Khái niệm tội trọng vừa bắt nguồn từ Thánh Kinh, vừa là điều phù hợp với lý trí tự nhiên.
Tội không phải là một đề tài dễ thảo luận, vì chúng ta thường không thích thừa nhận những lỗi lầm và khiếm khuyết của mình. Tuy nhiên, nếu không tự xét mình và suy nghĩ sâu xa hơn về những tội lỗi của chúng ta cũng như chính tội, chúng ta có thể sẽ chẳng bao giờ tìm thấy hạnh phúc đích thực trong cuộc sống này hay cuộc sống mai sau.
Giữa nhiều khía cạnh trong đề tài về tội lỗi chính là việc nhận biết các trọng tội. Đây là nhóm tội làm cắt đứt mối tương quan giữa chúng ta với Thiên Chúa.
Vi phạm nghiêm trọng
Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo định nghĩa tội trọng (mortal sin) là "sự vi phạm nghiêm trọng Lề luật của Thiên Chúa"; đồng thời nói thêm rằng tội này "làm cho con người quay lưng lại với Thiên Chúa là mục đích tối hậu của mình và vinh phúc của mình, khi dành ưu tiên cho một điều tốt thấp kém hơn Ngài" (số 1855).
Hơn nữa, "khi ý chí chiều theo một điều tự nó nghịch lại với đức mến, là nhân đức nhờ đó con người được quy hướng về mục đích tối hậu, thì do đối tượng của nó, tội này là tội trọng... hoặc nghịch với lòng mến Chúa, như lộng ngôn, bội thề, v.v... hoặc nghịch với lòng yêu người, như sát nhân, ngoại tình" (số 1856).
Khái niệm về các loại tội nghiêm trọng hơn những loại khác là một khái niệm trong Thánh Kinh và có thể tìm thấy trong Thư thứ nhất của Thánh Gioan:
"Có một thứ tội đưa đến cái chết… Mọi điều bất chính đều là tội, nhưng có một thứ tội không đưa đến cái chết" (Ga 5, 16-17).
Chúng ta có thể cho rằng Chúa Giêsu cũng đã chỉ cho người nghe thấy những sự khác biệt về "mức độ" của tội. Người nói về những tội "làm ô uế" trong lòng như một điều khác biệt so với các quy luật khác nhau mà người Pharisêu áp đặt lên môn đồ của họ:
"Còn những cái gì từ miệng xuất ra, là phát xuất tự lòng, chính những cái ấy mới làm cho con người ra ô uế. Vì tự lòng phát xuất những ý định gian tà, những tội giết người, ngoại tình, tà dâm, trộm cắp, làm chứng gian và vu khống. Đó mới là những cái làm cho con người ra ô uế; còn ăn mà không rửa tay thì không làm cho con người ra ô uế" (Mt 15, 18-20)
Tuy nhiên, trước khi bàn thêm về tội, chúng ta hãy dành chút thời gian nói về sự sẵn lòng tha thứ của Thiên Chúa. Đức Giáo hoàng Phanxicô thường nói rằng Thiên Chúa không bao giờ mệt mỏi khi tha thứ:
"Vấn đề nằm ở chỗ chính chúng ta mới là người mệt mỏi; chúng ta không muốn cầu xin, chúng ta cảm thấy mệt mỏi khi phải xin tha thứ. Ngài không bao giờ mệt mỏi khi tha thứ, nhưng đôi khi chính chúng ta lại mệt mỏi khi cầu xin sự tha thứ.
Chúng ta đừng bao giờ mệt mỏi, chúng ta đừng bao giờ mệt mỏi! Ngài là người Cha đầy yêu thương luôn tha thứ, dành trọn trái tim thương xót cho tất cả chúng ta. Và chúng ta cũng hãy học có lòng thương xót với mọi người. Chúng ta hãy cầu xin sự chuyển cầu của Đức Mẹ, Đấng đã từng ẵm bế Lòng Thương Xót của Thiên Chúa làm người".
Tội trọng có thể rất nghiêm trọng, nhưng nếu chúng ta hướng về Chúa với tấm lòng thành tâm, chúng ta có thể được tha thứ.
Bây giờ, để hiểu rõ hơn về tội trọng, chúng ta cũng cần xem xét rằng ngoài yếu tố khách quan của tội trọng (chính tội lỗi), còn có yếu tố chủ quan cần được tính đến (các yếu tố nơi người phạm tội).
Để một tội trở thành trọng tội, tức là cắt đứt mối tương quan giữa chúng ta với Thiên Chúa, nó phải đáp ứng ba điều kiện cụ thể như được quy định trong Sách Giáo lý:
"Tội trọng đòi phải có sự nhận thức đầy đủ và sự ưng thuận hoàn toàn. Điều này giả thiết phải có sự hiểu biết đặc tính tội lỗi của hành vi, hiểu biết sự đối nghịch của hành vi đối với Lề luật của Thiên Chúa. Tội trọng cũng bao hàm một sự ưng thuận chủ ý, đủ để là một lựa chọn cá vị. Sự làm bộ không biết và sự chai đá của trái tim không giảm thiểu, nhưng gia tăng tính cách cố ý của tội" (số 1859).
Để tòm tắt bà điều kiện này, một tội trọng phải là vấn đề nghiêm trọng, được thực hiện với sự nhận thức đầy đủ và đương sự phải có sự ưng thuận hoàn toàn.
Điều này có nghĩa là "sự không hiểu biết ngoài ý muốn có thể giảm thiểu, và thậm chí xóa bỏ, tính cách quy tội của một lỗi phạm nặng" (số 1860). Ngoài ra, khi một người bị cưỡng ép thực hiện một lỗi phạm nặng, thì tội đó không còn mang tính chất là tội trọng nữa.
Nhận thức thông thường về tội lỗi
Khái niệm về tội trọng là một khái niệm phù hợp với lý trí tự nhiên, bởi dường như trong thâm tâm, chúng ta đều biết có một số lỗi phạm nghiêm trọng hơn những lỗi phạm khác. Việc lấy trộm một thanh kẹo trong cửa hàng là hành vi sai trái, nhưng lấy trộm bánh mì của một người vô gia cư lại là điều tồi tệ hơn nhiều.
Nếu nhận thấy mình đã phạm tội trọng, điều quan trọng là phải đi xưng tội. Qua bí tích này, tội của chúng ta, dù là tội trọng, đều có thể được tẩy xóa nhờ lòng thương xót của Thiên Chúa, Đấng luôn sẵn sàng đón nhận chúng ta trở về và khôi phục mối tương quan giữa chúng ta với Ngài.
Tý Linh
(theo Philip Kosloski, Aleteia)
_1784183219.jpg)
