Có nhiều vị thánh bảo trợ cho những người mắc chứng trầm cảm: thánh Philomena, thánh Margaret thành Cortona, Tổng lãnh thiên thần Raphael và thánh Louis Martin, thân phụ của thánh Têrêsa Lisieux. Tuy nhiên, vị trí hàng đầu thuộc về một vị thánh sống vào thế kỷ thứ VII: thánh Dymphna (Dypne). Trong ý cầu nguyện cho việc mục vụ sức khỏe tâm thần trong tháng 10/2026, Đức Lêô XIV cầm trên tay hình ảnh Thánh nữ Dymphna.
Theo một truyền thuyết từ thế kỷ XIII, Dymphna là con gái của một vị vua ngoại giáo người Ireland. Sau khi người vợ theo Kitô giáo qua đời, ông đã nảy sinh ý định lấy chính con gái mình để thay thế bà. Dymphna mới mười bốn tuổi khi mẹ qua đời và đã được bí mật lãnh nhận bí tích Rửa Tội. Để thoát khỏi cha mình, Dymphna, với sự giúp đỡ của linh mục Gerberno, vị linh mục giải tội cho thánh nữ, đã quyết định trốn thoát bằng đường biển và cuối cùng tìm được nơi ẩn náu trong khu rừng Ghéel, thuộc nước Bỉ ngày nay. Truyền thuyết kể tiếp rằng người cha đã đuổi kịp những người bỏ trốn, và sau khi con gái vẫn kiên quyết khước từ, ông đã ra lệnh chặt đầu linh mục Gerberno trước, rồi sau đó là Dymphna.
Những dữ liệu về Thánh nữ
Câu chuyện được lưu truyền đến ngày nay, vốn kết hợp các yếu tố từ những truyền thuyết dân gian cổ xưa, kể rằng hai ngài đã được an táng trong hai cỗ quan tài đá trắng riêng biệt đặt bên trong một hang động. Ngày nay, tại Ghéel vẫn còn lưu giữ các mảnh vỡ của hai cỗ quan tài có từ thời tiền La Mã cùng một viên gạch mang dòng chữ "MA DYPNE". Cũng tại thị trấn thuộc nước Bỉ này, vào thế kỷ XIII, những di tích được cho là của thánh Dymphna đã được di dời đến một nhà thờ, nơi hài cốt của thánh nữ vẫn đang an nghỉ, trong khi di hài của Gerberno hiện được lưu giữ tại Xanten, Đức.
Thánh Dymphna, vị thánh bảo trợ cho những người mắc chứng rối loạn tâm thần
Nhiều phép lạ đã diễn ra tại nơi hai vị tử đạo, bao gồm việc chữa lành cho người mắc bệnh tâm thần và người bị quỷ ám, và các thánh tích của thánh Dymphna cũng được ghi nhận là mang lại phép màu. Hơn nữa, theo truyền thuyết, người cha bất hạnh đã sát hại cô gái trẻ trong cơn điên loạn do bị quỷ ám, do đó, thánh nữ được tôn kính là vị thánh bảo trợ cho người mắc bệnh tâm thần, người bị quỷ ám, người mắc chứng động kinh và người mộng du. Các biểu tượng gắn liền với thánh nữ là thanh gươm đã chặt đầu thánh nữ và con quỷ bị xiềng xích dưới chân thánh nữ.
Người dân Ghéel đón những người bệnh về nhà mình
Vào thời Trung cổ, các cuộc hành hương thường xuyên đã dẫn đến sự hình thành một cộng đồng lớn gồm những người mắc bệnh tâm thần tại Ghéel, đến mức một cơ sở chuyên biệt đã được xây dựng vào năm 1286 để tiếp nhận họ. Tuy nhiên, khi số lượng người bệnh ngày càng tăng, quyền bính Giáo hội đã trực tiếp kêu gọi người dân trong thị trấn cùng chia sẻ gánh nặng và hỗ trợ chăm sóc họ. Sau đó, những người bệnh đã được các gia đình địa phương đón nhận và chăm sóc. Xét theo thuật ngữ hiện đại, họ đã được "phi thể chế hóa", hòa nhập vào cộng đồng và tham gia vào đời sống xã hội tại địa phương. Mô hình sơ khai này, tiền thân của các "ngôi nhà kiểu gia đình" hiện đại, đã đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử hoạt động chăm sóc và từ thiện của Kitô giáo dành cho người mắc bệnh tâm thần. Một cơ sở điều trị tâm thần thực thụ đã được thành lập tại đây từ thế kỷ thứ IX, và các phương pháp chăm sóc tiên tiến vẫn được duy trì ở Ghéel cho đến ngày nay, ví dụ như việc tạo điều kiện cho bệnh nhân tham gia các hoạt động lao động vào ban ngày. Cho đến tận bây giờ, nhiều gia đình tại địa phương vẫn duy trì truyền thống đón một người mắc bệnh tâm thần về sống cùng, đối xử với họ như con cái, người thân hay bạn bè.
Tý Linh
(theo Vatican News)
