ban Thần học Quốc tế: “Sự phát triển công nghệ không ngừng... vốn ưu tiên cho những ai đã nắm giữ nhiều quyền lực, đang thách thức chúng ta hướng ánh nhìn về phía những người nghèo khổ nhất.”
Tý Linh
(theo Johan Pacheco, Vatican News)
