Nhấn mạnh phẩm giá của lao động, Đức Giáo hoàng Piô XII đã thiết lập lễ thánh Giuse Thợ vào ngày 1 tháng 5 để tạo nên một bầu khí hòa bình cho một ngày được nhớ đến với những cuộc bạo loạn.
Ngày 1 tháng 5 năm 1886, hàng nghìn công nhân trên khắp nước Mỹ đã tổ chức một cuộc đình công và biểu tình lớn của công đoàn, kêu gọi ngày làm việc tám giờ với khẩu hiệu "Ngày làm việc tám giờ không giảm lương". Vài ngày sau, trong khi cuộc đình công vẫn đang diễn ra, công nhân tiếp tục biểu tình ở Chicago và tập trung bên ngoài một nhà máy công nghiệp.
Trong khi cuộc biểu tình diễn ra ôn hòa, thì vào cuối ngày làm việc, một nhóm công nhân đã xông vào tấn công những người phá hoại đình công và cảnh sát đã nổ súng, giết chết hai công nhân.
Điều này đã thúc đẩy những người theo chủ nghĩa vô chính phủ ở địa phương tổ chức một cuộc biểu tình khác vào ngày 4 tháng 5, in các tờ rơi có nội dung: "Công nhân hãy vũ trang và xuất hiện với đầy đủ lực lượng!". Cuộc biểu tình bắt đầu một cách hòa bình, nhưng gần cuối đêm, một quả bom tự chế đã được ném vào một sĩ quan cảnh sát.
Cảnh sát đã nổ súng vào đám đông để đáp trả và đến cuối đêm, bảy cảnh sát cùng bốn công nhân đã thiệt mạng. Hàng chục người khác bị thương và sự kiện này được biết đến với tên gọi vụ thảm sát Haymarket.
Ngày Quốc tế Lao động
Sự kiện này đã làm gia tăng căng thẳng vào thời điểm đó và đến năm 1889, Hội nghị Xã hội chủ nghĩa Quốc tế đã tuyên bố ngày 1 tháng 5 là "Ngày Quốc tế Lao động", để tưởng niệm vụ thảm sát. Mỗi năm sau đó, ngày 1 tháng 5 được trao thêm nhiều ý nghĩa hơn, được gọi là "Ngày Tháng Năm" (May Day) và là ngày được sử dụng cho các cuộc biểu tình của người lao động trên toàn thế giới.
Ngày 1 tháng 5 năm 1894, một loạt các cuộc bạo loạn khác đã nổ ra ở Cleveland, Ohio, điều này một lần nữa thúc đẩy Hội nghị Xã hội chủ nghĩa Quốc tế tích cực đấu tranh cho quyền lợi của người lao động. Từ đó trở đi, ngày 1 tháng 5 liên tục được sử dụng như một phương tiện để thúc đẩy quyền lợi của người lao động và gắn liền với phong trào xã hội chủ nghĩa đang trỗi dậy khắp châu Âu.
Sáu mươi năm sau, giữa lúc Chiến tranh Lạnh đang diễn ra, Đức Giáo hoàng Piô XII nhận thấy sự căng thẳng ngày càng gia tăng trên thế giới và tìm cách chống lại bạo lực bằng cách khôi phục phẩm giá Kitô giáo của lao động. Ngài đã phát biểu trước các Hiệp hội Công nhân Kitô giáo người Ý tại Quảng trường Thánh Phêrô vào ngày 1 tháng 5 năm 1955 và kêu gọi họ đừng để bị lừa dối bởi những lời lẽ sai trái của thế gian cho rằng Giáo hội chống lại người lao động:
"Ta đã nói và giải thích biết bao nhiêu lần về tình yêu thương của Giáo hội dành cho người lao động! Thế nhưng, lời vu khống độc ác rằng "Giáo hội là đồng minh của chủ nghĩa tư bản chống lại người lao động" vẫn được lan truyền rộng rãi! Giáo hội, người mẹ và người thầy của tất cả mọi người, luôn hết lòng quan tâm đến những người con đang gặp hoàn cảnh khó khăn nhất, và cũng đã đóng góp đáng kể vào sự tiến bộ chân chính mà các tầng lớp người lao động đã đạt được".
Để đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ hơn nữa chống lại các phong trào công nhân đang trỗi dậy, Đức Giáo hoàng Piô XII đã thiết lập một ngày lễ mới trong lịch của Giáo hội, dành ngày 1 tháng 5 cho "Thánh Giuse Thợ":
"[Với tư cách là] Đại diện của Chúa Kitô, Ta muốn tái khẳng định mạnh mẽ, vào ngày 1 tháng 5 này... phẩm giá của lao động, và [mong muốn] truyền cảm hứng cho đời sống xã hội và luật pháp, dựa trên sự phân chia công bằng về quyền lợi và nghĩa vụ... [Ta đã quyết định] thiết lập lễ Thánh Giuse Thợ, ấn định chính xác vào ngày 1 tháng 5... bởi vì người thợ thủ công khiêm nhường của Nazareth không chỉ thể hiện phẩm giá của đôi tay người lao động... ngài còn luôn là người bảo vệ bạn và gia đình bạn".
Bằng cách biến nó thành một ngày lễ Công giáo, Đức Giáo hoàng Piô XII đã khôi phục ngày 1 tháng Năm và trao cho nó một chiều kích Kitô giáo. Những người lao động Kitô hữu được cho thấy một hình mẫu để noi theo nơi Thánh Giuse và là một lời nhắc nhở về phẩm giá của họ.
Cuối cùng, Giáo hội đã luôn dạy rằng người lao động cần được trả công cách công bằng cho công sức của mình, nhưng kêu gọi người lao động hãy đến với Thánh Giuse thay vì tìm cách lật đổ trật tự xã hội một cách bạo lực để đạt được mục đích của họ.
Lao động có phẩm giá cao quý, nhưng bạo lực không biện minh cho mục đích bảo vệ quyền lợi cho người lao động.
Lạy Thánh Giuse Thợ, xin cầu cho chúng con!
-------------------------
Tý Linh
(theo Philip Kosloski, Aleteia)
