Chuyến tông du Pháp của Đức Lêô XIV, từ ngày 25 đến 28 tháng Chín, đã được giới thiệu vào thứ Sáu 18/9, một tuần trước khi chuyến tông du thứ năm này bắt đầu. Bốn ngày tiếp xúc với tất cả thực tại của nước Pháp, một quốc gia đang tự vấn và chứng kiến sự gia tăng của đức tin. Từ Paris, Đức Giáo hoàng sẽ gửi đi một thông điệp dành cho toàn châu Âu. Tại UNESCO, các chủ đề như nghệ thuật, giáo dục, môi trường và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được thảo luận. Tại Metz, các đại diện của EU sẽ có mặt : "cánh cửa vẫn rộng mở" cho các cuộc gặp song phương tiềm năng.

Tại nhà thờ chính tòa Metz.
Giữa những thách thức của nước Pháp và cuộc đối thoại với châu Âu, lòng sùng kính Đức Mẹ và tính trọng tâm của giáo dục và nghệ thuật, nhu cầu cấp thiết về hòa bình, những vết thương xã hội và các đòi hỏi chính trị, chuyến tông du Pháp của Đức Giáo hoàng hứa hẹn sẽ mang nhiều khía cạnh phong phú. Đây là chuyến tông du quốc tế thứ năm của ngài, một hành trình nơi lịch sử và thời cuộc, ký ức và tương lai giao thoa trên những bối cảnh vừa tráng lệ (Nhà thờ Đức Bà, Quảng trường Concorde, Điện Élysée ở Paris), vừa thấm đẫm tinh thần tâm linh (Lộ Đức), hay nằm tại giao lộ địa lý (Metz).
Ông Matteo Bruni, Giám đốc Văn phòng Báo chí Tòa Thánh, đã trình bày chi tiết và làm rõ những khía cạnh đặc biệt trong chuyến thăm này với giới báo chí. Trong suốt bốn ngày, Đức Giáo hoàng sẽ đề cập đến những thực tại khác nhau của một quốc gia đôi khi quên đi cội nguồn của mình, nhưng lại đang chứng kiến sự thức tỉnh về tâm linh, đặc biệt là trong giới trẻ.
Các chuyến thăm của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Bênêđictô XVI và Phanxicô
Đã mười tám năm trôi qua kể từ chuyến thăm cuối cùng của Đức Giáo hoàng tới Paris và Lộ Đức do Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI thực hiện vào năm 2008, nhân dịp kỷ niệm 150 năm các sự kiện Đức Mẹ hiện ra tại Hang đá Massabielle. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đến thăm Pháp bảy lần (hoặc tám lần nếu tính cả chuyến dừng chân năm 1989 tại Réunion, một tỉnh hải ngoại của Pháp); trong khi đó, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã đến thăm ba nơi – Strasbourg, Marseille và Corsica – nhưng chưa thực hiện chuyến thăm chính thức nào, và do đó, cũng chưa từng đến thủ đô.
Đức Giáo hoàng Lêô XIV sẽ đến Paris vào lúc 10 giờ sáng thứ Sáu, ngày 25 tháng Chín, để bắt đầu "một ngày đầu tiên đầy bận rộn, bao gồm cả ở cấp độ chủ đề."
Cuộc gặp gỡ với đất nước và con người
Ông Matteo Bruni ghi nhận rằng, từ Điện Élysée, UNESCO và Nhà thờ Đức Bà cho đến Sân vận động Stade de France ở vùng ngoại ô nghèo khó Saint-Denis, ngay từ ngày đầu tiên, Đấng kế vị Thánh Phêrô sẽ gặp gỡ "nước Pháp, người dân Pháp, cùng lịch sử và nền văn hóa mang cội rễ Kitô giáo lâu đời và sâu sắc vốn đã thấm đẫm trong đời sống xã hội." Nhưng hai mươi bốn giờ đầu tiên tại Paris này cũng sẽ là dịp để cảm nhận đức tin của một đất nước vốn "có bề dày lịch sử được đánh dấu bởi tình yêu nhiệt thành dành cho những người nghèo khổ và dễ bị tổn thương nhất," cũng như bởi một "lịch sử của những mối liên kết" với thế giới, đặc biệt là với Trung Đông Kitô giáo.
Theo nghĩa này, 15 bài diễn văn của Đức Giáo hoàng (tất cả đều được trình bày bằng tiếng Pháp, ngoại trừ các bài tại UNESCO và Metz sẽ được đọc bằng tiếng Anh hoặc song ngữ) sẽ bao gồm nội dung "đề cập đến các tình huống xung đột" cũng như "tình liên đới" mà quốc gia này đã thể hiện qua nhiều thế kỷ.
Một đất nước đang tự vấn
Nước Pháp ngày nay, theo lời người phát ngôn của Vatican, là một vùng đất đang "tự đặt ra những câu hỏi về chính mình, về xã hội, con người và cuộc sống", cũng như về nhu cầu "tìm kiếm câu trả lời mà không phó mặc nhiệm vụ đó cho khoa học, công nghệ, các thể chế hay xã hội." Ông nói thêm rằng bản thân Giáo hội cũng là "một Giáo hội đang tự vấn" và đang đối mặt với những thách thức của quá trình tục hóa. Chuyến tông du cũng sẽ đề cập đến "vai trò" của Giáo hội trong lĩnh vực giáo dục, xét đến số lượng lớn các trường Công giáo.

Tại Đền Thánh Lộ Đức.
Số lượng người tham dự đông đảo
Một lượng lớn người tham dự - ước tính khoảng 600.000 người - cũng được dự kiến sẽ có mặt tại Thánh lễ ở Quảng trường Concorde. Đây là một trong những địa điểm mang ý nghĩa biểu tượng sâu xa nhất tại Pháp, nơi giao thoa giữa quá khứ quân chủ, máu của thời Cách mạng và nỗ lực tìm kiếm sự thống nhât dân tộc sau đó. Tuy nhiên, việc lựa chọn quảng trường này cho một sự kiện tôn giáo cũng đã vấp phải sự chỉ trích, trong bối cảnh nước Pháp luôn đề cao tính thế tục.
Không đề cập đến những tranh cãi này, Giám đốc Văn phòng Báo chí giải thích rằng một địa điểm "đủ rộng" đã được chọn để đón tiếp tất cả những ai từ khắp nước Pháp muốn tham dự. Hiện tại, theo số liệu từ Hội đồng Giám mục địa phương, số lượng người tham dự có vẻ rất lớn, tạo nên "sự thể hiện của toàn đất nước". Ông Matteo Bruni cũng nhắc đến hơn 13.000 dự tòng đã lãnh nhận bí tích Rửa tội vào dịp Lễ Phục sinh vừa qua, một minh chứng cho thấy cộng đồng Công giáo đang "ngày càng phát triển".
Chuyến thăm UNESCO: kết nối nghệ thuật, giáo dục và trí tuệ nhân tạo
Người phát ngôn của Vatican nhấn mạnh rằng thông điệp chung của Đức Giáo hoàng, nói với Giáo hội và qua đó với toàn xã hội, chính là lời kêu gọi "tìm kiếm sự hiệp nhất". Thông điệp này cũng sẽ vang lên tại trụ sở UNESCO, nơi một thỏa thuận khung dự kiến được ký kết nhằm kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ với Tòa Thánh. "Cuộc gặp gỡ này sẽ mở rộng phạm vi thảo luận sang lĩnh vực nghệ thuật, giáo dục và vai trò toàn cầu của chúng", đối lập với "quan điểm duy lợi về cuộc sống và con người, như việc bảo vệ sự sống con người, mọi sự sống, đặc biệt là trong những thời điểm mong manh nhất". Ông Matteo Bruni cũng cho biết rằng "đây cũng có thể là dịp để đề cập đến vấn đề môi trường". Cuối cùng, chủ đề trí tuệ nhân tạo chắc chắn sẽ được thảo luận, với những tham chiếu chính yếu đến thông điệp Magnifica humanitas.
Chuyến hành hương đến Lộ Đức
Liên quan đến điểm dừng chân tại Lộ Đức, ông Matteo Bruni giải thích rằng thông điệp về "sự chữa lành và đồng hành" bắt nguồn từ thị trấn nhỏ dưới chân dãy Pyrénées này mang ý nghĩa đặc biệt phù hợp với bối cảnh hiện nay. Tại đây, Đức Giáo hoàng sẽ gặp gỡ các Giám mục cũng như một nhóm nạn nhân từng bị lạm dụng, một cuộc gặp riêng tư mà hiện chưa có thông tin chi tiết nào được công bố. Cũng về vấn đề lạm dụng, một nhà báo đã đặt câu hỏi với ông Matteo Bruni về Marko Rupnik, cựu tu sĩ Dòng Tên bị cáo buộc lạm dụng tình dục và tâm lý đối với phụ nữ trưởng thành và hiện đang đối mặt với quy trình xử lý của Vatican. Các tác phẩm tranh ghép của Marko Rupnik hiện đang trang trí mặt tiền đền thánh Lộ Đức. Như đã biết, các tác phẩm này đang được che phủ hoàn toàn theo quyết định của Giám mục sở tại, Đức cha Jean-Marc Micas, nhằm thể hiện sự tôn trọng đối với các nạn nhân. Ông Matteo Bruni không đi sâu vào vấn đề gây tranh cãi này, nhưng tái khẳng định rằng "ý nghĩa" chuyến thăm Lộ Đức của Đức Giáo hoàng đơn thuần là một cuộc hành hương đến một địa điểm quan trọng của đức tin và lòng sùng kính. Chỉ có vậy thôi.

Tại nhà thờ chính tòa Metz.
Thông điệp gửi tới châu Âu từ Metz
Giám đốc Văn phòng Báo chí cũng đưa ra một số nhận định về chuyến thăm của Đức Giáo hoàng tới Metz, một thành phố biên giới và là quê hương của Robert Schuman, người khởi xướng dự án xây dựng "một châu Âu nơi sự thống nhất và đa dạng cùng tồn tại". "Châu Âu sẽ là trọng tâm trong bài phát biểu tại đây", bên cạnh khía cạnh đối thoại liên tôn, được thể hiện qua một sự kiện quy tụ đại diện của nhiều tôn giáo khác nhau cùng đọc một lời kêu gọi chung.
Một số nhân vật từ các thể chế châu Âu sẽ tham dự cuộc gặp gỡ "Ở cội nguồn châu Âu" tại Trung tâm Hội nghị Robert Schuman ở Metz. Cánh cửa vẫn "để ngỏ" cho các cuộc gặp song phương riêng với các nhà lãnh đạo quốc tế, mặc dù chưa phải tất cả họ đều đã xác nhận tham dự. Dù vậy, ông Matteo Bruni làm rõ rằng tầm quan trọng của chuyến thăm Metz "không chỉ phụ thuộc vào việc các nguyên thủ quốc gia có hiện diện hay không", mà còn nằm ở bài phát biểu của Đức Giáo hoàng, một bài phát biểu "hướng tới tất cả mọi người" và "đề cập đến những vấn đề liên quan đến toàn bộ châu lục".
Phái đoàn
Phái đoàn của Tòa Thánh bao gồm các Hồng y: José Tolentino de Mendonça, Tổng trưởng Bộ Văn hóa và Giáo dục; Dominique Mamberti, Tổng trưởng Tối cao Pháp viện Tòa Thánh; và George Koovakad, Tổng trưởng Bộ Đối thoại Liên tôn. Tổng Giám mục Filippo Iannone, Tổng trưởng Bộ Giám mục, cũng có mặt; tuy nhiên, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, Đức Hồng y Pietro Parolin, lại vắng mặt do đang phải ở lại Liên Hợp Quốc tại New York.
Tý Linh
(theo Salvatore Cernuzio – Vatican News)
