Giám đốc Ban Biên tập Truyền thông Vatican suy ngẫm về việc Đức Giáo hoàng Lêô XIV mời gọi các Kitô hữu lần hạt Mân Côi cầu nguyện cho hòa bình, cũng như lời mời gọi "hy sinh một số lập trường vì lợi ích chung lớn lao hơn".
Kết thúc Thánh lễ tại Lộ Đức vào Chúa Nhật 27/9, Đức Lêô XIV đã mời gọi mọi người cùng lần hạt Mân Côi cầu nguyện cho hòa bình trong suốt tháng Mười sắp tới.
Trong bài phát biểu tại Metz về cội nguồn của một châu Âu hòa bình và thống nhất, ngài một lần nữa lên tiếng dứt khoát về cơn sốt tái vũ trang đang lan rộng tại nhiều quốc gia. Các nước châu Âu cũng đang đóng vai trò tiên phong với kế hoạch "ReArm Europe" (Tái vũ trang châu Âu) và cam kết của NATO về việc nâng mức chi tiêu quân sự lên 5% GDP.
Người kế vị Thánh Phêrô đã nhắc lại cách diễn đạt mà Đức Giáo hoàng Biển Đức XV từng dùng để nói về Thế chiến thứ nhất, khi đề cập đến một "cuộc tàn sát vô ích mới" đang diễn ra ngay tại châu Âu. Ngài nhấn mạnh sự cần thiết phải thể hiện "lòng can đảm trong đàm phán và sẵn sàng từ bỏ một số lập trường vì lợi ích cao cả hơn là hòa bình."
Chính từ "đàm phán", trong bầu không khí đầy hiếu chiến đặc trưng của thời đại chúng ta, lại bị coi là điều không phù hợp, trong khi các cuộc đối đầu vũ trang được đẩy tới cùng lại bị xem là điều không thể tránh khỏi.
Chắc chắn, Đức Giáo hoàng Lêô đã cẩn trọng làm rõ rằng việc theo đuổi hòa bình không được nhầm lẫn với điều mà ngài gọi là “một hình thức chủ nghĩa hòa bình ngây thơ”; đồng thời, ngài cũng nhắc lại - theo lời của Robert Schuman - rằng hòa bình thế giới không thể được bảo đảm nếu không có những nỗ lực sáng tạo tương xứng với các mối nguy hiểm đang đe dọa nó.
Nhưng ngài cũng lập tức nói thêm rằng “chúng ta cũng phải cảnh giác trước ảo tưởng cho rằng tái vũ trang chính là giải pháp.” Do đó, thật khó để có thể coi sự gia tăng mạnh mẽ trong chi tiêu quân sự là một phần của những “nỗ lực sáng tạo” này.
Trong bài phát biểu tại Metz, Đức Giám mục Rôma đã trích dẫn một đoạn từ Sứ điệp Ngày Thế giới Hòa bình, trong đó ngài viết: “Không phải ngẫu nhiên mà những lời kêu gọi liên tục về việc gia tăng chi tiêu quân sự, cùng các quyết định kéo theo đó, lại được nhiều nhà lãnh đạo chính phủ đưa ra như một phản ứng chính đáng trước các mối đe dọa từ bên ngoài.”
Cần nhìn lại bối cảnh mà những lời này được đưa ra. Trong văn bản đó, Đức Giáo hoàng Lêô nhận định rằng “trong mối quan hệ giữa công dân và giới cầm quyền, việc không chuẩn bị đầy đủ cho chiến tranh, không phản ứng trước các cuộc tấn công hay không đáp trả bạo lực bằng bạo lực thậm chí có thể bị coi là một thiếu sót. Vượt xa nguyên tắc tự vệ chính đáng, tư duy đối đầu như vậy hiện đang chi phối nền chính trị toàn cầu, ngày càng làm gia tăng sự bất ổn và khó lường.”
Ngài tiếp tục nhận xét rằng “ý niệm về sức mạnh răn đe của quân sự, đặc biệt là răn đe hạt nhân, bắt nguồn từ tính phi lý trong quan hệ giữa các quốc gia, không được xây dựng trên nền tảng luật pháp, công lý và lòng tin, nhưng dựa vào nỗi sợ hãi và sự thống trị bằng vũ lực.”
Giờ đây, tại Metz, Đức Giáo hoàng Lêô đã nói thêm: “Thúc đẩy hòa bình là một nhiệm vụ chủ động. Ngày nay, chúng ta cần tự hỏi liệu mình có thực sự đang nỗ lực một cách sáng tạo để vun đắp hòa bình thế giới hay không, hay chỉ đơn thuần tìm cách ngăn chặn làn sóng chiến tranh và chuẩn bị kỹ lưỡng hơn cho những cuộc chiến mà ta cho rằng vẫn sẽ xảy ra.”
Đó là một vấn đề vẫn còn bỏ ngỏ, song lại không khó để giải đáp khi ta nhìn vào sự bất lực của nền ngoại giao quốc tế và châu Âu trước cuộc xung đột.
Châu Âu mà Schuman hằng mong mỏi là một châu lục được xây dựng trên nền tảng luật pháp quốc tế, nơi mà việc đối thoại được ưu tiên hơn đối đầu vũ trang, và các nguồn lực được hợp nhất để biến chiến tranh không chỉ thành điều không thể tưởng tượng nổi mà còn là điều bất khả thi về mặt thực tế.
Lời kêu gọi mới nhất của Đức Giáo hoàng, một "tiếng kêu trong hoang địa", hoàn toàn nhất quán với những giáo huấn vốn là dấu ấn xuyên suốt triều đại giáo hoàng của ngài ngay từ những ngày đầu, cũng như của các vị tiền nhiệm trực tiếp.
Vào ngày 26 tháng 6 năm 2025, khi tiếp đón các tham dự viên của ROACO, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nói: “Làm sao có thể tin rằng các hành động chiến tranh mang lại hòa bình mà không gây hậu quả ngược lại cho chính những kẻ thực hiện chúng? … Làm sao chúng ta có thể tiếp tục phản bội khát vọng hòa bình của các dân tộc trên thế giới bằng những lời tuyên truyền về việc gia tăng vũ khí, cứ như thể ưu thế quân sự sẽ giải quyết được các vấn đề, thay vì thổi bùng thêm lòng căm thù và khao khát báo thù? Người ta đang dần nhận ra số tiền khổng lồ chảy vào túi của những kẻ buôn bán cái chết; số tiền lẽ ra có thể dùng để xây dựng thêm bệnh viện và trường học thì nay lại bị sử dụng để phá hủy chính những cơ sở đang hiện hữu!”
Và vào ngày 11 tháng Mười cùng năm đó, khi chủ sự buổi Canh thức Đức Mẹ cầu nguyện cho hòa bình tại Quảng trường Thánh Phêrô, ngài đã nói với "những người nắm quyền lực trên thế giới này, với những ai đang dẫn dắt vận mệnh của các dân tộc: hãy can đảm giải giới!"
Một lần nữa, trong chuyến thăm Đại học Sapienza ở Rôma vào sáng ngày 14 tháng 5 năm 2026, Đức Giáo hoàng đã nói: “Trong năm qua, mức tăng chi tiêu quân sự trên toàn cầu, và đặc biệt là tại châu Âu, đã rất lớn: đừng gọi là ‘hoạt động phòng thủ’ việc tái vũ trang, vốn làm gia tăng căng thẳng và bất ổn, cắt giảm đầu tư cho giáo dục và y tế, xói mòn niềm tin vào ngoại giao, và làm giàu cho giới tinh hoa vốn chẳng màng đến công ích.”
Điều toát ra từ những lời của Đức Giáo hoàng là một cái nhìn rất thực tế, thấu hiểu sâu sắc những thảm họa do các cuộc chiến tranh gần đây gây ra, những cuộc chiến với các loại vũ khí ngày càng tinh vi và "thông minh" nhưng rốt cuộc lại tàn sát vô số thường dân vô tội.
Đồng thời, đó cũng là một quan điểm bắt rễ sâu xa nơi Tin Mừng: những lời của Chúa Giêsu, vốn có thể dường như là biểu hiện của sự yếu đuối đối với một số người, thực chất lại chính là con đường để chặn đứng vòng xoáy bạo lực và báo thù. Bởi vì, như thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã dạy, không thể có hòa bình nếu không có công lý, nhưng cũng không thể có công lý nếu không có sự tha thứ.
Andrea Tornielli
---------------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn: Vatican News)
