Trong ngày thứ tư của cuộc gặp gỡ của Đức Giáo hoàng với các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương và các chủ tịch các Hội đồng Giám mục, mười năm sau khi Tông huấn hậu Thượng Hội đồng được ban hành, Đức Hồng y José Cobo Cano, Tổng Giám mục Madrid, đã mong muốn một "nền mục vụ mang tính liên tục." Đối với nhà thần học María Marcela Mazzini, "bí tích không chỉ cần được cử hành, mà còn phải được sống."
"Cuộc hoán cải mục vụ của Giáo hội kêu gọi chúng ta lắng nghe một cách chăm chú những trải nghiệm của các cặp vợ chồng trẻ: về cách họ kể lại những gì họ đang cùng nhau học hỏi hoặc những điều cản trở họ học hỏi và phát triển ; về những nguồn lực họ tìm thấy nơi bí tích Hôn phối ; về những gì họ mong đợi đối với các cộng đoàn Kitô hữu, và về cách họ hiểu trách nhiệm truyền giáo của chính mình." Đây là điều được Đức Hồng y Kevin Farrell, Tổng trưởng Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, nhấn mạnh vào thứ Bảy, ngày 10/10, khi ngài trình bày trong ngày thứ tư của hội nghị "Mười năm sau Amoris Laetitia: loan báo Tin Mừng cùng với các gia đình ngày nay" tại Hội trường Phaolô VI. Hội nghị này, diễn ra đến ngày 14/10, quy tụ Đức Giáo hoàng Lêô XIV, các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương, các chủ tịch các Hội đồng Giám mục, các cặp vợ chồng cùng nhiều chuyên gia khác nhau.
Một giai đoạn quyết định
Khi trình bày nội dung xoay quanh chủ đề của ngày hôm nay, "Đời sống hôn nhân. Những năm tháng đầu của hôn nhân: một giai đoạn quyết định", Đức Hồng y nhấn mạnh rằng "kể từ Công đồng Vatican II, nhiều nỗ lực mục vụ đáng kể đã được thực hiện nhằm làm phong phú thêm công tác chuẩn bị cho hôn nhân, thông qua việc tận dụng kinh nghiệm của các cặp vợ chồng và tạo cơ hội cho các đôi sắp cưới chia sẻ những khoảnh khắc hiệp thông và cầu nguyện trong cộng đồng Kitô hữu. Tuy nhiên chúng ta nhận thấy rằng những điều này không phải lúc nào cũng đủ để giúp các cặp vợ chồng mới cưới thấu hiểu và vun đắp tình yêu vợ chồng đang dần hình thành nơi họ trong những năm đầu hôn nhân, cũng như không đủ để họ đối phó với những khó khăn có thể nảy sinh khi có con cái hoặc khi họ học biết hiểu rõ về nhau hơn."
Nhu cầu về sự đồng hành liên tục
Đức Hồng y José Cobo Cano, Tổng Giám mục Tổng giáo phận Madrid, đã chia sẻ những suy tư về cách lắng nghe và đồng hành cùng các cặp vợ chồng trong giai đoạn đầu của đời sống hôn nhân. Ngài nhấn mạnh rằng Tông huấn Amoris Laetitia đã "góp phần thúc đẩy một cái nhìn khác về thực tế hôn nhân và mở ra những chân trời mục vụ mới". Tuy nhiên, thách đố chính không nằm ở việc thiết lập các chương trình mới. Câu hỏi đặt ra là: "Liệu chúng ta có thực sự hiểu được thực tế đời sống của những cặp vợ chồng mà mình muốn đồng hành hay không?" Theo Đức Tổng Giám mục Madrid, văn kiện hậu Thượng Hội đồng này mời gọi chúng ta khám phá lại hôn nhân không chỉ như một bí tích cần được cử hành, mà còn là một ơn gọi cần được sống và vun đắp suốt cả cuộc đời. Quả thực, kết hôn nghĩa là chọn trao hiến bản thân cho người kia, cùng xây dựng một dự án chung và học cách yêu thương nhau giữa thực tế cuộc sống, với tất cả những niềm vui và thử thách. Chính vì lý do đó, mục vụ hôn nhân cần thực hiện một sự chuyển đổi căn bản: chuyển từ việc chuẩn bị chủ yếu tập trung vào chính ngày cưới sang phương thức đồng hành nhằm hỗ trợ các cặp vợ chồng trước, trong và sau khi kết hôn.
Đối thoại, kiên nhẫn và tha thứ
"Văn kiện Amoris Laetitia đã nêu bật hai yếu tố cơ bản cần được chú trọng ngay từ khi một cặp đôi tìm đến Giáo hội: sự đồng hành và sự phân định. Việc đặt câu hỏi 'Họ cần biết những gì để kết hôn?' là một chuyện. Việc đặt câu hỏi 'Họ cần khám phá điều gì để nhận ra liệu mình có được mời gọi hiến dâng cho nhau cách dứt khoát hay không?' lại là một chuyện khác, sâu xa hơn nhiều." Quả thực, không thể chỉ đơn thuần truyền đạt những kiến thức cần thiết để cử hành bí tích cho các cặp đôi sắp cưới; họ cần được giúp đỡ để thấu hiểu ý nghĩa của quyết định mà mình đang đưa ra, thông qua sự đồng hành trong quá trình phân định ơn gọi và thấu hiểu lẫn nhau hơn. Hôn nhân, trên thực tế, là một hành trình không ngừng phát triển. Những năm tháng đầu đời, sự chào đời của con cái, trách nhiệm nghề nghiệp, những khó khăn tài chính, bệnh tật và những thay đổi của bản thân, tất cả đều đòi hỏi khả năng đối thoại, sự kiên nhẫn và lòng tha thứ, cũng như một sự cam kết mới mẻ để luôn gắn bó bên nhau.
"Chiếc đồng hồ dành cho các đôi bạn sắp kết hôn"
Sau đó, Đức Tổng Giám mục Madrid nhấn mạnh: "Cũng như tại nhiều giáo phận khác, ở Madrid, chúng tôi đang thử nghiệm, song song với chương trình chuẩn bị hôn nhân, những sáng kiến như 'chiếc đồng hồ dành cho các đôi bạn sắp kết hôn'. Các sáng kiến này khởi đi từ một trực giác đơn giản: một cặp đôi cần dành cho nhau thời gian chất lượng để trò chuyện, nhìn lại chặng đường đã qua cùng nhau, nhận biết những điểm mạnh cũng như những điểm yếu của mình, cầu nguyện và thực hiện sự phân định. Câu hỏi mà những trải nghiệm này đặt ra cho chúng ta vượt xa phạm vi của bất kỳ phương pháp cụ thể nào : nó thôi thúc chúng ta tự hỏi làm thế nào để tạo điều kiện cho một tiến trình phân định đích thực." Và điều này "cũng liên quan đến quyết định kết hôn. Nếu một cặp đôi đến sau mối quan hệ kéo dài tám hay mười năm, với quyết định sẽ kết hôn rồi, liệu có thực sự còn chỗ cho sự phân định hay không? Nếu chúng ta khẳng định hôn nhân là một ơn gọi, thì làm thế nào để phân định ơn gọi hôn nhân trong lòng Giáo hội? Một cuộc đối thoại mục vụ được thực hiện thấu đáo vào những thời điểm như vậy, cùng với việc đào tạo những người đồng hành, có thể mở ra những con đường mới, nhưng câu hỏi đó vẫn còn bỏ ngỏ."
Xây dựng "chúng ta" mà không xóa bỏ "tôi"
Quả thực, một trong những thách đố lớn nhất nằm ở việc học cách xây dựng "chúng ta" mà không làm mất đi bản sắc riêng của "tôi" và "bạn". Điều này đòi hỏi thời gian chất lượng, sự lắng nghe lẫn nhau, việc chia sẻ đức tin và khả năng đối diện với những xung đột mà không để chúng làm suy yếu mối dây liên kết. Đức Tổng Giám mục Madrid nhấn mạnh thêm: "Hôn nhân Kitô giáo không chỉ đơn thuần là câu chuyện của hai cá nhân; đó còn là một ơn gọi thuộc về Giáo hội, được mời gọi để lớn lên và trổ sinh hoa trái trong lòng cộng đoàn. Điều này dẫn chúng ta đến một câu hỏi mục vụ cơ bản: các cặp vợ chồng ngày nay cần một cộng đoàn như thế nào? Giáo phận, giáo xứ, các phong trào và, nhất là, các cặp vợ chồng khác cần đóng góp gì để tạo nên những cộng đoàn có khả năng đón nhận và nâng đỡ đời sống hôn nhân? Trong bối cảnh đó, có một nhân tố đóng vai trò then chốt: đó là những cặp vợ chồng đồng hành cùng các cặp vợ chồng khác, không phải với tư cách chuyên gia, mà là khởi đi từ những kinh nghiệm sống, được thấu hiểu qua sự phân định và được chia sẻ."
Hướng tới một nền mục vụ mang tính liên tục
Do đó, thách đố chính đối với Giáo hội là chuyển từ một nền mục vụ tập trung vào những thời điểm riêng lẻ sang một nền mục vụ mang tính liên tục, có khả năng đồng hành cùng toàn bộ hành trình của ơn gọi hôn nhân. Hôn nhân là một giá trị quý báu cần được gìn giữ, một ơn gọi đòi hỏi sự dấn thân mỗi ngày và là mối dây liên kết được vun đắp theo thời gian. Việc chuẩn bị cho hôn nhân chỉ mới là bước khởi đầu; thách đố thực sự nằm ở việc giúp các cặp vợ chồng sống trọn vẹn bí tích mà họ đã lãnh nhận, biến sự kết hợp của họ thành chứng tá cụ thể về tình yêu, lòng chung thủy, sự tha thứ và niềm hy vọng.
Chuyển từ "bí tích được cử hành" sang "bí tích được sống"
Tiếp đó, bà María Marcela Mazzini, một giáo sư thần học đến từ Argentina, đã trình bày về chủ đề "Khai tâm Kitô giáo" của mối dây liên kết bí tích, mời gọi những người tham dự hãy "xem những năm tháng đầu của đời sống hôn nhân như một mầu nhiệm Khai tâm Kitô giáo đích thực đối với bí tích đã được cử hành." Bà lưu ý: "Giáo hội sơ khai đã gọi 'Khai tâm Kitô giáo' là việc dần dần đi sâu vào một mầu nhiệm đã được lãnh nhận qua bí tích: điều đã được cử hành là có thật và hiệu nghiệm, nhưng vẫn đòi hỏi sự thấu hiểu nội tâm và sự hòa nhập sống động. Điều này cũng đúng với hôn nhân: 'Sự ưng thuận mở ra một mối dây liên kết thực sự, một communio personarum (sự hiệp thông giữa các nhân vị) được mời gọi dần dần đón nhận chân lý của chính mình : sự chuyển từ sacramentum celebratum (bí tích được cử hành) sang sacramentum vivendum (bí tích được sống), mà không tách rời hồng ân khỏi bổn phận, hay ân sủng khỏi tự do.' Amoris Laetitia đã diễn giải điều này rất rõ ràng: tiếng 'vâng' của đôi vợ chồng 'đánh dấu sự khởi đầu của một hành trình,' và hôn nhân không thể được xem là 'một điều gì đó đã hoàn tất,'" bà Marcela Mazzini nói tiếp, đồng thời nhấn mạnh rằng những năm tháng đầu của hôn nhân đòi hỏi việc sắp xếp lại các vấn đề tài chính, công việc, nhiệm vụ nội trợ, các mối quan hệ với gia đình hai bên, đời sống tình dục và, thường là, sự chào đời của con cái.
Các yếu tố dẫn đến khủng hoảng
"Có bốn trục khủng hoảng minh họa chiều kích vượt qua này trong đời sống thường nhật: thứ nhất là giao tiếp và cách quản lý xung đột; thứ hai là việc tổ chức nếp sống chung; thứ ba là vấn đề tài chính và các mục tiêu cuộc sống; và cuối cùng là đời sống tình dục cùng sự thân mật, nơi mà những khác biệt về ham muốn, sự mệt mỏi, khả năng sinh sản và cách thể hiện tình cảm đan xen với chất lượng tổng thể của mối gắn kết." Theo nữ giáo sư, "cái 'chúng ta' không tự nhiên hình thành chỉ vì hai người yêu nhau; nó không phải là tổng của hai cá nhân hay sự hòa tan vào nhau, mà là cuộc gặp gỡ giữa hai nền văn hóa gia đình vốn sinh ra một nền văn hóa thứ ba, mới mẻ và độc đáo."
Dấu chỉ hữu hình của một Tình Yêu cao cả hơn
"Đồng hành cùng các cặp vợ chồng trong những năm đầu hôn nhân" có nghĩa là "nhận thức rằng chúng ta không chỉ đơn thuần đồng hành cùng hai cá nhân, nhưng là một mối dây liên kết đang nảy sinh, một 'chúng ta' còn mong manh, nhưng chứa đựng đầy những khả năng. Cuối cùng, hôn nhân bí tích có thể được nhìn nhận theo cách này: hai cá nhân tự do, nhờ được nâng đỡ bởi lòng trung tín của Chúa Giêsu Kitô, đã biến sự đón nhận lẫn nhau của họ thành dấu chỉ hữu hình của một Tình Yêu cao cả hơn. Đó cũng là một thông điệp gửi đến Giáo hội và thế giới: sự hiệp nhất không đòi hỏi phải xóa bỏ những khác biệt; sự thuộc về không đồng nghĩa với việc chiếm hữu; sự quan tâm không có nghĩa là thống trị; và lòng trung tín giúp ta vượt qua những biến chuyển mà không từ bỏ giao ước."
Tý Linh
(theo Francesco Ricupero – Vatican News)
_1791512778.jpg)