“Venite ad Me (Hãy đến với Ta) – Những suy xét về việc truyền đạt đức tin vào buổi bình minh của một kỷ nguyên mới”: đây là tiêu đề một văn kiện từ Bộ Giáo lý Đức tin, được công bố vào thứ Năm, ngày 22/10. Trong một xã hội tục hóa và thấm đẫm một nền văn hóa mới, “việc truyền đạt đức tin ngày nay đòi hỏi đặc biệt phải thực hiện công cuộc loan báo Tin Mừng cho người trưởng thành, đồng thời vượt ra khỏi một hoạt động mục vụ chỉ tập trung vào việc giáo lý cho trẻ em và thanh thiếu niên.”
Vào buổi bình minh của một kỷ nguyên mới, được ghi dấu bởi cuộc khủng hoảng truyền đạt đức tin, cần phải có “một xuất phát mới bằng việc dấn thân vào một giai đoạn quan trọng của công cuộc loan báo Tin Mừng”, đặt trọng tâm vào lời rao giảng tiên khởi, tức là kerygma : “Chúa Giêsu Kitô yêu thương bạn, Người đã hiến mạng sống mình để cứu độ bạn, và giờ đây, mỗi ngày Người vẫn đang sống bên cạnh bạn để soi sáng bạn, củng cố bạn, giải thoát bạn” (EG 164).
Đây chính là cốt lõi trong lời khuyến nghị được trình bày trong văn kiện “Venite ad Me. Những suy xét về việc truyền đạt đức tin vào buổi bình minh của một kỷ nguyên mới”, do Bộ Giáo lý Đức tin công bố vào thứ Năm, ngày 22/10/2026.
Các suy xét này tạo thành một văn bản súc tích, bao gồm phần dẫn nhập, tám chương và phần kết luận, chứa đựng nhiều tham chiếu đến huấn quyền của các Đức Giáo hoàng, đặc biệt là của Đức Lêô XIV và Đức Phanxicô, Công đồng Vatican II, cùng nhiều tài liệu khác.
Văn bản này cũng được xác định thuộc thể loại "Suy xét" (Considérations), chứ không phải là một "Ghi chú giáo thuyết" (Note doctrinale). Vì lý do đó, "văn bản xem xét nhiều quan điểm khác nhau, nhưng không có tham vọng kết thúc vấn đề, vốn vẫn còn mở ngỏ cho các phân tích và những đào sâu kỹ hơn về sau."
Do đó, mục tiêu cụ thể là gợi mở "những hướng đi cụ thể để loan báo kerygma vào buổi bình minh của kỷ nguyên mới mà chúng ta đang trải qua."
Tài liệu này đã được Đức Giáo hoàng phê chuẩn vào ngày 21 tháng 8 năm 2026, với chữ ký của Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, cùng với chữ ký của Đức ông Armando Matteo, Thư ký Phân bộ Giáo lý của Bộ này. Sự đóng góp của nhiều Hội đồng Giám mục vào công trình này là rất quý giá, cũng như những chứng từ - do các Giám mục chuyển đến - từ những người đã khám phá hoặc tái khám phá Chúa Giêsu. Những chứng từ này được thuật lại trong chương cuối của văn kiện Những suy xét này.
Làm chứng cho kinh nghiệm gặp gỡ cá nhân với Chúa Kitô
Điểm xuất phát bắt đầu bằng những lời của Chúa Giêsu trong Tin Mừng theo Thánh Mátthêu: “Tất cả những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng.” Như các kết luận đã chỉ ra, đây là “lời mời gọi đối với các tín hữu để họ trở về với cốt lõi di sản đức tin Kitô giáo: quả thế, kerygma chính là nội dung trọng tâm của nó, như một sợi chỉ vàng xuyên suốt hệ thống phẩm trật hài hòa các ‘chân lý của giáo lý Công giáo’ và soi sáng mọi yếu tố trong depositum fidei (kho tàng đức tin), đồng thời dẫn đưa con người đến với kinh nghiệm gặp gỡ cá nhân cũng như cộng đoàn với Chúa Kitô hằng sống.” Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tại một số nơi trên thế giới, việc truyền đạt đức tin “đã gần như gián đoạn.”
Loan báo tình yêu của Thiên Chúa dành cho tất cả mọi người
Chương đầu tiên mở đầu bằng việc nhấn mạnh rằng “Chúa Giêsu thực sự là ánh sáng đích thực soi chiếu mọi người”. “Đây chính là tin mừng từ Phúc Âm của Người Con: Thiên Chúa là tình yêu, mãi mãi và dành cho tất cả mọi người”. Văn bản cũng nhấn mạnh: “Đức tin không được truyền đạt chủ yếu như một tập hợp các nội dung giáo lý hay thông tin tôn giáo, nhưng như một hình thức đời sống trong Giáo hội, nơi người tín hữu dần dần được dẫn vào”.
Một nền mục vụ cho cả người trưởng thành
Khi phân tích các hình thức truyền đạt đức tin, có thể thấy rõ rằng Giáo hội phát triển “nhờ sức thu hút”, rằng “gia đình chính là nơi đầu tiên và thiết yếu nhất để truyền đạt đức tin”, và điều này làm nổi bật sự cộng hưởng cần thiết giữa Giáo hội và gia đình.
Tuy nhiên, có ghi nhận rằng việc truyền đạt đức tin “trong khuôn khổ gia đình đã bị gián đoạn ở nhiều nơi trên thế giới”, và “việc truyền đạt kinh nghiệm về đức tin Kitô giáo cho các thế hệ mới, có thể nói, không còn được thực hiện theo cách ‘tự động’”. Tài liệu này nêu rõ: “Chỉ ở giai đoạn này, và ở bước thứ hai, cộng đoàn Giáo hội mới can thiệp vào tiến trình truyền đạt đức tin”. Tài liệu cũng lưu ý rằng “tại các quốc gia có truyền thống Kitô giáo lâu đời, một bối cảnh truyền đạt đức tin như thế hiện dường như đang bị tổn hại, vì tình trạng này ngày càng phổ biến với sự hiện diện của ‘những người đã được rửa tội, nhưng lại không sống theo những đòi hỏi của phép rửa’, không có trái tim thuộc về Giáo hội và không còn cảm nghiệm được niềm an ủi của đức tin”.
Trước thực tế này, tài liệu nhấn mạnh rằng “việc truyền đạt đức tin ngày nay đòi hỏi đặc biệt phải thực hiện công cuộc loan báo Tin Mừng cho người trưởng thành, đồng thời vượt ra khỏi một hoạt động mục vụ chỉ tập trung vào việc giáo lý cho trẻ em và thanh thiếu niên.”
Sự thay đổi thời đại
Chương thứ ba tập trung vào bối cảnh, cụ thể là sự thay đổi thời đại mà chúng ta đang trải qua. Trong Magnifica humanitas, Đức Lêô XIV nhấn mạnh sự cấp bách phải giải quyết các vấn đề liên quan đến tương lai của chúng ta và liên quan đến định hướng cần lựa chọn, đặc biệt là trong bối cảnh thay đổi thời đại này. Một khía cạnh nổi bật, nhất là ở phương Tây, chính là "cuộc khủng hoảng truyền đạt đức tin Kitô giáo giữa các thế hệ". Quả thế, người ta ghi nhận rằng "ngày càng có nhiều bậc cha mẹ không hoàn thành được nhiệm vụ giúp con cái mình tiếp cận với ánh sáng sống động của thông điệp Tin Mừng. Chính từ những bối cảnh gia đình này, nhiều thanh niên nam nữ, dù từng tham gia vào các môi trường Công giáo của giáo xứ, sau đó bước vào giai đoạn trưởng thành với thái độ thờ ơ tôn giáo sâu xa."
Một nền văn hóa mới đẩy đức tin vào phạm vi riêng tư
Tài liệu này ghi nhận: “Cuộc khủng hoảng của thời hiện đại, một dấu hiệu đặc trưng cho sự thay đổi thời đại này, đã góp phần làm nảy sinh một nền văn hóa mới, cạnh tranh với các cấu trúc truyền thống trong việc truyền đạt đức tin”. Khuynh hướng của nền văn hóa này dường như nằm ở việc tán dương “quyền tối thượng của cái tôi”, vốn là một trong những khía cạnh rõ rệt nhất của tiến trình tục hóa ; tiến trình này có xu hướng đẩy đức tin và Giáo hội vào phạm vi riêng tư.
Thách thức không phải là công nghệ, nhưng là nhân học
Một dấu hiệu khác cho thấy sự thay đổi thời đại này chính là việc áp dụng rộng rãi các công nghệ kỹ thuật số. Trí tuệ nhân tạo không chỉ tác động đến các hệ sinh thái thông tin, mà còn xâm nhập vào các mối quan hệ giữa con người với nhau. Trong thông điệp nhân Ngày Thế giới Truyền thông năm 2026, Đức Lêô XIV viết: “Do đó, thách thức không phải là công nghệ, nhưng là nhân học”.
Ở đâu các cuộc trở lại đạo gia tăng, thì khó khăn trong việc gìn giữ cũng tăng theo
Quả thực, tại một số khu vực trên thế giới vốn đã bị tục hóa sâu sắc, các cuộc trở lại hoặc quay về với Giáo hội đang gia tăng, nhưng “người ta nhận thấy một khó khăn song hành liên quan đến sự kiên trì của các tân tòng: chẳng bao lâu sau khi lãnh nhận bí tích Rửa tội, họ lại rơi vào trạng thái thờ ơ thực tiễn.” “Đồng thời, tình trạng này cũng thôi thúc chúng ta tái khám phá tầm quan trọng của cộng đoàn trong việc đón nhận và đồng hành cùng các tín hữu mới.”
Vị trí trung tâm của kerygma
Do đó, nhu cầu về “một sự đổi mới sâu sắc về mặt kerygma của việc dạy giáo lý” được nhấn mạnh, với sự chú trọng đặc biệt đến ngôn ngữ, vốn cần được trình bày như “một lời mời gọi của trái tim”, và với mối tương quan liên vị đầy lôi cuốn. Việc loan báo kerygma “do đó phải có khả năng trình bày Tin Mừng về tình yêu và lòng thương xót của Thiên Chúa, để những người đón nhận có thể thực sự hiểu rằng tình yêu và lòng thương xót ấy được nói với chính họ.”
Cộng đoàn, Lời Chúa, phụng vụ và chứng tá
Trọng tâm của chương 5 là tầm quan trọng của cộng đoàn Kitô hữu trong mối tương quan với Lời Chúa, phụng vụ và chứng tá. Văn kiện nêu rõ: “Thật đặc biệt cấp bách, nhất là trong các nước có truyền thống lâu đời loan báo Tin Mừng, để nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc thúc đẩy, trong mỗi cộng đoàn Giáo hội, các nhóm lắng nghe, suy niệm, chia sẻ và cầu nguyện với Lời Chúa, với những khoảng thời gian cụ thể và cố định được dành cho các nhóm này ; thêm vào đó là việc cử hành Thánh lễ Chúa nhật.”
Điểm suy xét thứ hai liên quan đến phụng vụ. Tài liệu nhấn mạnh: “Nếu trọng tâm của việc loan báo của Kitô giáo là cuộc gặp gỡ với tình yêu cứu độ của Thiên Chúa trong Đức Kitô, thì phụng vụ chính là nơi ưu tiên, trong đó mầu nhiệm này được cử hành và thông truyền theo cách thức bí tích”.
Khía cạnh thiết yếu thứ ba liên quan đến chứng tá của các tín hữu, vốn “được thể hiện qua ba chiều kích nền tảng: chứng tá về sự thánh thiện, chứng tá về sự gần gũi, và chứng tá về sự ưu chọn lựa người nghèo”. Khía cạnh thứ tư đề cập đến nghệ thuật và cái đẹp, và một sự chú trọng đặc biệt dành cho âm nhạc.
Đức tin và văn hóa
Văn bản này cũng đề cập đến việc hội nhập văn hóa của đức tin, vốn “tạo nên một giai đoạn cần thiết cho việc truyền đạt đức tin”.
Chính ở đây, “Học thuyết xã hội của Giáo hội chắc chắn là một ví dụ đặc biệt quan trọng cần xem xét để xây dựng một cách trình bày có lý lẽ như thế về đức tin; nhờ nó, các tín hữu bắt đầu một cuộc đối thoại cởi mở với xã hội vàkể cả với những người không tin. Dù vẫn nằm trong khuôn khổ của thần học, học thuyết xã hội của Giáo hội dựa nhiều vào các phạm trù đặc thù của các khoa học chính trị, kinh tế và xã hội; nhờ đó, học thuyết này thường cho thấy được tất cả sự thích đáng của lời đề nghị của Kitô giáo đối với việc xây dựng một xã hội công bằng và huynh đệ hơn. Theo nghĩa này, huấn quyền của Giáo hội trên bình diện xã hội có thể thực hiện một chức năng tương tự như chức năng của praeambula fidei (các tiền đề của đức tin). Quả thật, học thuyết xã hội của Giáo hội “được xây dựng trên nền tảng Thánh Kinh và Thánh Truyền. Do đó, thông qua việc đối thoại với các ngành khoa học, học thuyết này giúp chúng ta phân tích các thách đố của thời đại một cách sáng suốt, đồng thời xác định những con đường phù hợp để sống chứng tá Kitô giáo đích thực, trong niềm vui và tinh thần phục vụ thế giới.” (số 109).
Một vài điểm cụ thể
Điểm đầu tiên liên quan đến lòng đạo đức bình dân, vốn “vẫn còn là một phương thế quan trọng để truyền đạt đức tin ngày nay”, cũng như các cuộc hành hương, dù đã có từ lâu hay gần đây, và cả mong muốn được thuộc về một hội đoàn. Tiếp đến, vai trò của bài giảng cũng được nhấn mạnh. Các hoạt động tình nguyện được nhắc đến như những cơ hội để đến gần hơn với thực tại của Giáo hội. Hơn nữa, văn bản còn nhấn mạnh “sự cần thiết phải mở rộng không gian hiện diện của phụ nữ trong vai trò dẫn dắt các tiến trình của Giáo hội”.
Kết luận
Tóm lại, những suy xét này nhằm nhắc nhở mạnh mẽ rằng Chúa Kitô chính là ánh sáng đích thực. Tài liệu khuyến nghị: "Giờ đây, chúng ta có trách nhiệm trao truyền chính món quà ấy cho những con người trong thời đại chúng ta, những người, dù đôi khi không luôn luôn nhận thức được điều đó, vẫn đang chờ đợi để có thể làm cho cuộc đời mình tỏa sáng từ chính nguồn của mọi ân sủng này, một ánh sáng chiếu tỏa khắp thế giới."
Tý Linh
(theo Debora Donnini – Vatican News)
_1792674929.jpg)
