Vào thứ Sáu, ngày 26 tháng 6 năm 2026, trước thềm Lễ trọng kính Thánh Phêrô và Thánh Phaolô vào ngày 29/6, công nghị ngoại thường do Đức Lêô XIV triệu tập đã khai mạc tại Hội trường Phaolô VI ở Vatican. Trong ngày làm việc đầu tiên này, các chủ đề được thảo luận bao gồm: sự biến đổi xã hội, tình trạng phân cực, căng thẳng chính trị và bạo lực, sự thiếu tôn trọng đối với các nhóm thiểu số, thái độ thù địch đối với Giáo hội, cùng sự gia tăng của chủ nghĩa bài Do Thái.
Vào thứ Năm, ngày 26/6, 178 Hồng y đã có mặt tại phiên họp đầu tiên của công nghị ngoại thường do Đức Giáo hoàng Lêô XIV triệu tập tại Vatican. Sau Thánh lễ cử hành tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô lúc 9 giờ 30 sáng, các Hồng y di chuyển đến Hội trường Phaolô VI để tập trung tại các bàn làm việc tương ứng với nhóm của mình: tám nhóm gồm các Hồng y cử tri đang làm việc tại các giáo phận (bao gồm các sứ thần Tòa Thánh và các Hồng y cử tri đã hoàn tất nhiệm kỳ tại giáo phận) và mười nhóm gồm các Hồng y cử tri thuộc Giáo triều Rôma cùng các Hồng y không còn quyền bầu cử. Sau khi hát bài "Veni Creator", Đức Hồng y Rueda Aparicio, người chủ trì phiên họp đầu tiên này, đã khai mạc buổi làm việc và mời Đức Hồng y Giovanni Battista Re, Niên trưởng Hồng y đoàn, đọc diễn văn chào mừng. Tiếp đó, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã phát biểu bài diễn văn mở đầu.
Bài suy niệm Thánh Kinh của Đức Hồng y Ryś
Kết thúc phần phát biểu, Đức Hồng y Rueda Aparicio đã nhấn mạnh lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng về sự cộng tác của các Hồng y, đồng thời đảm b ảo sự hỗ trợ của ngài, trong đức tin, niềm vui và tinh thần sẵn sàng phục vụ. Sau đó, Đức Hồng y giới thiệu sơ lược về phiên thảo luận mang chủ đề: "Chúng ta được mời gọi loan báo Tin Mừng trong thế giới nào?" Cuối cùng, ngài mời Đức Hồng y Ryś phát biểu. Đức Hồng y Ryś đã chia sẻ một bài suy niệm dựa trên Thánh Kinh nhằm định hướng cho các cuộc thảo luận tại các nhóm làm việc về "những nỗi đau khổ, căng thẳng và các vấn nạn đang tác động đến các dân tộc và cộng đồng Giáo hội," cũng như "những dấu chỉ hy vọng, lòng trung thành với Tin Mừng và những khả năng hòa giải cần được đưa đến việc cùng nhau lắng nghe."
Thảo luận nhóm
Sau một thời gian dài cầu nguyện trong thinh lặng, các Hồng y được chia thành nhiều nhóm đã có thể chia sẻ những suy tư của mình theo các hướng dẫn đã được đề ra. Mỗi nhóm tự quyết định thời điểm nghỉ giải lao ngắn trong quá trình làm việc; và vào lúc 12 giờ 10 phút trưa, trong phiên họp toàn thể, thư ký của một số nhóm - gồm tám người thuộc nhóm thứ nhất và bốn người thuộc nhóm thứ hai - đã trình bày về những suy tư được chia sẻ trong nhóm của mình. Tất cả các nhóm đều nhận thức sâu sắc về những nỗi khổ đau mà con người phải gánh chịu trong giai đoạn chuyển biến xã hội sâu xa này.
Một trong những chủ đề nổi lên khi thảo luận về câu hỏi đầu tiên là tình trạng phân cực ngày càng gia tăng trong các xã hội và cộng đồng, một nguồn cơn gây căng thẳng chính trị và bạo lực, bắt nguồn từ những chia rẽ xã hội, sự lan truyền thông tin sai lệch và một kiểu giao tiếp phổ biến mà không thúc đẩy được sự đối thoại. Các Hồng y nhấn mạnh rằng sự phân cực gây khó khăn cho việc quản trị và sự chung sống; đồng thời, bạo lực đang ngày càng trở thành phương thức giải quyết tranh chấp, dẫn đến sự đối kháng cá nhân và hành vi hung hăng hoặc, ở cấp độ quốc tế, là chiến tranh và xung đột. Nhiều nhóm đã nhấn mạnh tình trạng thiếu tôn trọng đối với các nhóm thiểu số về tôn giáo và sắc tộc ở nhiều nơi trên thế giới; điều này làm suy yếu quyền tự do tôn giáo và dẫn đến thái độ thù địch, hay thậm chí là bạo lực, đặc biệt là nhắm vào Giáo hội. Trong bối cảnh đó, một số nhóm cũng chỉ ra sự gia tăng của tư tưởng bài Do Thái. Nhiều nhóm làm việc đã đề cập đến chủ nghĩa cá nhân cực đoan, cuộc khủng hoảng gia đình và nhất là nỗi cô đơn, nơi cả người già lẫn người trẻ, như những nguyên nhân gốc rễ dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như tỷ lệ tự tử và tình trạng lạm dụng ma túy ngày càng tăng. Trước thực trạng này, vấn đề về giới trẻ đã được thảo luận rộng rãi, đặc biệt là trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế, tài chính và thị trường lao động.
Điểm cốt lõi trong nhiều phát biểu là sự nhìn nhận về cảm giác phổ biến của sự ngờ vực, thái độ cam chịu và cảm giác bất lực đối với các thể chế, nền dân chủ và tương lai, gắn liền với tình trạng tỷ lệ sinh giảm, sự gia tăng của các băng nhóm tội phạm, tệ nạn thanh thiếu niên phạm pháp và nạn buôn bán ma túy. Về vấn đề này, một số nhóm đã nhấn mạnh rằng vai trò của tính thế tục, sự đánh mất các giá trị tâm linh và siêu việt, cũng như sự mất đi ý nghĩa cuộc sống, kết hợp với cảm giác mệt mỏi lan rộng và sự thiếu vắng một viễn cảnh chân lý, đang báo hiệu sự bất lực trong việc chấp nhận sự khác biệt cũng như xây dựng các mối liên kết và quan hệ. Các cuộc thảo luận cũng đề cập đến hiện tượng di cư, theo cách nhân bản và Kitô giáo, vốn làm thay đổi diện mạo của các dân tộc, xã hội và cộng đồng, qua đó đặt ra yêu cầu cấp bách về các chính sách hội nhập đích thực, trong khi xuất hiện những hình thức loại trừ mới; bên cạnh đó, các vấn đề về khủng hoảng sinh thái, nạn tham nhũng và những thách thức của cuộc sống tại các đô thị lớn cũng đã được đưa ra thảo luận.
Giáo hội, người mẹ và nơi chào đón
Trước những thực trạng này, trước nỗi đau khổ được mô tả ở nhiều phương diện, tất cả các nhóm đều nhấn mạnh sự cần thiết để Giáo hội thể hiện mình như một người mẹ và một nơi chào đón - đặc biệt là thông qua việc tái tổ chức các giáo xứ -, có khả năng nhìn nhận sai lầm của mình và biến nỗi đau khổ thành cơ hội để phát triển, nhắc nhở thế giới rằng tất cả chúng ta cùng thuộc về một gia đình nhân loại. Trong bối cảnh đó, cũng có một nhận thức sâu xa về trách nhiệm được giao phó cho Giáo hội vào thời điểm lịch sử này. Nhiều nhóm ghi nhận rằng, trong khi vô số tổ chức đang đối mặt với cuộc khủng hoảng về tính khả tín, thì Giáo hội được mời gọi lên tiếng một cách có thẩm quyền để bảo vệ phẩm giá con người, hòa bình, sự hòa giải và công ích. Chính khi đến gần những nỗi đau khổ của con người, Giáo hội càng nhận ra rõ hơn cách thức để tìm lại tính khả tín mà các tổ chức khác đang thiếu đi.
Giáo hội là chuyên gia về những mối tương quan đích thực và nhìn thế giới bằng lòng trắc ẩn: Giáo hội nhận thấy nơi người trẻ một niềm khao khát Tin Mừng ngày càng gia tăng, và cùng với họ, một thế giới tốt đẹp hơn có thể được kiến tạo nhờ sự gần gũi; Giáo hội nhận thấy làm thế nào tính hiệp hành là con đường đầy quan phòng để Giáo hội và nhân loại tìm ra những lời giải đáp mà thế giới đang kiếm tìm; làm thế nào đức ái và việc thúc đẩy tình liên đới trở thành chứng tá đích thực của những người nam và người nữ, những giáo dân quảng đại; làm thế nào người di cư có thể mang lại phúc lành cho các cộng đồng đón nhận họ; Giáo hội nỗ lực vì hòa bình và vì sự tham gia của mọi người trong các cộng đồng đức tin. Trong bối cảnh đó, các Hồng y cũng đề cập đến giá trị chứng tá của Giáo hội khi hiện diện như một cộng đồng thiểu số, một "đàn chiên nhỏ" giữa nhiều dân tộc trên thế giới.
Nhiều nhóm đã nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục như một môi trường để tái xây dựng công ích và vun đắp cho sự phát triển của các ơn gọi; các nhóm cũng mô tả lòng sùng mộ bình dân và việc cử hành đức tin của Dân Chúa là những dấu chỉ của niềm hy vọng. Các cuộc thảo luận cũng đề cập đến việc nỗ lực khước từ bạo lực và thúc đẩy đối thoại, đặc biệt là đối thoại đại kết và liên tôn, tạo nên những dấu chỉ theo nghĩa này, cũng như vai trò nền tảng của cầu nguyện trong việc hỗ trợ hòa bình. Cũng trong tinh thần đó, một số nhóm đã nhắc lại chuyến thăm Tây Ban Nha gần đây của Đức Thánh Cha, cũng như những lời của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, một tiếng nói trung thực và tự do trong thời đại này.
Lời phát biểu kết thúc của Đức Giáo hoàng
Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã ở lại cho đến khi các phiên thảo luận nhóm bắt đầu, sau đó rời đi trước khi phiên họp toàn thể tiếp tục. Sau phần trình bày của các nhóm, ngài đã có lời phát biểu ngắn gọn để cảm ơn các tham dự viên và tái khẳng định tầm quan trọng của sự tham gia cũng như tinh thần đối thoại. Ngài nhắc lại bài suy niệm của Đức Hồng y Ryś, về hình ảnh người đàn ông nạn nhân bị bỏ mặc cho đến chết: "Nếu chúng ta không mù lòa, thì quả thật đang có rất nhiều nỗi khổ đau." Đức Giáo hoàng nhận thấy rằng sự cô đơn và khổ đau, theo một nghĩa nào đó, là hệ quả của xã hội ngày nay, một thách đố mà Giáo hội đáp lại bằng cách mời gọi mọi người bước vào sự hiệp thông, bằng cách không chỉ được thực hiện qua việc mở cửa nhà thờ và cử hành các bí tích, mà còn thông qua việc tạo ra những cơ hội và trải nghiệm gặp gỡ. Phiên họp kết thúc với kinh Truyền Tin, và phiên họp buổi chiều được ấn định vào lúc 16g00.
Tý Linh
(theo Vatican News)
