Trong Sứ điệp cho Ngày Thế giới Di dân và Tỵ nạn lần thứ 112 (năm 2026), với chủ đề “Dù chỉ một trong những em nhỏ này”, sẽ được cử hành vào ngày 27/9/2026, Đức Lêô XIV kêu gọi nhìn nhận và chào đón các trẻ vị thành niên nơi những người di cư. Ngài thúc giục các tín hữu, các tổ chức Giáo hội và các cơ quan dân sự nỗ lực bảo vệ và hỗ trợ các em hòa nhập, đồng thời kêu gọi các quốc gia nguyên quán can thiệp nhằm loại bỏ những nguyên nhân có thể khiến giới trẻ phải rời bỏ quê hương.
Dưới đây là Sứ điệp của Đức Thánh Cha :
Anh chị em thân mến!
Hằng năm, Ngày Thế giới Di dân và Tỵ nạn mời gọi chúng ta hướng cái nhìn về nhiều khía cạnh khác nhau của hiện tượng di cư đầy phức tạp. Đối với Ngày Thế giới lần thứ 112 này, chủ đề “Dù chỉ một trong những em nhỏ này” hướng sự chú ý của chúng ta đến các trẻ vị thành niên chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi trải nghiệm di cư và cảnh lưu vong, đến sự quan tâm dành cho các em, cũng như đến lời hứa của Chúa: “Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy, là tiếp đón chính Thầy” (Mc 9,37).
Trẻ vị thành niên di cư: một thực trạng đầy phức tạp về sự tổn thương
Trẻ vị thành niên là những người dễ bị tổn thương nhất trong các luồng di cư toàn cầu. Đó là những gương mặt cụ thể, những câu chuyện độc nhất, vốn chất vấn lương tâm chúng ta. Mỗi năm, hàng triệu trẻ em và thanh thiếu niên buộc phải rời bỏ quê hương do chiến tranh, nghèo đói, bạo lực, thảm họa môi trường và những bi kịch khác; và đáng buồn thay, con số này vẫn không ngừng gia tăng. Trách nhiệm về mặt kinh tế, chính trị và quân sự đối với thảm họa này là vô cùng to lớn. Sự đau khổ không chỉ giới hạn ở việc di cư: nhiều em nhỏ đã mất cha mẹ, anh chị em và bạn bè, cũng như từng chứng kiến những hành vi bạo lực khó tả. Những em khác, sau thời gian dài chia cắt với gia đình, luôn nỗ lực tìm cách đoàn tụ trong khi phải chịu đựng nỗi lo âu của sự xa cách. Cũng có những trẻ vị thành niên thực hiện hành trình cùng cha mẹ, nhưng vẫn phải đối mặt với những điều kiện khắc nghiệt và mang chấn thương tâm thần. Cuối cùng, chúng ta không thể quên hoàn cảnh bi thảm của những em bị chia cắt khỏi cha mẹ sau quá trình hồi hương.
Làm trầm trọng thêm tình cảnh vốn đã bi thương này là những thảm kịch khác: những cái chết dọc các tuyến đường di cư, nạn buôn người và bóc lột, việc tuyển mộ trẻ vị thành niên tham gia xung đột vũ trang, bạo lực tình dục, hôn nhân cưỡng ép, cũng như những hành động tàn bạo mà các em phải gánh chịu hoặc chứng kiến trong suốt hành trình. Phẩm giá của các em bị chà đạp theo quá nhiều cách.
Trong Sứ điệp cho Ngày Thế giới Di dân và Tỵ nạn năm 2017 với chủ đề “Trẻ vị thành niên di cư, những người dễ bị tổn thương và không có tiếng nói”, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhắc lại rằng các em “ban lần hoàn toàn không có khả năng tự vệ: vì các em là vị thành niên, vì các em là người nước ngoài, và vì các em không có khả năng tự vệ, khi – vì nhiều lý do khác nhau – các em buộc phải sống xa quê hương và bị chia cắt khỏi tình yêu thương của những người thân yêu.”
Tuy nhiên, giữa biết bao tăm tối, vẫn không thiếu ánh sáng của tình liên đới: các cá nhân, gia đình, tổ chức xã hội dân sự và các cộng đoàn Giáo hội đang chọn cách không ngoảnh mặt đi (x. Lc 10, 29-37). Hãy nghĩ đến những gia đình mở rộng cửa nhà mình để mang lại hơi ấm của một mái ấm cho các trẻ vị thành niên này, đến các nhà giáo dục tại các cộng đồng đón tiếp, đến các tình nguyện viên và các chuyên gia, những người hằng ngày, trên khắp các nẻo đường và trong các đô thị, tận tâm chữa lành những vết thương vô hình của trẻ nhỏ này. Qua sự dấn thân của mình, họ làm chứng rằng tình yêu có thể chiến thắng sự thờ ơ.
Dù chỉ một trong những em nhỏ này
Đối diện với thực trạng bi thảm này, tư tưởng của tôi hướng đến một lời của Chúa Giêsu, một lời chất vấn sâu xa lương tâm mỗi người: “Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy, là tiếp đón chính Thầy” (Mt 18,5). Đây không phải vấn đề những con số hay thống kê. Tin Mừng mời gọi chúng ta đừng tính toán thiệt hơn: dủ chỉ một em nhỏ. Mỗi đứa trẻ, mỗi con người đều mang phẩm giá vô hạn. Mỗi người đều được tạo dựng theo hình ảnh và giống như Thiên Chúa (x. St 1, 26) và là hiện thân cho sự hiện diện của Chúa. Đối diện với bất kỳ trẻ di cư nào, chúng ta được mời gọi thực thi một hành động của tình người và đức tin : quả thế, chính nơi đứa trẻ mà chúng ta có thể đón tiếp và gặp gỡ Chúa. Lời mời gọi này càng trở nên cấp thiết hơn dưới ánh sáng của một lời khác của Chúa trong Tin Mừng theo thánh Mátthêu: “Ta là khách lạ, các ngươi đã tiếp rước Ta” (Mt 25,35).
Thật không may, trẻ vị thành niên di cư dễ bị đẩy vào cảnh vô hình, bởi các em thiếu vắng những người lớn có thể bảo vệ và nâng đỡ mình. Cần phải can thiệp ngay tại các quốc gia nguyên quán để loại bỏ những nguyên nhân có thể khiến các em phải rời bỏ quê hương, đồng thời mang lại sự bảo vệ và đón tiếp nồng hậu tại các quốc gia quá cảnh cũng như điểm đến. Ngày nay, tiếng kêu than của trẻ em di cư đang vang thấu tới Thiên Chúa, tựa như tiếng kêu từng được nghe thấy trong Sách Xuất Hành: "Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai Cập, Ta đã nghe tiếng chúng kêu than vì bọn cai hành hạ. Phải, Ta biết các nỗi đau khổ của chúng. Ta xuống giải thoát chúng" (Xh 3,7-8). Thiên Chúa lắng nghe và, để giải thoát, Ngài mạnh mẽ chất vấn lương tâm và hành động của mỗi người chúng ta, như Ngài đã làm với ông Môisê. Chúng ta không thể dửng dưng, cũng không thể để mình trở nên quen thuộc với những đau khổ như vậy.
Kêu gọi trách nhiệm của mọi người
Dù chỉ một trong những em nhỏ này mời gọi chúng ta, trong chính cuộc sống cá nhân của mình, hãy mở rộng đôi mắt mắt và trái tim để chăm chú lắng nghe câu chuyện, những nỗi sợ hãi và ước mơ của từng em, vượt qua khoảng cách vốn giảm thiểu một con người thành những dữ liệu thống kê chẳng trực tiếp liên quan đến chúng ta. Đó là lời mời gọi hãy nhìn nhận phẩm giá của trẻ em, trước khi xét đến thân phận "di dân" của em, và bảo vệ các quyền cơ bản của các em: quyền được sống, quyền được giáo dục và quyền có một mức sống cho phép các em lớn lên và phát triển tròn đầy về thể chất, tinh thần, tâm linh, luân lý và xã hội.
Dù chỉ một trong những em nhỏ này cũng mời gọi chúng ta, trong đời sống Giáo hội, biến hành động đón tiếp không phải trở thành một khái niệm trừu tượng, nhưng thành một thực hành mục vụ bền vững. Chúng ta không thể bằng lòng phó thác nhiệm vụ này cho các tổ chức hay hội đoàn có đặc sủng đặc thù: đối diện với những khuôn mặt cụ thể đang chất vấn chúng ta hằng ngày, toàn thể cộng đồng Kitô hữu được mời gọi hãy coi họ như con cái của chính mình và quan tâm đến câu chuyện cụ thể của từng người. Cần phải khuyến khích các cộng đồng Kitô hữu hòa nhập và trân trọng người tỵ nạn cũng như người di cư với tư cách là những thành viên trọn vẹn của gia đình Giáo hội, đồng thời thúc đẩy những lộ trình giáo dục và tâm linh mới, bao gồm cả những lộ trình cá nhân, vốn vượt xa lôgic hỗ trợ đơn thuần. Đặc biệt, điều cơ bản là phải ngăn ngừa tình trạng cô đơn, cô lập và sự vứt bỏ, vốn cũng rất thường ảnh hưởng đến con cái của người di cư, đồng thời thúc đẩy sự năng động gặp gỡ và hòa nhập, trong đó thanh thiếu niên sở tại và thanh thiếu niên di cư có thể củng cố cho nhau, thông qua hành trình của sự tôn trọng lẫn nhau, tình liên đới và tình bạn.
Dù chỉ một trong những em nhỏ này, trong chân trời của các tôn giáo khác nhau, nhắc nhở chúng ta rằng tính dễ bị tổn thương của trẻ thơ không hề bị giới hạn bởi ranh giới niềm tin và gắn kết chúng ta lại với nhau trong một trách nhiệm chung về mặt nhân đạo và tâm linh. Nó trở thành mảnh đất màu mỡ cho các cuộc đối thoại liên tôn cụ thể, trong đó, bằng cách kín múc từ cảm thức của họ về sự siêu việt, các tín hữu cùng hợp tác để dệt nên những mạng lưới bảo vệ. Các cộng đồng đức tin được kêu gọi kiến tạo những không gian trong đó, mọi bé trai và bé gái đều được tôn trọng và trân trọng trong bản sắc văn hóa riêng của mình, để ngăn ngừa nguy cơ bị các nhóm cực đoan lôi kéo vào con đường cực đoan hóa. Rốt cục, bảo vệ một trẻ vị thành niên cũng chính là gìn giữ dấu ấn của Thiên Chúa được khắc ghi nơi các em.
Dù chỉ một trong những em nhỏ này, trong bối cảnh các thể chế dân sự, cũng mời gọi chúng ta tái khẳng định nguyên tắc lợi ích trỗi vượt của trẻ em. Các tổ chức công và tư đều phải đặt việc bảo vệ và tôn trọng phẩm giá của mọi trẻ em và thanh thiếu niên ở trung tâm các mối bận tâm của mình. Điều này đòi hỏi việc áp dụng các công cụ bảo vệ pháp lý hiệu quả, thúc đẩy đoàn tụ gia đình và tránh những tổn thương gắn liền với sự chia cắt. Cần có một sự thay đổi cấp thiết về viễn cảnh: trọng tâm của cuộc thảo luận phải chuyển từ việc chỉ đơn thuần quản lý các luồng di cư sang việc bảo vệ toàn diện và tức thời các quyền con người, thông qua "một ứng phó phối hợp, liên đới và hiệu quả vốn cần thiết, có khả năng đảm bảo sự bảo vệ, sự đón tiếp và những cơ hội hòa nhập thực sự cho người di cư" (Bài phát biểu trước Quốc hội Tây Ban Nha, Madrid, ngày 8 tháng 6 năm 2026).
Chúng ta hãy phó thác các trẻ em di cư và tỵ nạn cho sự che chở hiền mẫu của Đức Trinh Nữ Maria Rất Thánh, Đấng cùng với thánh Giuse và Chúa Giêsu, khi ấy còn là trẻ thơ, đã nếm trải sự tàn bạo của Hêrôđê và bi kịch lưu đày tại Ai Cập (x. Mt 2,13-15); xin Mẹ đồng hành cùng các em và giúp các cộng đoàn của chúng ta trở thành những dấu chỉ sống động và đáng tin cậy của Tin Mừng.
Vatican, ngày 11 tháng 8 năm 2026, Lễ nhớ thánh Clara thành Assisi.
LÊÔ XIV, Mục tử của các mục tử
--------------------------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : vatican.va)
_1786889982.jpg)
