Tóm tắt bài giáo lý của Đức Thánh Cha :
Suy tư của chúng ta hôm nay tập trung vào chương bốn thuộc phần thứ nhất của Hiến chế Công đồng Gaudium et Spes (Vui mừng và Hy vọng), dành nói về sứ mạng của Giáo hội trong thế giới ngày nay. Giáo hội không đứng trên hay ở bên cạnh thế giới, nhưng Giáo hội bén rễ sâu trong lòng thế giới. Cũng như Con Thiên Chúa đã nhập thể để ban sự sống cho thế giới và hòa giải thế giới với Chúa Cha, Giáo hội cũng sống giữa thế giới như một dấu chỉ của mầu nhiệm Nhập thể của Thiên Chúa, Đấng mong muốn quy tụ chúng ta thành con cái Ngài trong một đại gia đình nhân loại duy nhất. Sứ mạng đầu tiên của Giáo hội là giúp con người tự vấn về những vấn đề căn bản của cuộc sống và góp phần xây dựng thành đô trần thế. Gaudium et Spes đặc biệt nhấn mạnh đến sứ mạng của người giáo dân, những người được mời gọi thấm nhuần thế giới bằng tinh thần Kitô giáo và nhãn quan của Tin Mừng. Toàn thể Dân Chúa, đặc biệt là các mục tử và các nhà thần học, có trách nhiệm phân định xem những yếu tố nào của các nền văn hóa của chúng ta đáng được quan tâm, đồng thời luôn lấy Lời Chúa và Truyền thống Giáo hội làm tiêu chuẩn tối cao cho sự phân định ấy.
Dưới đây là bài giáo lý của Đức Thánh Cha, ngày 7/5/2026 :
Anh chị em thân mến, chào buổi sáng và xin chào mừng anh chị em!
Tiếp tục suy tư về Hiến chế Công đồng Gaudium et Spes, hôm nay chúng ta cùng xem xét chương bốn của phần thứ nhất, chương dành nói về sứ mạng của Giáo hội trong thế giới ngày nay.
Trước hết, Công đồng nhắc nhở chúng ta rằng Giáo hội không đứng “trên” hay ở “bên cạnh” thế giới, nhưng Giáo hội cắm rễ sâu trong lòng thế giới. Thánh Augustinô đã viết: “Mundus reconciliatus Ecclesia” (Bài giảng 96) : Giáo hội là một thế giới đã được hòa giải với Thiên Chúa; chúng ta là những người lữ hành trên trần gian, và chúng ta chia sẻ sự mong manh cũng như vẻ đẹp của thế giới này (x. GS, 40).
Cũng như Con Thiên Chúa đã nhập thể để ban sự sống cho thế giới và hòa giải thế giới với Chúa Cha, Giáo hội cũng hiện diện giữa lòng thế giới như một dấu chỉ của sự nhập thể của Thiên Chúa, để biểu lộ kế hoạch của Người là biến tất cả chúng ta thành con cái Ngài trong một đại gia đình nhân loại duy nhất. Chính vì thế, Giáo hội bước đi trong lịch sử giữa các dân tộc và các nền văn hóa, và "sự gắn kết cuộc sống với các dân tộc này giúp Giáo hội ngày càng hiểu rõ hơn rằng sứ mạng của mình mang ý nghĩa lịch sử và bao hàm trách nhiệm đối với cách thức các mối tương quan xã hội được dệt nên" (Thông điệp Magnifica Humanitas, 19).
Sứ mạng đầu tiên của Giáo hội là giúp con người tự vấn về những câu hỏi sâu xa của cuộc sống: những câu hỏi liên quan đến nguồn gốc và vận mệnh của chúng ta, cũng như những câu hỏi về ý nghĩa của tình yêu và đau khổ (x. GS, 41). Lôgic chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá cùng sự thao túng thông tin có nguy cơ gây áp lực quá mức để con người phải chạy theo lối sống lấy việc tiêu thụ của cải vật chất làm trọng tâm, trong khi trái tim chúng ta được tạo dựng để hướng về trời cao.
Các Nghị phụ Công đồng khẳng định rằng sứ mạng của Giáo hội cũng được thực hiện thông qua việc góp phần xây dựng thành đô trần thế. Tuy nhiên, phương pháp và mục đích của sứ mạng này trước hết không thuộc trật tự chính trị, nhưng hệ tại ở việc làm chứng cho đức tin và đức ái, cũng như ở cam kết dấn thân đối với công lý, hòa bình và tình huynh đệ. Khi tôn thờ Chúa Kitô, Đấng Công Chính đã chịu chết cho những kẻ bất chính, người tín hữu không thể chấp nhận sự áp bức đối với những người bé nhỏ và nghèo khổ, cũng như không thể chấp nhận các cơ cấu bất công kéo dài tình trạng lệ thuộc và bất công. Học thuyết xã hội của Giáo hội hướng dẫn hành động của các Kitô hữu, những người cộng tác với mọi người thiện chí để thúc đẩy công ích. "Điều Giáo hội mong muốn hơn cả, đó là có thể được tự do phát triển, vì lợi ích của mọi người, dưới bất kỳ chế độ nào công nhận các quyền cơ bản của con người, của gia đình, cũng như các mệnh lệnh của công ích" (GS, 42).
Để thực thi hiệu quả sứ mạng của Tin Mừng, mỗi người được rửa tội cần cam kết dấn thân cộng tác với ân sủng của Chúa Thánh Thần, để đức tin của họ luôn sống động và được thể hiện qua những hành xử nhất quán. Quả thực, như các Nghị phụ Công đồng đã nhắc nhở, sự mâu thuẫn giữa đức tin tuyên xưng và cuộc sống thường ngày "phải được coi là một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất của thời đại chúng ta" (GS, 43).
Hiến chế Gaudium et Spes đặc biệt đề cập (x. ibid.) đến sứ mạng của người giáo dân. Nhờ Bí tích Rửa Tội, họ được mời gọi sinh động thế giới bằng tinh thần Kitô giáo và nhãn quan của Tin Mừng. Những môi trường chính yếu cho hoạt động này, vốn có thể được gọi là tư tế, chắc chắn là gia đình và thế giới lao động, nhưng sứ mạng ấy còn vươn tới mọi lĩnh vực của đời sống.
Sau cùng, Giáo hội luôn quan tâm đến những gì đang diễn ra và phát triển trong xã hội (x. GS, 44). Toàn thể Dân Thiên Chúa, đặc biệt là các mục tử và các nhà thần học, có nhiệm vụ phân định xem điều gì trong các nền văn hóa đương thời là đáng được lưu tâm, đồng thời luôn lấy Lời Chúa và Truyền thống của Giáo hội làm tiêu chuẩn tối cao cho sự phân định ấy. Điều này đòi hỏi một tinh thần quân bình và tự do đối với bất kỳ xu hướng văn hóa nào, có khả năng nhìn nhận thế giới một cách tích cực, đồng thời vẫn kiên định trong việc bảo vệ và trình bày trọn vẹn sứ điệp Tin Mừng. Quả thực, "chắc chắn không phải bằng cách giảm thiểu nội dung và hạ thấp các đòi hỏi mà ta có thể làm cho Kitô giáo trở nên lôi cuốn" (Bài phát biểu tại Phiên họp Toàn thể của Bộ Loan báo Tin Mừng – Phân bộ về các vấn đề căn bản của việc loan báo Tin Mừng trên thế giới, ngày 28 tháng 5 năm 2026).
Anh chị em rất thân mến, trong hành trình xuyên suốt dòng lịch sử, Giáo hội "luôn hướng về một mục tiêu duy nhất: Nước Thiên Chúa ngự đến và ơn cứu độ của nhân loại được thực hiện" (GS, 45). Giáo hội nỗ lực đạt tới mục tiêu này trước hết nhờ sự thánh thiện cá nhân và tình yêu huynh đệ. Thánh Phaolô VI đã viết: "Nếu thiếu dấu ấn thánh thiện này, lời nói của chúng ta sẽ khó lòng đi vào tâm hồn con người thời nay. Nó có nguy cơ trở nên vô ích và không sinh hoa kết quả" (Tông huấn Evangelii Nuntiandi, 76). Vậy, chúng ta hãy ngoan ngoãn trước tác động của Chúa Thánh Thần, để Ngài giúp chúng ta sống trong sự thánh thiện và đức ái, để thế giới có thể tin tưởng và hy vọng.
-----------------------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : vatican.va)
