Tóm tắt bài giáo lý của Đức Thánh Cha:
Chúng ta tiếp tục suy tư về chương V của Hiến chế Công đồng Sacrosanctum Concilium, bàn về Năm Phụng vụ. Công đồng trình bày Chúa Nhật như là nền tảng và trung tâm của Năm Phụng vụ. Đó là ngày Lễ Phục Sinh hằng tuần, tưởng niệm và hiện tại hóa ngày Chúa Kitô sống lại từ cõi chết. Bắt nguồn từ Chúa Phục Sinh, ngày Chúa Nhật xuyên qua dòng thời gian của con người, từ tháng, năm cho đến các thế kỷ, như một mũi tên dẫn đường hướng về việc Chúa Kitô đến lần thứ hai. Theo nghĩa này, Năm Phụng vụ là sự hiện tại hóa công trình cứu độ mà Chúa Kitô đã hoàn tất trong lịch sử, tuôn đổ ân sủng của Người trên toàn thể các tín hữu (x. SC, 102c). Do đó, điều thiết yếu là cần phải thánh hóa ngày Chúa Nhật qua việc cử hành Thánh Thể và tìm kiếm những điều kiện tốt nhất để giúp những người không thể rời bỏ công việc vẫn có thể tham dự Thánh Lễ. Như vậy, Năm Phụng vụ đề nghị, dưới hình thức bí tích, đường lối sư phạm của lịch sử cứu độ, dẫn dắt các tín hữu đi từ niềm mong đợi Đấng Mêsia đến sự viên mãn của mầu nhiệm Vượt Qua và niềm mong đợi vinh quang mai hậu.
Dưới đây là bài giáo lý của Đức Thánh Cha ngày 12/8/2026 :
Anh chị em thân mến,
Chương V của Hiến chế Công đồng Sacrosanctum Concilium (SC) bàn về Năm Phụng vụ, một chủ đề mà chúng ta muốn tập trung vào hôm nay, để giải thích giá trị của nó trong đời sống của mỗi tín hữu.
Trước hết, cần nhắc lại rằng cách định nghĩa chu kỳ các ngày lễ Kitô giáo như là "Năm Phụng vụ" đã trở nên phổ biến trong ngôn ngữ Giáo hội nhờ công trình của Tôi tớ Chúa, Viện trưởng Prosper Guéranger (1805–1875).
Trong thông điệp Mediator Dei, Đức Giáo hoàng Piô XII khẳng định rằng đây không phải là chuyện "tái hiện một cách lạnh lùng và vô hồn các sự kiện thuộc về quá khứ, cũng không phải chỉ là [...] việc gợi lại những thực tại từ xa xưa. Đúng hơn, [Năm Phụng vụ] chính là Đức Kitô, Đấng đang sống trong Giáo hội và tiếp tục hành trình của lòng thương xót vô biên mà chính Người đã khởi đầu [...] trong cuộc sống trần thế này [...], để đưa các linh hồn con người đến với những mầu nhiệm của Người và giúp họ sống nhờ vào các mầu nhiệm ấy, những mầu nhiệm luôn hiện diện và mang lại hiệu quả" (III Divinum Officium et Annus Liturgicus, II Cyclus Mysteriorum). Do đó, Năm Phụng vụ cần được hiểu là sự hiện tại hóa không ngừng công trình cứu độ mà Đức Kitô đã thực hiện trong lịch sử. Khi trải qua chu kỳ thời gian này, Giáo hội luôn gắn kết với công trình cứu chuộc của Chúa, để mọi tín hữu đều được tràn ngập ân sủng của Người (x. SC, 102c). Cuộc gặp gỡ với Chúa Giêsu, Đấng đã chết và sống lại vì chúng ta, là cùng đích mà Giáo hội không ngừng theo đuổi, đồng thời đặt việc cử hành biến cố Chúa Phục Sinh làm trọng tâm của mọi khoảnh khắc.
Đó là lý do tại sao các Nghị phụ Công đồng coi Chúa Nhật, "ngày lễ rất đặc biệt" (x. SC, 106), như là "nền tảng và trung tâm của Năm Phụng vụ." Trong nhiều ngôn ngữ hiện đại, tên gọi của ngày này minh chứng cho sự thật rằng đó là "dies Domini", "Ngày của Chúa." Ngay cả trong những ngôn ngữ mà việc quy chiếu đến "ngày của mặt trời" (Sunday, Sonntag) chiếm ưu thế, thì mối liên hệ với Chúa Kitô vẫn rất rõ ràng: Chúa Kitô chính là "Mặt Trời Công Chính" đích thực, Đấng chiếu soi mọi người!
Trong Tông thư Dies Domini (ngày 31 tháng 5 năm 1998), thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II dạy rằng Chúa Nhật là Ngày của Chúa, ngày của Giáo hội, ngày của con người và, sau cùng, là “ngày của các ngày”: “Vì Chúa Nhật là ngày Lễ Phục Sinh hằng tuần, vừa tưởng niệm vừa hiện tại hóa ngày Chúa Kitô sống lại từ cõi chết, nên đó cũng là ngày mặc khải ý nghĩa của thời gian. […] Bắt nguồn từ biến cố Phục Sinh, ngày này xuyên qua dòng thời gian của nhân loại, những tháng, những năm, những thế kỷ, như một mũi tên dẫn đường xuyên qua chúng, đồng thời hướng chúng đến mục đích của biến cố Chúa Kitô đến lần thứ hai. Chúa Nhật tiên trưng về ngày sau hết, ngày Chúa quang lâm” (số 75), lúc tất cả chúng ta sẽ sống lại.
Để thánh hóa ngày Chúa Nhật, việc cử hành Thánh Thể là điều nền tảng. Theo các Nghị phụ Công đồng, việc lắng nghe Lời Chúa và tham dự vào vào Thân Thể Chúa Kitô đòi hỏi convenire in unum (x. SC, 106), tức là sự họp nhau lại đầy hân hoan của các tín hữu. Trong cộng đoàn quy tụ này, cộng đồng Kitô hữu biểu lộ rõ sự hiệp thông với Chúa và làm chứng cho việc họ thuộc về Chúa Kitô và lòng trung thành với Giáo hội. Cộng đoàn quy tụ này không thể bị thay thế bằng hình thức hiện diện thuần túy trực tuyến, cũng không thể bị giản lược thành một cuộc tụ họp thụ động. Thực vậy, cộng đoàn phụng vụ được thể hiện nhờ sự tham dự tích cực của anh chị em, những người được triệu tập cùng nhau để “tạ ơn Thiên Chúa, Đấng đã tái sinh họ, ‘để nhận lãnh niềm hy vọng sống động, nhờ Đức Giêsu Kitô đã từ cõi chết sống lại’ (1Pr 1,3)” (ibid.).
Về vấn đề này, tôi tha thiết kêu gọi mỗi người hãy tìm kiếm những điều kiện tốt nhất để ngay cả những ai không thể rời bỏ công việc vào ngày Chúa nhật cũng có thể tham dự Thánh lễ.
Anh chị em thân mến, Năm Phụng vụ, vốn được định hình bởi nhịp sống của các ngày Chúa Nhật, có một lịch sử thú vị, trong đó đức tin và lòng sùng kính của Giáo hội hòa quyện vào nhau. Quả thực, ngay từ thế kỷ II sau Công nguyên, thêm vào việc tưởng nhớ Chúa Phục Sinh hằng tuần, Giáo hội đã cử hành Lễ Chúa Phục Sinh hằng năm, được coi là "đại lễ vô cùng trọng thể" (SC, 102). Đại lễ này mở ra "thời gian rất hân hoan" kéo dài năm mươi ngày, đạt đến đỉnh cao vào lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, và được chuẩn bị bằng Mùa Chay mang tinh chất sám hối (x. SC, 109). Sau đó, sự hình thành chu kỳ lễ Giáng Sinh, vốn được xây dựng dựa trên mô hình của chu kỳ Lễ Phục Sinh, đã cho phép các tín hữu sống lại những mầu nhiệm về việc Ngôi Lời Nhập Thể, về sự giáng sinh và việc Người tỏ mình ra cho thế giới. Tiếp đó, Giáo hội đã đưa vào các mùa phụng vụ việc tôn kính Đức Trinh Nữ Maria, Đấng "đã liên kết với công trình cứu chuộc của Con Mẹ bằng mối dây bất khả phân ly" (SC, 103), cũng như việc "tưởng nhớ các vị tử đạo và các thánh khác, [...] giờ đây đang đồng tâm ca hát chúc tụng Thiên Chúa trên thiên quốc và cũng đang cầu bầu cho chúng ta" (SC, 104).
Như vậy, Năm Phụng vụ đề nghị đường lối sư phạm của lịch sử cứu độ dưới hình thức bí tích, dẫn đưa các tín hữu từ niềm mong đợi Đấng Mêsia đến sự viên mãn của mầu nhiệm Vượt Qua và niềm trông đợi vinh quang mai hậu. Trong đó, Giáo hội cử hành tính hiện tại cứu độ của mầu nhiệm Chúa Kitô, cho phép các tín hữu tham dự vào mầu nhiệm ấy ngày càng sâu xa hơn. Chính vì thế, năm phụng vụ làm nên nguyên tắc truyền cảm hứng và khuôn khổ quy chiếu thiết yếu cho mọi hoạt động mục vụ.
_________________________
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : vatican.va)
