Vào thứ Ba, ngày 23/6, tại Rôma, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng đã khai mạc cuộc họp của các nhà lãnh đạo của các cơ quan cấp châu lục của Giáo hội; cuộc họp này sẽ kết thúc vào thứ Sáu, ngày 25/6. Đức Hồng y Grech giải thích: "Mục đích tối hậu của sự hoán cải hiệp hành không chỉ đơn thuần là cải thiện các quy trình nội bộ hay làm cho các cơ cấu của chúng ta mang tính tham gia hơn," nhưng còn "loan báo về con người Chúa Giêsu Kitô, như Văn kiện chung kết của Đại hội thường kỳ lần thứ hai tại Rôma đã nhắc nhở chúng ta."
"Chưa bao giờ một tiến trình hiệp hành lại khơi dậy được một sự nhiệt tình mạnh mẽ đến thế": đây là lời khẳng định của Đức Hồng y Mario Grech, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, khi ngài khai mạc cuộc họp vào chiều muộn ngày 23/6 với các nhà lãnh đạo của các Đại hội quốc tế của các Hội đồng Giám mục. Sau khi điểm qua những bước tiến đã đạt được và nhắc lại tính chất độc đáo của tiến trình hiện tại, Đức Hồng y nhấn mạnh rằng "thực sự có rất nhiều sáng kiến đang được các Giáo hội địa phương triển khai nhằm thu hút sự tham gia của các tín hữu – đặc biệt là các lớp học về tinh thần hiệp hành nhằm hỗ trợ việc huấn luyện, cũng như các buổi hội thảo, hội nghị và các tiến trình lắng nghe và phân định."
Tuy nhiên, ngài nói thêm: "Tôi sẽ chỉ thực sự hài lòng khi chứng kiến sự ra đời của một phong trào truyền giáo rộng lớn, một động lực mới thúc đẩy Giáo hội tiến tới, dám mạo hiểm, đến gần hơn và làm chứng cho Tin Mừng với sự tự do và sáng tạo."
Vì, như đã được nhắc đi nhắc lại nhiều lần, "mục tiêu cuối cùng của sự hoàn cải hiệp hành này không chỉ đơn thuần là cải thiện các quy trình nội bộ hay làm cho các cấu trúc của chúng ta mang tính tham gia hơn. Đúng hơn, đó là việc rao giảng về con người của Chúa Giêsu Kitô, như văn kiện chung kết của phiên họp thứ hai của Đại hội đồng thường kỳ lần thứ 16 của Thượng Hội đồng Giám mục nhắc nhở chúng ta."
Sự đa dạng như một ân huệ
Đối với Đức Hồng y Grech, "nếu tính hiệp hành không dẫn đến một dấn thân truyền giáo mới mẻ, nếu nó không khơi dậy lòng nhiệt thành và thúc đẩy mọi người hành động, nếu nó không tạo nên những cộng đoàn loan báo Đức Kitô với niềm vui và sự mạnh dạn (parrhesia), thì nó có nguy cơ vẫn chưa hoàn thành." ĐHY lưu ý rằng sứ mạng này gắn liền chặt chẽ với quá trình chuyển tiếp mà Giáo hội đang trải qua kể từ Công đồng Vatican II, qua đó đề xuất một mô hình Giáo hội biết trân trọng các bối cảnh xã hội và văn hóa khác nhau, nơi các Giáo hội địa phương sống và thực thi sứ mạng của mình. "Những sự đa dạng này - về thần học, phụng vụ, mục vụ và kỷ luật - không phải là mối đe dọa đối với sự hiệp nhất, mà trái lại, là một trong những điều kiện trọng yếu của sự hiệp nhất ấy." Chúng ngăn cản việc "đời sống Giáo hội bị giảm thiểu thành một hình thức độc nhất, một cảm thức độc nhất hay một mô hình văn hóa độc nhất. Theo nghĩa đó, tính hiệp hành không chỉ đơn thuần là một phương thức tổ chức, mà còn là con đường qua đó Giáo hội học cách nhận biết, đón nhận và hòa nhập tính đa dạng như một ân huệ của Chúa Thánh Thần."
Một Giáo hội đa diện
Tầm nhìn này bắt nguồn từ hình ảnh một Giáo hội đa diện, một quan điểm được đưa ra không chỉ bởi Đức Giáo hoàng Phanxicô (Tông huấn Evangelii gaudium, số 236) mà còn bởi Đức Giáo hoàng Lêô XIV trong thông điệp Magnifica humanitas (x. số 25). Đối với ĐHY Tổng Thư ký Thượng Hội đồng, "hình ảnh khối đa diện - được cả hai vị Giáo hoàng sử dụng, do đó trở thành một biểu tượng đích thực về bản chất Giáo hội: chân lý duy nhất của Tin Mừng được phản chiếu từ nhiều góc độ mà không làm mất đi sự hiệp nhất, đồng thời lại được làm phong phú thêm nhờ sự đa dạng của các nền văn hóa, các kinh nghiệm và các đặc sủng. Khi được áp dụng vào tính hiệp hành, lôgic này mặc lấy sự hùng hồn sâu sắc." Ngài nói thêm rằng, con đường hiệp hành "không nhằm mục đích chiếm lĩnh các không gian thể chế hay định hình lại các tương quan quyền lực, mà đúng hơn là tạo ra một tiến trình lắng nghe, phân định và đồng trách nhiệm mà, qua dòng thời gian, biến đổi Giáo hội từ bên trong. Đó là một tiến trình không lo sợ sự đa dạng, nhưng đón nhận nó như một không gian nơi chân lý Tin Mừng có thể vang vọng theo những cách thức mới mẻ và đầy bất ngờ."
Đức Hồng y Grech kết thúc bài phát biểu của mình bằng việc nhấn mạnh chiều kích đại kết của tiến trình hiệp hành. Công việc được tiếp tục vào thứ Tư, ngày 24/6, với các phiên họp toàn thể và các nhóm làm việc; trong đó bao gồm thời gian để các tham dự viên chia sẻ những nhận định về các diễn biến chính trong việc triển khai văn kiện chung kết (những kinh nghiệm đầy ý nghĩa, các thách thức gặp phải và những ưu tiên mục vụ) cũng như về vai trò của các cơ quan cấp châu lục trong việc hỗ trợ các Giáo hội địa phương và các nhóm Giáo hội, với sự chú trọng đặc biệt đến vai trò của truyền thông. Vào chiều thứ Năm, ngày 25/6, Đức Lêô XIV sẽ gặp gỡ và trò chuyện với các tham dự viên tại Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng.
Tý Linh
(theo Vatican News)
