Bất chấp những nỗ lực đầy thiện chí của thánh Giáo hoàng Phaolô VI và thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, quyết định dỡ bỏ vạ tuyệt thông của Đức Bênêđíctô XVI cũng như những nhượng bộ từ Đức Phanxicô, Huynh đoàn này một lần nữa tách khỏi Rôma thông qua truyền chức giám mục bất hợp pháp, đi ngược lại ý muốn của Đức Giáo hoàng.
Giám mục Lefebvre
Đó là một lịch sử đầy sóng gió, được đánh dấu bằng những nỗ lực đầy quảng đại, những cánh cửa luôn rộng mở, các cơ hội được trao ban. Đó cũng là một lịch sử đầy đau thương, được ghi dấu bởi hai vụ rạn nứt nghiêm trọng khiến Huynh đoàn Thánh Piô X, do Tổng Giám mục Marcel Lefebvre thành lập, tách khỏi Đức Giáo hoàng và sự hiệp thông với Giáo hội Rôma, khi truyền chức bốn giám mục mà không có ủy nhiệm thư của Đức Giáo hoàng. Vụ rạn nứt được chính thức hóa vào ngày 1 tháng Bảy này kéo theo những hậu quả nghiêm trọng, không chỉ đối với các giám mục và linh mục thuộc phong trào Lefebvre, mà còn đối với toàn thể các tín hữu, bởi vì - như văn bản giải thích của Bộ Giáo lý Đức tin đã nêu rõ - các linh mục của Huynh đoàn “cử hành các bí tích một cách bất hợp pháp, và bí tích hòa giải do họ cử hành cũng như các hôn phối do họ cử hành đều không thành.”
Những quyết định của Giám mục Lefebvre
Trong thời gian diễn ra Công đồng Vatican II, Tổng Giám mục người Pháp Marcel Lefebvre, dù thuộc nhóm thiểu số phản đối một số cải cách, đã ký cả Hiến chế về Phụng vụ lẫn Tuyên ngôn về Tự do Tôn giáo. Sau khi thành lập Huynh đoàn Thánh Piô X tại Écône (Thụy Sĩ) vào năm 1970, Giám mục Marcel Lefebvre từ chối cử hành theo Sách Lễ mới và, vào năm 1974, đã mô tả các cải cách của Công đồng là những "điều mới mẻ phá hoại Giáo hội" và tuyên bố bằng văn bản việc khước từ một Rôma "mang khuynh hướng tân hiện đại". Giáo phận đã thu hồi sự công nhận đối với Huynh đoàn, nhưng Đức Phaolô VI vẫn tìm kiếm đối thoại và yêu cầu đóng cửa chủng viện. Sau nhiều lần từ chối, Giám mục Marcel Lefebvre đã bị huyền chức, nhưng vẫn tiếp tục cử hành Thánh lễ công khai. Năm 1976, ngài được tiếp kiến tại Castel Gandolfo, nhưng cuộc nói chuyện với Đức Giáo hoàng không mang lại kết quả nào. Đức Phaolô VI đã thổ lộ nỗi đau lòng với triết gia Jean Guitton về điều mà ngài gọi là "thập giá đích thực đầu tiên" trong triều đại giáo hoàng của mình, mặc dù ngài không muốn biến tình trạng thiếu hiệp thông này thành vạ tuyệt thông chính thức.
Bản thỏa thuận giáo thuyết do Tổng Giám mục Lefebvre ký kết
Sau khi Đức Gioan Phaolô II đắc cử, Giám mục Marcel Lefebvre đã tỏ ra cởi mở hơn nhiều. Vào năm 1980, ngài tuyên bố rằng mình không hề nghi ngờ tính hợp pháp của Đức tân Giáo hoàng. Tháng 4 năm 1988, Đức Hồng y Joseph Ratzinger đã tiến hành đàm phán trong ba ngày với Tổng Giám mục này, dẫn đến việc ký kết một văn bản chung về giáo thuyết vào ngày 5 tháng Năm: Huynh đoàn Thánh Piô X hứa trung thành với Giáo hội và Đức Giáo hoàng, chấp nhận Huấn quyền của Công đồng, đồng thời công nhận tính thành sự của Thánh lễ được cử hành theo nghi thức của các Đức Giáo hoàng Phaolô VI và Gioan Phaolô II. Mọi việc tưởng chừng như đã được giải quyết.
Hành động ly giáo đầu tiên
Hôm sau ngày ký kết, vào ngày 6 tháng 5 năm 1988, Giám mục Marcel Lefebvre đã hủy bỏ thỏa thuận, đồng thời tuyên bố ý định truyền chức các giám mục mới mà không có ủy nhiệm thư của Đức Giáo hoàng, lo ngại rằng Rôma sẽ chọn ứng viên từ bên ngoài Huynh đoàn Linh mục. Bất chấp một cuộc gặp khác và bức điện từ Đức Hồng y Ratzinger, người đã yêu cầu, "vì tình yêu đối với Chúa Kitô và Giáo hội của Người," hãy từ bỏ việc truyền chức, nhưng Giám mục Marcel Lefebvre, cùng với giám mục người Brazil Antonio de Castro Mayer, đã tấn phong bốn tân giám mục vào ngày 30 tháng 6 năm 1988: Bernard Fellay, Alfonso de Galarreta, Richard Williamson và Bernard Tissier de Mallerais. Vạ tuyệt thông latae sententiae (tiền kết) vì hành động ly giáo đã được ban hành vào ngày 1 tháng Bảy. Trong những năm tiếp theo, Tòa Thánh đã tỏ ra sẵn sàng nhượng bộ một số giải pháp về mặt giáo luật, trong khi phong trào Lefebvre vẫn tiếp tục viện dẫn lý do thiếu "sự rõ ràng về giáo thuyết" và khăng khăng rằng Giáo hội cần phải từ bỏ một số biện pháp của Công đồng.
Cuộc hành hương năm 2000 và những nhượng bộ của Đức Bênêđíctô XVI
Vào tháng 8 năm 2000, phong trào Lefebvre đã thực hiện chuyến hành hương Năm Thánh tới Rôma, và Giám mục Bernard Fellay đã được Đức Gioan Phaolô II tiếp kiến. Các cuộc tiếp xúc được tăng cường dưới thời Đức Bênêđíctô XVI, người mà vào năm 2007 đã nới lỏng quy định về việc sử dụng Sách Lễ tiền Công đồng với tự sắc Summorum Pontificum và, ngày 24 tháng 6 năm 2009, đã dỡ bỏ vạ tuyệt thông đối với bốn vị giám mục được Giám mục Marcel Lefebvre truyền chức. Tuy nhiên, quyết định này đã bị lu mờ bởi một cuộc phỏng vấn được công bố, trong đó một trong số các giám mục được phục hồi chức vụ là Richard Williamson đã bày tỏ quan điểm phủ nhận thảm họa diệt chủng người Do Thái, gây ra những luận chiến gay gắt nhắm vào Đức Giáo hoàng, người vốn hy vọng rằng nhóm Lefebvre sẽ cam kết hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội.
Bước mở đầu năm 2011 và năng quyền từ Đức Giáo hoàng Phanxicô
Vào tháng 9 năm 2011, sau các cuộc thảo luận về giáo thuyết, Tòa Thánh đã yêu cầu Huynh đoàn Linh mục chấp thuận một văn bản ngắn gọn yêu cầu tuân thủ Huấn quyền Giáo hoàng, mà không đóng lại việc tranh luận về mặt thần học liên quan đến Công đồng. Giám mục Fellay cho rằng văn kiện này là không thể chấp nhận được. Các giải pháp giáo luật sau đó đều không mang lại kết quả, vì phong trào Lefebvre tuyên bố không ưu tiên kiếm sự công nhận về mặt pháp lý. Với Đức Giáo hoàng Phanxicô, trong Năm Thánh Lòng Thương Xót 2016, các linh mục thuộc Huynh đoàn đã được ban năng quyền đăc biệt để giải tội; những năng quyền này sau đó đã được gia hạn cách ổn định, trong một cử chỉ cởi mở mục vụ đối với các tín hữu.
Cuộc ly giáo mới, các cuộc giải tội và các cuộc hôn nhân không thành sự
Vào ngày 2 tháng 2 năm 2026, Huynh đoàn Thánh Piô X đã thông báo về việc truyền chức các giám mục mới vào ngày 1 tháng Bảy. Ngày 12 tháng Hai, Bề trên của Huynh đoàn Linh mục, cha Davide Pagliarani, đã được Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, tiếp kiến tại Rôma. ĐHY Tổng trưởng đã đề xuất với phong trào Lefebvre "một tiến trình đối thoại chuyên về thần học, với một phương pháp luận rất cụ thể, liên quan đến các chủ đề chưa được làm sáng tỏ đầy đủ", nhằm nêu rõ "những điều kiện tối thiểu cần thiết để hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội Công giáo" và một giải pháp về mặt giáo luật: "Việc có thể tiến hành cuộc đối thoại này đòi hỏi Huynh đoàn phải hoãn lại quyết định về các lễ truyền chức giám mục đã được thông báo." Bất chấp những lời kêu gọi và lời mời đối thoại, phong trào Lefebvre vẫn khăng khăng, dẫn đến một cuộc ly giáo mới. Khi được các nhà báo hỏi tại Castel Gandolfo vào ngày 16 tháng Sáu, Đức Lêô XIV đã tuyên bố: "Chắc chắn, sự chia rẽ giữa các Kitô hữu luôn là điều đau lòng, tuy nhiên, họ từ chối chấp nhận những yếu tố nền tảng của Giáo hội, bắt đầu từ Công đồng Vatican II. Nếu họ chọn con đường đó, tôi rất buồn, nhưng về phần chúng tôi, chúng tôi vẫn phải tiếp tục tiến bước."
Andrea Tornielli, Giám đốc biên tập của Cơ quan truyền thông Vatican
------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : Vatican News)
----------------------------------------------
Đọc thêm bài:
"Theo Dòng Thời Gian: Huynh Đoàn Linh Mục Thánh Piô X Chống Lại Tòa Thánh" ở đây.
