Chẳng phải Chúa đã phán: "Các ngươi không được hướng về các tà thần, không được đúc tượng thần mà thờ. Ta là Đức Chúa, Thiên Chúa của các ngươi" sao?
Khi bước vào một nhà thờ Công giáo Rôma, một trong những loại hình nghệ thuật đặc trưng nhất mà bạn có thể tìm thấy chính là ảnh tượng. Đối với một số người, điều này dường như mâu thuẫn với Lời Chúa: "Các ngươi không được hướng về các tà thần, không được đúc tượng thần mà thờ. Ta là Đức Chúa, Thiên Chúa của các ngươi" (Lv 19, 4).
Tuy nhiên, người Công giáo vẫn tiếp tục trang trí nhà thờ của họ bằng rất nhiều ảnh tượng. Tại sao lại như vậy?
Liệu điều đó có đi ngược lại mọi điều Chúa đã truyền dạy trong Thánh Kinh?
Đây từng là một đề tài gây tranh cãi trong Giáo hội sơ khai, đòi hỏi phải có một công đồng để giải quyết khi một số người trong Giáo hội muốn loại bỏ mọi hình ảnh (chứ không chỉ riêng các bức tượng). Họ tin rằng bất kỳ hình ảnh nào về Thiên Chúa đều trái với lề luật của Thiên Chúa và là một hình thức tôn thờ ngẫu tượng.
Tượng ảnh có phải là tôn thờ ngẫu tượng không?
Tuy nhiên, Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo giải thích: "Trong Cựu Ước, Thiên Chúa đã truyền lệnh hay cho phép làm những hình ảnh, một cách biểu tượng sẽ đưa tới ơn cứu độ nhờ Ngôi Lời nhập thể: ví dụ con rắn đồng, Hòm Bia Giao Ước và các chêrubim" (số 2130).
Với tinh thần đó, "Công đồng chung thứ bảy, ở Nicêa (năm 787), dựa vào mầu nhiệm Ngôi Lời nhập thể, đã biện minh cho việc sùng kính ảnh tượng thánh, như ảnh tượng Đức Kitô, và cả ảnh tượng Mẹ Thiên Chúa, các Thiên thần và tất cả các Thánh, chống lại những người bài ảnh tượng. Nhờ cuộc Nhập thể của mình, Con Thiên Chúa đã khai mở một “nhiệm cục” về các ảnh tượng" (số 2131). Kể từ đó, Giáo hội dạy rằng: "Việc sùng kính của Kitô Giáo đối với các ảnh tượng, không nghịch lại điều răn thứ nhất cấm thờ ngẫu tượng. Thật vậy, “khi tôn kính một ảnh tượng, chúng ta hướng tâm hồn lên đến nguyên ảnh”, và “tôn kính một ảnh tượng là tôn kính chính vị được phác họa trong ảnh tượng.” Đối với các ảnh tượng thánh, chúng ta chỉ tôn kính (veneratio), chứ không tôn thờ (adoratio) là việc chỉ dành cho một mình Thiên Chúa" (số 2132).
Sự khác biệt giữa niềm tin ngoại giáo và Kitô giáo
Điểm khác biệt chính giữa những người ngoại giáo tôn thờ ngẫu tượng và các Kitô hữu tôn kính tượng thánh nằm ở ý hướng của người thực hiện. Khi cầu nguyện trước các ảnh tượng, người Kitô hữu làm vậy để tôn thờ Thiên Chúa hoặc tôn kính các thánh, hướng lời cầu nguyện đến đấng hiện diện "phía sau" ảnh tượng đó chứ không phải chính ảnh tượng. Người Kitô hữu không bị ràng buộc vào ảnh tượng. Nếu ảnh tượng bị phá hủy, đức tin của họ vẫn không hề lung lay hay chấm dứt. Ảnh tượng đơn thuần là hình ảnh đại diện cho Thiên Chúa (hoặc một vị thánh) và là một vật thể hữu hình .
Ngược lại, người ngoại giáo gắn bó với bức tượng và tin rằng thần linh hiện diện ngay trong ảnh tượng cụ thể đó. Họ tôn thờ bức tượng vì tin rằng nó nắm giữ quyền năng to lớn. Trong ngoại giáo, việc phá hủy một ảnh tượng như vậy có thể bị coi là một trong những hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhất.
Như Sách Giáo lý đã chỉ rõ, người Kitô hữu không "tôn thờ" (adore) ảnh tượng, nhưng chỉ "tôn kính" (venerate); sự tôn thờ tuyệt đối chỉ dành riêng cho Thiên Chúa. Nếu ai đó cầu nguyện trực tiếp với bức tượng hoặc tôn thờ nó, họ sẽ phạm tội tôn thờ ngẫu tượng, nhưng đây không phải là điều mà Giáo hội Công giáo dạy các tín hữu thực hiện. Giáo hội dạy người Kitô hữu hãy tôn kính các ảnh tượng, ý thức rằng chúng hướng về một thực tại thiêng liêng, vô hình và không bị trói buộc trong chính hình ảnh đại diện đó.
Nói cách khác, các ảnh tượng là những vật thể nhắc nhở đầy thánh thiêng về các vị thánh và về Thiên Chúa. Chúng gợi nhắc ta về những điều thuộc về thiên quốc và hướng tâm hồn ta về Thiên Chúa Ba Ngôi. Các ảnh tượng là công cụ được dùng trong đời sống tâm linh, chứ không phải là mục đích tự thân.
Vì vậy, dù có vẻ như người Công giáo đang tôn thờ các ảnh tượng, nhưng họ không phải vậy. Họ đang sử dụng các ảnh tượng, như Thiên Chúa cho phép, như những hình ảnh "mang tính biểu tượng, hướng con người đến ơn cứu độ nhờ Ngôi Lời nhập thể".
Tý Linh
(theo Philip Kosloski, Aleteia)
_1784183219.jpg)
