Tỷ lệ ly hôn ở những cặp đôi kết hôn trong vòng 15 năm trở lại đây thấp hơn đáng kể so với các thế hệ trước, một xu hướng mà các chuyên gia Công giáo cho là đang chịu tác động từ nhiều yếu tố khác nhau.
Nếu muốn củng cố các cuộc hôn nhân trong cộng đồng và giảm tỷ lệ ly hôn, Mary Rose Verret có một lời khuyên đơn giản: “Hãy bắt đầu từ chính cuộc hôn nhân của bạn.”
Trong nhiều năm qua, bà Mary Rose Verret cùng chồng là ông Ryan Verret đã điều hành mục vụ hôn nhân Witness to Love (Chứng nhân Tình yêu); vào năm 2024, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã bổ nhiệm họ làm cố vấn cho Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống.
Kể từ năm 2012, đôi vợ chồng này đã sử dụng sứ vụ đó để tiếp cận các cặp đôi sắp cưới cũng như đã kết hôn thông qua nhiều hình thức đa dạng. Công việc của họ diễn ra trong bối cảnh có một sự thay đổi đầy tích cực trong văn hóa hôn nhân tại Hoa Kỳ: tỷ lệ ly hôn ở các cặp đôi mới kết hôn đang có xu hướng giảm.
Dữ liệu do Viện Nghiên cứu Gia đình (Institute for Family Studies) tổng hợp cho thấy các cặp đôi kết hôn trong giai đoạn những năm 2010 có tỷ lệ ly hôn thấp hơn đáng kể so với những cặp đôi kết hôn ở các thập kỷ trước đó.
Xu hướng này là một phần trong sự sụt giảm chung về tỷ lệ ly hôn kể từ khoảng những năm 1980 trở đi: Trong khi 30% các cuộc hôn nhân đầu tiên vào thập niên 1970 kết thúc bằng việc ly hôn sau 10 năm, thì con số này chỉ là 18% đối với các cuộc hôn nhân đầu tiên trong giai đoạn 2010–2012, và tỷ lệ ly hôn của những năm còn lại trong thập kỷ đó cho đến nay vẫn duy trì ở mức tương đương.
Mary Rose Verret chia sẻ với EWTN News rằng hiện "không có nhiều dữ liệu" cho thấy lý do tại sao tỷ lệ này lại có xu hướng giảm. Tuy nhiên, theo bà, một số lý giải có thể là do mọi người đang "coi trọng hôn nhân hơn một chút" và bước vào đời sống vợ chồng với sự chuẩn bị kỹ càng hơn.
Bà cho biết một nửa công việc của sứ vụ này tập trung vào các cặp đôi đã đính hôn hoặc mới kết hôn, trong khi nửa còn lại dành cho những cặp đôi đã kết hôn lâu năm và đóng vai trò người hướng dẫn cho các cặp vợ chồng trẻ hơn.
Theo bà Verret, để duy trì tỷ lệ ly hôn ở mức thấp, việc quan tâm chăm sóc những cặp đôi đã kết hôn lâu năm cũng quan trọng không kém gì công tác chuẩn bị cho các cặp đôi sắp bước vào hôn nhân.
Bà chia sẻ: “Chúng ta càng nỗ lực củng cố các cuộc hôn nhân hiện có thì càng có thể giảm tỷ lệ ly hôn, đồng thời gia tăng số lượng những cặp vợ chồng có cuộc sống hôn nhân hạnh phúc vốn thực sự là những chứng nhân.”
Trong khi đó, bà cho biết điểm khởi đầu lại nằm ngay tại chính gia đình mình: “Hãy bắt đầu từ chính cuộc hôn nhân của bạn. Hãy bắt đầu bằng việc đầu tư cho cộng đồng Giáo hội của bạn. Hãy đầu tư cho giáo phận của bạn.”
Bà chia sẻ: “Không có gì quan trọng hơn việc chuẩn bị hành trang cho thế hệ các cặp đôi và gia đình kế tiếp.”
Huyền thoại về tỷ lệ ly hôn 50%
Một chủ đề phổ biến trong văn hóa đại chúng suốt nhiều năm qua là quan điểm cho rằng một nửa số cuộc hôn nhân sẽ kết thúc bằng ly hôn. Tuy nhiên, Viện Nghiên cứu Gia đình cho rằng số liệu thống kê này đã lỗi thời; nó trở nên phổ biến "từ thời hoàng kim của phong trào hippie cho đến kỷ nguyên MTV", trong bối cảnh diễn ra những thay đổi sâu xa đối với định chế hôn nhân.
Mặt khác, dữ liệu qua nhiều thập niên cho thấy chỉ những cuộc hôn nhân đầu tiên bắt đầu vào thập niên 1970 mới có xác suất ly hôn trên 50% tính đến thời điểm kỷ niệm 50 năm ngày cưới. Vào thập niên 1950, tỷ lệ này dao động quanh mức 30%; sang thập niên 1960, con số này nhích lên trên 40% một chút.
Các thập niên còn lại cho đến nay có xu hướng biến động tăng hoặc giảm, nhưng chưa có giai đoạn nào vượt quá mốc 50%.
Ông Grant Bailey, Phó giám đốc chương trình Get Married Initiative (Sáng kiến Kết hôn) thuộc Viện Nghiên cứu Gia đình, chia sẻ với EWTN News rằng việc tỷ lệ ly hôn giảm xuống so với mức đỉnh điểm vào cuối thập niên 70 và đầu thập niên 80 có thể được lý giải một phần bởi xu hướng "kết hôn muộn hơn".
Ông cho biết : “Cuộc cách mạng ly hôn trong những năm 1960 và 1970 chứng kiến tỷ lệ ly hôn gia tăng trên diện rộng, trong đó cao nhất là ở những cặp đôi kết hôn khi mới ngoài hai mươi. Người trưởng thành bắt đầu kết hôn muộn hơn, kéo theo nguy cơ ly hôn thấp hơn, và kết quả là chúng ta thấy tỷ lệ ly hôn tổng thể giảm dần từ những năm 1980 trở đi.”
Tuy nhiên, các dữ liệu gần đây hơn lại cho thấy tỷ lệ ly hôn đang có xu hướng giảm “bất kể độ tuổi kết hôn của các cặp đôi là bao nhiêu.” Theo ông, việc kết hôn muộn “không còn là lý do giải thích cho tình trạng tỷ lệ ly hôn đang sụt giảm nữa.”
Ông bà Peter và Sheila Oprysko, thành viên nhóm thư ký cấp giáo hội khu vực Bắc Mỹ của phong trào Worldwide Marriage Encounter (Gặp gỡ Hôn nhân Toàn cầu), cho biết tỷ lệ ly hôn giảm một phần là nhờ giới trẻ ngày nay có thái độ "có chủ tâm" nhiều hơn đối với hôn nhân.
Peter chia sẻ với EWTN News : "Chúng ta biết rằng mọi người đang kết hôn muộn hơn. Vì vậy, khi đưa ra quyết định, họ đã dành thời gian để sống với nó, suy nghĩ thấu đáo, và đi đến kết luận cuối cùng. Vậy nên, có một quyết định mang tính lâu dài hơn ở đó."
Sheila cho biết nhiều cặp đôi Công giáo trẻ kết hôn ngày nay đang “quay trở lại với Giáo hội” với sự nhận thức sâu xa hơn về những ngụ ý của nó.
Bà nói : “Họ đang thấu hiểu đức tin của chúng ta là gì, và họ đang bắt đầu hiểu được được rằng hôn nhân là một bí tích.”
Marriage Encounter tự giới thiệu là một “chương trình làm phong phú thêm hôn nhân”. Peter cho biết bản thân chương trình này “không phải là đường dây nóng hỗ trợ khủng hoảng” hôn nhân, nhưng là chương trình giúp vợ chồng xây dựng một “khuôn khổ giao tiếp trọn đời”, qua đó thực sự ngăn chặn các cuộc khủng hoảng ngay từ khi chúng chưa kịp nảy sinh.
Không phải chuyện ngẫu nhiên
Ông cho biết những số liệu về các cuộc hôn nhân thành công “không phải là chuyện ngẫu nhiên”.
Ông nói : “Chúng xảy ra khi các cặp đôi đầu tư vào mối quan hệ của mình và học các kỹ năng giao tiếp sâu xa với nhau”. Theo ông, những người ủng hộ hôn nhân gần đây nhận thấy “sự chủ tâm nhiều hơn trong việc nuôi dưỡng cam kết đó”.
Bà Sheila chia sẻ rằng chương trình không chỉ dạy về kỹ năng giao tiếp, mà còn hướng dẫn các cặp đôi cùng cầu nguyện. “Họ cũng có được một cộng đồng (gồm các cặp vợ chồng khác) sau khi tham gia, nhờ đó họ nhận ra mình có thêm nhiều nguồn hỗ trợ.”
Mặc dù số liệu về ly hôn mang lại tín hiệu tích cực, nhưng nhìn chung tỷ lệ kết hôn vẫn ở mức thấp trong những thập niên gần đây. Một báo cáo của Quỹ Heritage công bố vào tháng Năm cho thấy, trong vòng 50 năm qua, tỷ lệ kết hôn đã sụt giảm từ mức hơn 90% người Mỹ kết hôn ở độ tuổi 30–35 vào năm 1962 xuống còn 55% vào năm 2025.
Đồng hành cùng các gia đình đang ở trong những hoàn cảnh phức tạp
Vào tháng Mười, Vatican sẽ tổ chức một cuộc họp của các giám mục, tập trung thảo luận về các vấn đề như hôn nhân và việc sinh con. Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống cho biết các cuộc thảo luận sẽ bao gồm "đồng hành cùng các gia đình đang ở trong những hoàn cảnh phức tạp", chẳng hạn như "bị bỏ rơi, ly thân và ly hôn".
Ông Peter Oprysko chia sẻ với EWTN News rằng, trong năm nay, tổ chức Worldwide Marriage Encounter đã được Vatican công nhận là một hiệp hội tín hữu quốc tế chính thức. Ông Peter cùng bà Sheila đã tham dự lễ công bố sắc lệnh tại Rôma và sau đó có buổi yết kiến Đức Giáo hoàng Lêô XIV.
Bà Sheila cho biết, tại sự kiện này, cả Đức Hồng y Kevin Joseph Farrell và Đức Giáo hoàng Lêô XIV đều “nói về tầm quan trọng của hôn nhân đối với gia đình và Giáo hội”.
Mặc dù sự sụt giảm tỷ lệ ly hôn là một tín hiệu đáng mừng đối với những người ủng hộ hôn nhân, nhưng ông Bailey cho rằng "ít nhất một phần nguyên nhân của sự sụt giảm này là do mật độ dân số được chọn lọc kỹ hơn", điều mà ông gọi là "mặt tối phải thừa nhận của một phát hiện vốn dĩ tích cực".
Ông nhận định : "Ngày nay, số lượng người trưởng thành kết hôn ít hơn, nhưng những cặp đôi thực sự kết hôn dường như lại có sự gắn kết bền chặt hơn so với các cặp đôi ở những thập kỷ trước". Theo ông, công chúng cần được biết rằng "một cuộc hôn nhân thành công không phải là chuyện may rủi, và hoàn toàn có thể xây dựng một cuộc sống gia đình ổn định, hạnh phúc trong thời đại ngày nay".
Ryan Verret lập luận rằng trong các bài viết sâu rộng về chủ đề này, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã định vị hôn nhân và gia đình như một cuộc phản cách mạng chống lại những khuynh hướng hiện đại hóa mang tính hủy hoại.
Ông nói : "Có lẽ ở một khía cạnh nào đó, chúng ta đang ở trong cuộc phản cách mạng này. Dường như thực sự đang có một phong trào mạnh mẽ của giới trẻ quay trở lại với đức tin và những điều siêu việt."
Bà Sheila Oprysko cho rằng các cặp vợ chồng nên coi hôn nhân cũng giống như bất kỳ điều gì khác cần được chăm sóc thường xuyên để duy trì sự khỏe mạnh.
Bà nói : "Bạn vẫn thường đưa xe đi bảo dưỡng đấy thôi. Các linh mục cũng đi tĩnh tâm mỗi năm một lần. Bạn làm điều gì đó cho đời sống tâm linh của chính mình, thì cũng cần phải làm điều gì đó cho cuộc hôn nhân của mình nữa."
Ông Peter Oprysko cho rằng những người ủng hộ hôn nhân "không được phép chủ quan", ngay cả khi xu hướng ly hôn đang có những tín hiệu khả quan. Ông nói : "Chúng tôi phải tiếp tục nỗ lực tiếp cận mọi người. Chúng tôi đang cố gắng thay đổi câu chuyện kể."
Trong khi đó, bà Mary Rose Verret nhấn mạnh rằng các cặp vợ chồng đang có cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, khỏe mạnh, cần đóng vai trò là những nhân chứng quan trọng cho một nền văn hóa đang rất cần những cuộc hôn nhân lành mạnh.
Bà nói: “Nếu không nhìn thấy những cặp vợ chồng hạnh phúc xung quanh mình, bạn sẽ chẳng muốn kết hôn đâu”.
Bà chia sẻ thêm: “Nếu chúng ta làm đúng, tỷ lệ kết hôn sẽ tăng lên và tỷ lệ ly hôn sẽ giảm xuống”.
Tý Linh
(theo Daniel Payne, EWTN News)
