Trong bài phát biểu khai mạc Công nghị ngoại thường của Hồng y đoàn vào thứ Sáu, ngày 26/6, tại Hội trường Phaolô VI, Đức Lêô XIV đã mời gọi các Hồng y sống những ngày làm việc này với tinh thần hiệp thông, phân định và trách nhiệm chung. Ngài đã nêu ra bốn chủ đề chính sẽ định hướng cho các phiên làm việc, tất cả đều hướng tới một mục tiêu duy nhất: giúp Giáo hội loan báo Tin Mừng "với lòng trung thành, sự tự do và tính khả tín nhiều hơn."
Khi chào đón các thành viên của Hồng y đoàn, Đức Lêô XIV đã cảm ơn họ vì đã đáp lời mời của ngài, đồng thời coi sự hiện diện của các Hồng y là dấu chỉ cho thấy "sự quan tâm mà chúng ta chia sẻ đối với toàn thể Giáo hội, nhằm phục vụ Dân Chúa và sứ mạng mà Chúa đã ủy thác cho chúng ta." Nhìn lại công nghị Hồng y diễn ra vào tháng Giêng vừa qua, Đức Thánh Cha nhắc lại mong muốn mà ngài từng bày tỏ vào thời điểm đó: luôn học cách "cùng nhau làm việc để phục vụ Giáo hội" và theo đuổi "một cuộc đối thoại giúp tôi trong việc phục vụ sứ mạng và toàn thể Giáo hội." Ngài nhấn mạnh rằng mục tiêu này vẫn là "một trong những trách nhiệm quan trọng nhất được giao phó cho Hồng y đoàn."
Đối với Đức Thánh Cha, sự hiệp thông không bao giờ được thủ đắc. "Nó vẫn là sự hoán cải mỗi ngày," được hình thành "trong cầu nguyện," nhưng cũng "qua những thái độ cụ thể, những mối tương quan tin cậy và sự sẵn sàng lắng nghe lẫn nhau."
Một Giáo hội được mời gọi nhận ra sự hiện diện của Đức Kitô trong thế giới
Trình bày chủ đề đầu tiên của phiên làm việc, Đức Lêô đã mời gọi các Hồng y chiêm ngắm thế giới trước khi tìm kiếm các giải pháp. Ngài giải thích: "Trước khi tự hỏi mình cần phải làm gì, chúng ta cần dừng lại trước thực tại, nhìn ngắm nó bằng con mắt đức tin và để cho bản thân được chất vấn bằng việc lắng nghe anh chị em mình." Nhắc lại chuyến tông du Tây Ban Nha gần đây, ngài lưu ý rằng "Chúa Giêsu đang bước đi trên những con phố, băng qua các quảng trường, ghé thăm các khu dân cư và cư ngụ ngay trong những nơi sống thường nhật của chúng ta." Đức Thánh Cha nói thêm rằng, ngay cả ngày nay, "Chúa vẫn tiếp tục đi trước chúng ta trong lịch sử, và Giáo hội trước hết được mời gọi nhận ra sự hiện diện của Người."
Thúc đẩy "nền văn minh tình yêu" giữa bối cảnh xung đột
Giai đoạn suy tư thứ hai sẽ dành cho chủ đề "văn hóa quyền lực và nền văn minh tình yêu". Đức Thánh Cha lưu ý rằng nhiều vị Hồng y đến từ những khu vực "chịu ảnh hưởng của chiến tranh, bạo lực hoặc sự phân cực sâu xa về mặt xã hội hay tôn giáo", nhưng không một Giáo hội nào thoát khỏi "nhiều hình thức xung đột, áp bức và chia rẽ" đang bao trùm thế giới ngày nay.
Trong viễn cảnh này, Đức Lêô XIV đã mời gọi đào sâu thông điệp Magnifica Humanitas của ngài. Ngài mong muốn được lắng nghe xem "những trang sách này tìm thấy sự vang vọng như thế nào trong các Giáo hội của anh em, chúng khơi dậy những vấn đề nào, mở ra những viễn cảnh nào và gợi mở những lộ trình nào." Bởi vì, như ngài đã nhấn mạnh, "một thông điệp tiếp tục hành trình của mình khi được đón nhận, diễn giải và thể hiện cụ thể trong đời sống cụ thể của các Giáo hội."
Công ích đòi hỏi trách nhiệm chung
Giai đoạn thứ ba sẽ tập trung vào sự đóng góp của Giáo hội vào việc xây dựng công ích. Trước "cám dỗ của sự phân mảnh" và sức nặng ngày càng lớn từ "những lợi ích riêng", Đức Giáo hoàng đã tái khẳng định rằng "công ích không tự nhiên nảy sinh, nhưng đòi hỏi các trách nhiệm chung". Đối với Giáo hội, trách nhiệm này mang "một hình thức rất cụ thể: một phong cách hiệp hành nhằm phục vụ sứ mạng của Nước Trời". Theo Magnifica Humanitas, phong cách này đòi hỏi "sự minh bạch, việc đánh giá và đồng trách nhiệm" trong cách thức đưa ra quyết định và thực thi trách nhiệm.
Giai đoạn cuối cùng sẽ dành để thảo luận về việc triển khai Thượng Hội đồng. Đức Lêô XIV nhấn mạnh rằng "tính hiệp hành trước hết không phải là một tập hợp các thủ tục." Nó là "một thái độ, một sự cởi mở, một sự sẵn sàng thấu hiểu." Trả lời những người cho rằng điều này làm suy yếu quyền bính, Đức Thánh Cha nêu rõ rằng tính hiệp hành "giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về chính ý nghĩa của quyền bính". Quyền bính tồn tại nhằm "gìn giữ sự hiệp thông, thúc đẩy sự tham gia của mọi người và dẫn dắt hành trình chung của Giáo hội."
Sứ mạng, lý do hiện hữu của Giáo hội
Đối với Đức Lêô, bốn chủ đề này tập trung vào một câu hỏi nền tảng: "Ngày nay, làm thế nào chúng ta có thể giúp các Giáo hội loan báo Tin Mừng với sự trung thành, tự do và tính khả tín nhiều hơn? Sứ mạng không phải là một trong các nhiệm vụ của Giáo hội. Nó chính là lý do hiện hữu của Giáo hội." Chính vì vậy, sứ mạng trở thành "tiêu chuẩn định hướng cho sự phân định của chúng ta." Đức Giáo hoàng nói thêm rằng khi Giáo hội học cách "lắng nghe nhau," "cùng nhau đảm nhận trách nhiệm của mình" và "nhận biết tác động của Chúa Thánh Thần nơi các Giáo hội khác nhau," thì Giáo hội sẽ "có khả năng tốt hơn để gặp gỡ con người thời đại và làm chứng cho niềm vui Tin Mừng."
"Tôi cần sự nâng đỡ của anh em"
Trong phần cuối bài phát biểu, Đức Lêô XIV đã ngỏ lời với các Hồng y một cách rất chân thành, kêu gọi các Hồng y nâng đỡ sứ vụ Phêrô của ngài. Ngài nói : "Sứ vụ mà Chúa đã trao phó cho tôi không thể được thực hiện một mình. Nó cần đến kinh nghiệm, sự khôn ngoan trong mục vụ cũng như sự am hiểu của anh em về các Giáo hội và các dân tộc được giao phó cho anh em." Đức Thánh Cha đã đưa ra một lời thỉnh cầu rõ ràng: "Tôi cần sự nâng đỡ của anh em : mạnh mẽ, rõ ràng và công khai. Tôi cần cảm nhận được nâng đỡ từ anh em như từ những người anh em." Ngài cũng mời gọi các Hồng y hãy thể hiện "sự tự do, thẳng thắn và lòng trung thực," đồng thời nhắc lại rằng "một lời khuyên chân thành luôn là một hành động hiệp thông."
Trước khi kết thúc, Đức Giáo hoàng khuyến khích các Hồng y tin tưởng tham gia vào phương pháp làm việc theo nhóm đã được hoạch định cho Công nghị này. Ngài khẳng định: "Chính chúng ta cũng học được tính hiệp hành bằng cách thực hành nó, chúng ta cùng nhau học biết lớn lên trong sự hiệp thông." Cuối cùng, ngài phó thác những ngày phân định này cho Chúa Thánh Thần, cầu xin Ngài giúp các tham dự viên biết "ngoan ngoãn theo tiếng Người", đồng thời ban cho các ngài "ân sủng để cùng nhau tìm kiếm những gì phục vụ tốt nhất cho Tin Mừng và lợi ích của Dân Thiên Chúa."
Tý Linh
(theo Moriba Camara, S.J. - Vatican News)
