Nhìn lại chuyến tông du của Đức Giáo hoàng và những thông điệp của ngài.

Andrea Tornielli
Chuyến tông du dài đưa người kế nhiệm thánh Phêrô đến Uruguay, Argentina và Peru đang đến hồi kết. Một chuyến tông du được ghi dấu ấn bởi tình cảm và sự chào đón nồng hậu từ các dân tộc được viếng thăm : hàng triệu người đã tập trung trên các đường phố và quảng trường, nơi diễn ra nhiều sự kiện và các buổi cử hành. Bên cạnh việc ghé thăm thủ đô và thành phố Chiclayo thân thương, Đức Giáo hoàng còn đặt chân đến Cusco và Pucallpa, băng qua nhiều vùng miền khác nhau của đất nước. Chỉ trong một ngày, ngài đã di chuyển từ độ cao gần bốn nghìn mét trên dãy Andes đến với cái nóng oi ả, ẩm ướt của vùng Amazon. Đối với Đức Giáo hoàng, chuyến tôn du vừa khép lại không giống với bất kỳ chuyến tông du nào khác, bởi vì nó mang cảm giác như một sự trở về với cội nguồn. Và người dân đã cho thấy rõ ràng rằng mối liên kết này đã và vẫn đang bền chặt đến mức nào.
Nhưng sự quan tâm dễ hiểu và chính đáng dành cho khía cạnh này không được phép làm lu mờ những thông điệp mà Đức Giáo hoàng muốn gửi gắm đến Mỹ Latinh và thế giới. Trước hết, và đây cũng là yếu tố trọng tâm trong bất kỳ chuyến tông du nào, Đức Thánh Cha đến để củng cố đức tin cho các dân tộc này. Ngài nêu bật sức sống của đức tin ấy, ngài nêu bật khả năng hội nhập văn hóa to lớn vốn đã diễn ra nhờ sự tận tụy của các vị thánh và chân phước vĩ đại, cũng như nhờ sự phục vụ hằng ngày của rất nhiều nhà thừa sai, những người đến không phải để mang lại một hệ thống tín ngưỡng mới mang màu sắc châu Âu hay thực dân, nhưng để loan báo Tin Mừng của Chúa Giêsu bằng cách thể hiện Tin Mừng ấy ngay nơi các nền văn hóa khác nhau. Về phương diện này, những lời Đức Giáo hoàng dành nói về lòng đạo đức bình dân tại Công viên Khảo cổ Quốc gia Saqsaywaman, ở Cusco, mang ý nghĩa quan trọng. Ngài giải thích rằng Thiên Chúa luôn tìm kiếm những phương thế và thời điểm thích hợp nhất để đến gần chúng ta, để mọi người có thể gặp gỡ Người; đồng thời, ngài cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của bối cảnh cộng đồng nơi các truyền thống tôn giáo tại địa phương.
Như vậy, một lễ tôn giáo, một cuộc hành hương, một cuộc rước kiệu “không chỉ đơn thuần là một biểu hiện văn hóa”: đằng sau mỗi hình ảnh, mỗi bài thánh ca, mỗi lời khấn nguyện và mỗi dấu hiệu, “có một cộng đồng của những tâm hồn đang tìm kiếm Thiên Chúa và một tiếng nói thân tình từ trời cao đáp lại và đến gần hơn.” Đức Giáo hoàng nằm trong đường hướng của các văn kiện quan trọng của Hội đồng Giám mục Mỹ Latinh và đề cao giá trị to lớn của lòng đạo đức bình dân, từng được vị tiền nhiệm của ngài nhấn mạnh. Do đó, việc loan báo niềm vui Tin Mừng và sứ mạng loan báo Tin Mừng đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt nhiều bài diễn văn và bài giảng mà ngài thực hiện trong chuyến tông du dài ngày này.
Đồng thời, chuyến tông du của Đức Lêô XIV còn mang đậm những thông điệp xã hội mạnh mẽ. Những lời nói với chính quyền các quốc gia mà ngài ghé thăm, tất cả các quốc gia này đều đang chịu ảnh hưởng, dù theo những cách khác nhau, bởi tình trạng bị loại trừ, nghèo đói và bất công. Những lời dành cho những người đang đau khổ, để thể hiện sự gần gũi của Giáo hội, vốn đôi khi là thực thể duy nhất đứng lên bảo vệ quyền lợi của những người bị loại trừ. Những lời nhắn nhủ các Kitô hữu, để mời gọi họ một lần nữa sống tinh thần Tin Mừng trong mọi hoàn cảnh, dấn thân vì công lý, phẩm giá con người, bảo vệ sự sống ở mọi giai đoạn, xây dựng những hệ thống kinh tế công bằng hơn.
Việc tái khẳng định, như Đức Giáo hoàng đã làm khi dẫn lại lời của Đức Phanxicô, rằng Giáo hội không phải là một tổ chức phi chính phủ không có nghĩa là Giáo hội phải từ bỏ các hoạt động bác ái hay dấn thân đấu tranh cho công lý. Đúng hơn, điều này nhấn mạnh rằng, nếu thiếu đi sự tỏa sáng của ánh sáng Tin Mừng, thiếu đi việc loan báo về Chúa Kitô, Đấng mà mọi cử chỉ và hành động đều phải làm chứng, thì Giáo hội cuối cùng sẽ chỉ còn là một đơn vị cung cấp dịch vụ đơn thuần, và như thế, đã thất bại trong sứ mạng của mình.
Trong bài phát biểu trước đại diện các dân tộc vùng Amazon, vị kế nhiệm Thánh Phêrô đã khẳng định: “Những năm tháng tôi sống tại vùng đất Peru thân yêu này, trong vai trò nhà thừa sai và Giám mục, đã dạy tôi hiểu ý nghĩa của việc Giáo hội đồng hành cùng nhân loại để phục vụ Chúa một cách trung tín”. Ngay sau đó, ngài nói thêm: “Tiếng kêu than của trái đất và tiếng kêu than của người nghèo cùng vang lên, phơi bày lôgic của thị trường và sự bóc lột vốn đang đe dọa chính sự cân bằng của công trình tạo dựng… Nền sinh thái toàn diện, công bằng xã hội và đời sống tâm linh luôn đi đôi với nhau”. Đây chính là lời đề nghị về một Giáo hội sống động, một Giáo hội sống nhờ ánh sáng của Chúa và làm chứng cho Tin Mừng trong mọi hoàn cảnh thông qua sự gần gũi với tất cả mọi người, đặc biệt là những ai nghèo khổ, đồng thời lên tiếng để bảo vệ phẩm giá của mỗi con người.
--------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : Vatican News)
