Tóm tắt bài giáo lý của Đức Thánh Cha:
Tiếp tục loạt bài giáo lý về Công đồng Vatican II, hôm nay chúng ta bàn đến Hiến chế Tín lý về Phụng vụ Thánh, Sacrosanctum Concilium. Văn kiện này dạy rằng phụng vụ dìm chúng ta vào mầu nhiệm khổ nạn, cái chết, sự sống lại và vinh hiển của Chúa Kitô. Qua các nghi lễ và kinh nguyện phụng vụ, và nhờ sức mạnh của Thần Khí, Đức Giêsu thi hành chức tư tế của Ngài và thánh hiến Giáo Hội, Hiền Thê của Ngài, liên kết Giáo Hội với hy tế của chính Ngài dâng lên Chúa Cha. Thật vậy, Chúa Kitô hiện diện trong lời được công bố, trong các bí tích, nơi các thừa tác viên, trong cộng đoàn, và nhất là trong Bí tích Thánh Thể. Chúng ta hãy để mình được uốn nắn từ bên trong bởi các nghi lễ, biểu tượng, cử chỉ và trên hết bởi sự hiện diện sống động của Chúa Kitô trong phụng vụ, mà chúng ta sẽ có nhiều cơ hội hơn để khám phá.
Đức Lêô XIV và Đức Aram I của Giáo hội Tông truyền Armênia.
Dưới đây là bài giáo lý của Đức Thánh Cha, ngày 20/5/2026:
Anh chị em thân mến, chào buổi sáng!
Hôm nay, chúng ta bắt đầu loạt bài giáo lý mới về Văn kiện đầu tiên được Công đồng Vatican II ban hành: Hiến Chế về phụng vụ thánh, Sacrosanctum Concilium (SC).
Trong Hiến chế vắn gọn này, các Nghị Phụ không chỉ tìm cách cải cách các nghi lễ, mà còn đưa Giáo Hội đến việc chiêm ngắm và đào sâu mối dây liên kết sống động vốn hình thành và hợp nhất Giáo Hội: mầu nhiệm Chúa Kitô. Thật vậy, phụng vụ chạm đến trung tâm của mầu nhiệm này: đó đồng thời là không gian, thời gian và bối cảnh mà Giáo Hội đón nhận sự sống của mình từ Chúa Kitô. Vì trong phụng vụ, “công cuộc cứu chuộc chúng ta được thực hiện” (SC, 2), công cuộc làm cho chúng ta trở nên giống nòi được tuyển chọn, là hàng tư tế vương giả, là dân thánh, đoàn dân mà Thiên Chúa đã chọn làm sở hữu riêng của Ngài (x. 1Pr 2,9).
Như được biểu lộ bởi cuộc canh tân ba mặt – Kinh Thánh, Giáo phụ học và Phụng vụ - mà Giáo Hội đã trải qua trong suốt thế kỷ XX, Mầu Nhiệm đang được nói đến không chỉ rõ một thực tại tăm tối, nhưng là kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa, được giấu kín từ muôn đời và được mặc khải trong Chúa Kitô, theo lời khẳng định của Thánh Phaolô (x. Ep 3,2-6). Vậy nên, đó là Mầu Nhiệm Kitô giáo: biến cố Phục Sinh, tức là cuộc khổ nạn, cái chết, sự sống lại và vinh hiển của Chúa Kitô, được hiện tại hoá một cách bí tích cho chúng ta đặc biệt trong phụng vụ, để mỗi khi chúng ta tham dự vào cộng đoàn được quy tụ “nhân danh Ngài” (x. Mt 18,20), chúng ta được đắm chìm trong Mầu Nhiệm này.
Chính Chúa Kitô là nguồn mạch bên trong của mầu nhiệm Giáo Hội, dân thánh của Thiên Chúa, được sinh ra từ cạnh sườn bị đâm thâu của Ngài trên thánh giá. Trong phụng vụ thánh, nhờ sức mạnh của Thần Khí Ngài, Chúa Kitô tiếp tục hành động. Ngài thánh hoá và liên kết Giáo Hội, Tân Nương của Ngài, với hiến tế của mình lên Chúa Cha. Ngài thi hành chức tư tế hoàn toàn độc nhất của mình, Ngài hiện diện trong Lời được công bố, trong các bí tích, trong thừa tác viên cử hành, trong cộng đoàn quy tụ và, ở mức độ cao nhất, trong Bí tích Thánh Thể (x. SC.7). Vì thế, theo Thánh Augustinô (x. Bài giảng, 272), trong khi cử hành Bí tích Thánh Thể, Giáo Hội nhận lãnh Thân Mình Chúa Kitô và trở nên điều mình nhận lãnh: Giáo Hội trở nên Thân Thể Chúa Kitô, “nơi cư ngụ của Thiên Chúa trong Thần Khí” (Ep 2,22). Đây chính là “công cuộc cứu chuộc”, vốn làm cho chúng ta nên đồng hình đồng dạng với Chúa Kitô và dựng xây chúng ta trong sự hiệp thông.
Trong phụng vụ thánh, sự hiệp thông này đạt được qua “các nghi lễ và kinh nguyện” (SC, 48). Tính lễ nghi của Giáo Hội diễn tả đức tin của mình – theo lối nói quen thuộc lex orandi, lex credendi (luật cầu nguyện là luật đức tin) – và đồng thời hình thành nên căn tính của Giáo hội: Lời được công bố, việc cử hành các Bí tích, các cử chỉ, sự thinh lặng, không gian – tất cả những điều này tượng trưng và định hình đoàn dân được Chúa Cha quy tụ, Thân Mình Chúa Kitô, Đền Thờ Chúa Thánh Thần. Vì thế, mỗi cử hành đều trở thành một cuộc tỏ mình ra đích thực của Giáo Hội trong cầu nguyện, như Thánh Gioan Phaolô II gợi nhắc (Tông thư Vicesimus quintus annus, 9).
Nếu phụng vụ phục vụ cho mầu nhiệm Chúa Kitô, thì người ta hiểu tại sao phụng vụ được định nghĩa là “đỉnh cao mà mọi hoạt động của Giáo Hội đều hướng tới…, đồng thời là nguồn mạch tuôn trào mọi năng lực của Giáo Hội” (SC,10). Thật vậy, hoạt động của Giáo Hội không chỉ giới hạn trong phụng vụ; tuy nhiên, mọi hoạt động của Giáo Hội (giảng dạy, phục vụ người nghèo, đồng hành với các thực tại nhân sinh) đều quy hướng về ‘đỉnh cao’ ấy. Ngược lại, phụng vụ nâng đỡ các tín hữu bằng cách không ngừng dìm họ vào Mầu Nhiệm Vượt Qua của Chúa, và như thế, nhờ việc công bố Lời Chúa, cử hành các bí tích và cầu nguyện cộng đoàn, họ được củng cố, khích lệ và đổi mới trong sự dấn thân với đức tin và sứ mạng của mình. Nói cách khác, việc tham dự của các tín hữu trong hành vi phụng tự vừa mang tính ‘nội tại’ vừa mang tính ‘ngoại tại’.
Điều này cũng có nghĩa là sự tham dự ấy được kêu gọi biểu lộ cách cụ thể trong đời sống thường ngày, qua một năng động luân lý và thiêng liêng, để phụng vụ cử hành được chuyển hoá thành đời sống và đòi hỏi một đời sống trung tín, có khả năng làm cho cụ thể những gì đã được cảm nghiệm trong việc cử hành: chính trong cách thức ấy mà đời sống của chúng ta trở nên một “của lễ sống động, thánh thiện và đẹp lòng Thiên Chúa”, kiện toàn việc “phụng thờ thiêng liêng” của chúng ta (Rm 12,1).
Bằng cách này, “hằng ngày, phụng vụ kiến tạo những người bên trong Giáo Hội thành đền thánh của Chúa” (SC,2), và hình thành nên một cộng đoàn rộng mở, chào đón tất cả mọi người. Thật vậy, được Chúa Thánh Thần cư ngụ, phụng vụ dẫn đưa chúng ta vào trong sự sống của Chúa Kitô, biến chúng ta trở nên Thân Thể của Ngài và, trong mọi chiều kích của mình, phụng vụ biểu trưng cho dấu chỉ sự hiệp nhất của toàn thể nhân loại trong Chúa Kitô. Như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói: “Thế gian chưa biết điều đó, nhưng tất cả đều được mời đến dự tiệc cưới Con Chiên (Kh 19,9)” (Tông Thư Desiderio desideravi, 5).
Thưa anh chị em, chúng ta hãy để mình được uốn nắn bên trong bởi các nghi lễ, biểu tượng, cử chỉ và trên hết là sự hiện diện sống động của Chúa Kitô trong phụng vụ, điều mà chúng ta sẽ có cơ hội khám phá trong những Bài Giáo lý tiếp theo.
-----------------------------------------
Cồ Ngọc Hải dịch
(nguồn: vatican.va)
_1779113514.jpg)
