Tại Castel Gandolfo, một cuộc thảo luận sẽ được tổ chức kéo dài ba ngày, quy tụ các nhà đoạt giải Nobel, các chuyên gia và đại diện từ những tập đoàn công nghệ hàng đầu để bàn về sự phát triển của trí tuệ nhân tạo cũng như những tác động của nó đối với thân phận con người. Vào thứ Năm, ngày 16/7, một bản tuyên ngôn sẽ được ký kết tại Đồi Capitole ở Rôma, nhằm thúc đẩy tầm nhìn về an ninh quốc tế dựa trên tinh thần hợp tác, phẩm giá con người và sự phát triển toàn diện.
Từ ngày 14 đến ngày 16 tháng Bảy, Borgo Laudato si’ là nơi diễn ra "Hội nghị Toàn cầu các nhà đoạt Giải Nobel về Trí tuệ Nhân tạo và Chiến tranh Hạt nhân". Mục tiêu của nó là thúc đẩy các cuộc thảo luận mang tính xây dựng về "tương lai của an ninh quốc tế, việc quản trị các công nghệ mới nổi, giải trừ quân bị và xây dựng một nền kinh tế hòa bình." Và hòa bình, như Đức Hồng y Fabio Baggio, Quyền Tổng trưởng Bộ Phục vụ Phát triển Con người Toàn diện kiêm Tổng Giám đốc Trung tâm Giáo dục Đại học Borgo Laudato si’, đã nhấn mạnh trong bài phát biểu chào mừng, "không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng của chiến tranh. Đó là một trật tự được xây dựng trên nền tảng công lý, lòng tin lẫn nhau, sự tôn trọng pháp luật và phẩm giá bất khả xâm phạm của mỗi con người."
Phục vụ công ích
Sự kiện quy tụ những tên tuổi lớn: ba mươi người từng đoạt giải Nobel và hai mươi chuyên gia hàng đầu về trí tuệ nhân tạo, bao gồm đại diện từ các "ông lớn" công nghệ như OpenAI, Google DeepMind, AarU và Anthropic. Ngoài ra, sự kiện còn có sự tham dự của ba mươi cựu nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, cùng đại diện từ ba mươi trường đại học và viện nghiên cứu có tầm ảnh hưởng nhất thế giới (trong đó có các đại học Harvard, Oxford và Columbia).
Do đó, trí tuệ nhân tạo đang trở thành một công cụ phải thực sự được dùng để phục vụ con người và hòa bình: “Nó mang lại cơ hội phi thường cho sự tiến bộ trong các lĩnh vực y học, nghiên cứu, giáo dục, kinh tế và hợp tác giữa các dân tộc. Chính vì lý do này, nó đòi hỏi có sự suy tư đạo đức, tương xứng với tầm quan trọng của những hệ quả của nó.”
Tầm nhìn toàn thể
Sự kiện này được khởi xướng bởi một số tổ chức quốc tế hoạt động trong các lĩnh vực giải trừ quân bị, quản lý khủng hoảng nhân đạo và nghiên cứu khoa học tiên tiến. Nó lấy cảm hứng và sức sống từ Thông điệp Magnifica humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, văn kiện bàn về việc bảo vệ con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và, như các nhà tổ chức khẳng định, "nằm trong tầm nhìn của Đức Giáo hoàng về một nền hòa bình không vũ trang và có sức giải giới. Trọng tâm của cuộc thảo luận trong những ngày này chính là nỗ lực tìm kiếm một mô hình toàn cầu mới, có khả năng hài hòa giữa đổi mới, trách nhiệm và đạo đức."
Và chắc chắn không phải là ngẫu nhiên khi một sự kiện quy mô lớn như vậy lại diễn ra ngay tại Làng Laudato Si’, một khu đất rộng 55 héc-ta nằm trong khuôn viên các Dinh thự Giáo hoàng tại Castel Gandolfo. Nơi đây không chỉ sở hữu những khu vườn lịch sử, nhà kính, vườn rau, vườn ô-liu, vườn nho, những cây cổ thụ cùng vô số loài thực vật, mà quan trọng hơn cả, còn là nơi đặt một trung tâm chuyên về nghiên cứu, tiếp đón, đào tạo và suy ngẫm về mối quan hệ giữa con người, thiên nhiên, công nghệ và sự phát triển.
Sự thay đổi về mặt địa chính trị
Sự phát triển công nghệ, vốn được thúc đẩy mạnh mẽ trong những năm gần đây bởi cuộc đua về thuật toán, đã được lý giải bởi Đức Hồng y Silvano Maria Tomasi, Sứ thần Tòa Thánh kiêm Chủ tịch Quỹ Communis, một tổ chức chuyên hỗ trợ các cuộc gặp gỡ, diễn đàn và sự kiện quốc tế tập trung vào vấn đề đạo đức và việc thúc đẩy công ích.
“Trí tuệ nhân tạo, các hệ thống tự hành, công nghệ lượng tử, năng lực tin học và cơ sở hạ tầng tin học tiên tiến đang định hình lại chính khái niệm an ninh.”
Đức Hồng y giải thích rằng những đổi mới kỹ thuật này đang tác động đến cục diện địa chính trị toàn cầu, nơi mà “ngôn ngữ răn đe một lần nữa đang thống trị các quan hệ quốc tế, các mối đe dọa hạt nhân lại được công khai nhắc đến, và các cơ chế kiểm soát vũ khí hiện có đang dần suy yếu.”
Hiểm họa Babel
Đức Hồng y Tomasi bày tỏ lo ngại rằng các cuộc xung đột khu vực đang ngày càng lôi kéo sự tham gia của các cường quốc toàn cầu, trong khi nguy cơ leo thang hạt nhân không còn bị xem là một kịch bản trừu tượng, nhưng đã trở thành một rủi ro cụ thể và cấp bách. Dẫn lại Thông điệp Magnifica humanitas, Đức Hồng y nhấn mạnh rằng nhân loại ngày nay đang đứng trước một sự lựa chọn, điều mà mọi thế hệ đều từng đối mặt: “Lựa chọn xây dựng một tháp Babel mới, nơi quyền lực công nghệ trở thành một thứ ngẫu tượng hứa hẹn sự cứu rỗi, nhưng lại biến con người thành những dữ liệu, công cụ của hiệu suất và đối tượng bị kiểm soát. Hoặc là tái thiết Giêrusalem, nơi sự đa dạng trở thành sự hiệp thông, nơi công nghệ phục vụ tình huynh đệ, và nơi mọi đổi mới đều được đánh giá dựa trên phẩm giá con người thay vì sự gia tăng quyền lực. Đức Thánh Cha nhắc nhở chúng ta rằng công nghệ không bao giờ trung lập về mặt luân lý”.
Các quyền cơ bản
Đức Hồng y Ángel Fernández Artime, Quyền Tổng trưởng Bộ các Tu hội Đời sống Thánh hiến và các Hội Đời sống Tông đồ, cũng xác tín rằng thuật toán, vốn có khả năng thay đổi sâu sắc cách con người sống và làm việc, không thể thay thế được khả năng phân định của con người. Trong bài phát biểu trước các đại biểu quốc tế, ngài nhấn mạnh rằng: "Vấn đề không nằm ở công nghệ, mà ở định hướng mà chúng ta chọn cho nó. Nếu các quyền cơ bản bị xem nhẹ, chúng ta có nguy cơ tạo ra những hệ thống thúc đẩy sự kiểm soát, thao túng và thậm chí là cả những hình thức bất bình đẳng mới."
Một số người tham dự hội nghị đang thử nghiệm kính thực tế ảo tích hợp trí tuệ nhân tạo.
Hướng tới Tuyên ngôn Rôma
Trong suốt buổi sáng, nhiều bài phát biểu đã được trình bày bởi các nhà đoạt giải Nobel, các chuyên gia, các cựu nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, cùng lãnh đạo các tổ chức xã hội dân sự. Chương trình buổi chiều tiếp tục với các phiên họp kín, diễn ra trong tinh thần lắng nghe và chia sẻ.
Sau ba ngày hội thảo, " Tuyên Ngôn Rôma về một Nền Hòa Bình Không Vũ Trang và Có Sức Giải Giới trong Kỷ Nguyên của Trí Tuệ Nhân Tạo, Vũ Khí Hạt Nhân và Vũ Khí Tự Hành, Các Giao Thức Kỹ Thuật Số Mới, và Những Mô Hình Phát Triển Kỹ Thuật Số Mới Nổi" sẽ được soạn thảo và sẽ được trình bày vào ngày 16/7 trong một sự kiện chính thức tại Đồi Capitole ở Rôma.
Theo các nhà tổ chức, văn kiện này "nhằm mục đích xác định các nguyên tắc và hướng dẫn cho việc quản trị trí tuệ nhân tạo, thúc đẩy tầm nhìn về an ninh quốc tế dựa trên sự hợp tác, phẩm giá con người, phát triển toàn diện và hòa bình giữa các dân tộc."
Tý Linh
(theo Federico Piana - Castel Gandolfo, Vatican News)
_1784183219.jpg)
