"Freedom Under Grace" (Tự do trong Ân sủng) là tuyển tập các bài viết của Đức Thánh Cha từ thời ngài còn là người đứng đầu Dòng Thánh Augustinô.
Cuốn sách đầu tiên của Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã được phát hành vào hôm nay, 15/9. Đây không chỉ là cuốn sách đầu tiên của ngài với tư cách là Giáo hoàng, mà còn là cuốn sách đầu tiên trong cuộc đời ngài. Mặc dù đây là tuyển tập các tác phẩm được viết trước khi ngài đắc cử, nhưng câu hỏi trọng tâm đặt ra khi đọc cuốn Freedom Under Grace: Reflections on the Spiritual Tradition that Formed Me (Tự do trong Ân sủng: Những suy ngẫm về Truyền thống Tâm linh đã Định hình Tôi) là: Những chủ đề nào xuất hiện trong cuốn sách mà chúng ta có thể vạch ra trong triều đại giáo hoàng của ngài?
Các bài viết từ thời kỳ làm bề trên Dòng Thánh Augustinô
Cuốn Freedom Under Grace không được sắp xếp theo chủ đề, nhưng theo trình tự thời gian; cụ thể, sách tập hợp các bài viết của vị Giáo hoàng tương lai từ giai đoạn ngài còn là người đứng đầu Dòng Thánh Augustinô. Mặc dù ý tưởng ban đầu về cuốn sách đã được chính Đức Giáo hoàng Lêô chấp thuận, nhưng chính các thành viên trong dòng của ngài là những người đã tập hợp nhiều bài viết, bài phát biểu và bài giảng của ngài trong khoảng thời gian từ năm 2001 đến 2013.
Bản thân các văn bản gốc đã phần nào phản ánh xuất thân của Đức Giáo hoàng Lêô, ban đầu được viết, đôi khi bằng tiếng Anh, các bản khác bằng tiếng Tây Ban Nha và thậm chí cả tiếng Đức. Nhà xuất bản cũng lưu ý rằng phần lớn các văn bản này không phải là những công trình mang tính học thuật, mà là các bài giảng được "viết ra trước hết là để được lắng nghe... Những ai muốn thấu hiểu ngài và đón nhận sự dẫn dắt mục vụ của ngài sẽ không chỉ chú tâm vào ngôn từ, mà còn cả cung giọng khi những lời ấy được cất lên."
Trong lời tựa, Cha Joseph L. Farrell, OSA, đương kim Tổng quyền Dòng Thánh Augustinô, đã nêu bật một số chủ đề mà ngài nhận thấy trong những suy tư của vị giáo hoàng tương lai, bao gồm “sự hiệp nhất,... lời kêu gọi canh tân và lời kêu gọi tiếp tục tiến bước trên hành trình đời sống tâm linh”. Tất nhiên, đây không phải là những chủ đề duy nhất được cha Prevost đề cập, nhưng chúng mang lại một góc nhìn hữu ích để tiếp cận tập sách dày hơn 400 trang này.
Sự kết hợp với Thiên Chúa và với tha nhân
Trong bài giảng tại Tổng tu nghị Dòng Thánh Augustinô năm 2001, lúc ấy cha Prevost đã nhấn mạnh tầm quan trọng của đời sống nội tâm trong hành trình tâm linh, mà hoa trái của đời sống ấy chính là tình yêu dành cho Thiên Chúa và tha nhân:
« Chúng ta được mời gọi thấu hiểu chính mình để có thể nhận biết Thiên Chúa; và khi gặp gỡ Thiên Chúa, chúng ta cũng được dẫn đưa đến tình yêu sâu sắc dành cho Thiên Chúa và tha nhân của chúng ta ».
Ngài thường xuyên nhấn mạnh mối liên kết giữa tình yêu thương lẫn nhau và tình yêu dành cho Thiên Chúa. Trong một dịp khác, ngài chia sẻ:
« Chúng ta được mời gọi sống sao cho, qua việc cùng nhau chia sẻ đức tin và cuộc sống, người khác cũng có thể cảm nghiệm được mầu nhiệm về sự hiện diện của Thiên Chúa nơi chính chúng ta và qua chúng ta ».
Nhấn mạnh đến thánh Augustinô
Không có gì ngạc nhiên khi trong thời gian giữ vai trò người đứng đầu Dòng Thánh Augustinô, Đức Lêô thường xuyên nhắc đến thánh Augustinô. Ngài đề cập đến vị thánh này theo cách vừa củng cố đặc sủng của Dòng Thánh Augustinô, vừa mang ý nghĩa có thể áp dụng cho mọi Kitô hữu.
Chẳng hạn, khi giảng tại Iquitos, Peru, ngài nói:
« Sự tôn trọng con người và phẩm giá của họ, sự nhạy bén trước những gì thực sự thuộc về con người, tinh thần đối thoại với các nền văn hóa đa dạng, việc trân trọng các giá trị nhân bản và quyền tự trị chính đáng, cũng như nếp sống hòa hợp với những khát vọng sâu xa nhất của nhân loại – tất cả những điều này là dấu chỉ cho thấy đâu phải là linh đạo của những người có đức tin đang nỗ lực noi theo lối sống của thánh Augustinô ».
Và tại Slovakia, ngài nhắc đến thân mẫu của thánh Augustinô là thánh Monica, người đã quảng đại trao trọn trái tim mình cho con trai, cũng như chính thánh Augustinô, người đã hoán cải và trở thành tấm gương sáng ngời về đời sống Kitô hữu:
« Thánh Augustinô, hình ảnh của sự quảng đại, sẵn lòng trao hiến trái tim vì người khác; vị thánh đã cống hiến biết bao cho Giáo hội và vun đắp các giá trị của sự hiệp nhất cùng chân lý, luôn trên nền tảng của đức ái và tình yêu thương ».
“Chúng ta sẽ làm việc với niềm hy vọng, ý thức rằng chính ân sủng của Thiên Chúa ban cho chúng ta sự sống.”
Hơn một thập niên khôn ngoan
Tuyển tập các bài viết này chỉ phản ánh một giai đoạn trong cuộc đời của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, nhưng lại là một giai đoạn đầy ý nghĩa. Qua đó, độc giả có thể hiểu rõ hơn về đặc sủng Augustinô – mà theo lời Đức Giáo hoàng trong cuốn sách, chủ đề cốt lõi của đặc sủng này chính là sự hiệp nhất – cũng như cách thức đặc sủng ấy đang ảnh hưởng đến triều đại giáo hoàng của ngài.
Vị Giáo hoàng tương lai “mời gọi độc giả cùng ngồi vào bàn thảo luận, như thể đang ở ngay thời điểm sự kiện diễn ra, để bàn về những hệ quả của vụ 11/9, các hệ tư tưởng chính trị mới nổi, cũng như cách Giáo hội ứng phó với tình trạng nghèo đói và các vấn đề xung đột về quyền con người.”
Theo thông cáo báo chí, khi vận dụng tư tưởng của thánh Augustinô, Đức Giáo hoàng Lêô “đề xướng một tầm nhìn về cuộc sống bắt rễ từ tinh thần cộng đồng, tình liên đới và sự dấn thân phục vụ những cộng đồng bên lề xã hội.”
Ngoài ra, độc giả còn có cơ hội hiểu thêm về vị Giáo hoàng đương nhiệm trong những năm tháng ngài chưa phải là Đại diện Chúa Kitô, nhưng là một linh mục của một dòng tu. Sự chân thực và cách diễn đạt mộc mạc, thẳng thắn của ngài mang lại niềm khích lệ lớn lao. Đoạn kết của cuốn sách gửi gắm một thông điệp đến tất cả chúng ta: “Chúng ta sẽ làm việc với niềm hy vọng, ý thức rằng chính ân sủng của Thiên Chúa ban cho chúng ta sự sống.”
Tý Linh
(theo Caitlin Bootsma, Aleteia, và Vatican News)
