Logo
Logo

Hội Linh Mục Xuân Bích

Top Banner

Xuan Bich

Ngày Đức Giáo Hoàng Juliô II Đặt Viên Đá Nền Cho Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô

Nhân dịp kỷ niệm 400 năm ngày cung hiến Vương cung thánh đường Thánh Phêrô tại Rôma, được cử hành vào ngày 18 tháng 11 năm 2026, Aleteia mời bạn cùng nhìn lại năm ngày đặc biệt đã góp phần định hình ngôi thánh đường mang tính biểu tượng này của Giáo hội Công giáo. Qua năm phần này, chúng ta sẽ ngược dòng thời gian, tìm hiểu về những con người và sự kiện đã tạo nên lịch sử của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô. Hôm nay, chúng ta hãy quay trở về ngày 18 tháng 4 năm 1506, ngày mà một vị Giáo hoàng với tính cách mạnh mẽ đã quyết định xóa bỏ mọi dấu vết cũ để xây dựng nên ngôi thánh đường vĩ đại nhất trong thế giới Kitô giáo.

Đức Juliô II đã ủy thác cho Bramante, Michelangelo và Raphael thực hiện các công trình tại Vatican và Vương cung thánh đường Thánh Phêrô; trần nhà do Horace Vernet vẽ, Bảo tàng Louvre.

Vào ngày Thứ Bảy Tuần Thánh năm 1506, ngày 18 tháng Tư, giáo triều đang trong tâm trạng háo hức chờ đón Lễ Phục Sinh. Đức Giáo hoàng Juliô II, vừa dùng xong bữa ăn đạm bạc tại tư thất trong Dinh Tông Tòa, chỉ đang nghĩ đến sự phục sinh của Chúa Kitô. Sáng hôm ấy, ngài tiến về phía Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, bước vào khoảng sân lớn - nơi được trang trí bằng những bức tranh khảm thời trung cổ và được những người hâm mộ gọi là "Thiên đường" - nằm ngay trước lối vào thánh đường. Đức Juliô II vẫn tiếp tục bước đi : đối với ngài, vẻ rực rỡ của vàng son và men màu nơi khoảng sân cùng mặt tiền vương cung thánh đường từ lâu đã chẳng còn chút sức hút nào. Ngài thậm chí còn chẳng còn nhìn thấy Navicella, con thuyền của Thánh Phêrô do Giotto thực hiện.

Navicella, con thuyền của Thánh Phêrô, một bức tranh khảm khổng lồ từng tô điểm cho mặt tiền của vương cung thánh đường cổ, đã được thực hiện dựa trên thiết kế của Giotto.

Đức Giáo hoàng bước qua ngưỡng cửa tòa nhà và thấy mình đang đứng trong một gian giữa rộng lớn, nơi hệ thống khung gỗ sẫm màu trở thành mối bận tâm sâu sắc đối với tất cả các kiến ​​trúc sư của ngài, đặc biệt là Bramante. Thật vậy, ở phía bên kia của sảnh, ngài cho xây một bức tường nhằm ngăn kín cấu trúc đó lại, đồng thời cũng để góp phần chống đỡ cho toàn bộ công trình… nhưng nhất là, và ai cũng biết, nó đóng vai trò che giấu khung cảnh hoang tàn nằm ở phía bên kia.

Bramante, Bậc thầy của những tàn tích

Vào ngày Thứ Bảy Tuần Thánh này, Đức Giáo hoàng yêu cầu Hồng y Soderini cử hành Thánh lễ tại bàn thờ chính được dựng gần bức tường. Vị Giám mục của Volterra này đại diện cho lợi ích của thành Florence giàu có, một thành phố mà Đức Giáo hoàng Juliô II dè chừng hơn bất cứ nơi nào khác. Điều ngược lại không hoàn toàn đúng: một cố vấn của gia tộc Soderini, người có tên là Machiavelli, chẳng hề giấu giếm sự ngưỡng mộ của mình dành cho vị Giáo hoàng hăng say, mang dáng dấp một chiến binh, một người mà chẳng thế lực nào có thể cản bước. Xung quanh vị Giáo hoàng này, trong khi khói hương lan tỏa và những lời kinh cầu vang lên, một vài vị Hồng y hạ thấp ánh nhìn, và không ai nói một lời. Đức Juliô II không chỉ trao cho Bramante toàn quyền hành động, mà quan trọng hơn, ngài còn buộc tất cả những ngườicó ý định chỉ trích vị kiến ​​trúc sư này phải giữ im lặng.

Bramante trình các bản thiết kế Vương cung thánh đường Thánh Phêrô lên Đức Giáo hoàng.

Trong miệng một số người dân thành Rôma, một biệt danh dành cho vị kiến ​​trúc sư bắt đầu lan truyền: "Maestro Ruinante" – Bậc thầy của những tàn tích. Chính theo lệnh ông, vương cung thánh đường thời Constantin đã bị cắt làm đôi. Sau thánh lễ, Đức Giáo hoàng bước qua "bức tường Bramante", và mọi người thấy mình đang đứng dưới bầu trời Rôma, giữa những đống gạch vụn và đổ nát, ngay tại nơi từng là ca đoàn và hậu cung của vương cung thánh đường, những tuyệt tác giờ đây đã biến mất. Ngay cả các ngôi mộ của những vị tiền nhiệm cũng đã bị cải táng để tạo nên một tabula rasa (một khoảng trống hoàn toàn). Những hố sâu hoắm được đào lên để đặt nền móng cho vương cung thánh đường mới. Bramante đã hứa với Đức Giáo hoàng rằng ông sẽ "đặt mái vòm của đền Pantheon lên trên các vòm của Vương cung thánh đường Maxentius", kết hợp hai trong số những công trình vĩ đại nhất của thành Rôma cổ đại.  Một quy mô xứng tầm với những tham vọng của vị Giáo hoàng.

Và Đức Giáo hoàng leo xuống hố

Vị chưởng nghi, Paride de Grassi, tỏ thái độ bất bình hơn cả những người khác: ông không thể chấp nhận kế hoạch xây dựng một vương cung thánh đường theo hình chữ thập Hy Lạp, đồng thời rất đau xót trước việc biết bao thánh tích bị phá hủy dưới nhát đục của đám thợ của "kẻ hủy diệt"… nhưng, ông chẳng dám phản đối người kế vị Thánh Phêrô. Đức Giáo hoàng Juliô II tiến lại gần một cái hố : tại đây, một trong bốn trụ cột khổng lồ, vốn được vị kiến ​​trúc sư tài ba hứa hẹn sẽ là điểm tựa cho phần lòng thánh đường tương lai, rồi đây sẽ vươn lên. Vị Giáo hoàng nhìn thấy một chiếc thang, và trước sự kinh ngạc của tất cả mọi người, ngài bắt đầu leo ​​xuống hố, "gây nên nỗi lo sợ tột độ cho tất cả những ai có mặt ở đó", như chính Paride de Grassi đã ghi lại trong nhật ký của mình ngay tối hôm ấy.

Quang cảnh Quảng trường Thánh Phêrô trong dịp bầu chọn Đức Clêmentê VIII vào năm 1592; tranh sơn dầu trên vải của Louis de Caulery.

Khi đã xuống tới độ sâu bảy mét, bất chấp lớp bùn lầy và dòng nước rò rỉ đầy nguy hiểm, Đức Giáo hoàng Juliô II đã đọc những lời làm phép theo nghi thức. Sau đó, với sự hỗ trợ của bốn thợ đá, ngài đặt một chiếc bình đất nung chứa các đồng tiền vàng, đồng cùng những tấm huy chương vào vị trí, rồi đặt một phiến đá lớn lên trên. Đó chính là viên đá nền của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô mới. Đứng giữa lớp bùn lầy, Đức Juliô II có thể vui mừng chiến thắng: công trình xây dựng vĩ đại cuối cùng đã chính thức bắt đầu.

Tý Linh

(theo Camille Dalmas, Aleteia)