Trong thông điệp gửi Tổ chức Lương - Nông của Liên Hợp Quốc (FAO) nhân Ngày Lương thực Thế giới năm 2026, Đức Giáo hoàng Lêô XIV kêu gọi công nhận thực phẩm là "một quyền cơ bản của con người", khẳng định rằng lương thực tuyệt đối không được phép trở thành "vũ khí chiến tranh", đồng thời thúc giục cộng đồng quốc tế thể hiện "sự táo bạo về mặt luân lý" cần thiết để chống lại nạn đói.
Đức Lêô XIV tại trụ sở của FAO ở Rôma, ngày 16/10/2025.
"Quyền tiếp cận thường xuyên với nguồn thực phẩm an toàn, đầy đủ và thích đáng, tương xứng với phẩm giá của mỗi nhân vị, chính là một quyền cơ bản của con người. Việc bảo đảm quyền này là nghĩa vụ công bằng, ràng buộc cả các quốc gia riêng lẻ lẫn cộng đồng quốc tế."
Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã đưa ra lời nhắc nhở này trong thông điệp gửi tới Tổ chức Lương - Nông của Liên Hợp Quốc (FAO) nhân dịp Ngày Lương thực Thế giới năm nay, diễn ra vào ngày 16 tháng Mười.
Thông điệp của Đức Thánh Cha đã được Đức ông Fernando Chica Arellano, Quan sát viên thường trực của Tòa Thánh tại FAO, đọc tại một sự kiện kỷ niệm vào thứ Sáu, 16/10.
Trong thông điệp gửi tới ông Khuất Đông Ngọc (Qu Dongyu), Tổng Giám đốc FAO, Đức Giáo hoàng nhắc lại rằng chủ đề của ngày kỷ niệm năm nay là "Đổi mới hôm nay. Nuôi dưỡng ngày mai", đồng thời cảm ơn đối với những nỗ lực của tổ chức này trên phạm vi quốc tế.
Không thể chấp nhận được việc coi nước là "một mặt hàng tranh chấp" và bánh mì là "một đặc quyền"
Đức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng, mặc dù tiến bộ công nghệ đang đạt đến mức độ vượt xa bất kỳ thời điểm nào trong quá khứ, nhưng "thật không thể chấp nhận được khi bánh mì bị coi là một đặc quyền, còn nước lại bị xem là một mặt hàng tranh chấp".
Trong thư của mình, Đức Thánh Cha lập luận rằng "nạn đói không thể được coi là một sự bất thường về mặt thống kê, vì nó chủ yếu bắt nguồn từ sự thiếu ý chí chính trị và lòng bác ái chung". Ngài cũng phê bình quan điểm cho rằng tình trạng thiếu lương thực là điều không thể tránh khỏi do các yếu tố địa lý.
Ngài nhận xét rằng, trong khi các đổi mới kỹ thuật giúp đẩy nhanh quá trình sản xuất, thì khâu phân phối lại đang bị bỏ bê.
Ngài than phiền rằng "các thị trường ngũ cốc đang được tối ưu hóa trên các sàn giao dịch chứng khoán, trong khi những hạt giống thực sự nảy mầm trong lòng đất lại rơi vào tay các tập đoàn độc quyền, vốn đang bóp nghẹt nền nông nghiệp quy mô nhỏ."
Bánh mì không nên trở thành công cụ gây áp lực địa chính trị hay chiến tranh
Đức Thánh Cha giải thích rằng, để bảo đảm nhu cầu dinh dưỡng trong tương lai, "cần phải giải phóng hoạt động sản xuất lương thực khỏi tư duy thuần túy đầu cơ".
Ngài nhấn mạnh: "Bánh mì không được phép trở thành công cụ gây áp lực địa chính trị, cũng không được là một loại tài sản tài chính đầy biến động. Và tuyệt đối không bao giờ được sử dụng bánh mì như một vũ khí chiến tranh".
Ngài nói tiếp : "Quả thực, việc ngăn cản bánh mì đến tay bất kỳ ai, hay phá hủy các phương tiện tạo ra nó, là một hành vi xúc phạm nghiêm trọng đến phẩm giá con người."
Đối với ngài, bánh mì là thứ vô cùng quý giá vì nó duy trì sự sống mà Thiên Chúa đã ban tặng cho chúng ta, do đó, chúng ta phải vượt qua cám dỗ của lối tư duy ngắn hạn.
Đạt đến điểm tới hạn
Đức Thánh Cha nhận định rằng "huyền thoại cho rằng sự tăng trưởng có thể diễn ra vô tận trong khi các nguồn lực lại hữu hạn", đã đạt đến "điểm tới hạn".
Theo Đức Thánh Cha, đổi mới ngày nay đòi hỏi phải có tinh thần trách nhiệm giữa các thế hệ, một tầm nhìn vượt xa khỏi khuôn khổ của các ngân sách thường niên.
Ngài nói thêm, đổi mới "đồng nghĩa với việc kết hợp công nghệ cùng sự khôn ngoan, bao gồm cả sự khôn ngoan từ ngàn xưa, đồng thời vẫn duy trì một tầm nhìn hướng về tương lai".
Đức Thánh Cha nói tiếp : "Vấn đề không phải là khước từ các tiến bộ công nghệ, mà là kết hợp chúng với sự khôn ngoan của những người nông dân, những người đã đúc kết sự hiểu biết sâu sắc về đất đai và khí hậu qua nhiều thế kỷ quan sát đầy tận tâm."
Ngài cho biết điều này cũng bao gồm việc bảo vệ nguồn nước như một công ích không thể tước đoạt.
Khuyến khích FAO tiếp tục đóng góp cho công ích toàn cầu
Trong văn bản này, Đức Giáo hoàng khuyến khích Tổ chức Lương - Nông của Liên Hợp Quốc cùng các quốc gia thành viên "đừng dừng lại ở những phân tích trừu tượng hay các tuyên bố về các hiệu quả hạn chế".
Ngài khẳng định: "Đã đến lúc cần có sự táo bạo về mặt luân lý", đồng thời nhấn mạnh rằng "một trật tự lương thực toàn cầu mới là điều thiết yếu - một trật tự trong đó đổi mới công nghệ phải luôn được đặt dưới sự tôn trọng đối với phẩm giá con người do Thiên Chúa ban tặng và công ích toàn cầu".
Hơn nữa, Đức Giáo hoàng nói, có "một mệnh lệnh đạo đức cấp bách là phải chuyển hướng các nguồn lực đang đầu tư vào ngành công nghiệp chiến tranh sang lĩnh vực nghiên cứu nông nghiệp bền vững và phục hồi các vùng đất bị xuống cấp."
Can đảm khước từ những đổi mới phi đạo đức
Đức Thánh Cha khẳng định rằng ngày mai "không phải là một khoảng thời gian trừu tượng đang thụ động chờ đợi chúng ta"; trái lại, "đó chính là thành quả từ những gì chúng ta gieo hôm nay thông qua các quyết định của mình."
Ngài nói: "Nếu chúng ta gieo những đổi mới phi đạo đức, vốn bắt nguồn từ khát vọng thống trị trái đất và gạt bỏ những người yếu thế, thì chúng ta sẽ chỉ gặt hái sự cằn cỗi và xung đột."
"Ngược lại, nếu sự đổi mới bắt nguồn từ lòng tôn trọng trật tự tự nhiên và sự công bằng dành cho những người đang đói khổ, thì ngày mai sẽ mang đến một bàn tiệc rộng mở để nuôi dưỡng nhân loại."
Tý Linh
(theo Deborah Castellano Lubov, Vatican News)
