Tóm tắt bài giáo lý của Đức Thánh Cha:
Chúng ta bắt đầu loạt bài giáo lý mới về Công đồng Vatican II qua việc suy tư về Dei Verbum, Hiến Chế Tín Lý về Mặc Khải của Thiên Chúa. Như bài đọc Kinh Thánh hôm nay gợi nhắc chúng ta, Đức Giêsu gọi chúng ta là bạn hữu bởi vì Ngài đã mặc khải cho chúng ta mọi điều Ngài đã nghe từ Chúa Cha. Chính nhờ Mặc Khải, vốn đạt đến sự viên mãn trong Đức Giêsu, Ngôi Lời trở nên xác phàm, mà chúng ta được mời gọi sẻ chia trong sự sống của Thiên Chúa như là con cái của Ngài trong Chúa Kitô. Chúng ta được nhắc nhớ rằng tình bạn với Thiên Chúa không chỉ là một ân ban, mà còn là lời mời gọi đòi hỏi sự đáp trả, như trong bất kỳ mối tương quan nào khác. Để vun trồng tình bạn này, chúng ta phải dành thời gian với Thiên Chúa trong cầu nguyện, vừa cá nhân và đặc biệt qua Phụng vụ, nơi cộng đoàn quy tụ để lắng nghe lời Thiên Chúa với sự hướng dẫn của Giáo Hội. Cùng nhau, chúng ta hãy hết lòng đáp lại lời mời gọi của Chúa và nhận ra mầu nhiệm ơn cứu độ đích thực của chúng ta nơi tình bạn của Ngài.
Dưới đây là bài giáo lý của Đức Thánh Cha, ngày 14/1/2025:
Anh chị em thân mến, chào buổi sáng!
Chúng ta đã bắt đầu loạt bài giáo lý về Công đồng Vatican II. Hôm nay, chúng ta sẽ bắt đầu nhìn kỹ hơn vào Hiến chế Tín lý Dei Verbum, về Mặc Khải của Thiên Chúa. Đây là một trong những Hiến chế hay nhất và quan trọng nhất của Công đồng, và để giới thiệu nó, thật hữu ích để nhớ lại lời của Đức Giêsu: “Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm; nhưng Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha Thầy, Thầy đã cho anh em biết” (Ga 15,15). Đây là điểm nền tảng của đức tin Kitô giáo, mà Dei Verbum nhắc nhớ chúng ta: Đức Giêsu Kitô biến đổi tận căn mối tương quan của con người với Thiên Chúa, mà từ nay trở đi, đó là mối tương quan bạn hữu. Vì thế, điều kiện duy nhất của giao ước mới này chính là tình yêu.
Thánh Augustinô, khi chú giải về đoạn văn này của Tin Mừng Thứ Tư, đã nhấn mạnh đến khía cạnh ân sủng, mà chỉ nó mới có thể làm cho chúng ta trở thành bạn hữu của Thiên Chúa trong Con của Người (Chú giải về Tin Mừng Gioan, Bài giảng 86). Thật vậy, một câu châm ngôn cổ xưa đã nói: “Amicitia aut pares invenit, aut facit”, “tình bạn nảy sinh giữa những người ngang hàng, hoặc làm cho họ trở nên như vậy”. Chúng ta không ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng chính Thiên Chúa đã làm cho chúng ta nên giống Người trong Con của Người.
Vì lẽ này, như chúng ta có thể thấy trong toàn bộ Kinh Thánh, có một khoảnh khắc xa cách đầu tiên trong Giao Ước, trong đó kết ước giữa Thiên Chúa và nhân loại vẫn luôn không đối xứng: Thiên Chúa là Thiên Chúa và chúng ta là thụ tạo. Tuy nhiên, với việc Người Con đến trong xác phàm, Giao Ước mở ra đến mục đích tối hậu của nó: trong Đức Giêsu, Thiên Chúa làm cho chúng ta trở nên con cái, và kêu gọi chúng ta nên giống Ngài, mặc dù trong nhân tính yếu đuối của chúng ta. Như vậy, việc chúng ta giống như Thiên Chúa không đạt được qua sự vi phạm và tội lỗi, như con rắn đã xúi giục bà Eva (x. St 3,5), nhưng trong mối tương quan của chúng ta với Chúa Con làm người.
Những lời của Chúa Giêsu mà chúng ta vừa gợi nhắc – “Thầy gọi anh em là bạn hữu” – được lặp lại trong Hiến Chế Dei Verbum, khi xác nhận rằng: “Qua viêc mạc khải này, Thiên Chúa vô hình (x. Cl 1,15; 1 Tm 1,17), trong tình yêu thương chan hòa, đã ngỏ lời với loài người như với bạn hữu (x. Xh 33,11; Ga 15,14-15) và sống giữa họ (x. Br 3,38), để Ngài có thể mời gọi và đón nhân họ đi vào tình bằng hữu với chính Ngài” (số 2). Thiên Chúa của sách Sáng Thế đã trò chuyện với tổ tiên đầu tiên của chúng ta, lôi kéo họ vào cuộc đối thoại (x. Dei Verbum, 3); và khi cuộc đối thoại này bị cắt đứt bởi tội lỗi, Đấng Tạo Hóa đã không ngừng kiếm tìm một cuộc đối thoại với thụ tạo của Ngài và thiết lập với họ một giao ước. Đó là, trong Mặc Khải Kitô giáo, khi Thiên Chúa trở nên người phàm nơi Con của Ngài để tìm kiếm chúng ta, cuộc đối thoại, vốn đã bị gián đoạn, lại được phục hồi theo một cách dứt khoát: Giao Ước mới và vĩnh cửu, không gì có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Ngài. Như thế, Mặc Khải của Thiên Chúa mang bản chất đối thoại của tình bạn và, như trong kinh nghiệm của tình bạn con người, nó không chịu đựng sự thinh lặng, nhưng được dưỡng nuôi bằng sự trao đổi của những lời đích thực.
Hiến Chế Dei Verbum cũng nhắc nhớ chúng ta về điều này: Thiên Chúa nói với chúng ta. Thật quan trọng để nhận ra sự khác biệt giữa ngôn từ và lời nói huyên thiên: điều thứ hai chỉ dừng lại ở bề mặt và không đạt đến sự hiệp thông giữa con người, nhưng trái lại trong những mối tương quan chân thành, lời nói phục vụ không chỉ để trao đổi thông tin và tin tức, mà còn để tỏ cho thấy mình là ai. Lời nói mang một chiều kích mặc khải có thể tạo nên mối tương quan với người khác. Bằng cách này, khi ngỏ lời với chúng ta, Thiên Chúa mặc khải chính mình cho chúng ta như một Đấng Đồng Hành, Đấng mời gọi chúng ta bước vào trong tình bạn với Ngài.
Từ góc nhìn này, thái độ đầu tiên để vun trồng chính là lắng nghe, để Lời Chúa có thể thấm nhuần nơi tâm trí của chúng ta; đồng thời, chúng ta được mời gọi thưa chuyện với Thiên Chúa, không phải để thông báo cho Ngài những gì Ngài đã biết, nhưng là để bộc lộ mình cho chính mình.
Do đó, cần phải cầu nguyện, vì chúng ta được kêu gọi sống và vun trồng tình bạn với Chúa. Điều này đạt được trước hết trong cầu nguyện cộng đồng và phụng vụ, mà chúng ta không quyết định nghe gì từ Lời Chúa, nhưng chính Ngài nói với chúng ta qua Giáo Hội; điều đó được thực hiện trong lời cầu nguyện cá nhân, vốn diễn ra bên trong tâm trí. Thời gian dành cho cầu nguyện, ngẫm nghĩ và suy tư không thể thiếu trong ngày sống và tuần sống của người Kitô hữu. Chỉ khi chúng ta nói với Thiên Chúa, thì chúng ta mới có thể nói về Ngài.
Kinh nghiệm nói với chúng ta rằng tình bạn có thể đi đến kết thúc qua một hành động tuyệt giao đầy bi thảm, hoặc bởi một chuỗi hành động hờ hững thường ngày làm xói mòn mối quan hệ ấy cho đến khi nó mất đi. Nếu Đức Giêsu kêu gọi chúng ta trở nên bạn hữu, thì chúng ta đừng để cho lời kêu gọi này trở nên vô ích. Chúng ta hãy đón nhận nó, hãy chăm sóc mối tương quan này, và chúng ta sẽ nhận ra rằng tình bạn với Thiên Chúa chính là ơn cứu độ của chúng ta.
----------------------------------
Cồ Ngọc Hải dịch
(nguồn: Vatican.va)
