Tóm tắt bài giáp lý của Đức Thánh Cha:
Trong bài giáo lý tiếp theo về Công đồng Vatican II, hôm nay chúng ta sẽ suy tư về những lời dạy của Hiến chế Tín Lý Lumen Gentium bàn về cơ cấu phẩm trật của Giáo Hội. Trong cái nhìn này, thật hữu ích để ghi nhớ rằng Giáo Hội không phải là một điều gì đó chúng ta sáng chế ra, nhưng là một thể chế thần linh được chính Đức Giêsu thiết lập. Chúa Kitô đã chỉ định các Tông đồ, đặt để Thánh Phêrô làm người đứng đầu, và sai các ông ra đi để tiếp tục sứ mạng cứu độ cho đến khi Ngài trở lại trong vinh quang. Để làm cho chính sứ mạng này được tiếp nối mãi, các thừa tác viên được trao ban quyền bính thánh thiêng để trở nên những người kế vị các Tông đồ với tư cách là Giám mục, mà trong thừa tác vụ ấy, các linh mục và phó tế cũng tham dự vào qua Bí tích Truyền Chức Thánh. Khi sẻ chia sứ mạng của Đức Giêsu, Vị Mục Tử Nhân Lành, các ngài được thánh hiến để phục vụ các tín hữu, dựng xây Giáo Hội và bảo đảm việc truyền đạt đức tin một cách hữu hiệu. Vì thế, chúng ta hãy xin Chúa tiếp tục ban phúc lành cho Giáo Hội với những vị mục tử như lòng Ngài mong ước.
Dưới đây là bài giáo lý của Đức Thánh Cha, ngày 25/3/2026:
Anh chị em thân mến, chào buổi sáng!
Chúng ta sẽ tiếp tục các bài giáo lý về những Văn kiện của Công đồng Vatican II, bàn về Hiến chế Tín lý Lumen Gentium về Giáo Hội. Sau khi tình bày Giáo Hội như là Dân Thiên Chúa, hôm nay chúng ta sẽ quan tâm đến hình thức phẩm trật của Giáo Hội.
Giáo Hội Công giáo được đặt nền tảng trên các Tông đồ, những người mà Chúa Kitô đã chỉ định như là những cột trụ sống động của Nhiệm Thể Ngài, và có được một cơ cấu phẩm trật làm việc để phục vụ cho sự hiệp nhất, sứ mạng và thánh hoá mọi thành viên của Giáo Hội. Trật Tự thánh này được đặt nền móng vĩnh viễn trên các Tông đồ (x. Ep 2,20; Kh 21,14), như những chứng nhân có thẩm quyền về sự phục sinh của Đức Giêsu (x. Cv 1,22; 1Cr 15,7) và được chính Chúa sai đi thi hành sứ mạng trong thế gian (x. Mc 16,15; Mt 28,19). Vì các Tông đồ được kêu gọi trung thành gìn giữ giáo huấn cứu độ của Thầy Chí Thánh (x. 2Tm 1,13-14), nên các ngài trao lại thừa tác vụ của mình cho những người kế vị của mình để tiếp tục thánh hoá, hướng dẫn và truyền dạy Hội Thánh ‘nhờ những người kế vị các ngài trong chức vụ mục tử’, cho tới khi Chúa trở lại. (GLHTCG, số 857).
Sự kế vị tông đồ này, đặt nền tảng trên Tin Mừng và Truyền Thống, được khám phá sâu hơn trong Chương III của Hiến Chế Lumen Gentium, có tựa đề “Cơ cấu phẩm trật của Giáo Hội và đặc biệt về hàng Giám mục”. Công đồng dạy rằng cơ cấu phẩm trật không phải là một cơ cấu thuộc về con người, có chức năng phục vụ cho tổ chức nội tại của Giáo Hội như một thể chế xã hội (x. LG, 8), nhưng là một thể chế thần linh với mục đích duy trì sứ mạng được Chúa Kitô trao cho các Tông đồ cho đến ngày tận thế.
Việc chủ đề này được nói đến trong Chương III, sau khi hai chương đầu tiên đã xem xét bản chất thực sự của Giáo Hội (x. Acta Synodalia III/1, 209-210), không ngụ ý rằng cơ cấu phẩm trật là một yếu tố đến sau đối với Dân Thiên Chúa: như Sắc Lệnh Ad gentes ghi nhận, “Các Tông đồ là mầm mống của Israel mới, đồng thời cũng là nguồn gốc của hàng Giáo phẩm” (số 5), vì các ngài là cộng đoàn của những người được cứu chuộc nhờ Mầu Nhiệm Vượt Qua của Chúa Kitô, được thiết lập như là phương thế ơn cứu độ cho thế giới.
Để hiểu ý muốn của Công đồng, nên đọc kỹ tiêu đề Chương III của Lumen Gentium, giải thích cơ cấu nền tảng của Giáo Hội, đón nhận từ Chúa Cha thông qua Chúa Con và được hoàn tất nhờ việc tuôn đổ Chúa Thánh Thần. Các Nghị Phụ Công đồng không muốn trình bày các yếu tố cơ chế của Giáo Hội, theo nghĩa hiện đại của danh từ “hiến chế”. Trái lại, Văn Kiện tập trung vào ‘chức tư tế thừa tác hay phẩm trật’, vốn khác biệt ‘về yếu tính chứ không chỉ về cấp bậc’, so với chức tư tế chung của các tín hữu, nhắc nhở rằng cả hai “đều được đặt định tương quan với nhau: theo cách thức riêng của mình, mỗi bên đều tham dự vào chức tư tế duy nhất của Đức Kitô” (LG, 10). Công đồng, vì thế, nói đến thừa tác vụ được trao cho những người được trao ban quyền bính thánh thiêng (sacra potesta) (x. LG, 18) để phục vụ trong Giáo Hội: điều này tập trung cách riêng vào hàng Giám mục (LG, 18-27), tiếp đến là Linh mục (LG, 28), và phó tế (LG, 29) như là các cấp bậc của một bí tích về các Chức Thánh.
Vì thế, qua tính từ “phẩm trật”, Công đồng muốn chỉ ra nguồn gốc thánh thiêng của thừa tác vụ tông đồ trong hành động của Đức Giêsu, Vị Mục Tử Nhân Lành, cũng như những tương quan nội tại của thừa tác vụ này. Các Giám mục, trước hết và trên hết, và qua các ngài, là các Linh mục cũng như phó tế, đã nhận lãnh những nhiệm vụ (tiếng Latinh là munera), vốn đưa dẫn họ đến việc phục vụ “tất cả những ai thuộc về Dân Thiên Chúa”, để “có thể đạt đến ơn cứu độ, nhờ cùng nỗ lực trong tự do và trật tự hướng về cùng một cứu cánh” (LG, 18).
Lumen Gentium nhiều lần nhắc lại cách mạnh mẽ bản chất hợp đoàn và hiệp thông của sứ mạng tông đồ, tái khẳng định rằng “trách nhiệm mà Chúa uỷ thác cho các chủ chăn của dân Người là một sự phục vụ đích thực, mà Thánh Kinh gọi rõ ràng là ‘diakonia’ hay thừa tác vụ” (LG, 24). Do đó, chúng ta có thể hiểu được tại sao Thánh Phaolô VI trình bày phẩm trật như là một thực tại ‘được sinh ra từ đức ái của Chúa Kitô, để thực hiện, loan truyền và bảo đảm việc truyền đạt nguyên vẹn và phong phú kho tàng đức tin, gương sáng, giáo huấn và đặc sủng được Chúa Kitô truyền lại cho Giáo Hội của Ngài” (Bài Nói chuyện, ngày 14 tháng 9 năm 1964, trong Acta Synodalia III/1, 147).
Thưa anh chị em, chúng ta hãy cầu nguyện với Chúa để xin Ngài có thể gửi đến cho Giáo Hội những thừa tác viên luôn nhiệt thành với lòng bác ái Tin Mừng, tận tuỵ vì lợi ích của tất cả những người đã được rửa tội, và trở nên những thừa sai can đảm ở khắp nơi trên thế giới.
---------------------------------------
Cồ Ngọc Hải dịch
(nguồn: vatican.va)
