Ngày 1 tháng 5 này, nhiều cuộc tuần hành sẽ diễn ra trên khắp thế giới để đảm bảo quyền lợi của người lao động. Để bảo vệ những xác tín xã hội của mình, Giáo hội giờ đây có thể trông cậy vào một vị Giáo hoàng trong quá khứ đã không ngại xuống đường.
Trong thế kỷ XX, lịch sử ghi nhớ sự ủng hộ rõ ràng của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đối với công đoàn Đoàn kết Ba Lan trong cuộc đấu tranh hòa bình chống lại chế độ Sô-viết như một bước ngoặt trong Chiến tranh Lạnh. Tuy nhiên, mặc dù các thánh lễ mà ngài cử hành ở đất nước mình trước khi Bức tường Berlin sụp đổ (đặc biệt là vào năm 1979, 1983 và 1987) có thể giống như các cuộc tập hợp chính trị, nhưng dường như ngài chưa bao giờ đích thân tham gia vào một cuộc biểu tình nào. Những người kế nhiệm ngài cũng vậy: giáo sư trẻ Joseph Ratzinger thậm chí còn đặc biệt lo ngại về các cuộc biểu tình của sinh viên năm 1968 tại Đại học Tübingen. Và vào năm 2010, trong cuộc tranh luận về hôn nhân đồng giới ở Argentina, Đức Hồng y Jorge Mario Bergoglio, Tổng Giám mục Buenos Aires, đã kêu gọi các tín hữu Công giáo tiến hành một "cuộc chiến của Chúa" chống lại dự luật, khuyến khích các tín hữu biểu tình nhưng bản thân ngài lại không tham gia.
Một vị Giáo hoàng tuần hành vì sự sống
Như vậy, dường như Đức Lêô XIV là vị Giáo hoàng đầu tiên có sự quen thuộc nào đó với thế giới của biểu ngữ, đoàn tuần hành và khẩu hiệu. Tất cả bắt đầu với ngài từ thời trẻ, năm 1974, khi ngài vừa gia nhập Đại học Villanova, gần Philadelphia. Đến đó để học toán và tiếp tục thời gian tập viện trong Dòng Thánh Augustinô, chàng trai trẻ đến từ Chicago ngay lập tức thấy mình ở giữa một trong những trận chiến chính trị lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Thật vậy, vào ngày 22 tháng 1 năm 1973, Tòa án Tối cao đã đưa ra phán quyết nổi tiếng Roe v. Wade, phán quyết này đã ngăn chặn hiệu quả mọi hạn chế về phá thai ở Hoa Kỳ.
Một năm sau, theo National Catholic Reporter, chàng sinh viên này nằm trong số hàng nghìn người biểu tình tập trung biểu tình tại Independence Mall ở Philadelphia để lên án đạo luật, theo lời mời của Đức Hồng y John Kroll, Tổng Giám mục thành phố. Phong trào xã hội này, phong trào đầu tiên thuộc loại này, đã truyền cảm hứng cho việc thành lập cuộc Tuần hành vì Sự sống (March for Life) ở Washington, D.C. vào năm sau, một cuộc biểu tình vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay ngay cả khi phán quyết Roe v. Wade đã bị hủy bỏ vào năm 2022.
Năm 1974, Robert Francis Prevost cũng là một trong những thành viên sáng lập của câu lạc bộ "Villanovans for Life", hiệp hội sinh viên đại học ủng hộ quyền sống (pro-life) đầu tiên tại Hoa Kỳ. Và theo một số nguồn tin, rất có thể ngài cũng nằm trong số các sinh viên của câu lạc bộ này đã đi xe buýt đến Washington để tham gia Cuộc Tuần hành vì Sự sống từ năm 1975 đến năm 1977. Vào ngày 22 tháng 1 vừa qua, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã công khai bày tỏ sự ủng hộ của mình đối với cuộc biểu tình trong một thông điệp. Ngài đã ca ngợi "chứng tá công khai hùng hồn" của những người biểu tình và nhấn mạnh "tính chất thánh thiêng của sự sống con người".
Một vị Giáo hoàng tuần hành chống lại Chiến tranh Lạnh
Năm 1983, sau khi thụ phong linh mục, cha Prevost đến Rôma để theo đuổi bằng tiến sĩ giáo luật. Trong thời gian này, ngài không thờ ơ với các phong trào lớn trên thế giới: kho lưu trữ ảnh của Đảng Cộng sản Ý đã tìm thấy những bức ảnh về một cuộc biểu tình lớn được tổ chức vào ngày 22 tháng 10 năm 1983, trong đó các tu sĩ mặc áo choàng đen có thể được nhìn thấy đang cầm một tấm biển có dòng chữ: "Augustiniani per la pace" — Dòng Augustinô vì hòa bình.
Trong nhóm nhỏ này, Robert Francis Prevost được công nhận nhiều năm sau đó, theo tờ báo cộng sản Ý Il Manifesto. Một triệu người đã xuống đường ở Rôma ngày hôm đó để phản đối cuộc chạy đua vũ trang giữa Liên Xô và các cường quốc phương Tây - cuộc khủng hoảng tên lửa châu Âu - làm dấy lên nguy cơ về một mùa đông hạt nhân. "Chúa không chúc lành cho vũ khí," Đức Giáo hoàng Lêô XIV tuyên bố trong Thánh lễ Chúa nhật Lễ Lá vừa qua.
Một vị Giáo hoàng tuần hành vì hòa bình
Tại Peru, nhà thừa sai Robert Francis Prevost đã gặp phải bối cảnh chính trị và xã hội đầy kịch tính trong những năm 1990: Con đường Sáng (một nhóm du kích theo chủ nghĩa Mao) đã khủng bố miền bắc đất nước, và để đáp trả, quân đội đã leo thang các hành động tàn bạo của mình. Mặc dù được khuyến khích trở về Hoa Kỳ, nhưng ngài đã chọn ở lại với người dân địa phương để "đồng hành cùng dân Thiên Chúa trong thời kỳ thập giá", Thầy John Lydon, người cùng ngài vào thời điểm đó, đã nói với NCR. Ngài cũng từ chối vệ sĩ theo yêu cầu dành cho ngài.
Năm 1998, nhân kỷ niệm 50 năm Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế, ngài đã lãnh đạo thành công chiến dịch thu thập chữ ký tại các giáo xứ của mình ở Trujillo để phản đối việc chính phủ Fujimori phủ nhận các quyền con người. Các tư liệu ảnh cũng cho thấy sự tham gia tích cực của ngài trong các cuộc tuần hành vì hòa bình và công lý ở Trujillo, lên án cả bạo lực khủng bố và chế độ chuyên quyền của Nhà nước.
Sự dấn thân của Đức Giáo hoàng Lêô XIV ở Hoa Kỳ, Rôma và Peru, được thúc đẩy bởi đức tin nhưng cũng bởi ý thức mục vụ của ngài, gợi nhớ đến một hình ảnh thân thuộc với người tiền nhiệm của ngài trên ngai tòa Phêrô: "Người mục tử tốt lành phải hành động như thế này: đi trước để dẫn dắt, ở giữa để khích lệ và không quên mùi của đàn chiên, ở phía sau vì dân chúng cũng có 'sự nhạy bén'. Họ có sự nhạy bén để tìm ra những con đường mới cho hành trình, hoặc để tìm lại con đường đã mất."
-----------------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : Camille Dalmas, Aleteia)
